III SA/Łd 427/14

Dnia 19 grudnia 2014 roku Referendarz sądowy w Wojewódzkim Sądzie Administracyjnym w Łodzi w Wydziale III Małgorzata Kowalska po rozpoznaniu w dniu 19 grudnia 2014 r. na posiedzeniu niejawnym wniosku D. S. o przyznanie prawa pomocy w zakresie całkowitym w sprawie ze skargi E. S. i D. S. na decyzję Wojewody [...] z dnia [...] nr [...] w przedmiocie: odmowy sporządzenia aktów urodzenia martwych dzieci p o s t a n a w i a: odmówić skarżącemu D. S. przyznania prawa pomocy we wnioskowanym zakresie. M.K. Postanowieniem z 11 lipca 2014 roku Wojewódzki Sąd Administracyjny w Ł. odmówił E. S. i D. S. przyznania prawa pomocy w zakresie całkowitym w sprawie z ich skargi na decyzję Wojewody [...] z dnia [...] odmawiającą sporządzenia aktów urodzenia ich dwojga martwych dzieci. W uzasadnieniu wskazano, że wnioskodawcy nie wywiązali się z obowiązku udzielenia informacji nałożonych wezwaniem do uzupełnienia wniosku o prawo pomocy, a wobec powyższego niemożliwym jest ustalenie czy deklarowana wysokość kosztów utrzymania tj. 2.000 zł stanowi w całości wydatki niezbędne, których ponoszeniu należy przyznać pierwszeństwo przed wydatkami związanymi z udziałem w postępowaniu przed sądem administracyjnym. O ile bowiem nie ulega wątpliwości, iż za wydatki konieczne uznać należy koszty zakupu mediów, podatki, wydatki na leki to jednak do kategorii tej nie można zaliczyć wydatków na spłatę kredytu. Z zawartych w we wniosku o prawo pomocy oświadczeń skarżących wynika, że co miesiąc ponoszą oni wysokie przekraczające kwotę 2.500 zł wydatki na zaspokojenie swoich zobowiązań prywatnoprawnych z tytułu umów kredytowych. Przyznanie pierwszeństwa zobowiązaniom prywatnoprawnym wnioskodawców prowadziłoby do ich nieuzasadnionego uprzywilejowania i przerzucenia całości kosztów toczonego postępowania na Skarb Państwa czyli współobywateli. Z informacji zawartych we wniosku wynika, że skarżący posiadają stałe comiesięczne dochody, umożliwiające pokrycie wydatków związanych z niniejszym postępowaniem. Postanowieniem z 21 października 2014 roku Wojewódzki Sąd Administracyjny w Ł. odrzucił skargę E. i D. S. na decyzję Wojewody [...] z [...]. W dniu 12 listopada 2014 roku do sądu wpłynął ponowny wniosek skarżącego o przyznanie prawa pomocy poprzez zwolnienie od kosztów sądowych oraz ustanowienie adwokata. Ze złożonego oświadczeniu o stanie rodzinnym majątku i dochodach oraz informacji udzielonych na wezwanie referendarza sądowego wynika, że D. S. w dalszym ciągu wspólnie z żoną oraz dwiema studiującymi córkami prowadzi gospodarstwo domowe, którego źródłem utrzymania jest ich wynagrodzenie za pracę w wysokości 7.796 zł brutto miesięcznie. Wnioskodawca jest właścicielem zakupionego na kredyt mieszkania o powierzchni 57 m2, nieruchomości rolnej o powierzchni 2.30ha przeliczeniowego oraz samochodów T. C. z 2005 roku i F. z 1999 roku. Wnioskodawca podkreślili, że ciąży na nim obowiązek spłaty kredytu mieszkaniowego, którego miesięczna rata wynosi ok. 900 zł, nadto małżonkowie spłacają pożyczki zaciągnięte w swoich zakładach pracy, których miesięczna rata łącznie wynosi ok. 2.500 zł. Koszty utrzymania dwóch studiujących córek to koszt rzędu 1.000 zł miesięcznie. Z nadesłanych wyciągów z rachunków bankowych wnioskodawcy wynika, że poza wynagrodzeniem jego pracodawca wypłaca mu równoważnik pieniężny za brak lokalu mieszkalnego w wysokości ok. 300 zł miesięcznie oraz ryczałt związany z kosztami dojazdu do miejsca pełnienia służby w wysokości 189 zł miesięcznie. Wnioskodawca wraz z żoną mieszka w domu należącym do teściowej ponosząc z tego tytułu wydatki na opłaty za prąd w wysokości ok 300 zł miesięcznie, oraz gaz w kwocie ok. 150 zł za 2 miesiące. Ponadto wnioskodawca ponosi opłaty związane z zakupionym na kredyt mieszkaniem położonym w K. w wysokości ok. 390 zł czynsz, oraz ok 70 zł opłaty za prąd. Ponadto wnioskodawca opłaca dwa abonamenty internetowo-telewizyjne Vectra S.A. oraz Neostrada w wysokości blisko 170 zł miesięcznie. Na telefony komórkowe wydaje kwotę ok. 120 zł miesięcznie. Z kolei wyciąg z rachunku oszczędnościowego wnioskodawcy potwierdza, że na dzień 8 grudnia br. dysponował on na nim kwotą blisko 1.200 zł, zaś w dniu występowania z ponownym wnioskiem o prawo pomocy kwotą 4.000 zł. Referendarz sądowy zważył, co następuje: Wniosek nie jest zasadny. Stosownie do art. 243 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 roku Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz. U. z 2012 r.,poz. 270 ze zm.)- dalej "p.p.s.a." prawo pomocy może być przyznane stronie na jej wniosek złożony przed wszczęciem postępowania lub w toku postępowania. Prawo pomocy obejmuje zwolnienie od kosztów sądowych oraz ustanowienie adwokata, radcy prawnego, doradcy podatkowego lub rzecznika patentowego (art. 244 § 1 cyt. ustawy). W myśl art. 245 § 1 p.p.s.a. prawo pomocy może być przyznane w zakresie całkowitym lub częściowym. W niniejszej sprawie skarżący wystąpił o przyznanie prawa pomocy poprzez zwolnienie od kosztów sądowych oraz ustanowienia adwokata (punkt 4 formularza wniosku), czyli o przyznanie prawa pomocy w zakresie całkowitym Stosownie do regulacji zawartej w art. 246 § 1 pkt 1 p.p.s.a. przyznanie prawa pomocy osobie fizycznej następuje w zakresie całkowitym – gdy osoba ta wykaże, że nie jest w stanie ponieść jakichkolwiek kosztów postępowania. Aktualnie rozpoznawany wniosek jest ponownym wnioskiem skarżącego o przyznanie prawa pomocy w tym zakresie. Odmawiając wnioskodawcy przyznania prawa pomocy podkreślono, że skarżący nie wykazał, że znajduje się w sytuacji uniemożliwiającej mu poniesienie kosztów postępowania. Nie wywiązał się on z obowiązku udzielenia dodatkowych informacji czyniąc niemożliwym ustalenie, czy deklarowana przez niego kwota kosztów utrzymania tj. kwota 2.000 zł stanowi w całości wydatki niezbędne, których ponoszeniu należy przyznać pierwszeństwo przed wydatkami związanymi z udziałem w postępowaniu. Nadto podkreślono, że strona co miesiąc ponosi wysokie przekraczające 2.500 zł wydatki na zaspokojenie swoich zobowiązań kredytowych, a ich uprzywilejowanie kosztem współobywateli, na których przerzucone zostaną koszty zainicjowanego przez wnioskodawcę postępowania nie jest uzasadnione. Wobec powyższego rozpoznanie kolejnego wniosku skarżącego winno nastąpić w kontekście art. 165 ustawy p.p.s.a., dającego prawo uchylenia lub zmiany prawomocnego postanowienia wskutek zmiany okoliczności sprawy, z uwzględnieniem materialnych przepisów stanowiących podstawę przyznania prawa pomocy zawartych w art. 243 i następnych p.p.s.a.. W tym miejscu wskazać należy, że jakkolwiek strona, po prawomocnym oddaleniu wniosku o przyznanie prawa pomocy, może złożyć kolejny wniosek o jego przyznanie, to jednak rozpoznanie tego kolejnego wniosku nie może polegać na weryfikowaniu ocen i rozstrzygnięcia objętych wcześniejszym prawomocnym postanowieniem. Prawomocne postanowienie w tym zakresie wiąże nie tylko strony, ale także sąd (art. 170 p.p.s.a.). Ponowne rozstrzygnięcie w przedmiocie prawa pomocy jest dopuszczalne, ale tylko z uwagi na takie okoliczności, które powstały później i w sposób zasadniczy zmieniają sytuację materialną strony. (por. postanowienia Naczelnego Sądu Administracyjnego z 25 czerwca 2008 roku sygn. akt II OZ 654/08). W obecnie rozpoznawanym, wniosku o przyznanie prawa pomocy w zakresie całkowitym wnioskodawca nie wskazał żadnych nowych okoliczności świadczących o pogorszeniu jego sytuacji życiowej czy materialnej w sposób uzasadniający przyznanie mu prawa pomocy we wnioskowanym zakresie. Wręcz przeciwnie z dokumentów nadesłanych w toku obecnego postępowania wynika, że wnioskodawca ponosi koszty utrzymania dwóch gospodarstw domowych, wśród których znajdują się wydatki na dwa abonamenty internetowo-telewizyjne, oraz usługi telefonii komórkowej, które bez wątpienie nie należą do wydatków zaspokajających niezbędne potrzeby życiowe. Nadto z obecnie ujawnionych informacji wynika, że wnioskodawca posiada także rachunek oszczędnościowy, na którym na dzień 8 grudnia br. dysponował kwotą blisko 1.200 zł, zaś w dniu występowania z ponownym wnioskiem o prawo pomocy kwotą 4.000 zł, z której bez uszczerbku dla utrzymania swojego i rodziny był wstanie wygospodarować środki na pokrycie kosztów zainicjowanego procesu. Instytucja prawa pomocy nie bez przyczyny określana jest często mianem "prawa ubogich", prawo pomocy powinno być udzielane przede wszystkim osobom bezrobotnym, bez źródeł stałego dochodu i bez majątku oraz pozbawionym (obiektywnie) możliwości uzyskania środków na pokrycie kosztów procesu z jakichkolwiek źródeł. Mając powyższe na uwadze, na podstawie art. 165 i art. 246 § 1 pkt 2 w związku z art. 170 i art. 258 § 1 i § 2 pkt 7 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi orzeczono jak w sentencji. M.K.