III SA/Łd 52/14

Dnia 6 marca 2014 roku Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi – Wydział III w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia NSA Teresa Rutkowska (spr.), Sędziowie Sędzia WSA Ewa Alberciak, Sędzia WSA Małgorzata Łuczyńska, , Protokolant specjalista Agnieszka Kowalik, po rozpoznaniu na rozprawie w dnia 6 marca 2014 roku sprawy ze skargi T. M. na rozkaz personalny Komendanta Wojewódzkiego Policji w Ł. z dnia [...] nr [...] w przedmiocie zawieszenia w czynnościach służbowych oddala skargę. III SA/Łd 52/14 UZASADNIENIE Rozkazem personalnym z dnia [...] r., Nr [...] Komendant Wojewódzki Policji w Ł. utrzymał w mocy rozkaz personalny Komendanta Miejskiego Policji w Ł. z dnia [...] r., nr [...] wydany w przedmiocie zawieszenia w czynnościach służbowych młodszego aspiranta T. M.. W sprawie ustalono następujący stan faktyczny: Prokurator Prokuratury Rejonowej Ł. postanowieniem z dnia [...] r. przedstawił mł. asp. T.M. zarzut o to, że w dniu 10 lipca 2012 r działając wspólnie i w porozumieniu z sierż. szt. K. G., w związku z pełnieniem funkcji publicznej – funkcjonariusza Policji , żądał korzyści majątkowej w wysokości 2000 zł, uzależniając od niej wykonanie czynności służbowej, a następnie przyjął korzyść majątkową w wysokości 800 zł za zachowanie stanowiące naruszenie przepisów prawa, tj. o czyn z art. 228 § 3 k.k. i art. 228 § 4 k.k. w zw. z art. 11 § 2 k.k. Zarzut został ogłoszony podejrzanemu w dniu 3 października 2012 r. Jednocześnie postanowieniem Prokuratury Rejonowej Ł. z dnia [...] r. wobec skarżącego zastosowano środek zapobiegawczy w postaci zawieszenia w czynnościach służbowych funkcjonariusza Policji. W uzasadnieniu postanowienia wskazano, że zastosowanie tego środka zapobiegawczego jest niezbędne do zapewnienia prawidłowego toku postępowania, przede wszystkim w zakresie dotyczącym możliwości wpływania na świadków (służbowy dostęp do baz danych o przestępstwach i dostęp do bazy PESEL) Z uwagi na okoliczności przedmiotowej sprawy, śledztwo zostało przekazane do Prokuratury Okręgowej w O. Postanowieniem z dnia [...] r. Prokuratura Okręgowa w O. uchyliła zastosowany wobec T. M. środek zapobiegawczy. Uzasadniając wskazano, że z uwagi na fakt zebrania kompletnego materiału dowodowego utrzymanie powyższego środka zapobiegawczego nie jest konieczne. Rozkazem personalnym z dnia [...] r., wydanym na podstawie art. 39 ust. 1, art. 6f, art. 45 ust. 3 ustawy z dnia 6 kwietnia 1990 r. o Policji ( tekst jedn.Dz. U. z 2011 r. Nr 287, poz. 1687 ze zm.) w zw. z § 1 ust. 1 pkt 3 i § 2 rozporządzenia Ministra Spraw Wewnętrznych i Administracji z dnia 17 lipca 2002 r. w sprawie trybu zawieszania policjanta w czynnościach służbowych przez przełożonych ( Dz. U. Nr 120, poz. 1029 ze zm.), Komendant Miejski Policji w Ł. zawiesił mł. asp. T. M. w czynnościach służbowych na okres 3 miesięcy do dnia 3 stycznia 2014 r. Wydanemu rozkazowi personalnemu nadał rygor natychmiastowej wykonalności. Uzasadniając wskazał, że pomimo uchylenia przez Prokuraturę Okręgową w O. środka zabezpieczającego zastosowanego wobec funkcjonariusza, w dalszym ciągu jest prowadzone w stosunku do jego osoby postępowanie karne w sprawie zarzucanego mu czynu. Z powyższego wynika, że strona utraciła przymiot nieposzlakowanej, wzorowej opinii, którego wymaga się od funkcjonariusza Policji. Dopuszczenie do służby Policjanta, który utracił powyższy przymiot naruszałoby ważny interes służby, rzutowałoby na negatywny wizerunek Policji i utratę zaufania społeczeństwa. Z powyższych względów na podstawie art. 39 ust. 1 ustawy o Policji należało orzec o zawieszeniu strony w czynnościach służbowych. Organ I instancji wskazał ponadto, że uchylenie postanowienia prokuratora o zastosowaniu środka zapobiegawczego w postaci zawieszenia w czynnościach służbowych nie wstrzymuje uprawnienia przełożonego funkcjonariusza do wydania decyzji o zawieszeniu w czynnościach służbowych. W takim stanie rzeczy zastosowanie powyższej instytucji jest obligatoryjne i stanowi wykonanie ustawowego obowiązku, o którym mowa w powołanym wyżej przepisie. W odwołaniu od powyższego rozkazu personalnego T. M. zarzucił naruszenie art. 39 ust. 1 ustawy o Policji poprzez jego błędne zastosowanie jako podstawy przedłużenia okresu zawieszenia w czynnościach służbowych. Zarzucił nadto naruszenie art. 107 § 3 K.p.a. poprzez brak wyczerpującego uzasadnienia zaskarżonego rozkazu oraz nieuwzględnienie słusznego interesu strony. Uzasadniając strona podniosła, że rozkazem personalnym z dnia [...] r. organ I instancji, powołując niewłaściwą podstawę prawną, dokonał przedłużenia okresu jego zawieszenia w czynnościach służbowych. Skarżący zakwestionował podniesioną w uzasadnieniu zaskarżonego rozkazu argumentację co do konieczności wypełnienia przez organ I instancji ustawowego obowiązku zawieszenia funkcjonariusza w czynnościach służbowych, wynikającego z art. 39 ust. 1 ustawy. Wskazał, że powyższy obowiązek został zrealizowany przez Prokuratora Rejonowego Ł. poprzez wydanie postanowienia z dnia [...] r. W ocenie skarżącego zawieszenie w czynnościach służbowych przez prokuratora lub przełożonego należy traktować jako tożsame zawieszenie wynikłe z faktu przedstawienia zarzutu. Powyższe wynika zarówno z przepisów ustawy o Policji, która nie różnicuje zawieszenia "prokuratorskiego" i "policyjnego", jak również z § 5 ust. 2 rozporządzenia w sprawie trybu zawieszania policjanta w czynnościach służbowych przez przełożonego. Z powyższych względów zdaniem skarżącego nie jest możliwe ponowne jego zawieszenie w czynnościach służbowych na podstawie art. 39 ust. 1 ustawy o Policji. Skarżący wskazał ponadto, że formułowanie przez Komendanta Miejskiego Policji w Ł. wypowiedzi, z których wynika, że dopuścił się przestępstwa i utracił nieposzlakowaną, wzorową opinię uprzedza przyszłe orzeczenie sądowe w sprawie. Tymczasem okoliczności ani czyn, którego popełnienie mu zarzucono nie ma przymiotu oczywistości. W przeciwnym razie mógłby bowiem zostać wydalony ze służby na podstawie art. 41 ust. 2 pkt 8 ustawy o Policji. Podniósł nadto, że uzasadnienie zaskarżonego rozkazu personalnego nie odpowiada wymogom określonym w art. 107 § 3 K.p.a. Zaskarżonym rozkazem personalnym z dnia [...] r. Komendant Wojewódzki Policji w Ł. utrzymał w mocy zaskarżony rozkaz personalny organu I instancji. Uzasadniając wskazał, że inne są przesłanki zawieszenia funkcjonariusza Policji na podstawie art. 39 ust. 1 ustawy o Policji , a inne przesłanki zastosowania środka zapobiegawczego w postaci zawieszenia przez prokuratora na podstawie art. 276 k.p.k. Określona w art. 39 ust. 1 ustawy o Policji instytucja zawieszenia w czynnościach służbowych ma charakter obligatoryjny i nakłada na właściwego przełożonego funkcjonariusza obowiązek jej zastosowania w razie wszczęcia przeciwko Policjantowi postępowania karnego o umyślne przestępstwo lub przestępstwo skarbowe ścigane z oskarżenia publicznego. Natomiast zastosowanie środka zapobiegawczego zawieszenia w czynnościach służbowych na podstawie art. 276 k.p.k. ma na celu zabezpieczenie prawidłowego toku prowadzonego postępowania. Charakter służby w Policji, jak również konieczność jej wiarygodności w oczach społeczeństwa nakłada na funkcjonariuszy szczególne obowiązki związane z przestrzeganiem prawa. Nie można zatem dopuścić aby osoba, na której ciąży zarzut przyjęcia korzyści majątkowej, jako funkcjonariusz publiczny podejmowała czynności związane z przestrzeganiem prawa przez inne osoby. Odnosząc się do zarzutów odwołania organ odwoławczy wskazał, że powołany przez skarżącego przepis § 5 rozporządzenia Ministra Spraw Wewnętrznych i Administracji z dnia 17 lipca 2002 r. dotyczy działania podjętego przez przełożonego funkcjonariusza, a nie prokuratora. Odnosi się do dalszych działań organu, podejmowanych po zawieszeniu Policjanta. Zgodzić należy się ze skarżącym, że w jego sprawie nie zapadło prawomocne orzeczenie sądu stwierdzające popełnienia przez niego zarzucanych mu czynów. Niemniej jednak przesłanką obligatoryjnego zastosowania przepisu art. 39 ust. 1 ustawy o Policji jest samo wszczęcie postępowania karnego. W skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Łodzi T. M. ponowił zarzuty i argumenty przedstawione w odwołaniu od rozkazu personalnego Komendanta Miejskiego w Ł. z dnia [...] r. Wskazał nadto, że zaskarżony rozkaz personalny nie odnosi się do przedstawionych przez niego zarzutów. Organ odwoławczy nie wskazał wyraźnie dlaczego w jego ocenie nie doszło do realizacji obligatoryjnego zawieszenia funkcjonariusza w czynnościach służbowych wskutek zastosowania środka zapobiegawczego przez prokuratora. W odpowiedzi na skargę Komendant Wojewódzki Policji w Ł. wniósł o jej oddalenie argumentując, jak w uzasadnieniu zaskarżonego rozkazu personalnego. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Stosownie do treści art. 1 § 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz. 1269 ze zm.) sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości poprzez kontrolę działalności administracji publicznej. Kontrola ta, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej, sprawowana jest pod względem zgodności z prawem. Innymi słowy, sąd administracyjny kontroluje legalność rozstrzygnięcia zapadłego w postępowaniu z punktu widzenia jego zgodności z prawem materialnym i obowiązującymi przepisami prawa procesowego. W rozpatrywanej sprawie skarga nie zasługuje na uwzględnienie, gdyż sąd nie stwierdził naruszenia przepisów prawa materialnego ani naruszenia przepisów postępowania w stopniu, który uzasadniałby uchylenie zaskarżonej decyzji. Stan faktyczny ustalony w sprawie w zakresie istotnym dla rozstrzygnięcia nie budzi wątpliwości i nie jest sporny. Przede wszystkim nie ulega wątpliwości fakt wszczęcia przeciwko skarżącemu w dniu 13 września 2012 r. postępowania karnego w sprawie o przestępstwo umyślne ścigane z oskarżenia publicznego, które to postępowanie do chwili obecnej nie zostało zakończone. W ramach tego postępowania prokurator Prokuratury Rejonowej Ł. postanowieniem z dnia [...] r. zastosował wobec skarżącego środek zapobiegawczy w postaci zawieszenia w czynnościach służbowych , a następnie postanowieniem prokuratora Prokuratury Okręgowej w O. z dnia [...] r. ten środek zapobiegawczy został uchylony z uwagi na zgromadzenie całego materiału dowodowego. Komendant Miejski Policji w Ł. po uzyskaniu informacji o uchyleniu środka zapobiegawczego, rozkazem personalnym z dnia [...] r. zawiesił policjanta w czynnościach służbowych na okres trzech miesięcy na podstawie art. 39 ust. 1 ustawy o Policji , a Komendant Wojewódzki Policji w Ł. rozkaz ten utrzymał w mocy. Problematykę zawieszania w czynnościach służbowych funkcjonariuszy Policji reguluje art. 39 ustawy z dnia 6 kwietnia 1990 r. o Policji ( tekst jedn. Dz. U. z 2011 r. Nr 287, poz. 1687 ze zm.) i wydane na jego podstawie rozporządzenie Ministra Spraw Wewnętrznych i Administracji z dnia 17 lipca 2002 r. w sprawie trybu zawieszania policjanta w czynnościach służbowych przez przełożonych ( Dz.U. Nr 120, poz. 1029 ze zm.). Zgodnie z art. 39 ust. 1 ustawy o Policji policjanta zawiesza się w czynnościach służbowych w razie wszczęcia przeciwko niemu postępowania karnego w sprawie o przestępstwo lub przestępstwo skarbowe, umyślne, ścigane z oskarżenia publicznego – na czas nie dłuższy niż trzy miesiące. Ust 2 tego przepisu przewiduje natomiast możliwość zawieszenia policjanta w czynnościach służbowych, gdy zostało wszczęte przeciwko niemu postępowanie karne w sprawie o przestępstwo nieumyślne. W szczególnie uzasadnionych wypadkach ustawodawca przewidział też możliwość przedłużenia okresu zawieszenia w czynnościach służbowych do czasu ukończenia postępowania karnego ( ust 3 art. 39). Z treści wskazanego przepisu wynika jednoznacznie, że ustawodawca zróżnicował sytuację policjanta, przeciwko któremu wszczęte zostało postępowanie karne (postawione zostały zarzuty) , w zależności od tego czy zarzucany mu czyn stanowi przestępstwo umyślne ścigane z oskarżenia publicznego, czy też przestępstwo nieumyślne. W pierwszym przypadku, uregulowanym w art. 39 ust. 1 ustawy, zawieszenie policjanta w czynnościach służbowych jest obligatoryjne, na co wskazuje zawarte w treści tego przepisu sformułowanie "Policjanta zawiesza się". Decyzja o zawieszeniu ma charakter konstytutywny, a zatem dla takiego rozstrzygnięcia istotny jest stan faktyczny i prawny z daty jego podjęcia, a nie z chwili wszczęcia postępowania karnego. Ponieważ w rozpoznawanej sprawie zarzucony skarżącemu w postępowaniu karnym czyn stanowi przestępstwo umyślne ścigane z oskarżenia publicznego, wydanie rozkazu personalnego o zawieszeniu w czynnościach służbowych wobec nadal toczącego się postępowania karnego było obowiązkowe. Rozstrzygnięcie wydawane na podstawie art. 39 ust. 1 ma charakter związany, a organowi nie został pozostawiony żaden margines swobody co do jego treści. W tym stanie rzeczy zarzut podnoszony w odwołaniu, a następnie w skardze, że organ nie uwzględnił słusznego interesu strony nie mógł zostać uwzględniony, gdyż ustalenia i rozważania w tym zakresie nie mogły w żaden sposób wpłynąć na treść rozstrzygnięcia , a więc były zbędne. W ocenie Sądu nie ulega też wątpliwości, że instytucja zawieszenia funkcjonariusza Policji w czynnościach służbowych uregulowana w art. 39 ustawy jest zupełnie odrębną od przewidzianej w art. 276 Kodeksu postępowania karnego ( ustawa z dnia 6 czerwca 1997 r. – Dz. U. Nr 89, poz. 555 ze zm.) instytucji środka zapobiegawczego w postaci zawieszenia oskarżonego w czynnościach służbowych/.../. Celem instytucji zawieszenia funkcjonariusza Policji w czynnościach służbowych na podstawie art. 39 ust. 1-3 ustawy o Policji jest odsunięcie policjanta od wykonywania obowiązków służbowych z powodu toczącego się przeciwko niemu postępowania karnego z uwagi na charakter zadań jakie wypełnia Policja. Utrzymywanie bezpieczeństwa i porządku publicznego, egzekwowanie od obywateli przestrzegania prawa wymaga aby zadania te realizowała osoba o nieposzlakowanej opinii. Celem zaś zastosowania środka zapobiegawczego jest zabezpieczenie prawidłowego toku postępowania, a wyjątkowo także zapobiegnięcie popełnieniu przez oskarżonego nowego przestępstwa ( art. 249 par. 1 k.p.k). Nie mniej zawieszenie funkcjonariusza Policji w czynnościach służbowych w ramach zastosowanego środka zapobiegawczego w toczącym się postępowaniu karnym powoduje, że nie można go w tym samym czasie zawiesić na podstawie art. 39 ust. 1 ustawy o Policji. Dopiero prawomocne uchylenie środka zapobiegawczego w postępowaniu karnym, wobec toczącego się nadal przeciwko policjantowi postępowania karnego, spowodowało konieczność wydania rozkazu personalnego w trybie art. 39 ust. 1 ustawy o Policji. Jak wyjaśnił Naczelny Sąd Administracyjny w wyroku z dnia 16 października 2009 r. sygn. I OSK 167/09 ( dostępne na stronie http://orzeczenia.nsa.gov.pl ) zawarte w art. 39 ust. 1 ustawy o Policji sformułowanie " w razie wszczęcia przeciwko niemu postępowania karnego" dowodzi, że istotne znaczenie ma aspekt uruchomienia w wymienionych sprawach procedury ad personam. Nie oznacza natomiast, że zawieszenie jest możliwe wyłącznie bezpośrednio po wszczęciu postępowania karnego, a później – mimo nadal toczącego się postępowania karnego – zastosowanie tej instytucji nie jest możliwie. Policjant, przeciwko któremu wszczęto postępowanie w określonej kategorii przestępstw , nie może z woli ustawodawcy pełnić służby. Zaistnienie tych przesłanek zawsze, a nie tylko bezpośrednio po wszczęciu postępowania karnego, obliguje właściwy organ do zawieszenia policjanta w czynnościach służbowych. Naczelny Sąd Administracyjny wyjaśnił też, że skoro istotą zastosowania przedmiotowej instytucji jest odsunięcie policjanta od pełnienia służby, to ten cel jest osiągnięty w przypadku zastosowania środka zapobiegawczego w postępowaniu karnym w postaci zawieszenia w czynnościach służbowych. Ponowne ( równoczesne) zawieszenie policjanta w takiej sytuacji jest niedopuszczalne mimo wszczęcia przeciwko wymienionemu innego postępowania karnego. Dopuszczalne jest natomiast uruchomienie przedmiotowej procedury, jeżeli odpadła dotychczasowa podstawa zawieszenia policjanta w czynnościach służbowych, a postępowanie karne, tak jak w rozpoznawanej sprawie, nie zostało jeszcze zakończone. Z powyższych rozważań wynika, że bez znaczenia jest to, że zawieszenie w czynnościach służbowych w ramach zastosowanego środka zapobiegawczego trwało ponad 3 miesiące, gdyż "nie skonsumowało ono", tak jak by tego chciał skarżący, możliwości i obowiązku zawieszenia go w czynnościach służbowych na podstawie art. 39 ust. 1 ustawy o Policji. Należy też zauważyć, że ustawodawca przewidział w szczególnie uzasadnionych przypadkach możliwość przedłużenia okresu zawieszania do czasu ukończenia postępowania karnego. Organ, przedłużyć zaś może jedynie zawieszenie orzeczone na podstawie art. 39 ust. 1 lub 2 ustawy o Policji , nigdy zaś zawieszenie w czynnościach służbowych orzeczone w przez prokuratora w postępowaniu karnym, co także wskazuje jednoznacznie na odrębność obu instytucji. Prawidłowo także organ odwoławczy wyjaśnił, że paragraf 5 rozporządzenia w sprawie trybu zawieszania policjanta w czynnościach służbowych przez przełożonych wskazuje jednoznacznie , że dotyczy on działania podjętego przez przełożonego policjanta , a nie prokuratora. Przepis ten stanowi: "Organ, który w pierwszej instancji wydał decyzję o zawieszeniu w czynnościach służbowych, uchyla ją przez ukończeniem postępowania karnego w przypadku ustania przesłanek uzasadniających zawieszenie policjanta w czynnościach służbowych. W ocenie Sądu także uzasadnienie zaskarżonej decyzji odpowiada wymogom art. 107 par. 3 k.p.a. Z powyższych względów , skoro zaskarżony rozkaz personalny nie narusza prawa , Sąd na podstawie art. 151 p.p.s.a. oddalił skargę. e.o.