III SA/Łd 4/14

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi Wydział III w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia NSA Janusz Furmanek Sędziowie Sędzia WSA Ewa Cisowska-Sakrajda Sędzia WSA Monika Krzyżaniak (spr.) Protokolant Asystent sędziego Tomasz Porczyński po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 5 marca 2014 r. sprawy ze skargi A.K. na postanowienie Dyrektora [...] Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa z dnia [...] r. nr [...] w przedmiocie odmowy przywrócenia terminu do uzupełnienia wniosku o przyznanie płatności na rok 2013 1. uchyla zaskarżone postanowienie oraz poprzedzające je postanowienie Kierownika Biura Powiatowego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa w P. z dnia [....] r., nr [...] 2. zasądza od Dyrektora [...] Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa na rzecz A.K. kwotę 100 (sto) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania. Postanowieniem z dnia [...] r. nr [...] Dyrektor Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa w Ł., na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 w związku z art. 144 k.p.a. (Dz. U. z 2013 r. poz. 267 ze zm.), art. 25 ustawy z dnia 26 stycznia 2007 r. o płatnościach w ramach systemów wsparcia bezpośredniego (Dz.U. z 2012 poz. 1164 ze zm.), art. 19 ust. 2 Rozporządzenia Rady (WE) Nr 73/2009 z dnia 19 stycznia 2009 r. ustanawiającego wspólne zasady dla systemów wsparcia bezpośredniego dla rolników w ramach wspólnej polityki rolnej i ustanawiające określone systemy wsparcia dla rolników, zmieniające rozporządzenia (WE) nr 1290/2005, (WE) nr 247/2006, (WE) nr 378/2007 oraz uchylające rozporządzenie (WE) nr 1782/2003 (Dz. Urz. UE z 2009 r. Nr L 030 s. 0016-0099), art.12 ust. 3 rozporządzenia Komisji (WE) NR 1122/2009 ustanawiającego szczegółowe zasady wykonania rozporządzenia Rady (WE) nr 73/2009 odnośnie do zasady wzajemnej zgodności, modulacji oraz zintegrowanego systemu zarządzania i kontroli w ramach systemów wsparcia bezpośredniego przewidzianych w wymienionym rozporządzeniu oraz wdrażania rozporządzenia Rady (WE) nr 1234/2007 w odniesieniu do zasady wzajemnej zgodności w ramach systemu wsparcia ustanowionego dla sektora wina (Dz. Urz. UE z 2 grudnia 2009 roku r., Nr L 316, str. 65) po rozpatrzeniu zażalenia A.K. od postanowienia Kierownika Biura Powiatowego ARiMR w P. z dnia [...] r. nr [...] w przedmiocie odmowy przywrócenia terminu do uzupełnienia braków formalnych wniosku o przyznanie płatności na rok 2013, utrzymał w mocy zaskarżone postanowienie. Powyższe rozstrzygnięcie zapadło w następującym stanie faktycznym i prawnym: W dniu 7 maja 2013 r. A.K. złożył wniosek o przyznanie płatności na rok 2013 wraz z załącznikami. Wezwaniem z dnia 4 lipca 2013 r. Kierownik Biura Powiatowego ARiMR w P. wezwał wnioskodawcę do usunięcia braków formalnych wniosku z dnia 7 maja 2013 r. poprzez podpisanie załączników graficznych. Wezwanie doręczono skarżącemu w dniu 8 lipca 2013 r. W dniu 9 sierpnia 2013 r. A.K. wniósł o przywrócenie terminu do uzupełnienia braków formalnych wniosku wraz z formularzem korekty wniosku oraz zwolnieniem lekarskim za okres 11.07-19.07.2013 r. Strona złożyła jednocześnie podpisy na załącznikach graficznych do wniosku. W uzasadnieniu skarżący wyjaśnił, że powodem nieuzupełnienia braków formalnych wniosku była choroba oraz prace żniwne. Postanowieniem z dnia 14 sierpnia 2013 r. organ I instancji, na podstawie art. 59 § 1, art. 58 § 2 i § 3 k.p.a., odmówił przywrócenia terminu. W uzasadnieniu organ stwierdził, że strona nie uprawdopodobniła, że uchybienie terminu nastąpiło bez jej winy. W zażaleniu skarżący wskazał, że ze względu na swój zły stan zdrowia i przyjmowane leki nie dotrzymał 7-dniowego terminu do uzupełniania braków formalnych. W dniu 22 października 2013 r. skarżący dołączył do akt sprawy zaświadczenie lekarskie z dnia 22 października 2013 r. oraz Kartę Pacjenta Wojewódzkiej Stacji Ratownictwa Medycznego w Ł. z dnia 10 lipca 2013 r. Zaskarżonym postanowieniem Dyrektor Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa w Ł. utrzymał w mocy powyższe rozstrzygnięcie. W uzasadnieniu podzielił pogląd organu I instancji w zakresie prawidłowości wezwania wnioskodawcy w trybie art. 64 § 2 k.p.a. do uzupełnienia braków formalnych wniosku o przyznanie płatności, w sytuacji stwierdzenia braku podpisów na załącznikach graficznych. Analizując przesłanki przywrócenia terminu wskazane w treści art. 58 § 1 i § 2 k.p.a. organ wskazał, że muszą one zostać spełnione kumulatywnie. Niespełnienie choćby jednej z przesłanek powoduje brak możliwości zastosowania instytucji przywrócenia terminu. Zdaniem Dyrektora ARiMR wnioskodawca prawidłowo wystąpił z wnioskiem o przywrócenie terminu. Zgodnie z utrwalonym w doktrynie poglądem o braku winy zainteresowanego podmiotu w zachowaniu terminu można mówić jedynie wówczas, gdy zainteresowany podmiot działał z najwyższą starannością, jednakże dopełnienie czynności w terminie stało się niemożliwe z powodu trudnej do przezwyciężenia przeszkody, niezależnej od osoby. Okolicznością wskazującą na brak winy osoby zainteresowanej w niedochowaniu terminu są m.in. takie okoliczności faktyczne, jak przerwa w komunikacji, nagła choroba, która nie pozwoliła na wyręczenie się inną osobą, powódź, pożar. Zdaniem organu odwoławczego z treści podania o przywrócenie terminu z dnia 9 sierpnia 2013 r., jak i przedłożonych przez stronę dokumentów, w szczególności Karty Pacjenta z Wojewódzkiej Stacji Ratownictwa Medycznego w Ł. z dnia 10 lipca 2013r. oraz zaświadczenia lekarskiego z dnia 11 lipca 2013r. wynika, że powodem niedotrzymania terminu była nagła choroba strony. W ocenie organu II instancji strona uprawdopodobniła, że uchybienie terminu nastąpiło bez jej winy. W zakresie dochowania 7-dniowego terminu od ustania przeszkody do złożenia wniosku o przywrócenie terminu organ odwoławczy stwierdził, że nie został zachowany. Dyrektor ARiMR wyjaśnił, że z przedłożonych dokumentów wynika, że skarżący leczy się na nadciśnienie tętnicze, a od 8 lipca 2013 r. do 15 sierpnia 2013 r. przyjmował dodatkowe leki przeciwdepresyjne, co więcej, w dniach 11-19 lipca 2013 r. był na zwolnieniu lekarskim. Niemniej jednak w trakcie leczenia, w dniu 9 sierpnia 2013 r., osobiście złożył prośbę o przywrócenie terminu wraz z korektą wniosku. W rezultacie, w ocenie organu odwoławczego, strona swoim zachowaniem potwierdziła, że stan zdrowia po dniu 19 lipca 2013 r. umożliwiał jej dokonanie czynności procesowych. W związku z powyższym organ przyjął, że w dniu 20 lipca 2013 r. ustała przyczyna uniemożliwiająca złożenie oświadczenia w terminie i od tej daty należałoby liczyć termin na złożenie prośby o przywrócenie terminu. Tak liczony termin upływał w dniu 27 lipca 2013 r., natomiast prośba została złożona w dniu 9 sierpnia 2013 r. W związku powyższym, w ocenie organu odwoławczego nie została spełniona przesłanka wynikająca z art. 58 § 2 k.p.a. W skardze z dnia 2 grudnia 2013 r. A.K. wniósł o uchylenie postanowień I i II instancji, zarzucając naruszenie przepisu art. 58 k.p.a. poprzez nieprawidłowe zastosowanie. Zdaniem skarżącego, przedstawił on organowi odpowiednią dokumentację medyczną wraz ze zwolnieniem lekarskim, z której wynika, że jego stan psychiczny i fizyczny uniemożliwiał prawidłowe funkcjonowanie. Skarżący podniósł, że nie sposób przyjąć, że przyczyna uchybienia terminu ustała w dniu 19 lipca 2013 r., ponieważ z zaświadczenia lekarskiego z dnia 22 października 2013 r. wynika, iż do dnia 15 sierpnia 2013 r. przyjmował silne leki antydepresyjne, których działanie odbijało się na jego kondycji psychofizycznej. Dopiero w dniu 9 sierpnia 2013 r. stan strony był na tyle dobry, że był w stanie złożyć prośbę o przywrócenie terminu wraz z poprawionym wnioskiem. W odpowiedzi na skargę z dnia 2 stycznia 2014 r. Dyrektor Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa w Ł. wniósł o jej oddalenie, podtrzymując dotychczasową argumentację. Na rozprawie w dniu 5 marca 2014 r. skarżący poparł skargę i oświadczył, że choroba serca, na którą cierpi oraz fakt uczestniczenia w wypadku drogowym, w którym zginęła jedna osoba, a druga została ranna spowodowało, że przybywał na zwolnieniu lekarskim. Skarżący wyjaśnił także, że później popadł w depresję. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Skarga A.K. jest zasadna. Zgodnie z treścią art. 1 § 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz. 1269 ze zm.) sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej. Kontrola, o której mowa w § 1 sprawowana jest pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej (art. 1 § 2 powołanej ustawy). Stosownie zaś do treści art. 3 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2012 r. poz. 270 t.j. ze zm.) sądy administracyjne sprawują kontrolę działalności administracji publicznej i stosują środki określone w ustawie. W myśl natomiast przepisu art. 134 § 1 p.p.s.a. Sąd wydaje rozstrzygnięcie w granicach danej sprawy, nie będąc przy tym związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawa prawną. Oznacza to, że Sąd bierze z urzędu pod uwagę wszelkie naruszenia prawa proceduralnego i materialnego niezależnie od podnoszonych w skardze zarzutów, jednakże tylko w granicach sprawy, w której skarga została wniesiona. Przedmiotem kontroli Sądu jest postanowienie Dyrektora Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa w Ł. z dnia [...] r. utrzymujące w mocy postanowienie Kierownika Biura Powiatowego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa w P. z dnia [...] r. odmawiające A.K. przywrócenia terminu do uzupełnienia braków formalnych wniosku o przyznanie płatności na 2013 r. W ocenie Sądu zaskarżone postanowienia organów I i II instancji naruszają przepisy postępowania administracyjnego w stopniu powodującym konieczność ich uchylenia. Istotę sporu w przedmiotowej sprawie stanowi ustalenie, czy skarżący uprawdopodobnił brak winy w uchybieniu terminu i dochował 7-dniowy termin od ustania przyczyny na złożenie prośby o przywrócenie terminu. Zdaniem organów administracji skarżący, w związku z chorobą, na którą cierpi uprawdopodobnił brak winy w uchybieniu terminu do uzupełnienia braków formalnych wniosku. Natomiast podstawę odmowy przywrócenia terminu stanowiła okoliczność uchybienia 7-dniowemu terminowi na wniesienie prośby o przywrócenie terminu do uzupełnienia braków formalnych wniosku. Przypomnieć należy, że w myśl przepisu art. 58 § 1 k.p.a. (Dz. U. z 2013 r. poz. 267 t.j.) w razie uchybienia terminu należy przywrócić termin na prośbę zainteresowanego, jeżeli uprawdopodobni, że uchybienie nastąpiło bez jego winy. Zgodnie zaś z § 2 tego przepisu prośbę o przywrócenie terminu należy wnieść w ciągu siedmiu dni od dnia ustania przyczyny uchybienia terminu. Jednocześnie z wniesieniem prośby należy dopełnić czynności, dla której określony był termin. Z unormowania przywołanego przepisu art. 58 k.p.a. wynika, że strona jest obowiązana uprawdopodobnić okoliczności związane z przyczyną uchybienia terminu oraz okresem trwania tej przyczyny. Strona winna zatem uprawdopodobnić fakt wystąpienia przyczyny uchybienia terminu, okoliczność daty zaistnienia przyczyny uchybienia terminu, jak i daty ustania przyczyny uchybienia terminu. Wymóg uprawdopodobnienia tych okoliczności oznacza obowiązek ich wykazania, w sposób uzasadniający przypuszczenie, że okoliczności te w rzeczywistości zaistniały, a twierdzenia strony polegają na prawdzie. Uprawdopodobnienie nie wymaga zachowania przepisów o postępowaniu dowodowym, z reguły nie może ono jednak ograniczać się do samych twierdzeń strony. Bezspornym w sprawie było, że wezwanie do uzupełnienia braków formalnych wniosku o przyznanie płatności zostało doręczone skarżącemu w dniu 8 lipca 2013 r. Tym samym, termin do uzupełnienia braków formalnych wniosku upływał w dniu 15 lipca 2013 r. Skarżący wniósł o przywrócenie terminu do uzupełnienia braków formalnych wniosku o przyznanie płatności w dniu 9 sierpnia 2013 r., dokonując jednocześnie czynności, której uchybił – podpisując załączniki graficzne. W uzasadnieniu wniosku skarżący wskazał, że od 11 lipca 2013 r. do 19 lipca 2013 r. przebywał na zwolnieniu lekarskim w związku z nagłą chorobą. Na dowód tego załączył kopię zwolnienia lekarskiego z dnia 11 lipca 2013 r. W tym zakresie organy administracji uznały, że skarżący uprawdopodobnił swój brak winy w uchybieniu terminu. Natomiast podstawę odmowy przywrócenia terminu stanowiło przyjęcie, że skarżący uchybił 7-dniowemu terminowi od ustania przyczyny na złożenie wniosku o przywrócenie terminu. Zdaniem Sądu w tym zakresie organy naruszyły przepisy postępowania administracyjnego tj. art. 7, art. 58 § 2, art. 77 § 1 oraz art. 80 k.p.a., bowiem poczynione ustalenia nie dawały podstawy do wydania postanowienia o odmowie przywrócenia terminu. W tym zakresie stanowisko organów opiera się na uznaniu, że od dnia 20 lipca 2013 r. należy liczyć 7-dniowy termin na złożenie wniosku o przywrócenie terminu, zatem termin ten upływał w dniu 27 lipca 2013 r. Należy zauważyć, że w toku postępowania administracyjnego skarżący przedłożył Kartę Pacjenta z Wojewódzkiej Stacji Ratownictwa Medycznego w Ł. z dnia 10 lipca 2013 r., z której wynika, że skarżącemu udzielano w tym dniu pomocy medycznej z powodu wypadku komunikacyjnego. W okresie od 11 lipca 2013 r. do 19 lipca 2013 r. A.K. przebywał na zwolnieniu lekarskim. Z kolei w zaświadczeniu lekarskim z dnia 22 października 2013 r. lekarz prowadzący wskazał, że w okresie od 8 lipca 2013 r. do 15 sierpnia 2013 r. skarżący przyjmował dodatkowe leki z powodu nadciśnienia tętniczego oraz w związku z zaburzeniami depresyjnymi, wywołanymi traumą. Na rozprawie w dniu 5 marca 2014 r. A.K. oświadczył, że jego nagłe pogorszenie stanu zdrowia związane było z wypadkiem drogowym, w którym uczestniczył. W wypadku tym zginęła jedna osoba (k. 18), a druga została ciężko ranna. Biorąc pod uwagę powyższe okoliczności, Sąd uznał, że organy nieprawidłowo określiły dzień, w którym ustała przyczyna uchybienia terminowi. Z przedłożonych dokumentów oraz wyjaśnień skarżącego, wynika że wnioskodawca do 19 sierpnia 2013 r. leczony był z powodu depresji, wywołanej traumą. Z zaświadczenia lekarskiego z dnia 22 października 2013 r. wynika, że do 19 sierpnia 2013 r. A.K. przyjmował leki przeciwdepresyjne. Nie budzi wątpliwości Sądu, że powołane schorzenie z samej natury wpływa na percepcję strony, jej ocenę rzeczywistości, koncentrację czy pamięć. Ponadto nie można w żaden sposób wykluczyć, aby leki przyjmowane przez skarżącego pozostawały bez wpływu na możliwość prawidłowego rozumienia świat i podejmowania decyzji. Wobec powyższego uznać należy, że po okresie niezdolności do pracy wynikającym ze zwolnienia lekarskiego z dnia 11 lipca 2013 r., nadal mógł on mieć trudności z rozpoznaniem swojej sytuacji procesowej i podejmowaniem jakichkolwiek działań (por. wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 27 lutego 2013 r. sygn. I FSK 665/12, wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Poznaniu z dnia 25 stycznia 2012 r. sygn. I SA/Po 592/11, wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Kielcach z dnia 23 maja 2013 r. sygn. II SA/Ke 219/13, publ. Baza orzeczeń CBOIS). Jednocześnie zauważyć należy, że w piśmie organu I instancji z dnia 4 lipca 2013 r. skarżący wezwany został do uzupełnienia wniosku o przyznanie płatności na 2013 r. poprzez podpisanie złożonych załączników graficznych do tego wniosku. Niewątpliwie czynność ta wymagała osobistego stawiennictwa skarżącego w siedzibie organu. Zdaniem Sądu, w tej sytuacji przyjąć należało, że dopiero w dniu 9 sierpnia 2013 r. ustała przyczyna uchybienia terminu do uzupełnienia wniosku, czyli w dniu którym skarżący stawił się osobiście w organie i dokonał czynności, składając jednocześnie wniosek o przywrócenie terminu. Skoro skarżący przyjmował leki na depresję, miał problemy z nadciśnieniem tętniczym, znajdował się w złej kondycji psychofizycznej i nie miał możliwości uzupełnienia braków formalnych wniosku wysyłając przesyłkę pocztową, to uznać należy, że zachował 7-dniowy termin określony w treści art. 58 § 2 k.p.a. W rozpatrywanej sprawie brak jest powodu do odmawiania wiary wyjaśnieniom skarżącego, iż dopiero w dniu 9 sierpnia 2013 r. był w stanie pojawić się osobiście w siedzibie organu i podpisać załączniki do wniosku o przyznanie płatności. Przywrócenie terminu jest instytucją procesową mającą na celu ochronę strony przed negatywnymi skutkami uchybienia terminu dla podjęcia czynności procesowej. Zatem organ administracji zobowiązany jest działać zgodnie z zasadami wynikającymi z przepisów art. 7 k.p.a., który nakazuje organom administracji publicznej w toku postępowania stać na straży praworządności i podejmować wszelkie kroki niezbędne do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego oraz do załatwienia sprawy, mając na względzie interes społeczny i słuszny interes obywateli oraz art. 9 k.p.a., zgodnie z którym organy administracji publicznej są obowiązane do należytego i wyczerpującego informowania stron o okolicznościach faktycznych i prawnych, które mogą mieć wpływ na ustalenie ich praw i obowiązków będących przedmiotem postępowania administracyjnego, a organy czuwają nad tym, aby strony i inne osoby uczestniczące w postępowaniu nie poniosły szkody z powodu nieznajomości prawa, i w tym celu udzielają im niezbędnych wyjaśnień i wskazówek. Należy także zwrócić uwagę na ustalenia organu odwoławczego w zakresie dnia ustania przyczyny uchybienia terminowi, który określony został na sobotę – 20 lipca 2013 r., zatem, termin do złożenia wniosku o przywrócenie terminu upływał również w sobotę – 27 lipca 2013 r. W świetle przepisów Kodeksu postępowania administracyjnego oraz uchwały Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 15 czerwca 2011 r. sygn. I OPS 1/11 sobota jest dniem równorzędnym z dniem ustawowo wolnym od pracy w rozumieniu art. 57 § 4 k.p.a. Wobec powyższego, organ ustalając początek 7-dniowego terminu powinien okreslić ten dzień na pierwszy najbliższy dzień roboczy. Reasumując, w rozpoznawanej sprawie organy nieprawidłowo ustaliły stan faktyczny sprawy, nie rozważyły wszystkich okoliczności podnoszonych przez skarżącego, przez co błędnie uznały, że skarżący uchybił terminowi, o którym mowa w art. 58 § 2 k.p.a. Bezpodstawnie doszło zatem do odmowy przywrócenia skarżącemu terminu do uzupełnienia braków formalnych wniosku o przyznanie płatności na rok 2013. Sąd stwierdził naruszenie przez organy przepisów postępowania, tj. art. 7, art. 58 § 2, art. 77 § 1 oraz art. 80 k.p.a. niewątpliwe mające istotny wpływ na wynik sprawy. Stosownie do treści powołanych przepisów, organ prowadzący postępowanie obowiązany jest w postępowaniu wyjaśniającym podejmować wszelkie kroki niezbędne do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego oraz dokładnego wyjaśnienia sprawy, mając na względzie interes społeczny i słuszny interes obywatela, w szczególności poprzez zebranie i rozpatrzenie w sposób wyczerpujący całego materiału dowodowego oraz dokonania oceny na podstawie całokształtu materiału dowodowego, czy dana okoliczność została udowodniona. Jedynie ustalone w taki sposób fakty mogą być uznane za udowodnione i stanowić materiał dowodowy będący niezbędną i faktyczną podstawą do wydania decyzji administracyjnej (postanowienia) oraz jej uzasadnienia. W samej decyzji (postanowieniu) organ administracyjny jest zobowiązany do wyjaśnienia stronie zasadności przesłanek, którymi kierował się przy załatwieniu sprawy oraz wskazania faktów, które uznał za udowodnione, dowodów na których się oparł oraz przyczyny, dla których innym dowodom odmówił wiarygodności i mocy dowodowej. Sąd zwraca również uwagę, że uzasadnienie postanowienia organu I instancji nie spełnia wymogów opisanych w treści art. 107 § 3 k.p.a. Ponownie rozpoznając sprawę organy powinny wziąć pod uwagę ocenę prawną wyrażoną w niniejszym uzasadnieniu i przyjąć, że skarżący spełnił przesłanki pozwalające na pozytywne rozpatrzenie jego wniosku w świetle przepisu art. 58 § 1 i 2 k.p.a. Z powyższych względów Wojewódzki Sąd Administracyjny na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. c w związku z art. 135 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi orzekł o uchyleniu postanowień I i II instancji. O kosztach postępowania Sąd orzekł na podstawie art. 200 powołanej ustawy. bg