III SA/Łd 436/08

Dnia 20 listopada 2008 roku Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi – Wydział III w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia NSA: Teresa Rutkowska Sędziowie Sędzia WSA: Małgorzata Łuczyńska Sędzia WSA: Krzysztof Szczygielski (spr.) Protokolant Asystent sędziego Katarzyna Orzechowska po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 20 listopada 2008 roku sprawy ze skargi A. W. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Ł. z dnia [...], Nr [...] w przedmiocie odmowy wznowienia postępowania w sprawie dodatku mieszkaniowego 1. oddala skargę, 2. przyznaje adwokatowi M. C. prowadzącemu Kancelarię Adwokacką w Łodzi przy ul. A., kwotę 292,80 (dwieście dziewięćdziesiąt dwa i 80/100) złote, obejmującą podatek od towarów i usług oraz kwotę 17 (siedemnaście) złotych, stanowiącą opłatę skarbową od pełnomocnictwa, łącznie kwotę 309,80 (trzysta dziewięć i 80/100) złotych, tytułem kosztów nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej z urzędu skarżącej i nakazuje wypłacić powyższą kwotę adwokatowi M. C. z funduszu Skarbu Państwa – Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Łodzi. Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Ł. decyzją z dnia [...], po rozpatrzeniu odwołania A.T., utrzymało w mocy decyzję Prezydenta Miasta Ł. z dnia [...] o odmowie wznowienia postępowania administracyjnego zakończonego ostateczną decyzją Prezydenta Miasta Ł. w sprawie przyznania dodatku mieszkaniowego (...). Kolegium wskazało, iż z akt sprawy wynika, że Prezydent Miasta Ł. decyzją z dnia [...] roku odmówił A. T. wznowienia postępowania zakończonego ostateczną decyzją Prezydenta Miasta Ł. w sprawie przyznania dodatku mieszkaniowego. W uzasadnieniu organ I instancji wskazał, że wniosek strony o wznowienie postępowania został złożony po upływie terminu, o którym mowa w art. 145a § 2 Kodeksu postępowania administracyjnego, zgodnie z którym skargę o wznowienie postępowania wnosi się w terminie jednego miesiąca od dnia wejścia w życie orzeczenia Trybunału Konstytucyjnego. W piśmie procesowym z dnia [...] r. , zatytułowanym "odwołanie" A. T. podniosła, że jest osobą samotną i niepełnosprawną. Nie ma renty, jest zatrudniona w Zakładzie Pracy Chronionej. Z uwagi na utrudniony dostęp do informacji nie wiedziała, iż wniosek o wznowienie postępowania należy złożyć do końca maja 2006 roku. Decyzją z dnia [...] roku Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Ł. utrzymało decyzję organu I instancji w mocy. Uzasadniając organ odwoławczy wskazał, że wniosek o wznowienie postępowania odwołująca się złożyła w dniu 6 września 2006 roku żądając wznowienia postępowania w sprawie ustalenia wysokości dodatku mieszkaniowego w związku z wyrokiem Trybunału Konstytucyjnego z dnia 9 maja 2006 roku. Stosownie do treści art. 145a § 1 Kodeksu postępowania administracyjnego można żądać wznowienia postępowania również w przypadku, gdy Trybunał Konstytucyjny orzekł o niezgodności aktu normatywnego z Konstytucją, umową międzynarodową lub ustawą, na podstawie którego została wydana decyzja. Natomiast przepis art. 145a § 2 Kodeksu postępowania administracyjnego stanowi, że skargę wnosi się w terminie jednego miesiąca od dnia wejścia w życie orzeczenia Trybunału Konstytucyjnego. Orzeczenie Trybunału Konstytucyjnego (sygn. akt P 4/05), które otwierało możliwość składania wniosków o wznowienie postępowania w sprawie ponownego przeliczania wysokości dodatku mieszkaniowego, zapadło dnia 9 maja 2006 roku i zostało opublikowane w Dzienniku Ustaw z dnia 18 maja 2006 roku, Nr 84, pod pozycją 587. Przepis art. 190 ust. 3 Konstytucji RP stanowi, iż orzeczenie Trybunału Konstytucyjnego wchodzi w życie z dniem ogłoszenia, jednak Trybunał Konstytucyjny może określić inny termin utraty mocy obowiązującej aktu normatywnego. W niniejszej sprawie termin miesięczny należy liczyć od dnia wejścia w życie orzeczenia Trybunału Konstytucyjnego, a zatem od dnia ogłoszenia w organie publikacyjnym. Dzień ogłoszenia, to dzień wydania organu publikacyjnego – jak wynika z art. 20 ust. 3 ustawy z dnia 20 lipca 2000 roku o ogłaszaniu aktów normatywnych i niektórych innych aktów prawnych (t. j. Dz. U. z 2005 roku, Nr 190, poz. 1606 ze zm.). W związku z powyższym organ I instancji, zdaniem Samorządowego Kolegium Odwoławczego, prawidłowo przyjął, że wniosek A.T. – złożony w dniu 6 września 2006 roku, wpłynął po terminie, o którym mowa w art. 145a § 2 Kodeksu postępowania administracyjnego. Termin ten upłynął w dniu 19 czerwca 2006 roku (z uwagi, iż dzień 18 czerwca 2006 roku przypadał w niedzielę, tj. dzień wolny od pracy). Wyrok Trybunału Konstytucyjnego w sprawie dodatków mieszkaniowych – oprócz ogłoszenia w wyżej wskazanym Dzienniku Ustaw, był publikowany w prasie ogólnopolskiej, jak również był szeroko omawiany w mediach. Ponadto organ odwoławczy wskazał, że stronie przysługiwało prawo wniesienia prośby o przywrócenie terminu. Strona nie skorzystała z tej możliwości. W skardze na powyższe rozstrzygnięcie A. T. ponownie wskazała na swoją trudną sytuację materialną i zdrowotną, podkreślając, że nikt jej nie poinformował o możliwości wcześniejszego złożenia wniosku o wznowienie postępowania. W odpowiedzi na skargę Samorządowe Kolegium Odwoławcze wniosło o jej oddalenie podtrzymując stanowisko wyrażone w treści zaskarżonego rozstrzygnięcia. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi wyrokiem z dnia 13 kwietnia 2007 roku, sygn. akt: III SA/Łd 8/07 uchylił, decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Ł. z dnia [...]roku. W uzasadnieniu wyroku Sąd wskazał, że organ odwoławczy przyjmując, że pismo skarżącej z dnia [...] roku stanowi odwołanie od decyzji I instancji, naruszył przepis art. 7 i 8 Kodeksu postępowania administracyjnego. Zdaniem Sądu, treść tego pisma nie była tak jednoznaczna, jak przyjął to organ. W treści tego pisma strona wskazywała na przyczyny uchybienia terminu do złożenia wniosku o wznowienie postępowania. Na tej podstawie, zdaniem Sądu, powstały wątpliwości czy pismo to nie zawiera w swojej treści wniosku o przywrócenie terminu do złożenia wniosku o wznowienie postępowania. Tymczasem organ odwoławczy uznał, że organ I instancji zasadnie odmówił wznowienia postępowania z uwagi na przekroczenie miesięcznego terminu na złożenie wniosku. Jednakże odmowa wznowienia postępowania, bez jednoznacznego wyjaśnienia treści żądania strony, przy rozbieżności między treścią pisma wniesionego przez stronę, a jego tytułem, stanowi naruszenie zasad postępowania administracyjnego, określonych w art. 7, 8, 9 i 10 Kodeksu postępowania administracyjnego. Po rozpatrzeniu skargi kasacyjnej pełnomocnika organu, Naczelny Sąd Administracyjny wyrokiem z dnia 23 lipca 2008 roku, I OSK 1349/07 uchylił wyrok z dnia 13 kwietnia 2007 roku i przekazał sprawę do ponownego rozpoznania oraz odstąpił od zasądzenia od A. T. na rzecz organu kosztów postępowania kasacyjnego. Z treści pisma z dnia [...] roku wynika, że A.T., w związku ze zmianą stanu cywilnego, zmieniła nazwisko i teraz nazywa się A. W. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Skarga nie zasługuje na uwzględnienie. Zgodnie z treścią art. 1 § 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 roku Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153 poz. 1269 ze zm.), sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej. W myśl art. 1 § 2 wymienionej ustawy, kontrola ta sprawowana jest pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. Po myśli przepisu art. 3 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 roku Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153 poz. 1270 ze zm.), sądy administracyjne sprawują kontrolę działalności administracji publicznej i stosują środki określone w ustawie. Sąd uwzględniając skargę na decyzję lub postanowienie (art. 145 § 1 Prawa o postępowaniu przed sądami administracyjnymi): 1. uchyla decyzję lub postanowienie w całości lub w części jeżeli stwierdzi: a. naruszenie prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy, b. naruszenie prawa dające podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego, c. inne naruszenie przepisów postępowania, jeżeli mogło ono mieć istotny wpływ na wynik sprawy; 2. stwierdza nieważność decyzji lub postanowienia w całości lub w części, jeżeli zachodzą przyczyny określone w art. 156 Kodeksu postępowania administracyjnego lub innych przepisach; 3. stwierdza wydanie decyzji lub postanowienia z naruszeniem prawa, jeżeli zachodzą przyczyny określone w kodeksie postępowania administracyjnego lub innych przepisach. W razie nieuwzględnienia skargi Sąd skargę oddala (art. 151 Prawa o postępowaniu przed sądami administracyjnymi). Na wstępie należy wskazać, że zgodnie z treścią art. 190 Prawa o postępowaniu przed sądami administracyjnymi sąd, któremu sprawa została przekazana, związany jest wykładnią prawa dokonaną w tej sprawie przez Naczelny Sąd Administracyjny. Wojewódzki Sąd Administracyjny może odstąpić od zawartej w orzeczeniu Naczelnego Sądu Administracyjnego wykładni prawa jedynie w wyjątkowych sytuacjach, w szczególności, gdy stan faktyczny sprawy ustalony w wyniku ponownego jej rozpoznania uległ tak zasadniczej zmianie, że do nowo ustalonego stanu faktycznego należy stosować przepisy prawa odmienne, niż wyjaśnione przez NSA. Naczelny Sąd Administracyjny w wyroku z dnia 23 lipca 2008 roku wyraził pogląd, że owszem rolą organu administracji jest precyzyjne ustalenie – odczytanie woli strony, zwłaszcza gdy pismo strony jest sformułowane w sposób nieporadny, bądź zachodzi obawa, że strona na skutek braku znajomości prawa może ponieść szkodę. Tym niemniej, zdaniem Naczelnego Sądu Administracyjnego, zakwalifikowanie pisma strony skarżącej z dnia [...] roku zatytułowanego "odwołanie" nie powinno wywoływać takich problemów. Analizując przesłanki do przywrócenia terminu określone w art. 58 Kodeksu postępowania administracyjnego, Naczelny Sąd Administracyjny uznał, że część tych okoliczności w sprawie nie wystąpiła. A. W. bowiem nie uprawdopodobniła braku winy w niedochowaniu terminu. Okoliczność, że nie czytuje ona prasy i nie ogląda telewizji, nie może być uznana za przyczynę świadcząca o braku winy w niedochowaniu terminu. Także, choroba na którą cierpi nie może ekskulpować jej od dochowania terminu. Z akt sprawy nie wynika bowiem, aby utraciła ona zdolność do czynności prawnych. Trafnie w skardze kasacyjnej zauważono, iż w żaden sposób nie można mówić o dochowaniu siedmiodniowego terminu do złożenia wniosku o przewrócenie terminu liczonego od dnia ustania przyczyny uchybienia, jeżeli za datę wniosku potraktować dzień złożenia "odwołania" z [...]roku, skoro już we wniosku o wznowienie postępowania skarżąca powołała się na orzeczenie Trybunału. Na tej podstawie Naczelny Sąd Administracyjny uznał, że owszem obowiązek udzielania informacji prawnej stronie działającej bez profesjonalnego pełnomocnika, należy ujmować bardzo szeroko. Jednak w okolicznościach rozpoznawanej sprawy informowanie strony przez organ odwoławczy o możliwości złożenia wniosku o przywrócenie terminu, wobec oczywistego niedochowania nieprzywracalnego siedmiodniowego terminu do złożenia wniosku o przywrócenie terminu, było bezprzedmiotowe. Wojewódzki Sąd Administracyjny ponownie rozpoznając sprawę uznał, że skarga nie zasługuje na uwzględnienie. Zgodnie z treścią art. 145a § 1 Kodeksu postępowania administracyjnego, można żądać wznowienia postępowania również w przypadku, gdy Trybunał Konstytucyjny orzekł o niezgodności aktu normatywnego z Konstytucją, umową międzynarodową lub z ustawą, na podstawie którego została wydana decyzja. W takiej sytuacji, skargę o wznowienie wnosi się w terminie jednego miesiąca od dnia wejścia w życie orzeczenia Trybunału Konstytucyjnego (art. 145a § 2 Kodeksu postępowania administracyjnego). Bezsporne w sprawie jest to, że Trybunał Konstytucyjny wyrokiem z dnia 9 maja 2006 roku, sygn. akt: P 4/05 orzekł o tym, iż art. 9 ust. 1 pkt 1 ustawy z dnia 21 czerwca 2001 roku o dodatkach mieszkaniowych (Dz. U. z 2002 roku Nr 71, poz. 734 ze zm.), jest niezgodny z art. 92 ust. 1 Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej oraz, że przepis § 2 ust. 2 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 28 grudnia 2001 roku w sprawie dodatków mieszkaniowych (Dz. U. Nr 156, poz. 1817) jest niezgodny z art. 6 ust. 1 ustawy o dodatkach mieszkaniowych. Wyrok ten został opublikowany w Dzienniku Ustaw z dnia 18 maja 2006 roku. W tej sytuacji termin do składania wniosku o wznowienie postępowania, na podstawie art. 145a Kodeksu postępowania administracyjnego, upływał z dniem 19 czerwca 2006 roku (dzień 18 czerwca 2006 roku – niedziela był dniem wolnym od pracy). Nie ulega również wątpliwości, że skarżąca złożyła wniosek o wznowienie postępowania w dniu 6 września 2006 roku. Z zestawienia dat wynika, że wniosek o wznowienie postępowania został złożony po terminie określonym w art. 145a § 2 Kodeksu postępowania administracyjnego. Takie stwierdzenie obligowało organ do wydania decyzji, o której stanowi przepis art. 151 § 1 ust. 1 Kodeksu postępowania administracyjnego. Przepis ten stanowi, że organ administracji publicznej po przeprowadzeniu postępowania co do przyczyn wznowienia, wydaje decyzję, w której odmawia uchylenia decyzji dotychczasowej, gdy stwierdzi brak podstaw do jej uchylenia na podstawie art. 145 § 1 lub art. 145a. Sformułowanie tego przepisu jest jednoznaczne i nie nasuwa różnorakich dywagacji interpretacyjnych. Stwierdzenie bowiem uchybienia terminu do złożenia wniosku o wznowienie postępowania obliguje organ do wydania decyzji o odmowie wznowienia postępowania. Należy również także zwrócić uwagę, że skarżąca nie wniosła o przywrócenie terminu do złożenia wniosku o wznowienie postępowania. Sąd pozostając związany poglądem wyrażonym w wyroku Naczelnego Sądu Administracyjnego uznał, że odwołanie strony od decyzji I instancji nie zawierało w sobie elementów wniosku o przywrócenie terminu. Konkludując powyższe rozważania, Sąd uznał działanie organów administracji w sprawie za zgodne z regulacją prawa. Wobec czego, na podstawie art. 151 przy zastosowaniu art. 190 Prawa o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, orzekł o oddaleniu skargi. O zwrocie kosztów nieopłaconej pomocy prawnej Sąd orzekł na mocy regulacji art. 205 § 2 i 3 Prawa o postępowaniu przed sądami administracyjnymi w zw. z treścią § 18 ust. 1 pkt 1 lit. "c" i § 2 ust. 3 rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 28 września 2002 roku w sprawie opłat za czynności adwokackie oraz ponoszenia przez Skarb Państwa kosztów nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej z urzędu (Dz. U. Nr 163, poz. 1348 ze zm.). T.P.