III SA/Łd 460/07

Dnia 13 lutego 2008 roku Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi –Wydział III w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia NSA Teresa Rutkowska (spr.) Sędziowie Sędzia WSA Monika Krzyżaniak Sędzia NSA Janusz Nowacki Protokolant asystent sędziego Anna Łuczyńska po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 13 lutego 2008 roku sprawy ze skargi E. P. na decyzję Wojewody [...] z dnia [...] nr [...] w przedmiocie odmowy wymeldowania M. B. 1) oddala skargę; 2) przyznaje adwokatowi Jolancie K. – R. prowadzącej Kancelarię Adwokacką w Ł. przy [...] kwotę 292,80 (dwieście dziewięćdziesiąt dwa 80/100) obejmującą podatek od towarów i usług tytułem kosztów nieopłaconej pomocy prawnej przyznanej skarżącej z urzędu i nakazuje wypłacić powyższą kwotę adwokat Jolancie K. – R. z funduszu Skarbu Państwa – Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Łodzi. Decyzją z dnia [...] Wojewoda [...] utrzymał w mocy zaskarżoną decyzję Prezydenta Miasta Ł. z dnia [...] odmawiającą wymeldowania M. B. z pobytu stałego w lokalu [...] przy ul. A. w Ł. W stanie faktycznym sprawy, w dniu 20 lutego 2007 r. E.P. wystąpiła z wnioskiem o wymeldowanie córki – M. B. z pobytu stałego w lokalu nr [...] przy ul. A. w Ł. Uzasadniając żądanie Wnioskodawczyni wskazała, że córka przebywa w Ośrodku Szkolno-Wychowawczym przy ul. B. w Ł. Przeprowadzone postępowanie wyjaśniające wykazało, że M.B. faktycznie nie przebywa w miejscu stałego zameldowania, jednakże powyższe spowodowane jest tym, iż Sąd Rejonowy w Ł. postanowieniem z dnia 17 grudnia 1990 r. - sygn. akt [...] zawiesił władzę rodzicielską ojcu M. B. i ograniczył ją matce oraz orzekł o umieszczeniu małoletniej w placówce opiekuńczo-wychowawczej. Obecnie pełnoletnia już M.B. przebywa w Specjalnym Ośrodku Szkolno-Wychowawczym "A" w Ł., gdzie pozostanie do czasu ukończenia szkoły, tj. do czerwca 2008 r. W toku postępowania M.B. w złożonym oświadczeniu podała, że do czasu otrzymania samodzielnego mieszkania od gminy, zamierza powrócić do matki. W dniu [...] Prezydent Miasta Ł., działając na podstawie art. 15 ust. 2 ustawy z dnia 10 kwietnia 1974 r. o ewidencji ludności i dowodach osobistych (tj. Dz. U. z 2000 r. Nr 98, poz. 1071 ze zm.) odmówił wymeldowania M. B. z lokalu nr [...] przy ul. A. w Ł. W uzasadnieniu decyzji organ – powołując się na orzecznictwo sądów administracyjnych – stwierdził, że przebywanie poza miejscem zameldowania uzasadnione względami obiektywnymi nie jest równoznaczne z opuszczeniem lokalu w rozumieniu art. 15 ust. 2 ustawy. W ocenie organu dotyczy to w szczególności przebywania poza miejscem stałego zameldowania w związku m.in. z pobytem w zakładach wychowawczych, czy też kształceniem się. Od powyższej decyzji w dniu 10 kwietnia 2007 r. odwołanie do Wojewody [...] złożyła E.P. Odwołanie ograniczyło się w zasadzie do sformułowania ponownego wniosku o wymeldowanie M. B., z powołaniem argumentacji zawartej w pierwotnym wniosku o wymeldowanie. Wojewoda [...], po rozpoznaniu odwołania, decyzją z dnia [...] utrzymał w mocy zaskarżoną decyzję. Organ odwoławczy wskazując na treść art. 15 ust. 2 ustawy o ewidencji ludności i dowodach osobistych stwierdził, że z przepisu tego wynika bezspornie, że jedyną przesłanką warunkującą wymeldowanie jest przesłanka opuszczenia lokalu. Z faktycznym opuszczeniem lokalu mamy natomiast do czynienia wtedy, gdy osoba dobrowolnie rezygnuje z zamieszkiwania w lokalu, zrywa z nim wszelkie więzi, skupiając swe centrum życiowe w innym miejscu. Przyjmuje się, że do faktycznego opuszczenia lokalu dochodzi w razie przebywania z zamiarem stałego pobytu w innym miejscu. Wojewoda zgodził się przy tym w pełni ze stanowiskiem organu I instancji, że przebywanie poza miejscem stałego zameldowania uzasadnione względami obiektywnymi, nie jest równoznaczne z opuszczeniem lokalu w rozumieniu art. 15 ust. 2 ustawy. Dotyczy to, jak wskazał organ odwoławczy, przebywania poza miejscem stałego zameldowania związku wykonywaniem pracy, kształceniem się, leczeniem, wypoczynkiem, ze względów rodzinnych, odbywaniem służby wojskowej, pobytem w zakładach karnych i poprawczych, aresztach śledczych, schroniskach dla nieletnich i zakładach wychowawczych. Dalej organ wskazał jako bezsporny fakt, że zmiana miejsca pobytu M. B. nastąpiła na skutek wykonania orzeczenia sądowego, w związku z czym nie sposób stwierdzić, że mamy do czynienia z dobrowolnym opuszczeniem miejsca zameldowania. Organ wskazał także na orzecznictwo sądów administracyjnych, zgodnie z którym za dobrowolne opuszczenie stałego miejsca pobytu nie można uznać umieszczenia dziecka w domu dziecka. Na powyższą decyzję skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Łodzi złożyła E.P., wnosząc o uchylenie tej decyzji oraz poprzedzającej ją decyzji organu I instancji. W uzasadnieniu skargi podniosła, że córka nie mieszka z nią od 1990 r., w mieszkaniu nie ma żadnych jej rzeczy, a ponadto mieszkanie jest bardzo małe. Dalej wskazała, że ma ograniczone prawa rodzicielskie, nie ma więc – w jej ocenie – podstaw do obciążania jej "obowiązkiem dania mieszkania" córce. Podniosła również argumenty natury "rodzinnej", m.in. iż jest skłócona z córką. W odpowiedzi na skargę, Wojewoda [...] podtrzymał w całości swoje stanowisko wyrażone w zaskarżonej decyzji. Na rozprawie pełnomocnik skarżącej popierał skargę i wnosił o zasądzenie kosztów pomocy prawnej udzielonej skarżącej. Pełnomocnik Wojewody [...] wnosił o oddalenie skargi. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi zważył, co następuje: Skarga nie zasługuje na uwzględnienie. Zgodnie z treścią art. 1 § 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 roku – Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz. 1269 ze zm.), sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości m.in. przez kontrolę działalności administracji publicznej. Kontrola ta sprawowana jest pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej (§ 2 art. 1 powołanej ustawy). Sąd nie przejmuje więc sprawy administracyjnej do końcowego załatwienia, lecz ma jedynie ocenić działalność organu orzekającego. W myśl art. 134 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.)[ dalej p.p.s.a.] Sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną. Zgodnie z art. 145 § 1 pkt 1 p.p.s.a., decyzja podlega uchyleniu w całości lub w części, jeżeli sąd stwierdzi: 1) naruszenie prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy, 2) naruszenie prawa dające podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego, 3) inne naruszenie przepisów postępowania, jeżeli mogło mieć ono istotny wpływ na wynik sprawy. Z wymienionych przepisów wynika, iż sąd bada legalność zaskarżonej decyzji, czy jest ona zgodna z prawem materialnym, określającym prawa i obowiązki stron oraz z prawem procesowym, regulującym postępowanie przed organami administracji publicznej. W rozpoznawanej sprawie przedmiotem oceny Sądu jest decyzja Wojewody [...] z dnia [...] utrzymująca w mocy rozstrzygnięcie Prezydenta Miasta Ł. z dnia [...] o odmowie wymeldowania M. B. z pobytu stałego w lokalu nr [...] przy ul. A. w Ł. Badając legalność zaskarżonej decyzji Sąd nie stwierdził naruszenia przez organ administracji przepisów prawa materialnego bądź procesowego w stopniu uzasadniającym jej uchylenie. Ustalenia stanowiące podstawę wydanych w sprawie decyzji nie są sporne i nie budzą wątpliwości. Podstawę materialnoprawną rozstrzygnięcia w niniejszej sprawie stanowiły przepisy ustawy z dnia 10 kwietnia 1974 r. o ewidencji ludności i dowodach osobistych (tj. Dz. U. z 2006 r., Nr 139, poz. 993 ze zm.). Zgodnie z treścią art. 15 ust. 2 tej ustawy, organ gminy wydaje na wniosek strony lub z urzędu decyzję w sprawie wymeldowania osoby, która opuściła miejsce pobytu stałego lub czasowego trwającego ponad 3 miesiące i nie dopełniała obowiązku wymeldowania się. Oznacza to, iż do wymeldowania w trybie administracyjnym niezbędne jest spełnienie następujących przesłanek: faktyczne opuszczenie lokalu oraz niedopełnienie obowiązku wymeldowania się. Warunkiem decydującym o wymeldowaniu danej osoby jest więc jednoznaczne ustalenie przez organ administracji, czy osoba ta faktycznie opuściła bez wymeldowania się dotychczasowe miejsce pobytu stałego i czy opuszczenie to miało charakter trwały i dobrowolny. W orzecznictwie sądów administracyjnych przyjmuje się, że o opuszczeniu miejsca pobytu stałego w rozumieniu art. 15 ust. 2 ww. ustawy można mówić wówczas, gdy osoba fizyczna nie przebywa w lokalu mieszkalnym, w którym poprzednio miała zorganizowane centrum życiowe oraz gdy nieprzebywanie jest wynikiem woli, zamiaru tej osoby. Zamiar ten ma bowiem istotne znaczenie przy ocenie, czy do opuszczenia lokalu rzeczywiście doszło. Przy ustaleniu zamiaru nie można jednak poprzestać tylko na oświadczeniach zainteresowanej osoby. Dla oceny zamiaru istotne znaczenie mieć będzie czy okoliczności istniejące w sprawie potwierdzają wolę osoby zainteresowanej, czy też pozostają z nią w sprzeczności. Do okoliczności takich należeć będą między innymi: sposób opuszczenia lokalu, koncentracja interesów życiowych w danym miejscu (przebywanie w nim w sensie fizycznym, praca, nauka), a także obiektywna możliwość realizacji woli przebywania w nim. Podobne stanowisko zaprezentował Naczelny Sąd Administracyjny w wyrokach z dnia: 18 grudnia 2001 r. sygn. akt II SA/Ka 613/00 - nie publikowany, 28 listopada 2001 r. sygn. akt SA/Rz 685/00 - niepublikowany i 6 lutego 2002 r. sygn. akt SA/Sz 1278/00, -niepublikowany. W niniejszej sprawie stan faktyczny sprawy został wyjaśniony w dostateczny sposób. Przede wszystkim wskazać należy, że w toku postępowania wyjaśniającego ustalono, że M.B. co prawda faktycznie nie przebywa w miejscu stałego zameldowania, jednakże powyższe spowodowane jest okolicznościami obiektywnymi, a nie wolą samej zainteresowanej. Jak wynika z przedstawionego stanu faktycznego sprawy, M.B. opuściła miejsce stałego zameldowania w związku z postanowieniem Sądu Rejonowego w Łodzi, który zawiesił władzę rodzicielską ojcu M. B. i ograniczył ją matce, orzekając zarazem o umieszczeniu małoletniej w placówce opiekuńczo-wychowawczej. Bezsporne jest zatem, iż fakt przebywania poza miejscem stałego zameldowania zainteresowanej M. B. uzasadniony jest względami obiektywnymi. Tym samym brak jest podstaw do uznania, że mamy w tym przypadku do czynienia z opuszczeniem lokalu w rozumieniu art. 15 ust. 2 ustawy o ewidencji ludności i dowodach osobistych. W sposób jednoznaczny przesądził to już Naczelny Sąd Administracyjny, który w swoich orzeczeniach jednoznacznie stwierdza, że przebywanie poza miejscem stałego zameldowania ze względów rodzinnych, np. w związku z pobytem schroniskach dla nieletnich i zakładach wychowawczych nie może być uznane za dobrowolne opuszczenie lokalu. W wyroku z dnia 18 grudnia 2002 r., sygn. akt V SA 935/02 NSA skonstatował, że "za dobrowolne opuszczenie stałego miejsca pobytu niewątpliwie nie można uznać umieszczenia dziecka w Domu Dziecka". Brak jest także podstaw do stwierdzenia, że fakt obecnego przebywania zainteresowanej M. B. poza miejscem stałego zameldowania, już po uzyskaniu przez nią pełnoletniości, stanowić może okoliczność przesądzającą o spełnieniu przesłanek z powoływanego art. 15 ust. 2 ustawy o ewidencji ludności i dowodach osobistych. Jak bowiem wynika z akt sprawy, dalszy pobyt zainteresowanej poza miejscem jej stałego zameldowania spowodowany jest kontynuowaniem nauki w Ośrodku Szkolno-Wychowawczym. Fakt ten ma decydujące znaczenie dla ustalenia, że w niniejszej sprawie i w tych okolicznościach nadal nie można mówić o dobrowolnym opuszczeniu lokalu przez uczestniczkę postępowania. A zatem w świetle powyższego należy przyjąć, iż co do zasady w sytuacji gdy dana osoba pozostaje poza miejscem stałego pobytu jedynie na okres kształcenia się, to należy przyjąć, iż okoliczność ta wyklucza możliwość jej wymeldowania z miejsca pobytu stałego. Organ trafnie ocenił, że uczestniczka nie ma jeszcze zamiaru opuszczenia swojego miejsca pobytu stałego Zainteresowana, w toku postępowania, w złożonym oświadczeniu podała, że po zakończeniu nauki, co nastąpi w czerwcu 2008 r., do czasu otrzymania samodzielnego mieszkania od gminy, zamierza powrócić do miejsca zamieszkania matki, do lokalu przy ul. A. w Ł. W rezultacie należy zgodzić się ze stanowiskiem organów orzekających, że w ustalonym stanie faktycznym, nie zostały spełnione przesłanka do wymeldowania M. B. z pobytu stałego w lokalu nr [...] przy ul. A. w Ł., określone w art. 15 ust. 2 ustawy o ewidencji ludności i dowodach osobistych. Mając powyższe na uwadze Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi, działając na podstawie art. 151 ustawy – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, orzekł jak w sentencji. r.a.