III SA/Łd 518/09

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi Wydział III w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia NSA Teresa Rutkowska Sędziowie Sędzia NSA Janusz Nowacki Sędzia WSA Ewa Alberciak (spr.) Protokolant Tomasz Porczyński po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 2 grudnia 2009 r. sprawy ze skargi S. S. na decyzję Wojewody [...] z dnia [...] nr [...] w przedmiocie utraty statusu osoby bezrobotnej i prawa do zasiłku oddala skargę. Decyzją z dnia [...], wydaną na podstawie art. 9 ust. 1 pkt 14 lit. a i b., art. 2 ust. 1 pkt 2 lit. f w związku z art. 33 ust. 4 pkt 1 ustawy z dnia 20 kwietnia 2004 r. o promocji zatrudnienia i instytucjach rynku pracy (tj. Dz.U. z 2008 r. Nr 69 poz. 415 ze zm.), art. 104 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (tj. Dz.U. z 2000 r. Nr 98 poz. 1071 ze zm. ) - zwanej dalej k.p.a., Prezydent Miasta Ł. pozbawił S. S. statusu osoby bezrobotnej oraz prawa do zasiłku dla bezrobotnego z dniem [...] r. W uzasadnieniu powyższego rozstrzygnięcia wskazano, że ze zgromadzonych dokumentów wynika, iż S. S. posiada wpis do ewidencji działalności gospodarczej, zatem w takim przypadku następuje utrata statusu osoby bezrobotnej i prawa do zasiłku. W odwołaniu od powyższej decyzji S.S. zarzucił naruszenie art. 107 § 3 k.p.a. oraz art. 32 ust. 2, art. 67 ust. 2 Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej z dnia 2 kwietnia 1997 r. (Dz.U. 1997 r. Nr 78 poz. 483). S. S. podniósł, iż z powodu braku ofert pracy, wynikającego z jego wieku, w marcu 2009 r. na własny koszt odbył kurs dla kierowców taksówek. Jednym z warunków otrzymania licencji na wykonywanie zawodu taksówkarza jest zgłoszenie zamiaru wykonywania działalności gospodarczej i dlatego w dniu 26 kwietnia 2009 r. zgłosił zamiar prowadzenia działalności początkowo od dnia 1 grudnia 2009 r., a następnie od dnia 31 sierpnia 2009 r. Podał, że działalność będzie mógł rozpocząć dopiero po 1 stycznia 2010 r. z uwagi na konieczność oczekiwania na wydanie licencji. Podniósł, że w pouczeniu, które otrzymał w dniu [...] r., istnieje zapis o powiadomieniu urzędu pracy o podjęciu działalności gospodarczej, a nie o zamiarze jej podjęcia. Zdaniem odwołującego odmienna interpretacja stanowi naginanie prawa i zawiera znamiona działań kojarzących się z wprowadzaniem w życie ustaw sprzecznych z zasadami demokracji. Zdaniem S. S., pozbawienie go z dniem [...] roku środków do życia, z powodu zgłoszenia zamiaru prowadzenia działalności gospodarczej, stanowi naruszenie art. 32 ust. 2 Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej, to jest naruszenie zakazu dyskryminacji obywatela w życiu gospodarczym z jakiejkolwiek przyczyny oraz naruszenie art. 67 ust. 2 Konstytucji, tj. sposobie traktowania obywatela, który pozostaje bez pracy nie z własnej woli. Decyzją z dnia [...]Wojewoda Ł., działając na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 k.p.a., art. 2 ust. 1 pkt 2 lit. f, art. 10 ust. 7 pkt 2, art. 33 ust. 4 pkt 1, art. 71 powołanej ustawy o promocji zatrudnienia i instytucjach rynku pracy, utrzymał w mocy zaskarżoną decyzję. Organ odwoławczy wskazał, że z zaświadczenia o wpisie do ewidencji działalności gospodarczej z dnia 27 kwietnia 2009 r. wynika, iż S. S. z dniem [...] r. uzyskał wpis do ewidencji działalności gospodarczej pod nr ewidencyjnym [...]. Z datą tą przestał zatem spełniać warunki, o których mowa w art. 2 ust. 1 pkt 2 lit. f ustawy o promocji zatrudnienia i instytucjach rynku pracy. Organ II instancji wyjaśnił, że przepisy określające zasady nabywania statusu bezrobotnego mają charakter bezwzględnie obowiązujący i w związku z tym brak jest możliwości odstąpienia od ich stosowania. Zatem dla rozstrzygnięcia sprawy nie ma znaczenia fakt, że data rozpoczęcia działalności gospodarczej została określona na dzień 1 grudnia 2009 r., zaś po zmianie wpisu do ewidencji działalności gospodarczej, dokonanej w dniu 5 maja 2009 r., od dnia 31 sierpnia 2009 r. Wojewoda Ł. wskazał, że wraz z utratą statusu bezrobotnego bezrobotny traci wszelkie uprawnienia wynikające z przepisów ustawy o promocji zatrudnienia i instytucjach rynku pracy, w tym zasiłek dla bezrobotnego. Odnosząc się do argumentacji skarżącego w kwestii braku pouczenia o utracie statusu osoby bezrobotnej Wojewoda Ł. wskazał, iż S.S. w dniu [...] r., tj. w dniu rejestracji oświadczył, że nie posiada wpisu do ewidencji działalności gospodarczej, a ponadto został pouczony o obowiązku poinformowania w terminie 7 dni urzędu pracy o podjęciu zatrudnienia, innej pracy zarobkowej lub pozarolniczej działalności gospodarczej oraz o obowiązku bezzwłocznego poinformowania o wszelkich zmianach danych zawartych w karcie identyfikacyjnej. Organ odwoławczy stwierdził, że uzasadnienie decyzji organu I instancji jest lakoniczne, jednak nie dyskwalifikuje jej z obrotu prawnego i nie stanowi podstawy jej uchylenia. Organ wskazał, że zakres i formy pomocy dla osób pozostających bez pracy określa ustawa z dnia 20 kwietnia 2004 r. o promocji zatrudnienia i instytucjach rynku pracy zgodnie ze wskazanym przez odwołującego się art. 67 ust. 2 Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej. W skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Łodzi skarżący powtórzył zarzuty podniesione w odwołaniu. Ponadto skarżący podniósł, że od momentu zgłoszenia chęci podjęcia działalności gospodarczej w dalszym ciągu nie miał żadnych z tego tytułu dochodów i nie powinien być pozbawiony statusu bezrobotnego. Podał, że domaga się uchylenia decyzji Wojewody Ł. i przywrócenia mu statusu osoby bezrobotnej w okresie od [...] r., ponieważ od 1 sierpnia b.r. udało mu się znaleźć tymczasowe zatrudnienie na ½ etatu. Skarżący powtórzył, że organy dopuściły się naruszenia art. 32 ust. 2 oraz art. 67 ust. 2 Konstytucji. W odpowiedzi na skargę Wojewoda Ł. wniósł o jej oddalenie, argumentując jak w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji. Ponadto organ wskazał, że skarżący nie wykazał na czym miałoby polegać w jego przypadku naruszenie zakazu dyskryminacji w życiu gospodarczym. Nadto wskazał, że dotychczas nie stwierdzono niezgodności przepisu art. 2 ust. 1 pkt 2 lit. f ustawy o promocji zatrudnienia i instytucjach rynku pracy z art. 32 ust. 2 ustawy zasadniczej. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Skarga nie jest zasadna. Zgodnie z art. 1 § 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz.U. nr 153, poz. 1269 ze zm.) sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę administracji publicznej. W myśl zaś § 2 art. 1 cyt. ustawy kontrola, o której mowa w § 1 sprawowana jest pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. Zgodnie z treścią art. 3 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.) sądy administracyjne sprawują kontrolę działalności administracji publicznej i stosują środki określone w ustawie. W myśl zaś art. 145 § 1 wymienionej ustawy sąd uwzględniając skargę na decyzję lub postanowienie : 1/ uchyla decyzję lub postanowienie w całości lub części, jeżeli stwierdzi: a/ naruszenie prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy, b/ naruszenie prawa dające podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego, c/ inne naruszenie przepisów postępowania, jeżeli mogło mieć ono istotny wpływ na wynik sprawy, 2/ stwierdza nieważność decyzji lub postanowienia w całości lub w części, jeżeli zachodzą przyczyny określone w art. 156 Kodeksu postępowania administracyjnego lub w innych przepisach, 3/ stwierdza wydanie decyzji lub postanowienia z naruszeniem prawa, jeżeli zachodzą przyczyny określone w kodeksie postępowania administracyjnego lub w innych przepisach. Z wymienionych przepisów wynika, że sąd bada legalność zaskarżonej decyzji, czy jest ona zgodna z prawem materialnym, określającym prawa i obowiązki stron oraz z prawem procesowym, regulującym postępowanie przed organami administracji publicznej. Podstawę materialnoprawną rozstrzygnięcia w niniejszej sprawie stanowiły przepisy ustawy z dnia 20 kwietnia 2004 r. o promocji zatrudnienia i instytucjach rynku pracy (tj. Dz.U. z 2008 r. Nr 69 poz. 415 ze zm.). Stosownie do treści art. 33 ust. 1 tej ustawy powiatowe urzędy pracy rejestrują bezrobotnych i poszukujących pracy oraz prowadzą rejestr tych osób. Rejestracja bezrobotnych i poszukujących pracy następuje po przedstawieniu przez te osoby dokumentów niezbędnych do ustalenia ich statusu i uprawnień (art. 33 ust. 2). Bezrobotny ma obowiązek zgłaszania się do właściwego powiatowego urzędu pracy w wyznaczonym przez urząd terminie w celu przyjęcia propozycji odpowiedniej pracy lub innej formy pomocy proponowanej przez urząd lub w innym celu wynikającym z ustawy i określonym przez urząd pracy, w tym potwierdzenia gotowości do podjęcia pracy. Podstawę wydania decyzji organów obu instancji stanowił przepis art. 33 ust. 4 pkt 1 ustawy. Zgodnie z powyższym przepisem, starosta, z zastrzeżeniem art. 75 ust. 3, pozbawia statusu bezrobotnego, który nie spełnia warunków, o których mowa w art. 2 ust. 1 pkt 2. Z powyższego wynika, że ustawa z dnia 20 kwietnia 2004 roku o promocji zatrudnienia i instytucjach rynku pracy warunkuje uzyskanie i zachowanie statusu bezrobotnego od spełnienia określonych w ustawie kryteriów. W wyroku z dnia 20 października 2009 r., sygn. akt II SA/Bd 742/09 Wojewódzki Sąd Administracyjny w Bydgoszczy wskazał, że definicja bezrobotnego ewoluowała na przestrzeni rozwoju przepisów prawa materialnego dotyczącego zatrudnienia. Pod rządami ustawy z dnia 29 grudnia 1989r. o zatrudnieniu (Dz. U. Nr 75, poz. 446 ze zm.) bezrobotnym była osoba pozostająca bez pracy i zarejestrowana we właściwym urzędzie zatrudnienia, zdolna do pracy i gotowa do jej podjęcia w ramach stosunku pracy, o ile nie pobierała emerytury, nie była właścicielem lub posiadaczem gospodarstwa rolnego i nie prowadziła działalności gospodarczej, lub nie podlegała ubezpieczeniu społecznemu z innego tytułu. Powyższa definicja nie wiązała zatem uzyskania statusu bezrobotnego z zarejestrowaniem działalności gospodarczej, a z faktycznym jej prowadzeniem. Ustawa z dnia 16 października 1991r. o zatrudnianiu i bezrobociu (Dz. U. Nr 106, poz. 457 ze zm.) wprowadziła bardziej rozbudowaną definicję bezrobotnego, uzależniając możliwość uzyskania statusu bezrobotnego od dalszych przesłanek. Bezrobotną zatem mogła stać się, w rozumieniu tej ustawy, osoba nieprowadząca pozarolniczej działalności gospodarczej lub niepodlegająca ubezpieczeniu społecznemu z tytułu innej działalności. Następnym aktem regulującym przedmiotową materię stała się ustawa z dnia 14 grudnia 1994r. o zatrudnianiu i przeciwdziałaniu bezrobociu (Dz. U. z 1996r. Nr 47, poz. 211 ze zm.), znacznie zaostrzająca wymagania dotyczące uzyskania statusu bezrobotnego, w rozumieniu której bezrobotnym mogła być osoba która, oprócz spełnienia innych ustawowych przesłanek, nie podjęła pozarolniczej działalności od dnia wskazanego w zgłoszeniu do ewidencji do dnia wyrejestrowania tej działalności, albo nie podlegała - na podstawie odrębnych przepisów - obowiązkowi ubezpieczenia społecznego, z wyjątkiem ubezpieczenia społecznego rolników, lub zaopatrzenia emerytalnego. Zauważyć należy, że w uchwale składu siedmiu sędziów Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 16 grudnia 1996r., sygn. akt OPS 5/96 (LEX nr 29269) został wyrażony pogląd, zgodnie z którym osoba, która uzyskała wpis do ewidencji działalności gospodarczej może być pozbawiona statusu bezrobotnego w wyniku wznowienia postępowania w sprawie o przyznanie zasiłku dla bezrobotnego z tego powodu, że jest wpisana do ewidencji działalności gospodarczej, chyba, że wykaże, iż nie podjęła pozarolniczej działalności gospodarczej. Powyższa teza odnosi się do ustawy z dnia 14 grudnia 1994r. o zatrudnianiu i przeciwdziałaniu bezrobociu. W niniejszej sprawie organy administracji orzekały na podstawie regulacji zawartych w ustawie z dnia 20 kwietnia 2004r. o promocji zatrudnienia i instytucjach rynku pracy. Ustawa powyższa została zmieniona ustawą z dnia 24 sierpnia 2007 r. o zmianie ustawy o promocji zatrudnienia i instytucjach rynku pracy oraz o zmianie niektórych innych ustaw (Dz.U. z 2007 r. Nr 176, poz. 1243). Art. 2 ust. 1 pkt 2 litera f) ustawy z dnia 20 kwietnia 2004r. zmieniona została przez art. 1 pkt 1 lit. a) tiret trzecie ustawy z dnia 24 sierpnia 2007 roku zmieniającej nin. ustawę z dniem 26 października 2007 r. Wskazać należy, że w uzasadnieniu do projektu ustawy z dnia z dnia 24 sierpnia 2007 r. o zmianie ustawy o promocji zatrudnienia i instytucjach rynku pracy oraz o zmianie niektórych innych ustaw wskazano, że proponuje się zmianę definicji bezrobotnego przez doprecyzowanie pojęcia warunku umożliwiającego posiadanie statusu bezrobotnego, jakim jest prowadzenie działalności gospodarczej (2 ust. 1 pkt 2 lit. f). Zmiana ma na celu usunięcie wątpliwości interpretacyjnych przy stosowaniu ustawy i polega na doprecyzowaniu, że osobą bezrobotną nie może być osoba, która posiada wpis do ewidencji działalności gospodarczej. Stosownie do treści art. 2 ust. 1 pkt 2 powołanej ustawy, w brzmieniu obowiązującym w dacie orzekania przez organy administracji, bezrobotny - oznacza osobę, o której mowa w art. 1 ust. 3 pkt 1 i 2 lit. a-g lub lit. i, j, l, lub cudzoziemca - członka rodziny obywatela polskiego, niezatrudnioną i niewykonującą innej pracy zarobkowej, zdolną i gotową do podjęcia zatrudnienia w pełnym wymiarze czasu pracy obowiązującym w danym zawodzie lub służbie albo innej pracy zarobkowej, albo jeżeli jest osobą niepełnosprawną, zdolną i gotową do podjęcia zatrudnienia co najmniej w połowie tego wymiaru czasu pracy, nieuczącą się w szkole, z wyjątkiem uczącej się w szkole dla dorosłych lub przystępującej do egzaminu eksternistycznego z zakresu tej szkoły lub w szkole wyższej gdzie studiuje w formie studiów niestacjonarnych, zarejestrowaną we właściwym dla miejsca zameldowania stałego lub czasowego powiatowym urzędzie pracy oraz poszukującą zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej, spełniającą dodatkowe kryteria zawarte w art. 2 ust. 1 pkt 2 lit. a - k. Z art. 2 ust. 1 pkt 2 lit. f wynika zaś, że za bezrobotnego uznana może być osoba, która - przy spełnieniu innych przesłanek - nie posiada wpisu do ewidencji działalności gospodarczej albo nie podlega, na podstawie odrębnych przepisów, obowiązkowi ubezpieczenia społecznego, z wyjątkiem ubezpieczenia społecznego rolników. W ocenie Sądu, powyższa definicja osoby bezrobotnej nie zawiera zwrotów niedookreślonych i nie pozostawia miejsca na dowolną interpretację. Bezsporne jest, że skarżący z dniem [...] r. uznany został za osobę bezrobotną, co potwierdziła decyzja Prezydenta Miasta Ł. z dnia [...]. Decyzją z dnia [...] r. Marszałek Województwa Ł. przyznał S.S.prawo do zasiłku dla bezrobotnego od dnia [...] r. na okres 12 miesięcy, pomniejszony o 90 dni karencji. Nie budzi wątpliwości, że skarżący w dniu [...] r. uzyskał wpis do ewidencji działalności gospodarczej pod numerem [...]. Mając na uwadze treść art. 2 ust. 1 pkt 2 lit. f ustawy o promocji zatrudnienia i instytucjach rynku pracy oraz materiał dowodowy zgromadzony w niniejszej sprawie wskazać należy, że uzyskanie przez osobę bezrobotną wpisu do ewidencji działalności gospodarczej powoduje utratę statusu bezrobotnego bez względu na okoliczność, czy działalność została rzeczywiście podjęta, organ administracyjny nie dysponuje w tym względzie możliwością zastosowania uznania administracyjnego. Oznacza to, że skarżący uzyskując wpis do ewidencji działalności gospodarczej przestał spełniać kryteria osoby bezrobotnej określone w ustawie o promocji zatrudnienia i instytucjach rynku pracy. Wskazać należy, że skarżący został zapoznany z treścią obowiązujących przepisów dotyczących statusu osób bezrobotnych. W karcie identyfikacyjnej - oświadczeniu bezrobotnego z dnia [...] r., skarżący oświadczył, że nie zgłosił do ewidencji pozarolniczej działalności gospodarczej, co potwierdził własnoręcznym podpisem (pkt 7 oświadczenia – k. 53 akt administracyjnych). W dniu [...] r. skarżący został pouczony m.in. o okolicznościach powodujących utratę statusu osoby bezrobotnej, z jednoczesną utratą prawa do zasiłku oraz wszystkich świadczeń przysługujących bezrobotnemu, jeżeli przestanie spełniać warunki osoby bezrobotnej, tj. zaistnieje chociażby jedna zmiana okoliczności wymienionych w złożonym oświadczeniu (pkt II ppkt 1 pouczenia - k. 67 akt administracyjnych). W związku z powyższym należy przyjąć, że uzyskując wpis do ewidencji działalności gospodarczej skarżący był obowiązany powiadomić o tym urząd pracy, gdyż nastąpiła zmiana okoliczności podanych przez skarżącego w oświadczeniu z dnia [...] r. Zdaniem Sądu, nie jest możliwe jednoczesne dysponowanie wpisem do ewidencji działalności gospodarczej i posiadanie statusu bezrobotnego. Uzyskanie zatem przez skarżącego, jako osobę bezrobotną, wpisu do ewidencji działalności gospodarczej spowodowało konieczność orzeczenia przez organy administracji o utracie przez niego statusu osoby bezrobotnej z dniem dokonania wpisu. Spełniona została zatem przesłanka określona w art. 33 ust. 4 pkt 1 ustawy o promocji zatrudnienia i instytucjach rynku pracy do orzeczenia o pozbawieniu skarżącego statusu osoby bezrobotnej. Przepis art. 2 ust. 1 pkt 2 lit. f powołanej ustawy wymaga, aby osoba bezrobotna spełniała warunek "nieposiadania" wpisu do ewidencji działalności gospodarczej. W niniejszej sprawie warunek ten nie został spełniony. A zatem prawidłowo organy orzekły o pozbawieniu skarżącego statusu osoby bezrobotnej z dniem [...] r. Artykuł 71 powołanej ustawy zawiera generalną regułę, iż prawo do zasiłku przysługuje bezrobotnemu, spełniającemu dodatkowo warunki określone w tym artykule. Skoro skarżący został pozbawiony statusu osoby bezrobotnej, to należało również orzec o pozbawieniu go zasiłku dla bezrobotnego. Odnosząc się do zarzutu skargi dotyczącego tego, że skarżący zmuszony był dokonać wpisu do ewidencji działalności gospodarczej z uwagi na to, iż ubiegał się o licencję na wykonywanie transportu drogowego taksówką, wskazać należy, że zgodnie z art. 8 ust. 1 ustawy z dnia 6 czerwca 2001 r. o transporcie drogowym (Dz.U. z 2007 r. Nr 125, poz. 874 ze zm.), licencji udziela się przedsiębiorcy. W myśl art. 8 ust. 3 pkt 1 do wniosku o udzielenie licencji należy dołączyć odpis z rejestru przedsiębiorców albo z ewidencji działalności gospodarczej. Oznacza to więc konieczność, jak słusznie zauważa skarżący, uprzedniego uzyskania wpisu do ewidencji działalności gospodarczej. W sytuacji jednak, gdy o powyższy wpis ubiega się osoba bezrobotna, to powinna liczyć się z tym, że z chwilą jego uzyskania przestanie spełniać warunki osoby bezrobotnej określone w przepisach ustawy o promocji zatrudnienia i instytucjach rynku pracy, bez względu na to od kiedy zamierza działalność gospodarczą rozpocząć. Wpis do ewidencji działalności oznacza, że osoba stała się przedsiębiorcą i może podjąć działalność gospodarczą Organy administracji mają zaś obowiązek działać zgodnie z obowiązującymi przepisami. Mając powyższe na uwadze, Sąd na podstawie art. 151 Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi oddalił skargę. Tp.