III SA/Łd 506/12

Dnia 3 października 2012 roku Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi – Wydział III w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia NSA Janusz Furmanek (spr.), Sędziowie Sędzia WSA Ewa Alberciak, Sędzia WSA Małgorzata Łuczyńska, , Protokolant ref. staż. Bartosz Adamus, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 3 października 2012 roku sprawy ze skargi J. W. na postanowienie Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Ł. z dnia [...] nr [...] w przedmiocie stwierdzenia uchybienia terminu do wniesienia odwołania od decyzji w sprawie przywrócenia pasa drogowego do stanu poprzedniego 1. oddala skargę; 2. przyznaje i nakazuje wypłacić z funduszu Skarbu Państwa – Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Łodzi adwokatowi E. S., prowadzącej Kancelarię Adwokacką w Ł., przy ul. A 15 lok. 6, kwotę 295,20 (dwieście dziewięćdziesiąt pięć 20/100) złotych obejmującą podatek od towarów i usług, tytułem kosztów nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej skarżącemu z urzędu. Postanowieniem z dnia [...] roku nr [...] Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Ł. stwierdziło uchybienie przez J. W. terminu do wniesienia odwołania od decyzji nr [...] z dnia [...] roku wydanej przez Kierownika Wydziału Koordynacji zajęć Pasa Drogowego Zarządu Dróg i Transportu w Ł., z upoważnienia Prezydenta Miasta Ł., w sprawie przywrócenia do stanu poprzedniego pasa drogowego. Powyższą decyzją organ I instancji nakazał J. W. przywrócenie do stanu poprzedniego pasa drogowego drogi powiatowej - ulicy M. w Ł., przez usuniecie obiektu tymczasowego - myjni samochodowej zlokalizowanej na działce oznaczonej numerem [...] Od decyzji powyższej J. W. pismem z dnia 8 lutego 2012 roku złożył odwołanie do Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Ł.. W uzasadnieniu postanowienia wydanego w dniu [...] r. Kolegium wskazało, iż decyzja organu I instancji została doręczona J. W. w dniu 25 stycznia 2012 roku, o czym świadczy podpis strony na jej egzemplarzu. Termin do wniesienia odwołania upływał z dniem 8 lutego 2012 roku (środa). Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Ł. stwierdziło zatem uchybienie terminu do wniesienia odwołania, powołując brzmienie art. 129 § 2 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. - Kodeks postępowania administracyjnego (tekst jednolity Dz. U. z 2000 r. Nr 98, poz. 1071 z późn. zm.), zgodnie z którym odwołanie wnosi się w terminie czternastu dni od dnia doręczenia decyzji stronie, a gdy decyzja została ogłoszona ustnie od dnia jej ogłoszenia. Decyzja organu l instancji została skutecznie doręczona skarżącemu w dniu 25 stycznia 2012 roku. Termin do wniesienia odwołania upływał zatem z dniem 8 lutego 2012 roku. Odwołanie zostało wprawdzie sporządzone w dniu 8 lutego 2012 roku, ale następnie zostało nadane listem poleconym w dniu 9 lutego 2012 r. o czym świadczy data stempla pocztowego. Zatem zostało ono złożone po upływie ustawowego terminu. Kolegium wskazało przy tym, że skarżący był w sposób prawidłowy zawiadomiony o terminie i sposobie wniesienia odwołania. Odwołanie nie zawiera wniosku o przywrócenie terminu do jego wniesienia, gdyż zawarte w nim stwierdzenie, że argumenty dotyczące zaskarżenia powyższej decyzji skarżący przedstawi po zakończeniu choroby, zgodnie z zaświadczeniem lekarza sądowego z dnia 27 stycznia 2012 roku, którego kopię skarżący załączył, takim wnioskiem nie jest. Jest tylko stwierdzeniem, co do argumentów. Samorządowe Kolegium Odwoławcze zaś w żaden sposób nie wzywało skarżącego w tym postępowaniu do jakiegokolwiek stawiennictwa, do czego to odnosi się zaświadczenie o braku możliwości stawienia się w dniu 14 lutego 2012 roku. Na powyższe postanowienie J. W. wniósł skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Łodzi zaskarżając je w całości i zarzucając mu naruszenie art. 9 k.p.a., zgodnie z którym organy administracji publicznej są obowiązane do należytego i wyczerpującego informowania stron o okolicznościach faktycznych i prawnych, które mogą mieć wpływ na ustalenie ich praw i obowiązków będących przedmiotem postępowania administracyjnego. Wniósł o uchylenie zaskarżonego postanowienia i rozpoznanie jego odwołania i zasądzenie na jego rzecz kosztów postępowania. Wywodził, iż skoro w odwołaniu zawarte zostało stwierdzenie odnoszące się do jego choroby, organ II instancji winien był przyjąć, że domaga się przywrócenia terminu do jego wniesienia. Ponadto organ powinien był pouczyć go o prawie do złożenia wniosku o przywrócenie terminu do wniesienia odwołania. W odpowiedzi na skargę Kolegium wniosło o jej oddalenie wskazując, iż organ nie ma obowiązku informowania strony o prawie złożenia wniosku o przywrócenie terminu. Ponadto w ocenie organu skarżący nie miał zamiaru składania wniosku o przywrócenie terminu, bowiem był przekonany, iż wniósł je w terminie. Ponadto organ administracji w żaden sposób nie może domniemywać złożenia wniosku o przywrócenie terminu do wniesienia odwołania. Nie ma również prawa ani obowiązku wyjaśniać, dlaczego doszło do uchybienia terminu, czy nastąpiło to z winy strony i czy miała ona świadomość uchybienia terminu, a jeżeli tak, to czy chce wystąpić z wnioskiem o jego przywrócenie. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje: W myśl art. 1 § 1 i 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz. 1269 ze zm.) sądy administracyjne sprawują kontrolę działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. Zgodnie z art. 134 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jednolity: Dz. U. z 2012 r., poz. 270) rozstrzygając w granicach danej sprawy, sąd administracyjny nie jest związany granicami skargi. Dokonując kontroli orzeczenia wydanego w niniejszej sprawie Sąd uznał, że skarga nie zasługuje na uwzględnienie. Wskazać należy, iż ocenie sądu administracyjnego w niniejszej sprawie poddane zostało postanowienie Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Ł. stwierdzające wniesienie odwołania z uchybieniem terminu. Postanowienie to wydano w oparciu o art. 134 k.p.a., zgodnie z którym organ odwoławczy stwierdza w drodze postanowienia niedopuszczalność odwołania oraz uchybienie terminu do wniesienia odwołania, przy czym postanowienie w tej sprawie jest ostateczne. W fazie wstępnej każdego postępowania odwoławczego zadaniem organu odwoławczego jest ustalenie czy odwołanie jest generalnie dopuszczalne oraz czy zostało wniesione z zachowaniem terminu. Zgodnie z art. 129 § 2 k.p.a., odwołanie od decyzji administracyjnej organu pierwszej instancji wnosi się w terminie 14 dni od dnia doręczenia decyzji stronie, a gdy decyzja została ogłoszona ustnie od dnia jej ogłoszenia stronie. Uchybienie ustawowego terminu do wniesienia odwołania powoduje jego bezskuteczność i w rezultacie ostateczność decyzji. Przyjmuje się przy tym, iż uchybienie terminu jest okolicznością w pełni obiektywną i w razie jej stwierdzenia organ odwoławczy nie ma innej możliwości niż wydanie postanowienia o uchybieniu terminu zgodnie z bezwzględnie obowiązującą normą prawną art. 134 k.p.a. W związku z tym stwierdzenie uchybienia terminu do wniesienia odwołania nie zależy w żaden sposób od uznania organu odwoławczego. Jako że uchybienie terminu do wniesienia odwołania może być następstwem okoliczności, za które strona nie ponosi winy, ustawodawca wprowadził możliwość wystąpienia z wnioskiem o jego przywrócenie. Art. 58 § 1 i 2 k.p.a. stanowi, iż w razie uchybienia terminu należy przywrócić termin na prośbę zainteresowanego, jeżeli uprawdopodobni on, że uchybienie nastąpiło bez jego winy; prośbę o przywrócenie terminu należy wnieść w ciągu siedmiu dni od dnia ustania przyczyny uchybienia terminu jednocześnie dopełniając czynności, dla której określony był termin. Z przepisu tego jednoznacznie wynika, że przywrócenie uchybionego terminu może nastąpić wyłącznie na prośbę strony, przy czym zarówno w doktrynie, jak i w orzecznictwie zgodnie przyjmuje się, że prośba ta nie może być prośbą dorozumianą. Instytucja przywrócenia terminu oparta jest bowiem na zasadzie skargowości co oznacza, że wnoszący podanie musi w sposób nie budzący wątpliwości domagać się przywrócenia uchybionego terminu (wyrok WSA w Gdańsku z dnia 31 maja 2012 r. sygn. akt III SA/Gd 83/12, opubl. w CBOiS). Oceniając wydane przez Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Ł. postanowienie pod kątem zarzutów skargi jak i z urzędu (art. 134 § 1 ustawy – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi) Sąd uznał, że jest to rozstrzygnięcie prawidłowe. Zauważyć bowiem należy, że stosownie do przepisu art. 58 § 1 k.p.a., w razie uchybienia terminu należy przywrócić termin na prośbę zainteresowanego, jeżeli uprawdopodobni, że uchybienie nastąpiło bez jego winy. Nie można w związku z tym podzielić poglądu zaprezentowanego w skardze, zgodnie z którym organ zobligowany był do uznania wskazanego w odwołaniu stwierdzenia odnoszącego się do choroby skarżącego za wniosek o przywrócenie terminu do jego wniesienia. Nawet gdyby przyjąć, że celem strony było przywrócenie terminu do wniesienia odwołania, wniosek taki, w przypadku gdy nie złożono go w oddzielnym piśmie, powinien wynikać wprost z treści odwołania, a nie być ustalany przez organ w sposób niejako pośredni, w tym w procesie domysłów, względnie wątpliwej interpretacji celu wynikającego z oświadczenia zawartego we wniosku. Jak wskazał Naczelny Sąd Administracyjny w wyroku z dnia 18 stycznia 2011 r. (sygn. akt I OSK 397/10; www.orzeczenia.nsa.gov.pl) obowiązek wyjaśnienia, czy skarżący wnioskuje o przywrócenie terminu, wywiedziony z art. 7 k.p.a. stoi w sprzeczności ze szczegółową regulacją określoną w art. 58 k.p.a. Przepisy art. 58 k.p.a. i art. 134 k.p.a. są bowiem przepisami prawa materialnego, mimo iż zostały zamieszczone w procesowym akcie normatywnym. Stanowią one podstawę prawną do wydawania stosownych do stanu faktycznego i prawnego sprawy, indywidualnych aktów administracyjnych, tj. postanowień w przedmiocie przywrócenia lub odmowy przywrócenia terminu w pierwszym przypadku i postanowień o niedopuszczalności odwołania względnie o stwierdzeniu uchybienia terminu do wniesienia odwołania w drugim przypadku. Odnosząc treść powyższego poglądu do treści odwołania należało przyjąć, że w odwołaniu nie został zawarty wniosek o przywrócenie terminu do jego wniesienia. W ocenie Sądu zasadnie zatem organ odwoławczy uznał, że odwołanie w swej treści nie zawierało prośby o przywrócenie terminu, co przy charakterze postępowania w tym przedmiocie czyniło niedopuszczalnym wyjaśnianie przez Samorządowe Kolegium Odwoławcze – w oparciu o zasady ogólne postępowania administracyjnego - czy wnoszący odwołanie wraz z odwołaniem nie składa prośby o przywrócenie uchybionego terminu. Organ nie miał również obowiązku pouczać skarżącego o przysługującym mu prawie złożenia wniosku o przywrócenie terminu do wniesienia odwołania. Wynikającego z art. 9 k.p.a. obowiązku informowania stron o okolicznościach faktycznych i prawnych nie można bowiem rozumieć zbyt szeroko (wyrok NSA z dnia 17 czerwca 2011 r. sygn. akt II OSK 1102/10). W konsekwencji, przy braku wniosku, organ odwoławczy nie mógł wyjaśniać, z jakich przyczyn doszło do uchybienia terminu, czy nastąpiło to bez winy strony, jak również czy strona miała świadomość uchybienia terminu. W związku z tym zarzut naruszenia art. 9 k.p.a. Sąd uznał za chybiony. W rozpatrywanej sprawie uznać należy, że Samorządowe Kolegium Odwoławcze zasadnie przyjęło, że odwołanie wniesione zostało z uchybieniem terminu określonego w art. 129 § 2 k.p.a.. Zasadne tym samym było - przy braku prośby o przywrócenie terminu – wydanie postanowienia w oparciu o dyspozycję art. 134 k.p.a. Mając na uwadze powyższe, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi oddalił skargę na podstawie art. 151 ustawy – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. O kosztach postępowania Sąd orzekł na podstawie § 2 ust. 1 i 3 i § 18 ust. 1 pkt 1 lit. c) rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 28 września 2002 r. w sprawie opłat za czynności adwokackie oraz ponoszenia przez Skarb Państwa kosztów nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej z urzędu (Dz. U. Nr 163, poz. 1348 ze zm). e.o.