III SA/Łd 458/08

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi – III Wydział w składzie następującym: Przewodniczący: Sędzia NSA Irena Krzemieniewska, Sędziowie: Sędzia NSA Janusz Nowacki (spr.), Sędzia WSA Ewa Alberciak, Protokolant: Tomasz Porczyński, po rozpoznaniu w dniu 11 marca 2009 r. na rozprawie sprawy ze skargi G. W. na decyzję Wojewody [...] z dnia [...] nr [...] w przedmiocie zameldowania 1. uchyla zaskarżoną decyzję oraz poprzedzającą ją decyzję Prezydenta Miasta [...] z dnia [...], nr [...]; 2. stwierdza, iż zaskarżona decyzja nie podlega wykonaniu do dnia uprawomocnienia się niniejszego wyroku; 3. przyznaje adwokat C. P. prowadzącej Kancelarię Adwokacką w Ł. przy ul. [...] , kwotę 292,80 (dwieście dziewięćdziesiąt dwa i 80/100) złotych obejmującą podatek od towarów i usług oraz kwotę 17 (siedemnaście) złotych stanowiącą opłatę skarbową od pełnomocnictwa, łącznie kwotę 309,80 (trzysta dziewięć złotych 80/100) złotych tytułem kosztów nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej z urzędu skarżącej G. W. i nakazuje wypłacić powyższą kwotę adwokat C. P. z funduszu Skarbu Państwa - Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Łodzi. W dniu 23 listopada 2007 roku W. W. wystąpił do Prezydenta Miasta Ł. z wnioskiem o zameldowanie na pobyt stały w Ł. przy ul. O. [...] m [...]. Decyzją z dnia [...] wydaną na podstawie art. 47 ust. 2 ustawy z dnia 10 kwietnia 1974 roku o ewidencji ludności i dowodach osobistych (tekst jedn. Dz. U. z 2006r., Nr 139, poz. 993 ze zm.) oraz art. 104 k.p.a. Prezydent Miasta Ł. zameldował W. W. na pobyt stały w Ł. przy ul. O. [...] m [...], wskazując w uzasadnieniu, iż przeprowadzone postępowanie wyjaśniające potwierdziło fakt zamieszkiwania strony w przedmiotowym lokalu. Od powyższej decyzji G. W. wniosła odwołanie, w którym zarzuciła złożenie przez męża fałszywych zeznań w sprawie i wniosła o przesłuchanie w charakterze świadków dwóch osób –K. W. i L. A.. Decyzją z dnia [...] Wojewoda Ł. uchylił zaskarżoną decyzję i przekazał sprawę organowi I instancji do ponownego rozpoznania. W uzasadnieniu decyzji organ odwoławczy wskazał, iż orzekając w niniejszej sprawie organ I instancji nie zapewnił G. W. możliwości zapoznania się ze zgromadzonym w sprawie materiałem dowodowym i wypowiedzenia się co do zebranych w sprawie dowodów. W toku postępowania dowodowego nie wyjaśniono również w sposób dostateczny czasookresu przebywania W. W. w przedmiotowym lokalu i czy pobyt ten można traktować jako zamieszkiwanie w znaczeniu, o którym mowa w art. 6 ust. 1 ustawy o ewidencji ludności i dowodach osobistych. W wyniku ponownie przeprowadzonego postępowania wyjaśniającego, decyzją z dnia [...] wydaną na podstawie art. 47 ust. 2 ustawy z dnia 10 kwietnia 1974 roku o ewidencji ludności i dowodach osobistych oraz art. 104 k.p.a. Prezydent Miasta Ł. zameldował W. W. na pobyt stały w Ł. przy ul. O. [...] m [...]. W uzasadnieniu rozstrzygnięcia organ I instancji odwołując się do treści art. 9 ust. 2a i 2b oraz art. 6 ust. 1 powołanej ustawy wskazał, iż analiza zgromadzonego w sprawie materiału dowodowego wykazała, że W. W. przebywa w lokalu mieszkalnym nr [...] mieszczącym się ul. O. [...] w Ł. od 1990 roku do chwili obecnej. W wyniku przeprowadzonego postępowania wyjaśniającego ustalono, iż W. W., wbrew twierdzeniom żony – G. W., z którą pozostaje w konflikcie, nocuje w przedmiotowym lokalu, korzysta w sposób stały z urządzeń mieszkania, koncentrując w nim swoje sprawy rodzinne, osobiste i majątkowe. Okoliczność faktycznego zamieszkiwania w przedmiotowym lokalu dodatkowo, zdaniem organu orzekającego, potwierdziły zeznania syna – A. W. i przeprowadzone kontrole w lokalu. Od powyższej decyzji G. W. wniosła odwołanie, w którym wniosła o uchylenie zaskarżonej decyzji i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania, celem uzupełnienia przeprowadzonego postępowania dowodowego i przesłuchania w charakterze dwóch świadków – K. W. i L. A.. Podniosła, iż składając pierwsze odwołanie w dniu 28 lutego 2008 roku przedstawiła oświadczenia wskazanych osób i była przekonana, że w ramach toczącego się ponownie postępowania wyjaśniającego organ uwzględni zgłoszony wniosek i przesłucha w charakterze świadków wskazane osoby. Skarżąca zakwestionowała zeznania syna – A. W., wskazując, iż jego zeznania są stronnicze. Natomiast zeznania pozostałych świadków – G. K., która tylko raz była w przedmiotowym lokalu, B. S., która ostatni raz w lokalu była w 1999 roku oraz H. G., z którą ostatni kontakt miał miejsce w roku 2000, nie mogą stanowić podstawy do stwierdzenia, że W. W. w chwili obecnej faktycznie zamieszkuje w przedmiotowym lokalu. Decyzją z dnia [...] Wojewoda Ł. utrzymał zaskarżoną decyzję organu I instancji w mocy. W uzasadnieniu decyzji organ odwoławczy wskazał, iż zgodnie z art. 2 ustawy o ewidencji ludności i dowodach osobistych, osoba przebywająca na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej jest obowiązana wykonać swój obowiązek meldunkowy określony w ustawie. Obowiązek, o którym mowa w powołanym przepisie polega na zameldowaniu się w miejscu pobytu stałego lub czasowego (art. 4 pkt 1 ustawy). Pobytem stałym jest natomiast zamieszkiwanie w określonej miejscowości pod oznaczonym adresem z zamiarem stałego przebywania. W myśl zaś art. 10 ust. 1 ustawy, osoba, która przebywa w określonej miejscowości pod tym samym adresem dłużej niż trzy doby, obowiązana jest zameldować się na pobyt stały lub czasowy najpóźniej przed upływem czwartej doby, licząc od dnia przybycia. W niniejszej sprawie analiza zgromadzonego w sprawie materiału dowodowego jednoznacznie wskazuje, że lokal nr [...] przy ul. O. [...] w Ł. jest miejscem, w którym W. W. skupia swe centrum życiowe. Odnosząc się natomiast do zarzutów zawartych w odwołaniu Wojewoda Ł. podkreślił, iż żądanie uchylenia decyzji organu I instancji i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania spowoduje nieuzasadnione przedłużenie postępowania, zwłaszcza, że skarżąca brała czynny udział w postępowaniu dowodowym, a po jego zakończeniu nie zgłosiła żadnych zastrzeżeń. W skardze skierowanej do Wojewódzkiego sądu Administracyjnego w Łodzi skarżąca podnosząc zarzut pozbawienia jej prawa do obrony, poprzez niezasadne jej zdaniem oddalenie wniosków dowodowych, wniosła o uchylenie zaskarżonej decyzji. Podkreśliła, iż pomimo zgłoszenia wniosku o przesłuchanie w charakterze świadków K. W. i L. A. osoby te nie zostały przesłuchane. W odpowiedzi na skargę Wojewoda Ł. podtrzymując stanowisko zaprezentowane w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji, wniósł o oddalenie skargi. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Skarga G. W. zasługuje na uwzględnienie. Zgodnie z dyspozycją art. 1 § 1 i 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 roku - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz. 1269 ze zm.) sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem. Stosownie zaś do treści art. 3 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 roku Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm. ) sądy administracyjne sprawują kontrolę działalności administracji publicznej i stosują środki określone w ustawie. Natomiast w myśl zaś art. 145 § 1 powołanej ustawy, sąd uwzględniając skargę na decyzję lub postanowienie: 1/ uchyla decyzję lub postanowienie w całości lub w części jeżeli stwierdzi: a/ naruszenie prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy; b/ naruszenie prawa dające podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego; c/ inne naruszenie przepisów postępowania, jeżeli mogło ono mieć istotny wpływ na wynik sprawy; 2/ stwierdza nieważność decyzji lub postanowienia w całości lub w części, jeżeli zachodzą przyczyny określone w art.156 kodeksu postępowania administracyjnego lub w innych przepisach; 3/ stwierdza wydanie decyzji lub postanowienia z naruszeniem prawa, jeżeli zachodzą przyczyny określone w kodeksie postępowania administracyjnego lub innych przepisach. Z wymienionych przepisów wynika, iż Sąd bada legalność zaskarżonej decyzji, czy jest ona zgodna z prawem materialnym, określającym prawa i obowiązki stron oraz z prawem procesowym, regulującym postępowanie przed organami administracji publicznej według stanu faktycznego i prawnego obowiązującego w dacie wydania tego aktu. W rozpoznawanej sprawie konieczność eliminacji z obrotu prawnego zaskarżonej decyzji i poprzedzającej ją decyzji organu I instancji wynikała z naruszenia przez organy administracji publicznej art. 7, art. 8, art. 75 § 1, art. 77 § 1 oraz art. 78 § 1 i art. 80 k.p.a. Zgodnie z art. 7 k.p.a. w toku postępowania organy administracji stoją na straży praworządności i podejmują wszelkie kroki niezbędne do załatwienia sprawy, mając na względzie interes społeczny i słuszny interes obywateli. Przepis ten nakazuje organom administracji podejmowanie wszelkich kroków niezbędnych do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego sprawy. Oznacza, to iż organy administracji państwowej mają obowiązek dążenia do prawdy obiektywnej. Organ administracji jest zobowiązany do podejmowania wszelkich kroków zmierzających do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego i powinien prowadzić postępowanie w taki sposób, aby pogłębić zaufanie obywateli do państwa - art. 8 k.p.a (por. wyrok NSA OZ w Lublinie z dnia 7 października 1983 roku, sygn. akt SA/Lu 240/83). Obowiązek ten jest realizowany dzięki nakazowi zebrania i wyczerpującego rozpatrzenia przez organ administracji całego materiału dowodowego. Z kolei, stosownie do treści art. 77 § 1 k.p.a. organ administracji publicznej jest obowiązany w sposób wyczerpujący zebrać i rozpatrzyć cały materiał dowodowy. Oznacza to, że materiał dowodowy zebrany w sprawie powinien być kompletny, tj. dotyczący wszystkich okoliczności faktycznych, które mają znaczenie w sprawie. Z art. 77 § 1 k.p.a. wynika bowiem obowiązek organu administracji zgromadzenia całego materiału dowodowego, koniecznego do rozstrzygnięcia sprawy, co oznacza obowiązek podjęcia przez organ stosownych działań, między innymi przeprowadzenia z urzędu dowodów służących ustaleniu stanu faktycznego sprawy oraz zażądania od strony przedstawienia dowodów na poparcie jej twierdzeń. Jako dowód należy natomiast, stosownie do treści art. 75 § 1 k.p.a., dopuścić wszystko, co może przyczynić się do wyjaśnienia sprawy, a nie jest sprzeczne z prawem. W szczególności dowodem mogą być dokumenty, zeznania świadków, opinie biegłych oraz oględziny. Wyczerpujące rozpatrzenie materiału dowodowego, o którym mowa w art. 77 § 1 k.p.a. polega na takim ustosunkowaniu się do każdego ze zgromadzonych w sprawie dowodów z uwzględnieniem wzajemnych powiązań między nimi, aby uzyskać jednoznaczność ustaleń faktycznych i prawnych. Dopiero bowiem jednoznaczne ustalenie stanu faktycznego sprawy stworzyłoby podstawy do wyrażenia stanowiska, które nie przekraczałoby granic zasady swobodnej oceny dowodów, wynikającej z art. 80 k.p.a. W ocenie Sądu organy administracji naruszyły wymienione przepisy postępowania co mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy. Przystępując do oceny zgodności z prawem zaskarżonej decyzji należy wskazać, iż materialnoprawną podstawę rozstrzygnięcia stanowiły przepisy ustawy z dnia 10 kwietnia 1974 roku o ewidencji ludności i dowodach osobistych (tekst jedn. Dz.U. z 2001 r., Nr 87, poz. 960 z późn. zm.). Zgodnie z treścią art.10 ust.1 wymienionej ustawy osoba, która przebywa w określonej miejscowości pod tym samym adresem dłużej niż trzy doby jest obowiązana zameldować się na pobyt stały lub czasowy najpóźniej przed upływem czwartej doby licząc od dnia przybycia. W myśl zaś art. 6 ust.1 cytowanej ustawy pobytem stałym jest zamieszkiwanie w określonej miejscowości pod oznaczonym adresem z zamiarem stałego przebywania. Stosownie natomiast do treści art. 9 ust. 2a ustawy o ewidencji ludności i dowodach osobistych, przy zameldowaniu na pobyt stały lub czasowy trwający ponad 3 miesiące należy przedstawić potwierdzenie pobytu w lokalu osoby zgłaszającej pobyt stały lub czasowy trwający ponad 3 miesiące, dokonane przez właściciela lub inny podmiot dysponujący tytułem prawnym do lokalu oraz, do wglądu, dokument potwierdzający tytuł prawny do lokalu tego podmiotu. W myśl art. 9 ust. 2b wymienionej ustawy, zameldowanie w lokalu służy wyłącznie celom ewidencyjnym i ma na celu potwierdzenie faktu pobytu w lokalu. Z przepisów art. 6 ust. 1 i art. 10 ust.1 powołanej ustawy wynika więc, iż przesłankami zameldowania na pobyt stały jest zamieszkiwanie w konkretnym lokalu z zamiarem stałego w nim przebywania. Należy zaznaczyć, iż miejscem pobytu stałego konkretnej osoby jest lokal, w którym znajduje się centrum życiowe tej osoby, a więc miejsce, gdzie skoncentrowane są jej sprawy rodzinne, osobiste i majątkowe. Zamieszkiwanie w lokalu polega natomiast na stałym korzystaniu z jego urządzeń, nocowaniu w nim, spędzaniu w nim wolnego czasu oraz zaspokajaniu w nim podstawowych funkcji życiowych. Czynność zameldowania ma potwierdzać istniejący stan faktyczny, a więc dana osoba winna najpierw zamieszkać w danym lokalu, a następnie dokonać czynności zameldowania (por. wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 6 sierpnia 1999 roku sygn. akt V SA 3/99 (Lex nr 49962) oraz z dnia 14 maja 2001 roku sygn. akt V SA 1496/00 (Lex nr 54454). W rozpoznawanej sprawie organy administracji uznały, iż zostały spełnione przesłanki do zameldowania W. W. na pobyt stały. Oparły się jednak na niepełnym materiale dowodowym. Kwestią sporną w niniejszej sprawie było ustalenie czy W. W. faktycznie zamieszkuje w lokalu nr [...] przy ul. O. [...]. Zeznania skarżącej i jej męża w tej kwestii są ze sobą sprzeczne. Obowiązkiem organów administracji było zatem dokładne wyjaśnienie stanu faktycznego przez dopuszczenie jako dowodu wszystkiego co mogło przyczynić się do wyjaśnienia sprawy. Organy administracji jednak tego nie uczyniły. W szczególności nie odniosły się do zgłoszonego przez skarżącą już w pierwszym odwołaniu z dnia 28 lutego 2008 r. wniosku o przesłuchanie w charakterze świadków dwóch osób– K. W. i L. A.. Do odwołania skarżąca załączyła pisemne oświadczenie siostry -K. W., z którego wynika, że "od grudnia 2005 roku bardzo często bywała u siostry – G. W. aby ją wesprzeć z powodu awantur i gróźb ze strony jej męża. Nigdy jednak nie widziała szwagra w mieszkaniu, pomimo, ze była o różnych porach dnia". Z oświadczenia matki skarżącej – L. A. wynika natomiast, że "od około trzech lat bywała u córki częściej niż zwykle, jednak zięcia – W. W. nigdy nie widywała, pomimo że zdarzyło jej się wielokrotnie nocować u córki". Zarzut nieprzesłuchania w charakterze świadków wymienionych osób skarżąca podniosła ponownie w kolejnym odwołaniu z dnia 16 maja 2008r. W odwołaniu tym G. W. kwestionowała wiarygodność zeznań złożonych przez jej syna oraz trzech innych świadków (G. K., B. S. i H. G.). Nadto do odwołania załączyła kolejne oświadczenie złożone przez D. F. – osobę nie spokrewnioną z żadną ze stron- z którego wynika, że podczas jej wielokrotnych wizyt w spornym mieszkaniu, począwszy od 2004r., nigdy nie zastała W. W.. Skoro skarżąca wnioskowała o przesłuchanie świadków K.W., L.A. i D.F. to organy administracji winny przeprowadzić te dowody. Wymienieni świadkowie zostali zgłoszeni na okoliczności istotne dla rozstrzygnięcia sprawy. Ich relacje miały bowiem dotyczyć tego czy W. W. faktycznie zamieszkiwał w spornym mieszkaniu a okoliczność ta była sporna. Mimo to organy administracji nie przeprowadziły zgłoszonych dowodów. Dodać należy, iż na oświadczeniu L. A. załączonym do odwołania z 28 lutego 2008r. znajduje się zapis organu administracji, aby przesłuchać tego świadka jednak tego nie uczyniono. Organ administracji w każdej sprawie winien dopuścić jako dowód wszystko co może przyczynić się do wyjaśnienia sprawy zaś żądanie strony przeprowadzenia dowodu należy uwzględnić jeżeli przedmiotem dowodu jest okoliczność mająca znaczenie dla sprawy. Odmowa przeprowadzenia dowodu jest dopuszczalna tylko wówczas gdy dotyczy okoliczności już stwierdzonych innym dowodem. Nie budzi wątpliwości fakt, iż zeznania L.A., K.W. i D.F. miały dotyczyć okoliczności istotnych dla rozstrzygnięcia sprawy i okoliczności te nie zostały stwierdzone innymi dowodami. Organy administracji winny zatem przeprowadzić dowody z zeznań wymienionych świadków lecz tego nie uczyniły. Odmowy przeprowadzenia dowodów zgłoszonych przez skarżącą nie może usprawiedliwiać stwierdzenie zawarte w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji, iż G. W. zapoznała się z zebranym materiałem dowodowym i nie wnosiła do niego zastrzeżeń. Należy zaznaczyć, iż skarżąca już w pierwszym odwołaniu(z 28 lutego 2008r.) kwestionowała wiarygodność relacji swojego męża i na poparcie swojej wersji powołała się na świadków K.W. i L.A., załączając ich oświadczenia. Organy administracji już wówczas winny z urzędu przesłuchać tych świadków. W drugim odwołaniu(z 16 maja 2008r.) G. W. jedynie podtrzymała swój wniosek o ich przesłuchanie dołączając nadto oświadczenie D. F. Obowiązkiem organów administracji było przeprowadzenie dowodów z zeznań wszystkich zgłoszonych świadków gdyż ich relacje mogły przyczynić się do wyjaśnienia sprawy. Organy administracji jednak tego nie uczyniły. Faktycznie to organy przeprowadziły dowody zgłoszone tylko przez jedną stronę a mianowicie przez W. W. Przesłuchały bowiem tylko świadków zgłoszonych przez uczestnika postępowania (tzn. A.W., G.K., B.S. i H.G.), którzy potwierdzili jego wersję. Pominęły natomiast świadków zgłoszonych przez skarżącą mimo, że obie wersje(tzn. G. W. i jej męża) są ze sobą sprzeczne. Organy administracji nie wyjaśniły zatem dokładnie stanu faktycznego ani nie zebrały w sposób wyczerpujący całego materiału dowodowego. Z akt administracyjnych wynika nadto, iż pismem z dnia 29 maja 2008 roku organ administracji wezwał skarżącą do stawienia się w siedzibie organu w dniu 10 czerwca 2008 roku celem złożenia dodatkowych wyjaśnień. W dniu 10 czerwca 2008 roku pomimo braku wiadomości o doręczeniu wezwania skarżącej przesłuchano W. W. i [...] Wojewoda Ł. wydał zaskarżoną decyzję. Jak wynika ze zwrotnego potwierdzenia odbioru skarżąca odebrała wezwanie dopiero w dniu 22 czerwca zaś w piśmie z 21 lipca 2008r. podała, iż w okresie od 8 czerwca do 21 czerwca 2008r. przebywała na turnusie rehabilitacyjnym. Oznacza to, iż organ odwoławczy najpierw uznał za konieczne ponowne przesłuchanie skarżącej zaś mimo jej niestawiennictwa w dniu 10 czerwca i braku dowodu doręczenia jej wezwania, wydal zaskarżoną decyzję. Działanie organu odwoławczego jest osobliwe i niekonsekwentne. Kwestia ta nie została wyjaśniona w zaskarżonej decyzji. Reasumując Sąd uznał, iż skarga G. W. jest uzasadniona. Organy administracji wydały rozstrzygnięcie w sprawie opierając się jedynie na zeznaniach świadków zgłoszonych przez jedną stronę. Pominęły natomiast świadków wnioskowanych przez skarżącą mimo, że dotyczą one okoliczności istotnych dla rozstrzygnięcia sprawy. Organy administracji nie podjęły zatem wszelkich kroków niezbędnych dla dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego ani nie zebrały i nie rozważyły całego materiału dowodowego. Naruszyły tym przepisy art.7, 8, 75 § 1, 77 § 1, 78 § 1 i 80 kpa i naruszenie to mogło mieć istotne znaczenie dla rozstrzygnięcia sprawy. Mając to na uwadze, na podstawie art.145 § 1 pkt.1c.) ustawy z 30 sierpnia 2002r., Sąd uchylił zaskarżoną decyzję oraz poprzedzającą ją decyzję Prezydenta Miasta Ł. z dnia [...]. W oparciu o treść art. 152 powołanej ustawy, Sąd wstrzymał wykonanie zaskarżonej decyzji do czasu uprawomocnienia się wyroku. Na podstawie art. 250 ustawy – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi w związku z § 18 ust.1 pkt.1c i § 2 ust. 3 rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 28 września 2002r. w sprawie opłat za czynności adwokackie oraz ponoszenia przez Skarb Państwa kosztów nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej przez adwokata ustanowionego z urzędu (Dz.U. nr 163 poz.1348 z późn. zm.) Sąd przyznał adwokatowi – C. P. kwotę 309,80 zł tytułem nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej z urzędu. Na kwotę tę złożyło się: 240 zł – wynagrodzenie adwokata oraz 52,80 zł – podatek od towarów i usług, 17 zł – opłata skarbowa od pełnomocnictwa. Przy ponownym rozpoznaniu sprawy organy administracji winny uwzględnić rozważania zawarte w niniejszym uzasadnieniu. Przede wszystkim należy rozważyć możliwość przesłuchania świadków zgłoszonych przez skarżącą a mianowicie K. W., L. A. i D. F. W zależności od wyników przesłuchania wymienionych osób należy podjąć dalsze czynności w sprawie. Po zebraniu całego materiału dowodowego należy dokonać wnikliwej jego analizy a następnie wydać rozstrzygnięcie w sprawie. A. B.