III SA/Łd 473/09

Referendarz Sądowy w Wojewódzkim Sądzie Administracyjnym w Łodzi, w Wydziale III - Robert Adamczewski po rozpoznaniu w dniu 4 marca 2010 r. na posiedzeniu niejawnym wniosku A. R. o przyznanie prawa pomocy w zakresie całkowitym poprzez zwolnienie od kosztów sądowych i ustanowienie radcy prawnego w sprawie ze skargi A. R. na postanowienie Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Ł. z dnia [...] znak [...] w przedmiocie uchybienia terminu do wniesienia odwołania postanawia 1) oddalić wniosek skarżącego w zakresie dotyczącym zwolnienia od kosztów sądowych; 2) przyznać skarżącemu A. R. prawo pomocy w zakresie częściowym poprzez ustanowienie radcy prawnego R.A. III SA/Łd 473/09 Uzasadnienie Pismem z dnia 9 września 2009 r. A. R. (dalej skarżący) wniósł do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Łodzi skargę na postanowienie Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Ł. z dnia [...] (znak [...]) w przedmiocie uchybienia terminu do wniesienia odwołania. Wyrokiem z dnia 11 grudnia 2009 r. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi oddalił skargę. W tym samym dniu skarżący złożył wniosek o sporządzenie i doręczenie uzasadnienia wyroku, składając jednocześnie wniosek o przyznanie prawa pomocy w zakresie całkowitym poprzez zwolnienie od kosztów i ustanowienie radcy prawnego, załączając wypełniony formularz na druku "PPF". W uzasadnieniu wniosku skarżący wskazał na swoją sytuację finansową i zdrowotną, podnosząc, iż dochody jego gospodarstwa domowego nie pozwalają na poniesienie kosztów postępowania sądowego, a także na fakt przebytych chorób. Z oświadczenia o stanie rodzinnym, majątku i dochodach wynika, że skarżący pozostaje we wspólnym gospodarstwie domowym z żoną J. M.-R. Jest właścicielem mieszkania o powierzchni 80 m2, nie posiada żadnych innych nieruchomości. Zgodnie z oświadczeniem, skarżący osiąga stałe dochody z tytułu prowadzonej działalności gospodarczej w wysokości 1.000 zł netto miesięcznie, a jego żona z tytułu umowy o pracę w wysokości 900 zł netto miesięcznie. Daje to łączny dochód w gospodarstwie domowym w wysokości ok. 1.900 zł netto miesięcznie, czyli ok. 850 zł netto średniomiesięcznie na jednego członka rodziny. Zgodnie z przedłożonym oświadczeniem skarżący nie posiada żadnych oszczędności ani przedmiotów o wartości przekraczającej 3.000 euro. Mając na uwadze, że zawarte we wniosku o przyznanie prawa pomocy oświadczenie skarżącego o jego stanie majątkowym i dochodach było niepełne i nie zawierało wszystkich niezbędnych informacji, referendarz sądowy wezwał skarżącego, na podstawie art. 255 ustawy – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, do nadesłania w terminie 14 dni pod rygorem odmowy przyznania prawa pomocy dokumentów i informacji, które umożliwiłyby prawidłową ocenę zdolności płatniczych strony. W szczególności zażądano: poświadczonych za zgodność z oryginałem odpisów zeznań podatkowych skarżącego za 2008 i 2009 rok lub zaświadczenia z urzędu skarbowego o osiąganych w tym okresie dochodach; złożenia zaświadczenia z banku(ów) o posiadanych przez skarżącego rachunkach bankowych, kontach i lokat bankowych wraz z wyciągami z tych rachunków za ostatnie trzy miesiące; wyjaśnienia, czy skarżący jest właścicielem pojazdów mechanicznych w związku z prowadzoną działalnością gospodarczą w zakresie świadczenia usług przewozowych (taxi) oraz wskazania ich marki, szacunkowej wartości i rocznika produkcji; wskazania faktycznych kosztów leczenia, na które wskazuje we wniosku i przedłożenia dokumentów potwierdzających fakt leczenia i wysokość wydatkowanych na te cele środków pieniężnych. W odpowiedzi na powyższe skarżący wyjaśnił, że jest współwłaścicielem samochodu marki M. 124, rok prod. 1995, który to pojazd – jak wskazał – nabył na kredyt i obecnie spłaca raty w kwocie ok. 460 zł miesięcznie. Wartość samochodu skarżący oszacował na ok. 9.000 zł. Odnośnie kosztów leczenia skarżący wyjaśnił, że na leki wydaje ok. 100 zł miesięcznie, a ponadto po przebytym zabiegu nie mógł wykonywać usług w ranach swojej działalności gospodarczej, co wiązało się ze stratami w wysokości ok. 200 – 250 zł. Do pisma skarżący załączył dokumentację medyczną. Skarżący załączył także kserokopię decyzji urzędu skarbowego z dnia 9 lutego 2009 r. określającą wysokość zryczałtowanego podatku dochodowego, określonego na kwotę 221 zł. Referendarz Sądowy zważył, co następuje: Działając na podstawie art. 258 § 2 pkt 7 ustawy z dnia 30 marca 2002 r. ustawy – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm. – dalej ustawa - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi), należy rozważyć, czy w świetle podanych okoliczności skarżący spełnia przesłanki do przyznania prawa pomocy w zakresie całkowitym lub częściowym. Stosownie do postanowień art. 243 § 1 ustawy – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, prawo pomocy może być przyznane stronie na jej wniosek złożony przed wszczęciem postępowania lub w toku postępowania. Prawo pomocy obejmuje zwolnienie od kosztów sądowych oraz ustanowienie adwokata, radcy prawnego, doradcy podatkowego lub rzecznika patentowego (art. 244 § 1 cyt. ustawy). W myśl art. 245 § 1 powołanej ustawy, prawo pomocy może być przyznane w zakresie całkowitym lub częściowym. W niniejszej sprawie skarżący wystąpił o przyznanie prawa pomocy w zakresie całkowitym. Zgodnie z art. 245 § 2 ustawy – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, prawo pomocy w zakresie całkowitym obejmuje zwolnienie od kosztów sądowych oraz ustanowienie adwokata, radcy prawnego, doradcy podatkowego lub rzecznika patentowego. Stosownie do treści art. 246 § 1 pkt 1 powołanej ustawy, przyznanie prawa pomocy osobie fizycznej w zakresie całkowitym następuje, gdy osoba ta wykaże, że nie jest w stanie ponieść jakichkolwiek kosztów postępowania. Wykazanie powyższych okoliczności powinno nastąpić poprzez złożenie stosownego oświadczenia obejmującego dokładne dane o stanie rodzinnym i majątkowym. W stanie faktycznym istniejącym w rozpatrywanej sprawie należy uznać, że brak jest przesłanek uzasadniających przyznanie prawa pomocy we wnioskowanym zakresie. Strona występująca o przyznanie prawa pomocy jest obowiązana uprawdopodobnić, że spełnia kryteria przyznania pomocy. Oznacza to, że jest zobowiązana wykazać z prawdopodobieństwem graniczącym z pewnością, że nie jest w stanie ponieść takich kosztów. Zauważyć przy tym należy, że udzielenie stronie prawa pomocy w postępowaniu przed sądem administracyjnym jest formą jej dofinansowania z budżetu państwa i przez to powinno się sprowadzać do wypadków, w których zdobycie przez stronę środków na sfinansowanie udziału w postępowaniu sądowym jest rzeczywiście, obiektywnie niemożliwe. W niniejszej sprawie istotne dla podejmowanego rozstrzygnięcia jest ustalenie, że zarówno skarżący i jego żona osiągają stałe dochody w wysokości łącznej ok. 1.900 zł netto miesięcznie. W tym miejscu wskazać należy także na podnoszony przez skarżącego fakt regulowania rat kredytu bankowego, zaciągniętego w związku z zakupem samochodu do prowadzonej działalności. Podkreślić w związku z tym należy, że w orzecznictwie dominuje pogląd, że podmiot ubiegający się o przyznanie prawa pomocy, nie może przedkładać pierwszeństwa ponoszenia zobowiązań cywilnoprawnych (np. rat kredytów, niezależnie jakiemu celowi one służą) przed koszty postępowania sądowego (por. m.in. postanowienie NSA z dnia 7 lutego 2006 r., sygn. akt I OZ 83/06; z dnia 25 kwietnia 2006, sygn. akt I FZ 150/06). Wskazać także należy, że koszty postępowania w tej konkretnej sprawie ograniczają jedynie do kosztów związanych z ewentualnym wniesieniem skargi kasacyjnej, od której wpis wynosiłby 100 zł i opłaty kancelaryjnej za odpis orzeczenia z uzasadnieniem, ewentualnych pozostałych innych kosztów sądowych. W tej sytuacji – w ocenie referendarza sądowego – mając na uwadze przede wszystkim fakt osiągania przez skarżącego i jego żonę stałych, bieżących dochodów we wskazanej wysokości oraz wobec ustalenia, że skarżący opłaca bieżące koszty rat kredytu, jak wskazano, przedkładając powyższe przed należne opłaty sądowe, zdaniem referendarza, skarżący nie może zasłaniać się wprost argumentem, że nie jest w stanie ponieść jakichkolwiek kosztów postępowania (przesłanka z art. 246 § 1 pkt 1 ustawy – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi). Przedmiotowe okoliczności, tj. wysokość osiąganych dochodów, w zestawieniu z wysokością ewentualnych kosztów do których poniesienia będzie ewentualnie zobowiązany skarżący i faktem, że te ewentualne przyszłe koszty niewątpliwie rozłożone byłyby w czasie, pozwalają na przyjęcie, że poniesienie tych kosztów postępowania w sprawie nie doprowadzi do uszczerbku utrzymania koniecznego dla skarżącego i jego rodziny. Odnosząc się natomiast do wniosku skarżącego o ustanowienie profesjonalnego pełnomocnika w osobie radcy prawnego, referendarz zważył co następuje. Rozpoznając wniosek skarżącego w tym zakresie, referendarz miał na względzie fakt, że prawo pomocy jest instytucją, której celem jest umożliwienie realizacji prawa do sądu osobom nie dysponującym wystarczającymi środkami na prowadzenie sporów przed sądem. W świetle przedstawionych powyżej informacji o stanie majątkowym skarżącego – wysokości osiąganych bieżących dochodów, mając na uwadze, że skarżący został zobligowany do pokrycia kosztów sądowych w niniejszej sprawie, w ocenie referendarza, skarżący nie jest już w stanie ponieść dodatkowych kosztów ustanowienia profesjonalnego pełnomocnika w sprawie, a taki byłby niewątpliwie niezbędny w przypadku ewentualnego wnoszenia skargi kasacyjnej. W ocenie referendarza, nie można w tej sytuacji wymagać od strony skarżącej poniesienia jeszcze tych dodatkowych kosztów postępowania związanych z zastępstwem procesowym, mogłyby one albowiem stanowić nadmierne obciążenie budżetu domowego skarżącego. Wobec powyższego, na podstawie art. 245 § 2 i § 3 oraz art. 246 § 1 pkt 1 i pkt 2 w zw. z art. 258 § 1 i § 2 pkt 7 ustawy – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, orzeczono jak postanowieniu. R.A.