III SA/Łd 459/09

Dnia 8 grudnia 2009 roku Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi – Wydział III w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Małgorzata Łuczyńska Sędziowie Sędzia WSA Ewa Alberciak (spr.) Sędzia WSA Krzysztof Szczygielski Protokolant asystent sędziego Anna Łuczyńska po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 8 grudnia 2009 roku sprawy ze skargi B. P. na decyzję Wojewody [...] z dnia [...] nr [...] w przedmiocie wymeldowania oddala skargę. Decyzją z dnia [...], wydaną na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (tj. Dz.U. z 2000 r. Nr 98 poz. 1078 ze zm.) - zwanej dalej k.p.a., art. 15 ust. 2 ustawy z dnia 10 kwietnia 1974 r. o ewidencji ludności i dowodach osobistych (tj. Dz.U. z 2006 r. Nr 139, poz. 993 ze zm.), Wojewoda Ł. utrzymał w mocy decyzję Prezydenta Miasta T. z dnia [...] orzekającą o wymeldowaniu B.P. z pobytu stałego w budynku przy ul. [...]T. Powyższe rozstrzygnięcie wydane zostało w oparciu o następujący stan faktyczny . Pismem z dnia [...] r. M. P.wniosła o wymeldowanie byłego męża B. P. z nieruchomości przy ul. [...]. W uzasadnieniu wniosku strona podała, iż B. P.opuścił przedmiotowy lokal w lipcu 2005 r. Od tego czasu nie przebywa w nim. Mieszka u matki w miejscowości K. Wnioskodawczyni do wniosku załączyła postanowienie Sądu Rejonowego w T. Wydział I Cywilny z dnia [...]wydane w sprawie podziału majątku wspólnego. Powyższym postanowieniem Sąd dokonał podziału majątku byłych małżonków, a ponadto nakazał pozwanemu B. P. opróżnienie w terminie 3 miesięcy od dnia uprawomocnienia się orzeczenia budynku mieszkalnego oraz pomieszczeń gospodarczych, posadowionych na nieruchomości położonej w [...] W toku rozprawy administracyjnej przeprowadzonej w dniu [...] r. M.P.oświadczyła, że były mąż do dnia [...]przebywał w zakładzie karnym, a po powrocie z zakładu karnego nie zamieszkał w lokalu przy ul. [...]. Zabrał jakieś rzeczy i zamieszkał w miejscowości K. Wielokrotnie przychodził na teren posesji pod wpływem alkoholu, wówczas syn P. zawoził go do K. Od dawna nie posiada kluczy, gdyż je zgubił. Były mąż ma orzeczoną eksmisję z lokalu i sam dobrowolnie poddał się wyrokowi. M. P.oświadczyła także, iż dwukrotnie zwracała się do byłego męża o zabranie pozostałych rzeczy, które do niego należały, lecz we wskazanych terminach mąż tego nie uczynił. Nadto oświadczyła, że w wyniku podziału majątku orzeczona została spłata na rzecz B. P., jednakże na dzień dzisiejszy to były mąż jest jej dłużnikiem. B. P. oświadczył w dniu [...] r., że nie zamieszkuje w lokalu przy. ul. [...] od dnia [...] r., gdyż w dniu tym wszedł na teren posesji, a żona poinformowała go, że nie może zostać. Wielokrotnie przychodził na teren posesji i opuszczał go dobrowolnie, gdyż była żona szantażowała go, że wezwie policję. Przyznał, że nie podejmował kroków prawnych mających na celu przywrócenie naruszonego posiadania. Stwierdził nadto, że nie wymelduje się dobrowolnie, jednakże nie chciał wyjaśnić motywów takiego postępowania. Oświadczył, że zamieszkuje w matki w miejscowości K. i w jej domu realizuje swoje potrzeby mieszkaniowe. Występujące w charakterze świadków dzieci skarżącego – P., J. i P.P., zgodnie oświadczyły, iż ojciec dobrowolnie opuścił posesję przy ul. [...] r., po odbyciu kary pozbawienia wolności. Po jego opuszczeniu wielokrotnie przychodził na teren posesji po swoje rzeczy, lecz nigdy nie podejmował żadnych prób pozostania. Wracał do K., gdzie zamieszkuje, często odwożony przez syna P. Pokój, który został mu przydzielony po rozwodzie z matką stał cały czas pusty. Powyższe wyjaśnienia, jak również podjęte przez organ I instancji czynności, tj. oględziny posesji, wywiad meldunkowy przeprowadzony przez Komendę Powiatową Policji w O. pod wskazanym adresem w K., potwierdziły okoliczność opuszczenia przez B. P. miejsca zameldowania w roku [...] i skoncentrowanie centrum życiowego u matki, w miejscowości K.. Fakt jego przebywania pod wskazanym adresem potwierdzili również mieszkańcy miejscowości K. Mając powyższe na uwadze, Prezydent Miasta T. decyzją z dnia [...]orzekł o wymeldowaniu B.P. z miejsca pobytu stałego przy ul. [...]. B. P. odwołując się od powyższej decyzji wniósł o jej uchylenie i umorzenie postępowania administracyjnego. Uzasadniając powtórzył okoliczności opuszczenia miejsca zameldowania, które przedstawił na rozprawie administracyjnej w dniu [...] r. Podniósł również, iż w jego ocenie zeznania złożone przez jego dorosłe dzieci były wcześniej uzgodnione i ukierunkowane przez jego byłą żonę. Decyzją z dnia [...] Wojewoda Ł. utrzymał w mocy zaskarżoną decyzję. W uzasadnieniu powyższej decyzji organ II instancji wskazał, że w dniu [...] roku organ meldunkowy przeprowadził ponownie oględziny nieruchomości nr [...]. B. P., pomimo prawidłowego zawiadomienia o przeprowadzeniu dowodu z powyższej czynności, nie brał w niej udziału. W wyniku oględzin ustalono, że B. P.opuścił dobrowolnie miejsce pobytu stałego w [...]. i wyprowadził się do matki. Nie utrzymuje kontaktu z byłą żona, ani z dziećmi. Jego pozostałe rzeczy zostały spakowane i wyniesione na strych. Powyższe zostało potwierdzone w dniu [...] r. na rozprawie administracyjnej przez M. P. oraz J., P. i P. P. Także B. P. oświadczył, że nie zamieszkuje w przedmiotowym lokalu i nie podejmował żadnych działań prawnych celem powrotu do miejsca pobytu stałego. Ponadto z treści pisma Komendy Powiatowej Policji w O. z dnia [...] r. wynika, że B. P. mieszka od [...] r. wraz z matką J. P., w miejscowości K., co potwierdzili mieszkańcy tej miejscowości. Wojewoda Ł.stwierdził, iż B.P. dobrowolnie opuścił miejsce pobytu stałego, czym wypełnił przesłankę warunkującą jego wymeldowanie. W skardze na powyższą decyzję, skierowanej do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Łodzi, B. P.wniósł o stwierdzenie, że zarówno zaskarżona decyzja, jak i poprzedzająca ją decyzja organu I instancji wydane zostały "bez uwzględnienia jego racji, jak i z pominięciem jego interesu". W uzasadnieniu skarżący powtórzył, że opuszczenie miejsca zameldowania nie nastąpiło dobrowolnie, lecz na skutek gróźb i szantażu ze strony byłej żony. Podał, że podejmował i podejmuje próby ponownego zamieszkania w przedmiotowym lokalu, lecz z ww. przyczyn są one nieskuteczne. Podniósł, że do dnia dzisiejszego nie otrzymał nakazu eksmisji od komornika sądowego. Ponadto skarżący podniósł, że zeznania złożone w tej sprawie przez jego dzieci były uzgodnione z byłą żoną w taki sposób, aby przedstawić go w niekorzystnym świetle. W odpowiedzi na skargę Wojewoda Ł.wniósł o jej oddalenie, argumentując jak w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Skarga nie jest zasadna. Zgodnie z art. 1 § 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz.U. nr 153, poz. 1269 ze zm.) – zwanej dalej p.p.s.a., sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę administracji publicznej. Kontrola, o której mowa w § 1 sprawowana jest pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej (§ 2 art. 1 tej ustawy). Stosownie do treści art. 3 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm. ) sądy administracyjne sprawują kontrolę działalności administracji publicznej i stosują środki określone w ustawie. W myśl zaś art. 145 § 1 wymienionej ustawy sąd uwzględniając skargę na decyzję lub postanowienie: 1/ uchyla decyzję lub postanowienie w całości lub w części jeżeli stwierdzi: a/ naruszenie prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy; b/ naruszenie prawa dające podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego; c/ inne naruszenie przepisów postępowania, jeżeli mogło ono mieć istotny wpływ na wynik sprawy; 2/ stwierdza nieważność decyzji lub postanowienia w całości lub w części, jeżeli zachodzą przyczyny określone w art.156 kodeksu postępowania administracyjnego lub w innych przepisach; 3/ stwierdza wydanie decyzji lub postanowienia z naruszeniem prawa, jeżeli zachodzą przyczyny określone w kodeksie postępowania administracyjnego lub innych przepisach. Z wymienionych przepisów wynika, iż sąd bada legalność zaskarżonej decyzji, czy jest ona zgodna z prawem materialnym, określającym prawa i obowiązki stron oraz z prawem procesowym, regulującym postępowanie przed organami administracji publicznej. Badając legalność zaskarżonej decyzji Sąd nie stwierdził naruszenia przez organy administracji przepisów prawa materialnego bądź procesowego uzasadniającego jej uchylenie. Podstawę materialnoprawną rozstrzygnięcia w niniejszej sprawie stanowił przepis art. 15 ust. 2 ustawy z dnia 10 kwietnia 1974 r. o ewidencji ludności i dowodach osobistych (tj. Dz.U. z 2006 r. Nr 139 poz. 993 ze zm.). Zgodnie z treścią powołanej normy prawnej organ gminy wydaje na wniosek strony lub z urzędu decyzję w sprawie wymeldowania osoby, która opuściła miejsce pobytu stałego lub czasowego trwającego ponad 3 miesiące i nie dopełniła obowiązku wymeldowania się. Oznacza to, iż do wymeldowania w trybie administracyjnym niezbędne jest spełnienie następujących przesłanek: faktyczne opuszczenie lokalu oraz niedopełnienie obowiązku wymeldowania się. Przesłanki te w niniejszej sprawie zostały spełnione. Organy orzekające w sprawie ustaliły, iż Sąd Rejonowy w T. Wydział I Cywilny, w sprawie o podział majątku wspólnego, postanowieniem z dnia [...] nakazał pozwanemu B. P. opróżnienie w terminie 3 miesięcy od dnia uprawomocnienia się orzeczenia budynku mieszkalnego oraz pomieszczeń gospodarczych, posadowionych na nieruchomości położonej w [.... Od powyższego postanowienia B. P. złożył apelację. Sąd Okręgowy w P. w dniu [...]oddalił apelację (k.69 - 70 akt administracyjnych). Skoro prawomocne orzeczenie sądu cywilnego w sprawie o podział majątku wspólnego, w którym orzeczono eksmisję B. P., wydane zostało przed rozstrzygnięciem sprawy o wymeldowanie, organy administracji były zobowiązane wziąć je pod uwagę, oceniając zaistnienie przesłanek z art. 15 ust. 2 ustawy o ewidencji ludności i dowodach osobistych. Wyrok eksmisyjny może być wykonany przez zobowiązanego dobrowolnie bądź w drodze egzekucji. Jak wynika z akt administracyjnych eksmisja B. P. nie została wykonana przez komornika sądowego. Organy administracji przyjęły, że skarżący opuścił miejsce pobytu stałego dobrowolnie, wykonując w ten sposób orzeczenie sądu cywilnego nakazującego mu opróżnienie przedmiotowego lokalu. Wskazać należy, że warunkiem decydującym, o wymeldowaniu danej osoby jest jednoznaczne ustalenie przez organ administracji, czy dana osoba faktycznie opuściła bez wymeldowania się dotychczasowe miejsce pobytu stałego i czy opuszczenie to miało charakter trwały i dobrowolny. Za miejsce stałego pobytu danej osoby uważa się miejsce, w którym osoba ta stale realizuje swoje podstawowe funkcje życiowe, między innymi takie jak: mieszkanie, nocowanie, spożywanie posiłki, przechowywanie swoich rzeczy osobistych, nadawanie i odbieranie korespondencji, czy też przyjmowanie wizyt rodziny lub znajomych. Natomiast przez opuszczenie miejsca pobytu stałego rozumie się nie tylko fizyczne nieprzebywanie, ale i zamiar opuszczenia danego lokalu, z jednoczesnym zerwaniem związków z dotychczasowym lokalem i zorganizowaniem centrum życiowego w innym miejscu. W niniejszej sprawie decydujące znaczenie mają więc okoliczności dotyczące faktycznego opuszczenia lokalu przez B. P. Zdaniem Sądu, organy administracji miały podstawę do oceny, dokonanej w granicach określonych przepisem art. 80 k.p.a., że B . P. opuścił przedmiotowy lokal. Okoliczność niezamieszkiwania skarżącego w nieruchomości położonej przy ul. [...]przez okres czterech lat została potwierdzona w toku przeprowadzonego przez organy administracji postępowania wyjaśniającego. Fakt trwałego opuszczenia miejsca zameldowania przez B. P. nie budzi wątpliwości, gdyż okoliczność ta została potwierdzona zarówno przez skarżącego, jak i uczestniczkę postępowania M. P. Sporna natomiast pozostaje kwestia dobrowolności opuszczenia przez skarżącego lokalu przy [...]. W ocenie Sądu za dobrowolnością, jak i za zamiarem opuszczenia przez skarżącego dotychczasowego miejsca zameldowania przemawia fakt skoncentrowania centrum życiowego w innym miejscu – u matki w miejscowości K. Również nieskorzystanie przez skarżącego ze środka prawnego, tj. niewytocznie powództwa posesoryjnego w trybie art. 344 § 1 k.c., mającego na celu przywrócenie mu naruszonego posiadania, można uznać za przejaw woli opuszczenia budynku przy ul. [...]. W orzecznictwie sądów administracyjnych wskazuje się bowiem, że nieskorzystanie we wskazanym czasie z tego środka prawnego świadczyć może o dobrowolnej zmianie miejsca pobytu przez daną osobę (wyrok NSA z dnia 12 kwietnia 2001 r., V SA 3078/00, LEX nr 78937). Podkreślenia wymaga, że ochrona posiadania jako stanu faktycznego jest krótkotrwała, gdyż roszczenie posesoryjne ograniczone jest terminem zawitym i wygasa, jeżeli nie będzie dochodzone w ciągu roku od chwili dokonania naruszenia (art. 344 § 2 k.c.). Zdaniem Sądu, powołane przez skarżącego okoliczności opuszczenia miejsca stałego zameldowania, to jest presja i szantaż ze strony byłej żony, nie potwierdzają braku dobrowolności w opuszczeniu przedmiotowego lokalu przez skarżącego. Naczelny Sąd Administracyjny w wyroku z dnia 6 marca 2008 r., sygn. akt. II OSK 140/07, (publ. LexPolonica 2082615) stwierdził, iż sam fakt istnienia konfliktu między skarżącą i uczestnikiem postępowania nie powoduje podważenia oceny, że opuszczenie lokalu miało charakter trwały i dobrowolny. Nie traci bowiem co do zasady dobrowolnego charakteru wyprowadzenie się z dotychczasowego miejsca zamieszkania, jeżeli ma ono na celu poprawienie komfortu życiowego strony przez uniknięcie sytuacji konfliktowych związanych ze wspólnym zamieszkiwaniem. Sąd w niniejszej sprawie w pełni podziela powyższe stanowisko. Skoro opuszczenie posesji przy ul. [...], jak twierdzi skarżący, nie było dobrowolne, a nastąpiło w wyniku konfliktu pomiędzy byłymi małżonkami, winien on podjąć wszelkie środki prawne, w celu umożliwienia mu zamieszkiwania w miejscu stałego zameldowania. Brak takich działań, upływ ponad czteroletniego okresu od opuszczenia miejsca stałego zameldowania, jak również skoncentrowanie centrum życiowego w innym miejscu, wyraźnie wskazuje, iż w lokalu matki skarżący miał wolę przebywać i tu przeniósł swoje centrum życiowe. A zatem opuszczenie przez B. P.miejsca pobytu stałego w nieruchomości przy ul. [...] miało charakter trwały i dobrowolny. Orzeczenie eksmisyjne zostało więc wykonane przez zobowiązanego dobrowolnie. Za nietrafny należało uznać zarzut skarżącego dotyczącego tego, że zarówno zaskarżona decyzja, jak i poprzedzająca ją decyzja organu I instancji wydane zostały bez uwzględnienia jego racji. Dokonana analiza akt administracyjnych wskazuje bowiem, iż skarżący miał zapewnione prawo czynnego udziału w toku postępowania, jak również był informowany o wszelkich podejmowanych przez organy administracyjne czynnościach mających na celu ustalenie stanu faktycznego sprawy. Odnosząc się zaś do zarzutu skargi dotyczącego pominięcia interesu skarżącego wskazać należy, iż instytucja zameldowania oraz wymeldowania nie rodzi żadnego uprawnienia do lokalu, ani nie przesądza o jego utracie. Ewidencja ludności ma jedynie charakter rejestracyjny, której celem jest odzwierciedlenie stanu - faktycznego miejsca pobytu osoby. Jej ewidencyjno - rejestrowy charakter służy zbieraniu informacji w zakresie miejsca zamieszkania i pobytu osób. Powołane postanowienie Sądu Rejonowego w T. Wydział I Cywilny z dnia [...] dotyczyło podziału majątku wspólnego skarżącego i jego byłej żony. Zagadnienia te regulowane są przepisami prawa cywilnego, a wszelkie spory w tym zakresie podlegają kognicji sądów powszechnych. Reasumując, w ocenie Sądu organy administracji publicznej rozstrzygające niniejszą skargę w sposób prawidłowy zebrały materiał dowodowy i dokonały jego prawidłowej oceny, w granicach określonych przepisem art. 80 k.p.a., w wyniku czego zasadnie uznały, iż w sprawie wystąpiły przesłanki określone w art. 15 ust. 2 ustawy o ewidencji ludności i dowodach osobistych, do wymeldowania B.P. z nieruchomości przy ul. [...]. Mając powyższe na uwadze, Sąd na podstawie art. 151 p.p.s.a. oddalił skargę.