III SA/Łd 421/16

Dnia 20 lipca 2016 roku Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi – Wydział III w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Monika Krzyżaniak, Sędziowie Sędzia WSA Ewa Alberciak (spr.), Sędzia WSA Ewa Cisowska - Sakrajda, , Protokolant Referent-stażysta Blanka Kuźniak, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 20 lipca 2016 roku sprawy ze skargi W. G. na decyzję Zakładu Ubezpieczeń Społecznych z dnia (...) nr (...) w przedmiocie odmowy umorzenia odsetek od nieopłaconych składek na ubezpieczenie społeczne, ubezpieczenie zdrowotne, Fundusz Pracy i Fundusz Gwarantowanych Świadczeń Pracowniczych uchyla zaskarżoną decyzję. B.K. Decyzją z dnia [...]r., nr [...] Zakład Ubezpieczeń Społecznych na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 w zw. z art. 127 § 3 K.p.a. i art. 83 ust. 4 ustawy z dnia 13 października 1998r. o systemie ubezpieczeń społecznych (tekst jedn. Dz.U. z 2015r., poz. 121 ze zm.), utrzymał w mocy własną decyzję z dnia [...]r., nr [...] w przedmiocie odmowy umorzenia W. G. odsetek za zwłokę wyliczonych na dzień 16 grudnia 2015r. Powyższe rozstrzygnięcie zostało wydane w oparciu o następujące ustalenia faktyczne i prawne. W dniu 24 października 2015r. W. G. złożył na podstawie ustawy z dnia 9 listopada 2012r. wniosek o umorzeniu należności powstałych z tytułu nieopłaconych składek przez osoby prowadzące pozarolniczą działalność (Dz.U. z 2012r., poz. 1551) za okres od 1 stycznia 1999r. do 28 lutego 2009r. W dniu 16 grudnia 2015r. W. G. złożył pismo zatytułowane "doprecyzowanie wniosku", w którym w pkt 1 wniósł o rozłożenie całości zadłużenia nie podlegającego abolicji na raty. Zaproponował spłatę całości zadłużenia podstawowego w 6 ratach w okresie styczeń –czerwiec 2016r. po 500 zł, a od czerwca 2016r. po 1000 zł miesięcznie. W pkt 2 wniosku wniósł o umorzenie odsetek. W oświadczeniu o stanie rodzinnym i majątkowym wskazał, że utrata płynności finansowej nastąpiła kilka lat temu, po pożarze domu, utracie rynku zbytu i przeprowadzonej windykacji. Ponadto poinformował, że w 2016r. ponownie planuje wznowić prowadzenie działalności gospodarczej. Decyzją z dnia [...] r. Zakład Ubezpieczeń Społecznych odmówił umorzenia odsetek za zwłokę ustalonych na dzień 16 grudnia 2015r. W uzasadnieniu decyzji organ odwołując się do treści art. 28 ust. 3, 3a i 3b ustawy o systemie ubezpieczeń społecznych wskazał, że analiza zgromadzonego w sprawie materiału dowodowego nie stanowi podstawy do umorzenia odsetek za zwłokę. Z dokumentów znajdujących się w aktach sprawy wynika, że skarżący zawiesił prowadzoną działalność gospodarczą. Okoliczność, że działalność jest zawieszona, a nie została zlikwidowana może zdaniem organu oznaczać, że strona planuje jej wznowienie. W oświadczeniu skarżący podał, że w 2016r. planuje wznowić działalność gospodarczą i wydać w swojej firmie kilka książek. W przypadku zatem wznowienia działalności, sytuacja finansowa strony ulegnie poprawie. Skarżący oświadczył, że osiąga dochody z tytułu zatrudnienia na podstawie umowy zlecenia w wysokości 2 500 zł netto miesięcznie oraz z tytułu prac dorywczych w kwocie 100 zł. W związku z powyższym, w ocenie organu można uznać, że posiada środki finansowe, z których może uregulować odsetki za zwłokę. We wniosku z dnia 26 października 2015r., sprecyzowanym w dniu 16 grudnia 2015r. zwrócił się z prośbą o rozłożenie na raty należności z tytułu składek w wysokości po 500 zł miesięcznie przez 6 miesięcy, a następnie w wysokości po 1 000 zł miesięcznie. Wyrażono zgodę na udzielenie ulgi w formie rat, co oznacza, że strona jest w stanie zabezpieczyć środki finansowe na regulowanie zaległości w formie rat, a więc może również część funduszy przeznaczyć na opłacenie odsetek za zwłokę. ZUS wskazał również, że zgodnie z art. 24 ust. 2 ustawy o systemie ubezpieczeń społecznych, należności z tytułu składek nieopłacone w terminie podlegają ściągnięciu w trybie przepisów o postępowaniu egzekucyjnym w administracji lub egzekucji sądowej. W niniejszej sprawie zaległości zostały objęte postępowaniem egzekucyjnym, jednak do chwili obecnej organ egzekucyjny nie stwierdził całkowitej nieściągalności. Gdyby jednak nawet ustalono, że strona nie dysponuje żadnym majątkiem, to i tak ZUS nie ma obowiązku umorzenia zadłużenia. Skarżący posiada majątek ruchomy, na którym zostały zabezpieczone należności z tytułu składek. Zgodnie z przepisami ustawy o systemie ubezpieczeń społecznych Zakład może dochodzić należności z przedmiotu zastawu. Uwzględniając powyższe okoliczności ZUS stwierdził brak podstaw do uznania odsetek za zwłokę jako całkowicie nieściągalne i umorzenia ich w oparciu o art. 28 ust.3 ustawy o systemie ubezpieczeń społecznych. W rozpatrywanej sprawie, zdaniem organu nie zachodzą też szczególne okoliczności uzasadniające umorzenie należności na podstawie art. 28 ust. 3a ww. ustawy (w tym rozporządzenia Ministra Gospodarki, Pracy i Polityki Społecznej z dnia 31 lipca 2003r.). Strona osiąga dochody, co oznacza, że nie można uznać, że jest pozbawiona środków finansowych do zaspokojenia niezbędnych potrzeb życiowych. Skarżący poinformował, że spłaca w ratach inne zobowiązania pieniężne. Oznacza to, że mimo trudności finansowych jest w stanie zabezpieczyć środki finansowe na spłatę innych zaległości. Ponoszenie kosztów z tytułu miesięcznych opłat też nie stanowi podstawy do umorzenia odsetek za zwłokę. Nie można uznać, że opłaty np. za czynsz i energię są to nadzwyczajne, czy nieprzewidziane wydatki. W oświadczeniu o stanie rodzinnym i majątkowym skarżący podał, że nie otrzymuje zasiłku z pomocy społecznej i nie korzysta z innych form pomocy. Gdyby zatem znajdował się w bardzo trudnej sytuacji materialnej, to zapewne miałby przyznaną pomoc. Wskazał, że utrata płynności finansowej nastąpiła kilka lat temu i miały na nią wpływ m.in. pożar domu, brak rynku zbytu, prowadzona windykacja i brak pomocy ze strony Urzędu Miasta dla prowadzonej przez niego Fundacji. Zdaniem organu powyższe okoliczności nie mają wpływu na umorzenie odsetek za zwłokę. Jako podmiot prowadzący działalność powinien wiedzieć, że zgodnie z przepisami powołanej ustawy osoba prowadząca działalność gospodarczą zobowiązana jest do opłacania należnych składek za każdy miesiąc kalendarzowy w ustawowo określonych terminach. Obligatoryjność opłacania składek dotyczy wszystkich płatników składek, a ryzyko związane z prowadzoną działalnością, jak również jej negatywnymi skutkami oraz za wszelkie rozliczenia odpowiada podmiot prowadzący tę działalność. Reasumując organ wskazał, że umorzenie odsetek za zwłokę w rozpatrywanym przypadku byłoby zbyt dużym uprzywilejowaniem w stosunku do płatników, którzy pomimo kłopotów finansowych wywiązują się z obowiązku terminowego opłacania składek. Spłata zadłużenia wraz z odsetkami za zwłokę może stanowić pewne obciążenie finansowe, to jednak Zakład Ubezpieczeń Społecznych obowiązany jest zlecone przez ustawodawcę zadania realizować zgodnie z obowiązującymi przepisami. W dniu [...]r. skarżący złożył wniosek o ponowne rozpatrzenie sprawy wskazując, że zawarta umowa ratalna o rozłożeniu na raty należności niepodlegających umorzeniu na podstawie ustawy z dnia 9 listopada 2012r. obejmuje odsetki, które łącznie wynoszą 107 294,00 zł. Z uwagi na obecną bardzo trudną sytuację ekonomiczną i materialną wniósł o ponowne rozpatrzenie wniosku o umorzenie odsetek za zwłokę. Nadmienił, że działalność, która stanowiła podstawowe źródło utrzymania jest zawieszona. Skarżący nadal nie osiąga przychodów i nie ma możliwości spłaty odsetek za zwłokę. Poinformował, że firma nie została wyrejestrowana, ponieważ znak logo "A" jest zastrzeżony w Urzędzie Patentowym i podlega ochronie. Podał, że ma nadzieję na pozyskanie zleceń i wznowienie działalności gospodarczej. Co dwa lata musi wznowić działalność, aby nie stracić rejestracji i nie utracić ochrony na znak towarowy. Plan stałego wznowienia działalności jest nierealny z uwagi na brak zleceń. Wskazał, że zaprzestanie prowadzenia działalności gospodarczej nastąpiło 6 lat temu. Działalność była sporadycznie odwieszana, by wykonać jakieś drobne prace, np. w roku 2016 na kwotę 1 700,00 zł. Nadmienił, że firma "A" nie posiada żadnego majątku, a egzekucja komornicza została umorzona. W postępowaniu egzekucyjnym nie uzyska się więc kwot przekraczających wydatki egzekucyjne, a prowadzona przez lata egzekucja pogłębia trudną sytuację finansową skarżącego poprzez dodatkowe koszty egzekucyjne. Wskazał, że ZUS nie uwzględnił okoliczności, że skarżący sprawuje opiekę nad nieuleczalnie chorą żoną, która wymaga stałej opieki. Majątek ruchomy, na który ZUS powołał się w uzasadnieniu jest obecnie minimalny. Obecnie dochody skarżącego wynikają z prac zleconych, honorariów autorskich, które są bardzo nierówne. Nadmienił, że trudności firmy pojawiły się po 2002r., po pożarze domu i zaprzestaniu produkcji w firmie. Przez zdekapitalizowanie się majątku firmy, skarżący zmienił zawód - aktywność zawodową przeniósł na kulturę, wydawnictwo i organizację wydarzeń kulturalnych w Łodzi, Polsce i na świecie. Jednak brak umów zlecenia i umów o dzieło w sferze kultury w Łodzi jest przeszkodą do możliwości zarobkowania. W dniu 17 marca 2016r. skarżący złożył uzupełnienie wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy. Wskazał, że odsetki od należności niepodlegających umorzeniu na podstawie ustawy z dnia 9 listopada 2012r. stanowią kwotę 107 194,00 zł i przewyższają kwoty podstawowe. Nadmienił, że nie wnosi o umorzenie zaległości podstawowej, a jedynie odsetek za zwłokę z uwagi na trudną sytuację ekonomiczną, materialną i rodzinną, niezmienną od wielu lat. Wyjaśnił, że nie jest w stanie spłacić odsetek od nieopłaconych składek, gdyż pozbawiłoby to jego i chorą żonę możliwości zaspokojenia podstawowych potrzeb życiowych. Podał, że od wielu lat działalność gospodarcza jest zawieszona i nie osiąga przychodów (dochodów). W związku z powyższym podjął się prowadzenia działalności kulturalnej z nadzieją na uzyskiwanie zleceń i umów o dzieło na organizację i prowadzenie koncertów, festiwali i dużych wydarzeń artystycznych w Polsce i na świecie. Z uwagi na brak zleceń w tym zakresie szuka innych źródeł dochodu. Poinformował, że ponowne uruchomienie własnej działalności i firmy na dużą skalę nie jest teraz realne z uwagi na utratę urządzeń i rynku zbytu na wyroby, jakimi się zajmował (przetwórstwo papieru). Wskazał, że ze względu stan zdrowia, żona, z którą zaczyna prowadzić wspólne gospodarstwo domowe, wymaga stałej opieki. Wskazał, że umorzenie może nastąpić także w przypadku stwierdzenia całkowitej nieściągalności należności publicznych ze względu na ważny interes osoby zobowiązanej. W ocenie skarżącego przesłanka ta jest spełniona, bowiem komornik sądowy stwierdził brak majątku, z którego można prowadzić egzekucję. Ponadto w przypadku ponownego wdrożenia egzekucji nie uzyska się kwot przekraczających wydatki egzekucyjne. Wskazał również na ważny interes zobowiązanego, czyli brak środków, a więc ubóstwo zagrażające dalszej egzystencji. Podał, że dochody jego i żony nie wystarczają na pokrycie wszystkich zobowiązań. Zakup lekarstw żony, jej pobyty w szpitalu i wizyty u lekarzy to koszt ok. 2 000,00 zł miesięcznie. Poinformował także, że w 2016r. nie otrzymał jeszcze żadnego zlecenia i umowy o dzieło, nie otrzymał żadnego wynagrodzenia. Zatem wraz z żoną odczuwa ubóstwo wynikające z niezapewnienia minimum socjalnego dla dwóch osób oraz sytuacji, gdy po uiszczeniu zaległych składek wraz z odsetkami za zwłokę wynikającymi z harmonogramu umowy ratalnej nie będzie dysponował środkami finansowymi pozwalającymi na zapewnienie podstawowych potrzeb życiowych. Kolejnym argumentem i przesłanką do umorzenia jest zdarzenie losowe i klęski żywiołowe, tj. pożar domu i obejścia w D. w 2002r. Wskazał, że zniszczenie mienia, zasobów magazynowych, urządzeń, spowodowało brak możliwości rozwoju firmy, załamanie nerwowe i stres. Podał, że wypadek, któremu uległ w dniu 1 lipca 2004r, a następnie trwała i nieuleczalna choroba żony oraz śmierć ojca w grudniu 2012r. są następnymi przesłankami do umorzenia. Nadmienił, że nad żoną sprawuje bezpośrednią opiekę od stycznia 2016r., co uniemożliwia pozyskiwanie dochodów niezbędnych do podjęcia spłaty odsetek za zwłokę. W związku z powyższym nie może wznowić działalności, nie może jeździć do klientów w delegacje. Powyższe powoduje, że może pozyskiwać dochody tylko z umów o dzieło i zlecenia, pisania artykułów, opracowania scenariuszy, reżyserii i organizacji koncertów i wystaw. Wobec powyższego w ocenie skarżącego zachodzą okoliczności przemawiające za umorzeniem odsetek za zwłokę. Podał, że jego dochody za 2014r. wyniosły 16 880,00 zł, tj. 1 406,66 zł miesięcznie, natomiast koszty utrzymania to ok. 2 000 zł plus spłata zadłużenia po 1 000 zł. Zatem brakuje środków finansowych na pokrycie wszystkich wydatków, co powoduje, że szuka pomocy w sprzedaży niektórych przedmiotów i zapożycza się. Wskazał, że w 2015r. sytuacja finansowa uległa poprawie i dochody były na poziomie 3 398,00 zł, co pozwoliło na opłacenie zaległości. W 2016r. nie ma zleceń na swoje usługi. Poinformował również, że żona pobiera świadczenie z tytułu niezdolności do pracy, które wynosi 890,00 zł miesięcznie. Koszty jej utrzymania wynoszą ok. 2 000.00 zł miesięcznie. Uwzględniając powyższe okoliczności, zdaniem skarżącego jego trudna sytuacja wyczerpuje przesłanki wskazane w art. 28 ust. 3 ustawy o systemie ubezpieczeń społecznych. Wskazał również, że wnosił o realne raty, tj. po 500 zł miesięcznie, a przyznano mu raty po 1 000 zł. Problemy finansowe i tak duża rata może spowodować zaprzestanie płacenia rat, a tym samym rozwiązanie umowy o rozłożeniu na raty należności z tytułu składek. Nadmienił, że problemy finansowe powstały po 2002r., tj. po pożarze domu. Utrzymując zaskarżoną decyzję w mocy Zakład Ubezpieczeń Społecznych wskazał, że problemy zdrowotne żony, które mogą być dodatkowym utrudnieniem w codziennej egzystencji, nie stanowią wystarczającej podstawy do umorzenia odsetek. Ponoszenie kosztów związanych z leczeniem nie jest wystarczającą okolicznością uzasadniającą umorzenie. Skarżący nie udowodnił, że brakuje środków finansowych na ten cel, nie przedstawił np. niezrealizowanych recept, a załączona do akt sprawy recepta jest z roku 2001r. Zakład nie kwestionuje i nie bagatelizuje problemów zdrowotnych członków rodziny, jednak opłacenie składek w trakcie prowadzenia działalności i po jej zakończeniu jest ustawowym obowiązkiem płatnika. Z przedstawionych w toku postępowania dokumentów wynika, że żona skarżącego choruje od 30 lat, skarżący opiekę nad żoną sprawuje od stycznia 2016r., natomiast zadłużenie dotyczy lat 2001-2015. Zatem nie można uznać, że choroba żony i związaną z nią opieka miała wpływ na powstanie zadłużenia z tytułu składek. Pomimo sprawowania opieki nad żoną, skarżący poinformował, że zamierza wznowić działalność gospodarczą. Ponadto wskazał, że obecnie uzyskuje dochody z pisania artykułów, opracowywania scenariuszy i reżyserii oraz organizacji koncertów i wystaw. Nie można zatem uznać, że opieka nad żoną pozbawia stronę możliwości zarobkowania. Okoliczność, że prowadzona przez skarżącego działalność gospodarcza nie przynosiła dochodów, również nie jest przesłanką uzasadniającą umorzenie. Zgodnie z ustawą o swobodzie działalności gospodarczej, działalnością gospodarczą jest zarobkowa działalność wytwórcza, handlowa, budowlana i usługowa oraz poszukiwanie, rozpoznawanie i wydobywanie kopalin ze złóż, a także działalność zawodowa wykonywana w sposób zorganizowany i ciągły. Zarobkowy charakter działalności gospodarczej oznacza, że jest to działalność obliczona na osiąganie zysku. Nastawienie na zysk nie musi oznaczać, że się ten zysk rzeczywiście osiąga. Ponoszenie strat z działalności stanowi element zwykłego ryzyka gospodarczego i nie mieści się w katalogu przesłanek do umorzenia należności. Działalność zarobkowa może nie przynosić zysku, a nawet powodować straty, mimo to pozostaje działalnością zarobkową. Zgodnie z zasadami racjonalnego prowadzenia działalności gospodarczej, rozpoczęcie wszelkich działań powinno być poprzedzone planem finansowym opartym na wnikliwej analizie rynku w danej branży oraz możliwościach finansowych osoby podejmującej działalność. Ponadto niezasadne jest wspieranie publicznymi środkami nieefektywnego podmiotu gospodarczego. Obecne problemy finansowe nie mogą zatem zwalniać strony z obowiązku opłacenia odsetek za zwłokę. Umorzenie odsetek za zwłokę nie może być sposobem na prowadzenie przez niego działalności gospodarczej, gdyż stawiłoby go w sposób permanentny na pozycji uprzywilejowanej wobec innych podmiotów gospodarczych, co stanowiłoby zagrożenie dla uczciwej konkurencji. Wnioskodawca powinien podjąć niezbędne działania w celu poprawy sytuacji ekonomicznej firmy, żeby podobna sytuacja, tj. brak środków na regulowanie zobowiązań z tytułu składek we własnym zakresie w terminie płatności, nie wystąpiła w przyszłości. Należy wskazać, że nie może stanowić normy taki stan rzeczy, w którym płatnik zdobywa przewagę gospodarczą nad konkurentami działającymi w tej samej branży poprzez swobodne dysponowanie środkami, które powinny zostać odprowadzone w ustawowym terminie do budżetu państwa, przeznaczyć je na bieżące funkcjonowanie. Zauważyć należy, że strona nie jest podmiotem nowym, funkcjonuje na rynku od lat, a zatem powinna liczyć się z problemami finansowymi oraz zabezpieczyć się na ewentualność niższych od zakładanych obrotów. Skarżący nie korzysta z pomocy MOPS lub innych form pomocy, co pozwala uznać, że posiada wystarczające środki finansowe na zaspokojenie podstawowych potrzeb życiowych. Gdyby sytuacja rodziny była ciężka, to zapewne taka pomoc byłaby przyznana. Powołana przez skarżącego okoliczność pożaru domu w 2002r. również nie jest okolicznością pozwalająca na umorzenie odsetek. Pomimo tego zdarzenia nie można uznać, że zadłużenie powstało na skutek nadzwyczajnych zdarzeń losowych, było bowiem wynikiem nieopłacania w ustawowym terminie płatności składek na ubezpieczenia społeczne w czasie prowadzonej działalności gospodarczej. Zdarzenie losowe to zdarzenie wywołane przez czynniki zewnętrzne, w szczególności zagrażające bezpośrednio życiu lub zdrowiu ludzi, a także gwałtowne, nieprzewidziane uszkodzenie lub zniszczenie obiektu budowlanego, urządzenia technicznego lub systemu urządzeń technicznych powodujące trwałą utratę możliwości ich użytkowania - jeśli jego wystąpienie spowodowało, że zobowiązany znalazł się w tak trudnej sytuacji finansowej, iż bezwzględna konieczność uregulowania ciążących na nim zobowiązań doprowadziłaby do likwidacji działalności, a co za tym idzie utraty jedynego źródła zarobkowania, np. zawalenie się budynku, niemające związku z klęską żywiołową, a w konsekwencji czego nastąpiło zniszczenie znajdujących się tam środków produkcji i urządzeń służących do ich wytworzenia. Sytuacja, w jakiej znalazł się skarżący, nie spowodowała likwidacji działalności, ani jej zawieszenia. Skarżący nadmienił, że zawiesił działalność dopiero od 2010r. i liczy się z możliwością jej ponownego podjęcia. Zdaniem organu zebrany materiał dowodowy jest kompletny i wystarczający do oceny przesłanek warunkujących umorzenie odsetek. Dokonana analiza okoliczności sprawy jest zgodna z zasadami logiki, a przeprowadzone postępowanie zgodne z przepisami proceduralnymi. Prowadząc działalność gospodarczą skarżący był zobowiązany do opłacania składek na podstawie ustawy o systemie ubezpieczeń społecznych. ZUS nie jest uprawniony do rezygnacji z dochodzenia należności publicznoprawnych, z uwagi na fakt, że strona ma problemy finansowe, czy też reguluje inne zobowiązania finansowe. ZUS jako wierzyciel publicznoprawny nie może swobodnie dysponować swoją wierzytelnością (w tym odsetkami za zwłokę), lecz czyni to na zasadach i w sposób określony w ustawie o systemie ubezpieczeń społecznych. Umorzenie odsetek traktowane jest jako instytucja o wyjątkowym charakterze, której stosowanie uzależnione jest od zaistnienia konkretnych, wskazanych przez ustawodawcę przesłanek. Wydanie decyzji o umorzeniu odsetek następuje zatem po spełnieniu określonych w ustawie przesłanek umorzenia, a Zakład nie ma podstaw do swobodnego rozszerzania zakresu zasad zdefiniowanych przez ustawodawcę. Umorzenie odsetek za zwłokę stanowi wyraz definitywnej rezygnacji ZUS z możliwości ich wyegzekwowania. W związku z powyższym, biorąc pod uwagę publicznoprawny charakter tych należności oraz uwzględniając cele, na jakie składki są przeznaczone, organ odpowiedzialny za ich pobór zobowiązany jest do szczegółowej staranności i ostrożności w procedowaniu spraw z zakresu umarzania zadłużenia. ZUS nie ogranicza się zatem wyłącznie do ustalenia sytuacji materialnej w oparciu o zgromadzoną dokumentację, pod uwagę bierze się również możliwość odzyskania należności w toku postępowania egzekucyjnego, czy też rozważa możliwość udzielenia ulgi w spłacie w postaci układu ratalnego, zawartego na dogodnych warunkach. W dniu 4 lutego 2016r. podpisano ze skarżącym umowę o rozłożeniu na raty należności z tytułu składek. We wniosku o udzielenie ulgi skarżący zaproponował spłatę zadłużenia po 500 zł przez okres 6 miesięcy, a następnie od czerwca 2016r. po 1000 zł. Ulgę udzielono na zaproponowanych przez skarżącego warunkach, a zawarcie umowy ratalnej spowodowało, że odsetki za zwłokę zostały naliczone do dnia wpływu ww. wniosku, a zatem wysokość odsetek za zwłokę przez okres spłaty zadłużenia w ratach nie będzie ulegała zmianie. Zadłużenie, które figuruje na koncie skarżącego, zgodnie z art. 24 ust. 2 ustawy o systemie ubezpieczeń społecznych podlega ściągnięciu w trybie przepisów o postępowaniu egzekucyjnym w administracji lub egzekucji sądowej. Postępowanie egzekucyjne nie zostało jeszcze zakończone, a zatem brak jest więc potwierdzenia nieściągalności zobowiązań. Nawet gdyby organ egzekucyjny ustalił, że strona nie posiada majątku, to i tak nie oznacza, że należności z tytułu składek muszą być umorzone. Fakt, że komornik sądowy wydał postanowienia o umorzeniu postępowania egzekucyjnego również nie jest przesłanką do umorzenia odsetek, albowiem umorzenie postępowania egzekucyjnego nastąpiło w latach 2005-2006 i dotyczyło innych wierzycieli. Umorzenie należności wobec innych wierzycieli nie uzasadnia umorzenia zobowiązań wobec ZUS. W przypadku decyzji podejmowanych na podstawie art. 28 ustawy o systemie ubezpieczeń społecznych prawo wyboru rozstrzygnięcia przysługuje Zakładowi i nawet stwierdzenie istnienia w sprawie przewidzianych przepisami przesłanek oznacza dla organu podejmującego rozstrzygnięcie tylko możliwość umorzenia, a nie prawny obowiązek ich umorzenia. W rozpatrywanym przypadku, zdaniem ZUS nie zachodzą przesłanki uzasadniające umorzenie odsetek. Zadłużenie powstało z tytułu nieopłacenia składek finansowanych nie tylko przez skarżącego, ale również z własnych środków przez zatrudnionych pracowników. Zgodnie z art. 46 ust. 1 w zw. z art. 47 ust. 1 pkt 3 ustawy o systemie ubezpieczeń społecznych płatnik składek zobowiązany jest potrącać z dochodów ubezpieczonych, rozliczać oraz opłacać składki za każdy miesiąc kalendarzowy w ustawowo określonych terminach. Potrącanie składek z wynagrodzenia pracownika i nieodprowadzanie ich do ZUS stanowi naruszenie obowiązujących norm prawa. Biorąc pod uwagę powyższe, nie wywiązywanie się z powyższych obowiązków przez pracodawcę nie może być premiowane umorzeniem należności. Organ podkreślił również, że skarżący wystąpił o umorzenie należności na podstawie ustawy z dnia 9 listopada 2012r. Po spełnieniu określonych warunków umorzenia, część należności z tytułu składek może być umorzona. Umorzenie odsetek byłoby jednak zbyt dużym uprzywilejowaniem w stosunku do płatników, którzy pomimo kłopotów finansowych z jakimi się borykają, wywiązują się z obowiązku opłacana zaległości z tytułu składek wraz z odsetkami za zwłokę. W skardze skierowanej do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Łodzi skarżący wnosząc o umorzenie odsetek w kwocie 107 294 zł od składek niepodlegających umorzeniu na podstawie ustawy z dnia 9 listopada 2012r. Nadmienił, że nie wnosił o umorzenie całego zadłużenia, tylko odsetek. Podał, że z coraz większym trudem spłaca należności z tytułu nieopłaconych składek zgodnie z harmonogramem spłat ustalonym w wyniku zawartego w dniu [...]r. układu ratalnego. Wskazał, że kwota odsetek i ich raty przewyższają znacznie kwotę zadłużenia głównego, a brak umorzenia odsetek grozi zerwaniem zawartego układu ratalnego. Skarżący podał, że nadal nie prowadzi działalności gospodarczej i nie jest w stanie wznowić jej prowadzenia z uwagi na utratę rynku zbytu i pogarszający się stan zdrowia. Wskazał, że choruje na nadciśnienie tętnicze z powodu bezdechu. Wbrew twierdzeniom organu, przedstawiona w toku postępowania dokumentacja stanowi podstawę do umorzenia odsetek za zwłokę, tym bardziej, że ma coraz większe trudności, aby zabezpieczyć środki na spłatę rat, a w swoich propozycjach przed podpisaniem układu ratalnego jako prognozę wskazał, że poprawa sytuacji finansowej nastąpi po anulowaniu odsetek za zwłokę. Polemizując ze stanowiskiem organu wyrażonym w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji skarżący podkreślił, że znajduje się w trudnej sytuacji finansowej, a pożar domu, wypadek, któremu uległ w 2004 i nieuleczalna, postępująca choroba żony stanowią okoliczności uzasadniające udzielenie wnioskowanej ulgi. Wskazał, że nieprzedstawienie niezrealizowanych recept ciężko chorej żony, niezabezpieczenie środków finansowych i majątku na poczet ewentualnych przyszłych zobowiązań i niekorzystnie z pomocy MOPS nie może przesądzać o niespełnieniu przesłanek warunkujących umorzenie odsetek za zwłokę. W odpowiedzi na skargę Zakład Ubezpieczeń Społecznych podtrzymując dotychczasowe stanowisko w sprawie, wniósł o jej oddalenie. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył co następuje: Skarga jest zasadna. Zgodnie z art. 1 § 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz.U. nr 153, poz. 1269 ze zm.) sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę administracji publicznej. Kontrola, o której mowa w § 1 sprawowana jest pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej (§ 2 art. 1 tej ustawy). Stosowne do treści art. 3 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. 2102.270) sądy administracyjne sprawują kontrolę działalności administracji publicznej i stosują środki określone w ustawie. Z wymienionych przepisów wynika, że sąd ocenia, czy orzeczenie organu jest zgodne z prawem materialnym, określającym prawa i obowiązki stron oraz z prawem procesowym, regulującym postępowanie przed organami administracji publicznej. Analiza w tym zakresie dokonywana jest według stanu faktycznego i prawnego obowiązującego w dacie wydania zaskarżonej decyzji. Przedmiotem oceny Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Łodzi jest decyzja Zakładu Ubezpieczeń Społecznych z dnia [...]r. utrzymująca w mocy decyzję z dnia [...]r. o odmowie umorzenia skarżącemu odsetek od nieopłaconych składek na ubezpieczenia społeczne za okres od 2.10.2001 r.,12 2001r.-04.2008r., 03.2009r.-07.2009r., 09.2009r.-04.2010r., 08.2015r., 11.2015r., ubezpieczenie zdrowotne 12.2000r.-06.2001r., 08-10.2001r.,12.2001r.-04.2005r., 06.2005r.-06.2006r., 08.2006, 04.2008r., 03-07.2009r., 09.2009r.-04.2010r., 08.2015r.,11.2015r., Fundusz Pracy i Fundusz Gwarantowanych Świadczeń Pracowniczych za okres od 09.2001r.,12.2001r., 02-05.2002r., 07.2002r.-03.2003r.,05.2003r.-04.2007r., 09-11.2007r., 02-04.2008r., 03-07.2009r.,09.2009r.-04.2010r., 08.2015r., Przeprowadzona przez sąd w rozpoznawanej sprawie kontrola aktu administracyjnego we wskazanym wyżej aspekcie wykazała, że zaskarżona decyzja oraz poprzedzająca ją decyzja ZUS zostały wydane z naruszeniem prawa w stopniu obligującym do ich wyeliminowania z obrotu prawnego. Podstawę prawną rozstrzygnięcia stanowiły przepisy ustawy z dnia 13 października 1998 r. o systemie ubezpieczeń społecznych (j.t. Dz.U. z 2015r., poz. 121) - dalej u.s.u.s. oraz rozporządzenia Ministra Gospodarki, Pracy i Polityki Społecznej z dnia 31 lipca 2003 r. w sprawie szczegółowych zasad umarzania należności z tytułu składek na ubezpieczenia społeczne (Dz. U. z 2003 r. nr 141, poz. 1365). W myśl art. 28 ust. 1 powołanej ustawy - należności z tytułu składek mogą być umarzane w całości lub w części przez Zakład, z uwzględnieniem ust. 2-4. Należności z tytułu składek mogą być umarzane tylko w przypadku ich całkowitej nieściągalności, z zastrzeżeniem ust. 3a (28 ust. 2). Całkowita nieściągalność, o której mowa w ust. 2, zachodzi, gdy: 1) dłużnik zmarł nie pozostawiając żadnego majątku lub pozostawił ruchomości niepodlegające egzekucji na podstawie odrębnych przepisów albo pozostawił przedmioty codziennego użytku domowego, których łączna wartość nie przekracza kwoty stanowiącej trzykrotność przeciętnego wynagrodzenia i jednocześnie brak jest następców prawnych oraz nie ma możliwości przeniesienia odpowiedzialności na osoby trzecie; 2) sąd oddalił wniosek o ogłoszenie upadłości dłużnika lub umorzył postępowanie upadłościowe z przyczyn, o których mowa w art. 13 i art. 361 pkt 1 ustawy z dnia 28 lutego 2003 r. - Prawo upadłościowe (Dz.U. z 2015 r., poz. 233 i 978); 3) nastąpiło zaprzestanie prowadzenia działalności przy jednoczesnym braku majątku, z którego można egzekwować należności, małżonka, następców prawnych, możliwości przeniesienia odpowiedzialności na osoby trzecie w rozumieniu przepisów ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. - Ordynacja podatkowa; 4) nie nastąpiło zaspokojenie należności w zakończonym postępowaniu likwidacyjnym; 4a) wysokość nieopłaconej składki nie przekracza kwoty kosztów upomnienia w postępowaniu egzekucyjnym; 4b) nie nastąpiło zaspokojenie należności w umorzonym postępowaniu upadłościowym; 5) naczelnik urzędu skarbowego lub komornik sądowy stwierdził brak majątku, z którego można prowadzić egzekucję; 6) jest oczywiste, że w postępowaniu egzekucyjnym nie uzyska się kwot przekraczających wydatki egzekucyjne (28 ust. 3). W tym miejscu wskazać należy, że decyzja w przedmiocie umorzenia opiera się na tzw. uznaniu administracyjnym. Podkreśla się jednak zarówno w literaturze jak i w orzecznictwie sądów administracyjnych, że wybór kierunku rozstrzygnięcia może być swobodny, ale nie dowolny, i winien wynikać z wszechstronnego i dogłębnego rozważenia wszystkich okoliczności faktycznych sprawy. Konsekwencją powyższego jest obowiązek organu administracji publicznej szczególnie starannego prowadzenia postępowania, tak aby czyniło ono zadość obowiązkom płynącym z treści art. 7, art. 77 § 1 oraz art. 80 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2016 r., poz. 23) - dalej K.p.a. Uzasadnienie zaś decyzji odpowiadać powinno warunkom określonym w art. 107 K.p.a., tak aby strona mogła mieć pewność, a sąd mógł ocenić, że wszelkie podniesione przez nią okoliczności zostały wzięte pod uwagę i poddane ocenie w kontekście mających zastosowanie w sprawie przepisów. Sąd dokonując oceny ustalonego w rozpoznawanej sprawie stanu faktycznego i wyprowadzonych z niego konsekwencji prawnych stwierdził, że Zakład Ubezpieczeń Społecznych nie dokonał dogłębnej oceny sytuacji majątkowej skarżącej. Zakład stwierdził, że nie zachodzi ustawowa przesłanka w postaci całkowitej nieściągalności, i tym samym brak jest podstaw do umorzenia należności z tytułu składek w myśl art. 28 ust. 3 u.s.u.s. Powyższe stanowisko oparł na tym, że postępowanie egzekucyjne nie zostało jeszcze zakończone, a gdy nawet organ egzekucyjny ustalił, że zobowiązany nie posiada majątku, to i tak nie oznacza to, iż należności z tytułu składek muszą być umorzone. Także fakt, że komornik sądowy wydał postanowienia o umorzeniu postępowania egzekucyjnego nie jest przesłanką do umorzenia zobowiązań wobec ZUS. Ponadto w ocenie organu skarżący obecnie uzyskuje dochody z pisania artykułów, opracowywania scenariuszy i reżyserii oraz organizuje koncerty i wystawy. Nie korzysta z pomocy MOPS lub innych form pomocy. W ocenie sądu, powyższa argumentacja organu nie jest wystarczająca. ZUS nie wyjaśnił, czy spłacanie przez zobowiązanego należności z tytułu nieopłaconych składek, przy dochodzie jaki osiąga oraz sytuacji zdrowotnej jego i jego żony, umożliwia egzekwowanie odsetek, tj. czy nie jest sprzeczne z interesem skarżącego, jak i interesem publicznym. W trakcie postępowania stan faktyczny uległ zmianie, bowiem skarżący podał, że prowadzi wspólne gospodarstwo domowe żoną, która z powodu niezdolności do pracy otrzymuje świadczenie w kwocie 890 zł miesięcznie, natomiast koszty jej leczenia znacznie przewyższają koszty utrzymania. Zdaniem sądu, ZUS nie wyjaśnił w sposób wyczerpujący, czy przy dochodach skarżącego i jego małżonki, ich stanie zdrowia egzekwowanie odsetek nie jest sprzeczne z interesem zobowiązanego i jego żony, w sytuacji ich stanu zdrowia. Ponadto Zakład nie rozważył w pełni interesu strony, bowiem nie uwzględnił i nie wyjaśnił, dlaczego odmówił wiarygodności twierdzeniom skarżącego, że odczuwa wraz z żoną ubóstwo wynikające z niezapewnienia minimum socjalnego dla dwóch osób, w sytuacji gdy po uiszczeniu zaległych składek wraz z odsetkami za zwłokę wynikających z harmonogramu umowy ratalnej nie będzie dysponował środkami finansowymi pozwalającymi na zaspokojenie podstawowych potrzeb życiowych. Ponadto organ nie w pełni wyjaśnił, dlaczego pożar zasobów magazynowych i urządzeń, na które wskazuje skarżący, nie było nadzwyczajnym zdarzeniem losowym, mającym wpływ na opłacanie składek. Z kolei zgodnie z art. 28 ust. 3a u.s.u.s. należności z tytułu składek na ubezpieczenia społeczne ubezpieczonych będących równocześnie płatnikami składek na te ubezpieczenia mogą być w uzasadnionych przypadkach umarzane, pomimo braku ich całkowitej nieściągalności. Szczegółowe zasady umorzenia, o których mowa wyżej określił w drodze rozporządzenia Minister Gospodarki, Pracy i Polityki Społecznej (rozporządzenie z dnia 31 lipca 2003 r. w sprawie szczegółowych zasad umarzania należności z tytułu składek na ubezpieczenia społeczne). Z mocy § 3 pkt 1 rozporządzenia wykonawczego ZUS może umorzyć należności z tytułu składek, jeżeli zobowiązany wykaże, że ze względu na stan majątkowy i sytuację rodzinną nie jest on w stanie opłacić tych należności, ponieważ pociągnęłoby to zbyt ciężkie skutki dla zobowiązanego i jego rodziny, w szczególności gdy opłacenie należności z tytułu składek pozbawiłoby zobowiązanego i jego rodzinę możliwości zaspokojenia niezbędnych potrzeb życiowych. Zgodnie zaś z pkt 3 § 3 umorzenie może nastąpić z powodu przewlekłej choroby zobowiązanego lub konieczności sprawowania opieki nad przewlekle chorym członkiem rodziny, pozbawiającej zobowiązanego możliwości uzyskiwania dochodu umożliwiającego opłacenie należności. Okoliczności wymienione § 3 powołanego rozporządzenia nie mają charakteru katalogu zamkniętego, o czym świadczy użyte w nim sformułowanie "w szczególności". Nie muszą występować łącznie i dają możliwość organowi uwzględnienia jeszcze innych ważnych przyczyn trudnej sytuacji zobowiązanego. Organ wprawdzie stwierdził, że skarżący w chwili obecnej nie korzysta z pomocy społecznej, jednakże nie rozważył, czy w sytuacji spłaty wobec ZUS zadłużenia wraz z odsetkami nie będzie zmuszony do korzystania z tej formy pomocy. Zdaniem sądu, dokonana przez organ analiza sytuacji finansowej skarżącego, przedstawiona w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji, nie daje podstawy do przyjęcia, że nie wypełnia ona dyspozycji § 3 ust. 1 pkt 1 powołanego rozporządzenia. Przyjęcie zaś rozumowania organu, że bez względu na sytuację majątkową zobowiązanego nie ma obowiązku umorzenia należności, prowadziłoby do sytuacji, że instytucja umorzenia należności z tytułu składek nie miałaby racji bytu, zaś prowadzenie postępowań administracyjnych w tym przedmiocie generowałoby niepotrzebne koszty. Na tle przepisów art. 28 ust. 3a ustawy i § 3 rozporządzenia, w orzecznictwie Naczelnego Sądu Administracyjnego określone zostały ramy uznaniowości decyzji organów i związane z nimi obowiązki zarówno wnioskodawcy, jaki i samego organu rozpoznającego wniosek o umorzenie należności ze składek. Wskazuje się, że § 3 ust. 1 rozporządzenia nakłada na wnioskodawcę ciężar udowodnienia okoliczności wskazujących na stan majątkowy i sytuację rodzinną (por. wyrok NSA z 6 czerwca 2012 r., sygn. akt II GSK 685/11). Organ przy wydawania decyzji o charakterze uznaniowym natomiast zobowiązany jest do rzetelnej analizy wszelkich okoliczności sprawy w celu stwierdzenia, czy zostały spełnione określone w przepisach przesłanki. Dopiero ten sposób przeprowadzenia analizy stanu faktycznego sprawy stanowi materię będącą podstawą do wydania decyzji o charakterze uznaniowym (por. wyroki NSA z dnia 25 sierpnia 2010 r., sygn. akt II GSK 724/09 i z dnia 2 grudnia 2010 r.). W ocenie sądu, mając na uwadze treść wniosku oraz ustalenia w zakresie stanu faktycznego sprawy poczynione przez organ, należy stwierdzić, że organ przy wydawaniu decyzji istotnie nie dokonał rzetelnej analizy wszelkich okoliczności pozwalających mu w ramach uznania administracyjnego na stwierdzenie braku podstaw do odmowy umorzenia skarżącemu należności z tytułu składek. W szczególności organ nie dokonał wyczerpującego ustalenia stanu faktycznego zgodnie z przepisami art. 7 i art. 77 § 1 Kodeksu postępowania administracyjnego. Przede wszystkim nie dokonał analizy dochodów i wydatków skarżącego i nie ocenił w sposób szczegółowy jego możliwości finansowych spłaty odsetek za zwłokę w sytuacji realizacji przez skarżącego zgodnie z harmonogramem spłaty należności z tytułu nieopłaconych składek. Podkreślić należy, w aspekcie sprawy i charakteru decyzji, istotne znaczenie obowiązku uwzględnienia przez organ słusznego interesu obywateli wyrażonego w powołanym art. 7 K.p.a. Jak wskazał Naczelny Sąd Administracyjny w wyrokach z dnia 18 maja 2011 r., sygn. akt II GSK 542/10 i z dnia 20 marca 2007 r. sygn. akt II GSK 345/06, z dnia 5 marca 2013 r., sygn. akt II GSK 2252/11 w razie wykazania przez wnioskodawcę podstaw dla umorzenia należności składkowych uznaniowy charakter takiej decyzji mógłby przemawiać za odmową uwzględnienia wniosku strony jedynie w sytuacji wykazania przez organ istnienia ważnego interesu publicznego przemawiającego za odmową uwzględnienia wniosku strony. Sytuacja, w której zapłata zaległości powoduje konieczność sięgania przez zobowiązanego, pozbawionego możliwości zaspokajania swoich potrzeb materialnych do środków pomocy państwa nie jest zgodna z interesem tego obywatela, jednocześnie nie jest również zgodna z interesem publicznym. Ponadto zauważyć należy, że ZUS nie wypowiedział się, czy przedmiotowe należności z tytułu składek nie przedawniły się i są nadal wymagalne. Organ powołał się tylko na toczące się postępowanie egzekucyjne. W tym miejscu przypomnieć należy, że sprawa dotyczy odsetek z tytułu nieopłaconych składek na ubezpieczenia społeczne, ubezpieczenie zdrowotne, Fundusz Pracy i Fundusz Gwarantowanych Świadczeń Pracowniczych za okres od 2000, 2001 r. do 2015 r. Organ zupełnie pominął fakt, że z dniem 1 stycznia 2012 r. na podstawie art. 11 pkt 1 ustawy o redukcji niektórych obowiązków obywateli i przedsiębiorców (Dz. U. z 2011 r. nr 232, poz. 1378) zmieniono treść art. 24 ust. 4 ustawy systemowej i skrócono okres przedawnienia składek na ubezpieczenia społeczne z 10 do 5 lat. Zgodnie z art. 27 ust. 1 powołanej ustawy, do przedawnienia należności z tytułu składek, o którym mowa w art. 24 ust. 4 ustawy systemowej, którego bieg rozpoczął się przed dniem 1 stycznia 2012 r., stosuje się przepisy w brzmieniu nadanym niniejszą ustawą, z tym że bieg przedawnienia rozpoczyna się od dnia 1 stycznia 2012 r. W wyroku z dnia 29 maja 2013 r. sygn. akt I UK 613/12 Sąd Najwyższy wskazał, że wedle zasady wynikającej z tego przepisu do należności składkowych nieprzedawnionych do 1 stycznia 2012 r. (wedle starych zasad z zastosowaniem 10-letniego okresu przedawnienia) ma zastosowanie 5-letni termin przedawnienia, z tym jednak bardzo istotnym zastrzeżeniem, że liczy się go nie od daty ich wymagalności, tak jak o tym stanowi art. 24 ust. 4 ustawy systemowej, ale od dnia 1 stycznia 2012 r. Następnie w powołanym wyroku wskazano, że wyjątek od tej zasady ustanawia ust. 2 powołanego przepisu, stosownie do którego jeżeli przedawnienie rozpoczęte przed dniem 1 stycznia 2012 r. nastąpiłoby zgodnie z przepisami dotychczasowymi, wcześniej przedawnienie następuje z upływem tego wcześniejszego przepisu. Powyższe oznacza, że wybór odpowiedniego terminu przedawnienia 5 -letniego (liczonego od dnia 1 stycznia 2012 r.) lub 10-letniego (liczonego od daty wymagalności składki), zależy od tego, który z nich upłynie wcześniej. W rozpoznawanej sprawie obowiązkiem organu było zatem rozważenie, czy należności składkowe nie uległy przedawnieniu na podstawie art. 27 ust. 2 ustawy o redukcji niektórych obowiązków obywateli i przedsiębiorców. Wobec powyższego, sąd stwierdził, że ZUS nie przeprowadził szczegółowego postępowania wyjaśniającego dotyczącego ww. okoliczności. Przede wszystkim nie wykazał, że istnieje realna możliwość spłaty zadłużenia przez skarżącego oraz nie wyjaśnił, czy zobowiązania nie przedawniły się i dlaczego. A zatem doszło do naruszenia art. 7, art. 77 § 1, art. i art. 107 § 3 K.p.a., a naruszenie to miało istotny wpływ na wynik sprawy. W ocenie sądu, organ dokonał dowolnej oceny materiału dowodowego. Nie można takiej ocenie przypisać znamion swobodnej oceny dokonanej na podstawie całokształtu materiału dowodowego (art. 80 K.p.a.). Ponownie rozstrzygając sprawę, organ dokona ustaleń w zakresie ważnego interesu skarżącego, w tym sytuacji materialnej i rodzinnej, rozważy wszechstronnie zebrany materiał dowodowy i dokona oceny możliwości płatniczych zobowiązanego, a także oceni, czy nie doszło do przedawnienia należności. Z tych wszystkich względów, sąd na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. c ustawy - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnym orzekł jak sentencji. D.T.