III SA/Łd 464/08

WyrokWSA w Łodzi2009-03-05

Skład orzekający: Janusz Nowacki, Monika Krzyżaniak, Małgorzata Łuczyńska

Analiza orzeczenia

Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.

Zagadnienie prawne
Czy opuszczenie miejsca pobytu stałego przez osobę, która doświadczyła agresji ze strony współlokatora i interwencji policji, może być uznane za dobrowolne w rozumieniu przepisów ustawy o ewidencji ludności i dowodach osobistych, jeśli osoba ta nie podjęła skutecznych środków prawnych w celu powrotu do lokalu?
Ratio decidendi
Opuszczenie miejsca pobytu stałego przez osobę, która doświadczyła konfliktu z współlokulatorem i interwencji policji, może zostać uznane za dobrowolne w rozumieniu przepisów ustawy o ewidencji ludności i dowodach osobistych, jeśli osoba ta nie podjęła skutecznych środków prawnych zmierzających do powrotu do lokalu lub podjęte środki okazały się nieskuteczne. Długotrwały okres opuszczenia lokalu (około 7 lat), skoncentrowanie spraw życiowych poza miejscem pobytu stałego oraz nieskuteczność podjętych działań prawnych (oddalenie powództwa o naruszenie posiadania, umorzenie dochodzenia prokuratorskiego) przemawiają za uznaniem opuszczenia za dobrowolne i trwałe, co stanowi podstawę do wymeldowania.
Stan faktyczny
Sprawa dotyczyła wymeldowania A. T. z pobytu stałego. Wniosek o wymeldowanie złożył jej mąż, twierdząc, że A. T. nie przebywa w miejscu stałego zameldowania od 2001 roku. A. T. twierdziła, że opuściła lokal z powodu agresywnego zachowania męża, który uniemożliwiał jej wejście na posesję. Organy administracji uznały opuszczenie lokalu za dobrowolne i trwałe, opierając się m.in. na oddaleniu przez sąd powszechny powództwa A. T. o naruszenie posiadania oraz na braku skutecznych działań prawnych ze strony skarżącej w celu powrotu do lokalu. WSA w Łodzi oddalił skargę A. T. na decyzję Wojewody utrzymującą w mocy decyzję o wymeldowaniu.
Rozstrzygnięcie
Oddala skargę.

Pełny tekst orzeczenia

Dnia 5 marca 2009 roku Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi –Wydział III w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia NSA Janusz Nowacki Sędziowie Sędzia WSA Monika Krzyżaniak (spr.) Sędzia WSA Małgorzata Łuczyńska Protokolant asystent sędziego Anna Łuczyńska po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 5 marca 2009 roku sprawy ze skargi A. T. na decyzję Wojewody [...] z dnia [...] nr [...] w przedmiocie wymeldowania oddala skargę. Decyzją z dnia [...] Nr [...] Burmistrz Miasta U. orzekł o wymeldowaniu A. T. z pobytu stałego z nieruchomości położonej w miejscowości S., gmina U. Z akt administracyjnych wynika, że z wnioskiem o wymeldowanie A. T. z pobytu stałego z miejscowości S. wystąpił w dniu 17 kwietnia 2003 r. S. T., podnosząc, iż żona nie przebywa w miejscu stałego zameldowania od września 2001 roku. W trakcie prowadzonego postępowania administracyjnego - w dniu 1 września 2003r. A. T. złożyła do Sądu Rejonowego w Ł. pozew o przywrócenie naruszonego posiadania tj. umożliwienie zamieszkiwania w miejscu stałego zameldowania. Sąd Rejonowy w Ł. wyrokiem z dnia 2 marca 2005 r. sygn. akt I C119/03 oddalił powództwo A. T. przeciwko S. T. o naruszenie posiadania. Na podstawie przeprowadzonego postępowania administracyjnego Burmistrz Miasta U. w dniu [...] wydał decyzję orzekającą o wymeldowaniu z pobytu stałego A. T. z lokalu położonego w S. W uzasadnieniu rozstrzygnięcia organ wskazał, iż na podstawie zgromadzonego materiału dowodowego ustalono, iż A. T. faktycznie opuściła miejsce pobytu stałego, a opuszczenie przedmiotowego lokalu miało charakter dobrowolny. Od tej decyzji A. T. wniosła odwołanie twierdząc, iż nie jest prawdą, aby miejsce pobytu stałego opuściła dobrowolnie. Decyzją z dnia [...], Nr [...] (znak: [...]) Wojewoda [...] utrzymał w mocy decyzję Burmistrza Miasta U. z dnia [...], Nr [...] o wymeldowaniu z pobytu stałego A. T. z nieruchomości położonej w miejscowości S. Organ odwoławczy uznał, że Burmistrz Miasta U. prawidłowo dokonał oceny przesłanki opuszczenia przez A. T. miejsca pobytu stałego na podstawie art. 15 ust. 2 ustawy z dnia 10 kwietnia 1974 roku o ewidencji ludności i dowodach osobistych (tj. Dz. U. z 2001 roku, Nr 87, poz. 960) i stwierdził, że w sprawie zaistniały przesłanki do wymeldowania z pobytu stałego A. T. Na powyższą decyzję A. T. wniosła skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Łodzi. Podkreśliła, iż decyzja organu II instancji jest dla niej bardzo krzywdząca, gdyż nie opuściła swojego miejsca zamieszkania dobrowolnie. Skarżąca wskazała, iż do opuszczenia swojego miejsca pobytu przyczynił się jej mąż – S. T., który był wobec niej agresywny i uniemożliwiał jej wejście na posesję w S. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi wyrokiem z dnia 2 sierpnia 2006 roku, sygn. akt III SA/Łd 113/06, uchylił zaskarżoną decyzję oraz poprzedzającą ją decyzję Burmistrza Miasta U. z dnia [...]. W uzasadnieniu Sąd wskazał, iż organy administracji nie ustaliły w sposób wyczerpujący przesłanki dobrowolności opuszczenia lokalu przez skarżącą podkreślając, że dobrowolne opuszczenie lokalu ma miejsce wówczas, gdy wynika z własnej woli osoby zainteresowanej, a nie z powodu bezprawnych działań lub zachowań innych osób. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi rozpatrując skargę A. T. nie zgodził się ze stwierdzeniem, że oddalenie przez Sąd powszechny powództwa o naruszenie posiadania potwierdza fakt opuszczenia nieruchomości dobrowolnie, gdyż może to nastąpić z różnych przyczyn i nie zawsze będzie oznaczać udowodnioną przesłankę dobrowolności opuszczenia lokalu. Organ I instancji po przekazaniu akt sprawy kontynuował postępowanie administracyjne w sprawie, które zakończyło się wydaniem w dniu [...] decyzji o wymeldowaniu A. T. z miejscowości S. Na podstawie zgromadzonego materiału dowodowego oraz przeprowadzonego postępowania administracyjnego w powyższej sprawie, organ I instancji ustalił, iż A. T. faktycznie opuściła lokal położony w miejscowości S. w roku 2001. Okoliczność opuszczenia przez stronę przedmiotowego lokalu potwierdził Komisariat Policji w U. pismem z dnia [...] Nr [...], w którym poinformowano, iż kilkakrotnie dokonano sprawdzeń pod w/w adresem, gdzie nikogo nie zastano, a w rozmowie ze S. T. ustalono, iż A. T. przez okres czterech ostatnich lat przebywa na terenie Ł. Organ podniósł, iż kontrole przestrzegania dyscypliny meldunkowej oraz przeprowadzone w dniach 11 lipca 2007 r. i 8 stycznia 2008 r. oględziny przedmiotowego lokalu potwierdziły fakt, iż A. T. opuściła miejsce pobytu stałego w miejscowości S. Przeprowadzone oględziny także wykazały, iż w spornym lokalu nie ma żadnych rzeczy osobistych A. T.. Burmistrz Miasta U. podniósł, iż w celu ustalenia faktycznego stanu meldunkowego stron, wystąpiono z pismem do Komisariatu Policji w U. oraz do Prokuratury Rejonowej w P. z prośbą o ustalenie, czy A. T. zgłaszała w organach ścigania, że S. T. uniemożliwiał jej wejście i przebywanie w miejscu zameldowania na pobyt stały w miejscowości S.. Z pisma Komisariatu Policji w U. z dnia [...] Nr [...] wynika, iż od 2001 roku do 2003 roku były przeprowadzane przez ten Komisariat interwencje domowe zgłaszane przez A. i D. T., które informowały, że S. T. uniemożliwia im przebywanie w miejscu stałego zameldowania. Natomiast z pisma Prokuratury Rejonowej w P. z dnia [...] Ds. [...], wynika, że prawomocnym postanowieniem z dnia 30 września 2003 r. zostało umorzone dochodzenie w sprawie zmuszania A. T. i jej dzieci do określonego zachowania poprzez uniemożliwianie korzystania z nieruchomości przez S. T. Umorzenie nastąpiło z uwagi na brak znamion czynu zabronionego. Zdaniem organu I instancji, oddalenie przez Sąd Rejonowy w Ł. wyrokiem z dnia 2 marca 2005 r. sygn. akt I C 119/03 powództwa wniesionego przez A. T. o naruszenie posiadania przeciwko S. T., jak również brak sporządzonego uzasadnienia wyroku (strony nie wystąpiły o uzasadnienie wyroku) pozwala domniemywać, że A. T. opuściła sporny lokal w S. dobrowolnie. Burmistrz Miasta U. podniósł, iż przedmiotowe postępowanie toczy się od 2003 roku, a A. T. w okresie od 2004 r. do 2008 r. nie czyniła już żadnych starań aby powrócić do spornego lokalu. W ocenie organu powyższe potwierdza, że A. T. faktycznie opuściła lokal położony w S. oraz, że opuszczenie to miało charakter dobrowolny i trwały. Na tej też podstawie organ I instancji uznał, iż w stanie faktycznym przedmiotowej sprawy zaszły przesłanki z art. 15 ust. 2 ustawy z dnia 10 kwietnia 1974 roku o ewidencji ludności i dowodach osobistych. Od powyższej decyzji Burmistrza Miasta U. z dnia [...] A. T. wniosła odwołanie podnosząc, iż nie zgadza się z wymeldowaniem z miejsca pobytu stałego, ponieważ nie opuściła lokalu w miejscowości S. dobrowolnie. Wskazała, iż mąż był w stosunku do niej agresywny oraz że czuła się przez niego prześladowana. Podkreśliła, iż często wzywane były organy policji, jednak nic nie chciały zrobić. Dodała, iż decyzja, wydana przez Burmistrza Miasta U. jest dla niej krzywdząca i niesprawiedliwa. W wyniku rozpatrzenia powyższego odwołania Wojewoda [...] decyzją z dnia [...] nr [...] (znak: [...]), działając, na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 K.p.a., utrzymał w mocy zaskarżoną decyzję Burmistrza Miasta U. z dnia [...]. W uzasadnieniu decyzji organ odwoławczy wskazał, iż z ustaleń poczynionych w postępowaniu administracyjnym przez organ I instancji wynika, że A. T. nie przebywa w lokalu w miejscowości S. od 2001 roku. Fakt opuszczenia przez A. T. przedmiotowej nieruchomości został potwierdzony protokolarnie przez strony i świadka w trakcie prowadzonego postępowania administracyjnego w 2003 r. w Urzędzie Miasta w U., choć zadaniem organu odwoławczego nie dało się jednoznacznie wskazać, czy A. T. opuszczając przedmiotowy lokal pozostawiła, bądź zabrała wszystkie meble i rzeczy osobiste. Oceniając zgromadzony materiał dowodowy organ odwoławczy stwierdził, że zaistniały przesłanki do wymeldowania A. T. z pobytu stałego z nieruchomości położonej w miejscowości S. Zgodnie bowiem z orzecznictwem Naczelnego Sądu Administracyjnego zawarta w 15 ust. 2 ustawy z dnia 10 kwietnia 1974 roku o ewidencji ludności i dowodach osobistych przesłanka jest spełniona, jeżeli opuszczenie miejsca pobytu ma charakter trwały i jest dobrowolne. Wojewoda podniósł, iż w omawianej sprawie został dostatecznie rozstrzygnięty element trwałości opuszczenia miejsca pobytu. Element dobrowolności należy natomiast w ocenie organu odwoławczego zestawić z rezultatem dochodzenia swoich praw przez A. T. przed Sądem, który wyrokiem z dnia 2 marca 2005 r. sygn. akt. I C 119/03 oddalił jej powództwo o naruszenie posiadania przeciwko byłemu mężowi S. T. Tym samym w ocenie organu A. T. nie udowodniła przed sądem powszechnym własnych racji dotyczących przymusowego opuszczenia lokalu. Z zebranego, obszernego materiału dowodowego wynika natomiast, że w bardzo długim okresie, (2003 r. – 2008 r.), A. T. nie czyniła innych prób powrotu do spornego lokalu. Ponadto w ocenie organu odwoławczego to, że Prokuratura Rejonowa w P. ostateczną decyzją z dnia 30 września 2003 r. umorzyła prowadzone dochodzenie w sprawie zmuszania A. T. i jej dzieci do określonego zachowanie poprzez uniemożliwienie korzystania z nieruchomości, z uwagi na brak znamion czynu zabronionego, oznacza, że skarżąca miała możliwość wejścia i przebywania w przedmiotowym lokalu. Wojewoda [...] podkreślił, iż ewidencja ludności służy przede wszystkim rejestracji stanu faktycznego, a nie prawnego i nie rozstrzyga o statusie majątkowym lokali mieszkalnych, ani o ewentualnych roszczeniach cywilnoprawnych powstałych na tle zajmowania bądź opuszczenia zajmowanego lokalu. Zdaniem organu, Burmistrz Miasta U. prawidłowo dokonał oceny przesłanki opuszczenia miejsca pobytu stałego na podstawie art. 15 ust. 2 ustawy o ewidencji ludności i dowodach osobistych i wymeldował z miejsca pobytu stałego A. T. Na powyższą decyzję Wojewody [...] z dnia [...] nr [...] (znak:[...]), A. T. złożyła skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Łodzi wnosząc o ponowne i przychylne rozpatrzenie sprawy. Wskazała, że decyzja organu II instancji jest dla niej bardzo krzywdząca, gdyż nie opuściła swojego miejsca zamieszkania dobrowolnie. Skarżąca podniosła, iż do opuszczenia miejsca pobytu przyczynił się jej mąż, który pojawiał się na posesji, aby wszczynać awantury lub doprowadzać do rękoczynów. Na tę okoliczność A. T. dołączyła do skargi zaświadczenie lekarskie (opinię) z dnia [...] Nr [...]. Oświadczyła, iż S. T. uniemożliwiał jej wejście na posesję w S. W odpowiedzi na skargę Wojewoda [...], podtrzymując swoje dotychczasowe stanowisko, wniósł o jej oddalenie. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Skarga nie zasługuje na uwzględnienie. Zgodnie z treścią art. 1 § 1 i 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz. 1269 ze zm.) sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem. Natomiast, w myśl art. 145 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.) sąd uwzględniając skargę na decyzję lub postanowienie: 1/ uchyla decyzję lub postanowienie w całości lub w części, jeżeli stwierdzi: a/ naruszenie prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy, b/ naruszenie prawa dające podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego, c/ inne naruszenie przepisów postępowania, jeżeli mogło ono mieć istotny wpływ na wynik sprawy; 2/ stwierdza nieważność decyzji lub postanowienia w całości lub w części, jeżeli zachodzą przyczyny określone w art. 156 Kodeksu postępowania administracyjnego lub w innych przepisach; 3/ stwierdza wydanie decyzji lub postanowienia z naruszeniem prawa, jeżeli zachodzą przyczyny określone w Kodeksie postępowania administracyjnego lub innych przepisach. Z wymienionych przepisów wynika, iż sąd bada legalność zaskarżonej decyzji pod kątem jej zgodności z prawem materialnym, określającym prawa i obowiązki stron oraz z prawem procesowym, regulującym postępowanie przed organami administracji publicznej. Wychodząc z tych przesłanek Wojewódzki Sąd Administracyjny nie uwzględnił skargi, gdyż nie stwierdził, aby zaskarżona decyzja naruszała przepisy prawa materialnego lub przepisy postępowania administracyjnego w sposób wpływający na wynik sprawy, co w myśl art. 145 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi mogłoby stanowić przesłankę do jej uchylenia. Należy zaznaczyć, iż zameldowanie i wymeldowanie są aktami rejestracji danych dotyczących pobytu danej osoby w określonym lokalu bądź ustania tego pobytu w dotychczasowym miejscu (opuszczenia lokalu). Jak stanowi przepis art. 6 ust. 1 ustawy z dnia 10 kwietnia 1974r. o ewidencji ludności i dowodach osobistych (Dz. U. z 2006r. Nr 139, poz. 993 ze zm.), pobytem stałym jest zamieszkiwanie w określonej miejscowości pod oznaczonym adresem z zamiarem stałego przebywania. Zamieszkanie w lokalu w rozumieniu tego przepisu winno łączyć się ze skoncentrowaniem w tym lokalu (z przeniesieniem do tego lokalu) centrum życiowego danej osoby. Stosownie zaś do art. 15 ust. 2 tej ustawy - w brzmieniu obowiązującym w dacie wydania zaskarżonej do Sądu administracyjnego decyzji - organ gminy wydaje na wniosek strony lub z urzędu decyzję w sprawie wymeldowania osoby, która opuściła miejsce pobytu stałego lub czasowego trwającego ponad 3 miesiące i nie dopełniła obowiązku wymeldowania się. Konsekwencją takiego stanu prawnego jest uznanie, iż wyłączną przesłanką wymeldowania określonej osoby z lokalu jest sam fakt opuszczenia dotychczasowego miejsca pobytu, niezależnie od tego, czy utraciła uprawnienie do przebywania w tym lokalu. Wymaganą prawem przesłankę wymeldowania stanowi zatem ustanie pobytu w lokalu - nieprzebywanie w lokalu. Podkreślić należy, iż w orzecznictwie sądów administracyjnych prezentowany jest jednolity pogląd dotyczący dobrowolności i trwałości "opuszczenia dotychczasowego miejsca pobytu", zgodnie z którym przesłanka opuszczenia dotychczasowego miejsca pobytu stałego w rozumieniu art. 15 ust. 2 ustawy o ewidencji ludności i dowodach osobistych jest spełniona, jeżeli opuszczenie to ma charakter trwały i jest dobrowolne. Jeżeli zatem strona została usunięta z lokalu w drodze przymusu fizycznego czy psychicznego bądź uniemożliwiono jej dostęp do lokalu np. wobec wymiany zamków w drzwiach, to nie można uznać tego za opuszczenie dotychczasowego miejsca stałego pobytu (por. wyroki Naczelnego Sądu Administracyjnego: z dnia 17 marca 2003 r., sygn. akt V SA 2323/02; LEX nr 159183, z dnia 17 września 2003 r., sygn. akt V SA 402/03, LEX nr 159179; z dnia 3 kwietnia 2000 r., sygn. akt V SA 1784/99, LEX nr 49415; z dnia 21 marca 2001 r., sygn. akt V SA 2950/00, LEX nr 80643; z dnia 23 kwietnia 2001 r., sygn. akt V SA 3169/00, LEX nr 50123). Jednocześnie jednak w orzecznictwie administracyjnym wyrażono pogląd, że możliwa do przezwyciężenia w postępowaniu prawnym przyczyna opuszczenia dotychczasowego miejsca pobytu stałego, wynikająca z przeszkód faktycznych stosowanych przez najemcę, właściciela lub osobę pozostałą w lokalu, nie wyłącza dopuszczalności zastosowania trybu wymeldowania ustanowionego w omawianym przepisie. Podjęcie decyzji w tym trybie uzależnione jest od ustalenia, czy osoba, której postępowanie dotyczy, podejmowała środki prawne zmierzające do przezwyciężenia przeszkód w swobodnym korzystaniu z lokalu i powrotu do mieszkania. W sytuacji zatem, gdy opuszczenie lokalu nastąpiło na skutek przeszkód stawianych przez jego właściciela (współwłaściciela) to o dobrowolnym opuszczeniu lokalu w rozumieniu powołanego przepisu można mówić wówczas, gdy dana osoba nie skorzystała z przysługujących jej środków prawnych, umożliwiających powrót do lokalu, lub gdy podjęte środki okazały się nieskuteczne. (por. wyroki NSA w sprawach o sygn. akt: V SA 1424/99, V SA 108/00, V SA 3078/00). Nie jest dobrowolnym jedynie takie opuszczenie lokalu, do którego strona została zmuszona, jeżeli strona ta podjęła przewidziane prawem środki w celu obrony swych praw do przebywania w tym lokalu, albo jeżeli fakt zmuszenia do opuszczenia lokalu jest oczywisty lub został stwierdzony w postępowaniu karnym. Przenosząc powyższe rozważania na grunt rozpoznawanej sprawy, należy stwierdzić, iż bezspornym jest, że A. T. opuściła miejsce stałego zameldowania w nieruchomości położonej w miejscowości S. w roku 2001. Wynika to nie tylko z treści wniosku o wymeldowanie złożonego przez S. T., jak również z pism i oświadczeń skarżącej, składanych w toku postępowania administracyjnego. Spór między stronami dotyczy ustalenia, czy opuszczenie miejsca stałego zamieszkania przez A. T. miało charakter dobrowolny. Skarżąca podaje, że nie opuściła nieruchomości w miejscowości S. z własnej woli, lecz z powodu agresywnego zachowania byłego męża – S. T. Podkreśla, iż mąż uniemożliwiał jej życie w domu i prowadzenie gospodarstwa. Wskazuje, że było wiele zdarzeń z użyciem przemocy w stosunku do niej i nieraz interweniowała Policja. Skarżąca podkreśla, iż stan zdrowia nie pozwala jej na ciągłe nieporozumienia z byłym mężem. Z uzasadnienia zaskarżonej decyzji wynika natomiast, iż organy obu instancji uznały, iż można w rozpoznawanej sprawie przyjąć, iż opuszczenie miejsca stałego zameldowania przez A. T. miało charakter dobrowolny w rozumieniu przepisów ustawy o ewidencji ludności i dowodach osobistych. Uznano tak, opierając się na sposobie i rezultatach dochodzenia swoich praw przez skarżącą przed sądem powszechnym. Organy meldunkowe podniosły, iż wyrokiem z dnia 2 marca 2005r sygn. Akt I C 119/03 Sąd Rejonowy w Ł. oddalił powództwo wniesione przez A. T. o naruszenie posiadania przeciwko S. T. Brak jest uzasadnienia w tej sprawie, ponieważ strona nie wniosła o jego sporządzenie. W ocenie organu, powyższe świadczy o tym, że skarżąca uznała argumenty męża w sprawie o naruszenie posiadania, a więc opuszczenie przez nią lokalu nabrało charakteru dobrowolności. Organ podniósł także, iż w czasie trwania postępowania o wymeldowanie, w okresie od roku 2003 do 2008, A. T. nie próbowała wrócić do miejsca stałego zameldowania, co potwierdza ustalenia o trwałości opuszczenia nieruchomości w miejscowości S. Wojewoda [...] powołał się także na informację z Prokuratury Rejonowej w P., iż 30 września 2003 r. umorzyła ona dochodzenie w sprawie zmuszania A. T. i jej dzieci do określonego zachowania przez uniemożliwianie korzystania z nieruchomości, z uwagi na brak znamion czynu zabronionego. Zdaniem organu, ustalenia powyższe dowodzą, iż A. T. nie może powoływać się na fakt braku możliwości przebywania w domu. Zgodzić się należy ze stanowiskiem Wojewody [...], że w ustalonym stanie faktycznym obowiązujące przepisy prawa dostarczyły podstaw do wymeldowania A. T. z miejsca pobytu stałego. Kwestie dotyczące dobrowolności opuszczenia lokalu przez skarżącą należy bowiem rozważać w aspekcie długości okresu opuszczenia przedmiotowego lokalu (około 7 lat), skoncentrowania spraw życiowych i zawodowych poza miejscem pobytu stałego oraz charakteru jak i czasu podjęcia środków prawnych w celu przezwyciężenia przeszkód w swobodnym korzystaniu z lokalu i powrotu do mieszkania. Jak wynika z załączonego do akt administracyjnych (k. 32) pozwu A. T. o przywrócenia naruszonego prawa do miejsca zamieszkania w nieruchomości S., pozew ten został wniesiony do Sądu Rejonowego w Ł. we wrześniu 2008r., a więc po dwóch latach od opuszczenia miejsca stałego zameldowania i dopiero po wszczęciu postępowania o wymeldowanie. Również wniosek do Prokuratury Rejonowej w P. (k. 20 akt administracyjnych) o wszczęcie postępowania w sprawie uniemożliwiania wejścia na teren posesji położonej w S. został złożony przez A. T. dopiero po uruchomieniu przez S. T. postępowania o wymeldowanie tj. w maju 2003 roku. Należy zatem domniemywać, iż powyższe działania zostały podjęte przez skarżącą na potrzeby postępowania administracyjnego dotyczącego jej wymeldowania z miejsca pobytu stałego. Dodatkowo, podjęte przez A. T. działania prawne okazały się nieskuteczne, bowiem powództwo o naruszenie posiadania zostało przez sąd oddalone (sprawa I C 119/03), a skarżąca nawet nie wniosła o sporządzenie uzasadnienia tego wyroku, natomiast postanowieniem z dnia 30 września 2003r. Prokurator umorzył prowadzone przez siebie postępowanie z uwagi na brak znamion czynu zabronionego. Oznacza to, iż roszczenia i zarzuty skarżącej okazały się bezpodstawne. Nie może ona zatem powoływać się na bezprawne działanie byłego męża zmierzające do zmuszenia jej do opuszczenia miejsca stałego zameldowania, skoro twierdzenia te nie znajdują poparcia w zgromadzonym materiale dowodowym. Z ustaleń organu wynika niewątpliwie, iż w rodzinie państwa T. istniał silny konflikt i dochodziło do licznych awantur, w czasie których w latach 2001 – 2003 przeprowadzane były interwencje domowe przez funkcjonariuszy z Komisariatu Policji w U. (pismo Komisariatu z dnia [...]). Zapewne sytuacja ta spowodowała, iż skarżąca zdecydowała się, w celu uniknięcia sytuacji konfliktowych z mężem, na opuszczenie miejsca zamieszkania, jednak takie postępowanie, w sytuacji niepodjęcia skutecznych środków prawnych zmierzających do powrotu do miejsca zameldowania, powoduje, że opuszczenie miejsca stałego zameldowania przez A. T. nosi cechy dobrowolności w rozumieniu ustawy o ewidencji ludności i dowodach osobistych. Również podnoszony przez organ meldunkowy i niekwestionowany przez skarżącą fakt, iż po roku 2003, aż do wydania decyzji o wymeldowaniu, nie podjęła ona próby powrotu do miejsca stałego zameldowania, przemawia za uznaniem, iż opuszczenie przez A. T. miejsca pobytu stałego miało charakter dobrowolny i trwały. Organy administracji przeprowadziły w niniejszej sprawie obszerne postępowanie dowodowe, stosując się przy tym do zaleceń Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Łodzi, zawartych w wyroku z dnia 2 sierpnia 2006 roku, sygn. akt III SA/Łd 113/06 W ocenie Sądu, skarżąca nie wykazała zatem braku dobrowolności, odnoszącego się do opuszczenia przez nią nieruchomości w miejscowości S. i w tym stanie rzeczy podzielić należy stanowisko Wojewody [...], że A. T. opuściła przedmiotowy lokal bez wymeldowania w rozumieniu art. 15 ust. 2 ustawy o ewidencji ludności i dowodach osobistych. Istotne jest, iż w obecnym stanie prawnym ewidencja ludności jest instytucją służącą odzwierciedleniu stanu faktycznego, która dostarcza organom wiedzy o rzeczywistym miejscu pobytu danej osoby i w żaden sposób nie wiąże się ze sferą praw do nieruchomości bądź lokalu. Nieodłącznym składnikiem systemu ewidencji ludności jest mechanizm wymeldowywania, a więc formalnego usuwania informacji o zameldowaniu, jeżeli informacja ta przestaje obrazować wynikający z uprzedniego zgłoszenia stan faktyczny. Niewątpliwie, okoliczność nieprzebywania przez skarżącą w miejscu stałego zameldowania przez ponad 7-letni okres czasu, powoduje, iż zapis figurujący w ewidencji ludności a dotyczący jej miejsca pobytu ma charakter fikcyjny. Z powyższych względów Sąd uznał, iż w rozpoznawanej sprawie organy meldunkowe nie naruszyły przepisów prawa materialnego, jak również procesowego w stopniu, który miałby istotny wpływ na wynik sprawy i dlatego na podstawie art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, skarga została oddalona. J.S.

Źródło: Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych (orzeczenia.nsa.gov.pl), pozyskano 14.07.2026. · Źródło