III SA/Łd 550/09
WyrokWSA w Łodzi2010-01-20
Skład orzekający: Ewa Alberciak, Monika Krzyżaniak, Irena Krzemieniewska
Analiza orzeczenia
Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.
Zagadnienie prawne
Czy organ administracji publicznej prawidłowo odmówił wymeldowania osoby z pobytu stałego, mimo że wnioskodawczyni (właścicielka lokalu) twierdziła, że osoba ta opuściła lokal na stałe?Ratio decidendi
Sąd administracyjny oddalił skargę, uznając, że organy administracji prawidłowo zebrały i oceniły materiał dowodowy. Kluczowe dla rozstrzygnięcia było ustalenie, że osoba, której dotyczył wniosek o wymeldowanie, nie opuściła trwale i dobrowolnie miejsca swojego stałego pobytu, co jest niezbędną przesłanką do wymeldowania zgodnie z art. 15 ust. 2 ustawy o ewidencji ludności i dowodach osobistych. Sąd podkreślił, że samo fizyczne nieprzebywanie w lokalu, zwłaszcza spowodowane konfliktem rodzinnym, nie jest równoznaczne z opuszczeniem miejsca pobytu stałego, jeśli osoba nadal koncentruje tam swoje interesy życiowe i ma swobodny dostęp do lokalu.Stan faktyczny
Wnioskodawczyni K. K., właścicielka lokalu, złożyła wniosek o wymeldowanie A. J. z pobytu stałego, twierdząc, że opuścił on lokal na stałe po rozwodzie. Organ pierwszej instancji odmówił wymeldowania, uznając, że A. J. nadal koncentruje swoje interesy życiowe w przedmiotowym lokalu i ma do niego swobodny dostęp. Wojewoda utrzymał w mocy decyzję organu pierwszej instancji. Skarżąca wniosła skargę do WSA, zarzucając naruszenie przepisów prawa materialnego i procesowego, w tym błędną ocenę dowodów i niewyczerpujące zebranie materiału dowodowego.Rozstrzygnięcie
Oddalono skargę.Pełny tekst orzeczenia
Dnia 20 stycznia 2010 roku Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi Wydział III w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Ewa Alberciak (spr.) Sędziowie Sędzia WSA Monika Krzyżaniak Sędzia NSA Irena Krzemieniewska Protokolant Asystent sędziego Dominika Trella po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 20 stycznia 2010 roku sprawy ze skargi K. K. na decyzję Wojewody [...] z dnia [...] nr [...] w przedmiocie odmowy wymeldowania oddala skargę.
Decyzją z dnia [...], działając na podstawie art. 15 ust. 2 ustawy z dnia 10 kwietnia 1974 roku o ewidencji ludności i dowodach osobistych (tj. Dz.U. z 2006 r. Nr 139 poz. 993 z zm.) oraz na podstawie art. 104 Kodeksu postępowania administracyjnego (tekst jednolity Dz. U. Nr 98 poz. 1071 z 2000r.), Prezydent Miasta Ł.orzekł o odmowie wymeldowania A. J. z pobytu stałego w Ł., przy ul. [...]
W uzasadnieniu organ I instancji wyjaśnił, że w dniu 6 sierpnia 2008r. zostało wszczęte na wniosek K. K.postępowanie administracyjne w przedmiocie wymeldowania A. J.z pobytu stałego w Ł.przy ul. [...]
Organ I instancji wskazał, że w toku przeprowadzonego postępowania wyjaśniającego ustalił, iż A. J. nie opuścił w sposób trwały miejsca pobytu stałego i obecnie przebywa w miejscu zameldowania na pobyt stały. Kontrola meldunkowa wykonana dnia 20 sierpnia 2008r. wykazała, że w przedmiotowym lokalu zamieszkuje A. J. Kontrola ta była niezapowiedziana i zastano w przedmiotowym lokalu M. J.- syna ww., a sąsiedzi potwierdzili, że widują A. J. Ponadto została przeprowadzona wizja w lokalu [...] przy ul. [...] w dniu [...]., która potwierdziła zamieszkiwanie w miejscu zameldowania A.J.
Ponadto organ wskazał, że dał wiarę twierdzeniu wnioskodawczyni i uznał, że A. J. w okresie trwania sprawy rozwodowej czasowo opuścił miejsce zameldowania na pobyt stały z powodu konfliktu małżeńskiego. Jednak w chwili obecnej bezsprzecznie zamieszkuje on w miejscu zameldowania, co potwierdza całość zebranego materiału dowodowego. Z przesłuchiwanych świadków jedynie M. S. i A.R. - osoby związane z zarządem nieruchomością potwierdzają, że A. J. nie zamieszkiwał w przedmiotowym lokalu w okresie od rozwodu Państwa J. do chwili śmierci C. J. Zeznania te nie dają jednak pewności, gdyż wiedza o opuszczeniu przedmiotowego lokalu przez A.J. jest wiedzą zasłyszaną. Natomiast sąsiedzi zeznają, że A. J. zamieszkuje w przedmiotowym lokalu i właściwie nigdy się z niego nie wyprowadził. Najbliższy sąsiad mieszkający w lokalu nr [...] zeznał, że jest częstym gościem A. J. i jest w pełni przekonany, że zamieszkuje on w lokalu nr [...], gdyż w tym lokalu posiada swoje rzeczy osobiste, sprzęt gospodarstwa domowego, tu korzysta z urządzeń tego lokalu w celu zaspokojenia swoich potrzeb życiowych, tu przyjmuje gości, tu odbiera i nadaje korespondencje.
Organ I instancji wyjaśnił, że postępowanie meldunkowe nie jest środkiem rozwiązywania problemów dotyczących praw do lokalu. W toku postępowania sądowego są obecnie sprawy dotyczące unieważnienia umowy sprzedaży przedmiotowego lokalu i orzeczenia eksmisji A. i M. J. z przedmiotowego lokalu. Organ uznaje, że dołączone dokumenty przez stronę wnioskującą, w tym oświadczenie z 2007r. nieżyjącej C.J. o stanie rodzinnym, majątku, dochodach i źródłach utrzymania, nie dowodzą faktu zamieszkiwania C. J. samotnie, jedynie dowodzą, iż prowadziła ona oddzielne, samodzielne gospodarstwo domowe. Logiczne jest bowiem, że po rozwodzie C. J. nie prowadziła wspólnego gospodarstwa domowego z byłym mężem i z dorosłym synem, natomiast nie dowodzi, że mieszkanie nr [...] zajmowała sama. Przeprowadzona rozprawa administracyjna w dniu [...] również nie potwierdziła, że A. J. opuścił trwale i dobrowolnie przedmiotowy lokal. Organ orzekający nie dał wiary zeznaniom M. B., gdyż nie można uznać, że mieszkanie to jest niezamieszkałe, ponieważ kontrole potwierdziły zamieszkiwanie zainteresowanej osoby, a świadek jest związany ze stroną wnioskującą i sam stwierdza, że nigdy nie był w lokalu nr [..]. A. J. oświadcza, że nigdy nie wyprowadził się z przedmiotowego lokalu i jest to miejsce jego stałego zamieszkiwania od 1992r, a jego nieprzebywanie w tym lokalu było jedynie krótkotrwałe i związane z sytuacją rodzinną. Zebrany materiał dowodowy wskazuje, że lokal nr [...]jest dla A.J. miejscem, w którym faktycznie posiada on swoje rzeczy, spożywa w nim posiłki (potwierdza to przeprowadzona wizja w lokalu i zeznania sąsiadów). A. J. pod tym adresem odbiera swoją rentę i w pobliżu miejsca zamieszkania robi zakupy, o czym świadczą przedstawione faktury zakupu leków w aptece, która w 2005r. mieściła się w nieruchomości położonej w Ł. przy ul. [..]. Wieloaspektowość stanu przebywania na stałe w danym lokalu prowadzi do wniosku, iż sam fakt przejściowej nieobecności, czy nawet występowanie regularnych okresów fizycznej nieobecności w miejscu zameldowania nie mogą stanowić podstawy do przyjęcia, że doszło do opuszczenia miejsca stałego pobytu w rozumieniu art. 15 ust. 2 powołanej ustawy. O istnieniu przesłanki braku opuszczenia miejsca pobytu stałego przez A. J. można mówić, gdyż całokształt zachowań wskazuje, że nadal przedmiotowy lokal, jest miejscem koncentracji jego interesów życiowych.
Organ i instancji wyjaśnił, że przedmiotem oceny w postępowaniu o wymeldowanie są okoliczności istniejące w dniu orzekania, a nie w okresie poprzedzającym i dlatego postanowił zrezygnować z przeprowadzenia dowodu wynikającego z żądania wnioskodawcy dotyczącego wykorzystania uzasadnienia wyroku sądu orzekającego rozwód Państwa J. i protokołu z rozprawy dotyczącej orzeczenia rozwodu, gdyż dokumenty te mogłyby jedynie udowodnić, że A. J. nie przebywał w przedmiotowym lokalu w 2005r., natomiast przeprowadzone postępowanie dowodowe w postępowaniu administracyjnym dowodzi, że A. J. bezsprzecznie zamieszkiwał i zamieszkuje w przedmiotowym lokalu. Oceniając całość zebranego materiału dowodowego organ stwierdził, że A. J. nie opuścił miejsca zameldowania i nadal pod tym adresem koncentruje swoje życie, co potwierdzają zeznania najbliższych sąsiadów i co potwierdziły przeprowadzone kontrole meldunkowe przez pracowników organu i funkcjonariuszy Policji oraz przeprowadzona wizja w lokalu, w której uczestniczyły strony postępowania.
Od powyższej decyzji odwołała się K. K. reprezentowana przez adwokata R. M. Pełnomocnik odwołującej zaskarżonej decyzji zarzucił: 1. naruszenie prawa materialnego, a w szczególności art. 15 ust. 2 ustawy z dnia 10 kwietnia 1974 roku o ewidencji ludności i dowodach osobistych poprzez jego niezastosowanie w drodze odmowy wymeldowania A. J. w sytuacji zaistnienia przesłanek wskazanych w tym przepisie i uzasadniających jego wymeldowanie; naruszenie przepisów postępowania, a szczególności: 1. art. 7 k.p.a., art. 75 k.p.a., art. 77 k.p.a. i art. 78 k.p.a. wskutek uchylenia się organu od wyczerpującego zebrania i rozpatrzenia materiału dowodowego, a w konsekwencji zaniechania rzetelnego wyjaśnienia stanu faktycznego niniejszej sprawy, w szczególności w drodze oddalenia wniosku dowodowego o załączenie z akt postępowania o rozwód małżonków J., prowadzonego przez Sądem Okręgowym w Ł. XII Wydziałem Rodzinnym w sprawie o sygn. akt [...], uzasadnienia wyroku rozwodowego oraz protokołu rozprawy poprzedzającej jego wydanie, w sytuacji gdy sam organ uznał, że A. J. opuścił sporny lokal w czasie trwania postępowania rozwodowego, a powyższe dokumenty mogą wskazywać aktualne miejsce jego zamieszkania; 2. art. 80 k.p.a. poprzez uchylenie się organu od oceny całokształtu materiału dowodowego zebranego w toku postępowania oraz dokonanie dowolnej oceny dowodów polegającej na: - uznaniu za wiarygodne zeznań świadków R. K. i K.N. w sytuacji, gdy świadkowi ci zeznali, że A. J. nigdy nie wyprowadzał się z lokalu nr [...], a sam organ stwierdził, że taki fakt miał jednak miejsce, - pominięciu zeznań świadków A.R., D. K. oraz M. S. w sytuacji, gdy zeznania te były zgodne wewnętrznie, a nadto potwierdzały fakt wyprowadzenia się i niezamieszkiwania A. J. w spornym lokalu, - pominięcie faktu nieobecności A. J. w czasie niezapowiedzianej wizji lokalnej w przedmiotowym lokalu w dniu 20 sierpnia 2008 roku oraz założenia dla spornego lokalu skrzynki pocztowej, co oznacza, że A. J. odbiera korespondencję z urzędu pocztowego, a nie z lokalu, w którym jako rencista powinien być obecny, - ustalenie faktu zamieszkiwania A.J. w miejscu jego zameldowania wyłącznie w oparciu o znajdujące się w tym lokalu rzeczy męskie.
Wnosił o: 1. uchylenie zaskarżonej decyzji w całości i orzeczenie w tym zakresie co do istoty sprawy poprzez wydanie decyzji o wymeldowaniu A. J. z pobytu stałego w Ł.przy ul. [...]; 2. ewentualnie o uchylenie zaskarżonej decyzji w całości i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania przez organ pierwszej instancji. W uzasadnieniu pełnomocnik odwołującej podał, że wbrew twierdzeniom A. J. nie zamieszkuje on w lokalu nr [...], przy czym stan taki trwa co najmniej od 2006 roku. W tym bowiem czasie miało miejsce dobrowolnie opuszczenie przez A. J. przedmiotowego lokalu na skutek orzeczenia rozwodu z C. J. Rozwód został orzeczony z wyłącznej winy A. J., a jedną z jego przyczyn był romans A. J. Powyższe okoliczności potwierdzają zgodnie zeznania świadków A. R., D. K. i M.S. Organ niezasadnie ocenił zeznania świadków A.R. i M.S. i w ogóle pominął zeznania świadka D. K..
Decyzją z dnia [...], Wojewoda Ł. orzekł o utrzymaniu w mocy zaskarżonej decyzji.
W uzasadnieniu organ wyjaśnił, że K. K. uzasadniając wniosek o wymeldowanie A.J. z pobytu stałego w lokalu nr [...] w Ł. podała, że przedmiotowy lokal zakupiła w sierpniu 2007 r. wiedząc, iż zamieszkuje w nim jedynie C. J., która z uwagi na kwestionowaną ważność zakupu tego lokalu, nie podpisała umowy najmu na powyższy lokal. Ponadto wskazała, że dopiero po śmierci C. J., która nastąpiła w dniu [...] r., dowiedziała się, iż w spornym lokalu zameldowany jest również syn C.y J. – M. J. oraz jej były mąż – A.J. Wielokrotnie próbowała skontaktować się z tą rodziną, ale nie zastawała nikogo w mieszkaniu. Z uwagi na to, że zamieszkuje w pobliżu, od sąsiadów uzyskała informację, że zarówno M. J., jak i A. J. wyprowadzili się z przedmiotowego lokalu.
Organ odwoławczy stwierdził, że okoliczności istotne dla sprawy zostały wyjaśnione przez organ pierwszej instancji w sposób wyczerpujący, a ocena dowodów została przeprowadzona zgodnie z zasadami logiki oraz doświadczenia życiowego. Organ odwoławczy podzielił przedstawioną w uzasadnieniu decyzji organu pierwszej instancji argumentację, że zgromadzony materiał dowodowy wskazuje, iż A. J. nie opuścił miejsca pobytu stałego i koncentruje w nim swoje sprawy życiowe.
Organ odwoławczy, mając na względzie obszerny materiał dowodowy uwzględniający nie tylko wnioski dowodowe stron, ale również szereg własnych ustaleń i działań podjętych przez organ pierwszej instancji, mających na celu ustalenie stanu faktycznego sprawy, uznał za nieuzasadniony zarzut pełnomocnika odwołującej, iż organ pierwszej instancji nie wyjaśnił wszystkich istotnych dla sprawy okoliczności. Organ II instancji wskazał, że prawidłowo organ pierwszej instancji przyjął, iż przedmiotem oceny w postępowaniu o wymeldowanie są okoliczności istniejące w dniu orzekania. Zatem gdyby nawet przyjąć, za odwołującą, iż z uwagi na istniejący konflikt i toczącą się sprawę rozwodową A. J. nie zamieszkiwał czasowo w miejscu pobytu stałego, to okoliczność ta, przy jednoczesnym ustaleniu, iż aktualnie zamieszkuje w spornym lokalu, nie ma znaczenia przy rozpatrywaniu niniejszej sprawy. Z uwagi jednak na żądanie pełnomocnika K. K. załączenia do akt sprawy uzasadnienia wyroku rozwodowego oraz protokołu rozprawy poprzedzającej jego wydanie, zwrócił się do Sądu Okręgowego w Ł.XII Wydziału Cywilnego Rodzinnego z prośbą o przesłanie kopii ww. dokumentów. Pismem z dnia 20 lipca 2009 roku sąd odmówił wydania ww. dokumentów. W ocenie organu odwoławczego uzyskanie powyższych dokumentów mogłoby pozwolić jedynie na ustalenie, czy w trakcie trwania sprawy rozwodowej A.J. nie zamieszkiwał w spornym lokalu, co nie stanowi przesłanki do wydania decyzji o jego wymeldowaniu, tym bardziej, że rozwód nastąpił w 2005 r. W związku z powyższym, organ odwoławczy stwierdził, iż nie widzi konieczności ponownego żądania od A.J. załączenia do akt sprawy omawianych dokumentów.
Ponadto organ odwoławczy wskazał, że pełnomocnik odwołującej w dalszej części odwołania podał, iż A. J. przedmiotowy lokal opuścił dopiero w 2006 r., po orzeczeniu wyroku rozwodowego i w tym zakresie powołuje się na zeznania świadków: A.R., M. S. i D. K. Zdaniem organu z powyższego wynika sprzeczność twierdzeń odwołującej co do daty opuszczenia przez A. J. spornego lokalu. Ponadto z zeznań ww. świadków wynika, że wiedza o opuszczeniu przez A. J. spornego lokalu jest jedynie wiedzą zasłyszaną od nieżyjącej już jego byłej żony C. J., a więc niemożliwa obecnie do zweryfikowania.
W ocenie organu odwoławczego zarówno A. R., jak i D. K.nie mają pewności co do aktualnego zamieszkiwania A. J. w miejscu pobytu stałego. Z zeznań M.S. wynika natomiast, że w ogóle nie zna A. J., mimo że zamieszkuje w tej samej nieruchomości, w której jest usytuowany sporny lokal od 1989 r., a przecież zdaniem odwołującej A.J. wyprowadził się w 2006 r. Zatem okoliczność ta również nie może świadczyć o niezamieszkiwaniu przez A.J. w miejscu pobytu stałego.
Organ odwoławczy przyznał, iż faktycznie organ meldunkowy nie odniósł się do zeznań D. K. w uzasadnieniu swojego rozstrzygnięcia. Jednak z uwagi na to, iż są jedynie powtórzeniem zeznań A. R.oraz M. S., organ odwoławczy uznał, iż uchybienie to nie miało wpływu na wynik niniejszej sprawy.
Organ II instancji wskazał, że bez znaczenia pozostaje również podnoszona okoliczność dotycząca braku zapalonych wieczorem świateł w spornym lokalu, jako świadcząca o niezamieszkiwaniu tam A. J., gdyż na wniosek K. K. został odłączony dopływ prądu do tego lokalu.
Odnosząc się natomiast do zarzutu braku obecności A. J. podczas przeprowadzonej kontroli meldunkowej, organ stwierdził, iż to, że A.J.jest rencistą nie oznacza, iż zobowiązany jest do ciągłego przebywania w miejscu zameldowania, a fakt posiadania tam rzeczy osobistych potwierdził podczas przeprowadzonych oględzin lokalu, przy udziale K. K., która powyższego faktu wówczas nie zakwestionowała.
Na powyższą decyzję skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Łodzi wniósł pełnomocnik K K. Zaskarżonej decyzji zarzucił: 1. naruszenie prawa materialnego, a w szczególności art. 15 ust. 2 ustawy o ewidencji ludności i dowodach osobistych poprzez jego niezastosowanie, co skutkowało utrzymaniem w mocy decyzji o odmowie A. J. w sytuacji zaistnienia przesłanek wskazanych w tym przepisie i uzasadniających wymeldowanie A. J.; 2. naruszenie przepisów postępowania, które miało wpływ na wynik sprawy, a w szczególności: art. 7 k.p.a., art. 75 k.p.a., art. 77 k.p.a. art. 78 k.p.a., art. 80 k.p.a. i art. 81 k.p.a. wskutek uchylenia się organu odwoławczego od wyczerpującego zgromadzenia i rozpatrzenia całokształtu materiału dowodowego zebranego w toku postępowania, a w konsekwencji zaniechania rzetelnego wyjaśnienia stanu faktycznego niniejszej sprawy i dokonania dowolnej oceny dowodów, w szczególności w drodze: - powstrzymania się przez organ od zgromadzenia materiału procesowego pozwalającego wyczerpująco rozpoznać sprawę i nieuwzględnienia wniosku dowodowego skarżącej o zobowiązanie A.J. do złożenia uzasadnienia wyroku orzekającego jego rozwód z C. J. w sprawie o sygn. akt [...] oraz protokołu rozprawy poprzedzającej jego wydanie, w sytuacji gdy organ pierwszej instancji uznał, że A. J. opuścił sporny lokal w czasie trwania postępowania rozwodowego, a sam A. J. w toku postępowania odwoławczego przyznał, że powodem rozwodu była jego zdrada małżeńska, a tym samym powyższe dokumenty mogą wskazywać aktualne miejsce zamieszkania A. J., - uznania za wiarygodne zeznań świadków R. K. i K. N.w sytuacji, gdy świadkowi ci zeznali, że A. J. nigdy nie wyprowadzał się z lokalu nr [...], a organ pierwszej instancji stwierdził, że taki fakt miał jednak miejsce, - nieprawidłowej oceny zeznań świadków A.R., D. K, oraz M.S. w sytuacji, gdy zeznania te są zgodne wewnętrznie, dowodzą okoliczności stwierdzonych "naocznie", a nadto potwierdzają fakt wyprowadzenia się i niezamieszkiwania A. J. w spornym lokalu, - ustalenia faktu zamieszkiwania A. J. w miejscu jego zameldowania wyłącznie w oparciu o znajdujące się w tym lokalu rzeczy męskie oraz zeznania jego sąsiadów R. K. i K. N., którym sam organ pierwszej instancji nie dał wiary co do okoliczności, iż A. J. nigdy nie wyprowadzał się z przedmiotowego lokalu, - pominięcia faktu, iż sporny lokal posiada skrzynkę pocztową którą zakłada się w przypadku częstego nieprzebywania pod danym adresem, nienależytej oceny nieobecności w lokalu A.J., będącego rencistą, w czasie niezapowiedzianej wizji lokalnej w dniu 20 sierpnia 2008 roku, - pominięcia dowodu z przesłuchania A. J. w dniu [...] roku oraz dowodu z dokumentu w postaci zaświadczenia Zakładu A z dnia 17 sierpnia 2009 roku, z którego wynika, że A. J. pracuje w ww. Zakładzie od dnia 17 lutego 2009 roku, a tym samym wbrew zeznaniom A.J. nie pracował on w tym zakładzie w dacie 20 sierpnia 2008 roku, tj. w dacie przeprowadzenia kontroli meldunkowej, w czasie której organ kontrolujący stwierdził jego nieobecność w lokalu przy ul. [...], - niezasadnej oceny złożonych do akt dokumentów ze sprawy o sygn. [...] toczącej się przed Sądem Okręgowym w Ł.Wydział Cywilny w postaci pozwu C. J. oraz załączonego do pozwu jej oświadczenia z dnia [...] roku o stanie rodzinnym, majątku, dochodach i źródłach utrzymania, w sytuacji gdy w uzasadnieniu pozwu C.J. stwierdziła, iż jest jedynym najemcą mieszkania przy ul. [...], natomiast w oświadczeniu o stanie rodzinnym, majątku, dochodach i źródłach utrzymania podała, iż zamieszkuje sama, co wynika wprost z rubryki "Stan rodzinny"; - art. 10 § 1 k.p.a., art. 79 k.p.a. poprzez niezawiadomienie skarżącej i jej pełnomocnika o terminie przesłuchania A. J.przeprowadzonego w dniu 11 sierpnia 2009 roku, a w konsekwencji pozbawienie skarżącej możliwości wzięcia udziału w tym przesłuchaniu, a nadto uniemożliwienie skarżącej wypowiedzenia się przed wydaniem zaskarżonej decyzji co do zebranych materiałów i dowodów oraz złożenia końcowego oświadczenia w sprawie oraz niepoinformowanie skarżącej o nieuwzględnieniu wniosku dowodowego, a tym samym pozbawienie skarżącej czynnego udziału w postępowaniu. Pełnomocnik skarżącej wniósł o uchylenie zaskarżonej decyzji w całości. W uzasadnieniu skargi podniósł, że uszło uwadze organu, iż M. S. obserwowała okna spornego lokalu i nie widziała zapalonego światła, a informacje od niej uzyskane potwierdzają zeznania skarżącej oraz świadka M. B., a stan taki trwał już przed odłączeniem prądu. Ponadto podniósł, że pominięcie zeznań naocznego świadka jakim jest D. K., stanowi uchybienie, które niewątpliwie miało wpływ na wynik niniejszej sprawy.
W odpowiedzi na skargę Wojewoda Ł. wniósł o jej oddalenie, argumentując jak w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji. Odnosząc się do zarzutu skargi dotyczącego naruszenia art. 10 k.p.a. i art. 79 k.p.a. wskazał, że pełnomocnik skarżącej został zawiadomiony o zakończeniu postępowania i możliwości zapoznania się z materiałem dowodowym przed wydaniem zaskarżonej decyzji oraz został z nim zapoznany nie kwestionując prawidłowości przyjęcia wyjaśnień A. J., które zawierały informacje o okolicznościach znanych w toku postępowania.
W dniu 7 tycznia 2010 r. wpłynęło do Sądu pismo procesowe uczestnika postępowania A. J.. Uczestnik ustosunkowując się do zarzutów skargi podał, że jego świadkami są najbliżsi sąsiedzi, zamieszkujący w tej samej klatce, natomiast zeznania świadków skarżącej nie zasługują na wiarę, gdyż mieli oni i mają nadal bezpośredni interes osobisty w rozstrzygnięciu o jego wymeldowaniu. Podał, że wbrew twierdzeniom skarżącej nie posiada skrytki pocztowej.
Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje:
Skarga nie jest zasadna.
Zgodnie z art. 1 § 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz.U. nr 153, poz. 1269 ze zm.) sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę administracji publicznej. Kontrola, o której mowa w § 1 sprawowana jest pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej (§ 2 art. 1 tej ustawy).
Stosownie do treści art. 3 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.) sądy administracyjne sprawują kontrolę działalności administracji publicznej i stosują środki określone w ustawie.
W myśl zaś art. 145 § 1 wymienionej ustawy sąd uwzględniając skargę na decyzję lub postanowienie:
1/ uchyla decyzję lub postanowienie w całości lub w części jeżeli stwierdzi:
a/ naruszenie prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy;
b/ naruszenie prawa dające podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego;
c/ inne naruszenie przepisów postępowania, jeżeli mogło ono mieć istotny wpływ na wynik sprawy;
2/ stwierdza nieważność decyzji lub postanowienia w całości lub w części, jeżeli zachodzą przyczyny określone w art.156 kodeksu postępowania administracyjnego lub w innych przepisach;
3/ stwierdza wydanie decyzji lub postanowienia z naruszeniem prawa, jeżeli zachodzą przyczyny określone w kodeksie postępowania administracyjnego lub innych przepisach.
Z wymienionych przepisów wynika, iż sąd bada legalność zaskarżonej decyzji, czy jest ona zgodna z prawem materialnym, określającym prawa i obowiązki stron oraz z prawem procesowym, regulującym postępowanie przed organami administracji publicznej.
Badając legalność zaskarżonej decyzji Sąd nie stwierdził naruszenia przez organ administracji przepisów prawa materialnego bądź procesowego w stopniu uzasadniającym uchylenie zaskarżonej decyzji.
Podstawę materialnoprawną rozstrzygnięcia w niniejszej sprawie stanowiły przepisy ustawy z dnia 10 kwietnia 1974 roku o ewidencji ludności i dowodach osobistych (Dz.U. z 2006 r., Nr 139, poz. 993 ze zm.). Zgodnie z treścią art. 15 ust. 2 tej ustawy organ gminy wydaje na wniosek strony lub z urzędu decyzję w sprawie wymeldowania osoby, która opuściła miejsce pobytu stałego lub czasowego trwającego ponad 3 miesiące i nie dopełniła obowiązku wymeldowania się.
Powyższe brzmienie przepis art. 15 ust. 2 ustawy uzyskał z dniem 1 maja 2004 roku w wyniku nowelizacji dokonanej ustawą z dnia 16 kwietnia 2004 r. o zmianie ustawy o ewidencji ludności i dowodach osobistych (Dz. U. Nr 93, poz. 887).
Oznacza to, iż do wymeldowania w trybie administracyjnym niezbędne jest spełnienie następujących przesłanek: faktyczne opuszczenie lokalu oraz niedopełnienie obowiązku wymeldowania się.
Sąd stwierdził, że organy administracji orzekające w niniejszej sprawie prawidłowo zebrały materiał dowodowy i oceniły w granicach prawem przewidzianej swobody, co w efekcie doprowadziło do prawidłowej oceny stanu faktycznego, przedstawionej w uzasadnieniach decyzji.
Zameldowanie i wymeldowanie są aktami rejestracji danych dotyczących pobytu danej osoby w określonym lokalu bądź ustania tego pobytu w dotychczasowym miejscu (opuszczenia lokalu).
Jak stanowi przepis art. 6 ust. 1 ustawy o ewidencji ludności i dowodach osobistych, pobytem stałym jest zamieszkiwanie w określonej miejscowości pod oznaczonym adresem z zamiarem stałego przebywania. Zgodnie z utrwalonym orzecznictwem Naczelnego Sądu Administracyjnego, wymagana prawem przesłanka zameldowania jest zatem spełniona, gdy istnieją łącznie warunki określone w tym przepisie, a mianowicie dana osoba przebywa w lokalu i ma zamiar stałego w nim przebywania. Przebywanie pod oznaczonym adresem nie stanowi spełnienia przesłanki zameldowania, jeśli nie towarzyszą temu okoliczności wskazujące na zamiar stałego związania się z tym miejscem pobytu. Zamieszkanie w lokalu w rozumieniu art. 6 ust. 1 ustawy winno łączyć się ze skoncentrowaniem w tym lokalu (z przeniesieniem do tego lokalu) centrum życiowego danej osoby.
Wymaganą prawem przesłankę wymeldowania stanowi zatem ustanie pobytu w lokalu - nieprzebywanie w lokalu. Podkreślić należy, iż ugruntowany w orzecznictwie Naczelnego Sądu Administracyjnego pogląd dotyczący dobrowolności i trwałości "opuszczenia dotychczasowego miejsca pobytu" nie stracił na aktualności w związku z orzeczeniem Trybunału Konstytucyjnego z dnia 27 maja 2002 r. (sygn. akt K 20/01) - w wyniku którego z dniem 19 czerwca 2002 r. utracił moc art. 9 ust. 2 powołanej wyżej ustawy.
Przesłanka opuszczenia dotychczasowego miejsca pobytu stałego w rozumieniu art. 15 ust. 2 ustawy o ewidencji ludności i dowodach osobistych jest spełniona, jeżeli opuszczenie to ma charakter trwały i jest dobrowolne.
Jeżeli zatem strona została usunięta z lokalu w drodze przymusu fizycznego czy psychicznego bądź uniemożliwiono jej dostęp do lokalu np. wobec wymiany zamków w drzwiach, to nie można uznać tego za opuszczenie dotychczasowego miejsca stałego pobytu (por. wyroki Naczelnego Sądu Administracyjnego: z dnia 17 marca 2003 r., sygn. akt V SA 2323/02).
Za równoznaczną z opuszczeniem lokalu w rozumieniu art. 15 ust. 2 ustawy o ewidencji ludności i dowodach osobistych należy uznać sytuację, w której osoba dotychczas zameldowana została usunięta z lokalu i do niego niedopuszczona, nie skorzystała we właściwym czasie z przysługujących jej środków prawnych umożliwiających powrót do lokalu. Jeżeli natomiast strona podjęła przewidziane prawem środki w celu obrony swych praw do przebywania w tym lokalu, to wówczas nie można uznać za dobrowolne opuszczenie przedmiotowego lokalu (por. wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 22 sierpnia 2000 r., sygn. akt V SA 108/00, LEX nr 49954).
A zatem zgodnie z ugruntowanym orzecznictwem sądów administracyjnych spełnienie przesłanki opuszczenia przez zainteresowaną osobę dotychczasowego miejsca pobytu stałego następuje wówczas, gdy jest ono dobrowolne i wynika z jej własnej woli. Koniecznym jest zatem dokonanie oceny zamiaru osoby, która ma być wymeldowana. Jednakże ocena ta nie może być oceną bezkrytyczną. Niezbędnym jest uwzględnienie obiektywnych przesłanek opuszczenia, takich jak : powód opuszczenia, możliwość dostępu do lokalu, wola powrotu i utrzymywania związków z miejscem stałego pobytu, jak również pogodzenie się z dalszym niezamieszkiwaniem w nim.
Zgodzić się należy ze stanowiskiem Wojewody Ł że w ustalonym stanie faktycznym obowiązujące przepisy prawa nie dostarczyły podstaw do wymeldowania A.J. z pobytu stałego. Organy administracji zasadnie rozważały kwestie dotyczące braku opuszczenia lokalu, braku skoncentrowania spraw życiowych poza miejscem pobytu stałego, braku przeniesienia rzeczy ze spornego lokalu do nowego miejsca pobytu, braku przeszkód w swobodnym korzystaniu z lokalu.
W ocenie Sądu, stan faktyczny niniejszej sprawy wskazywał więc, iż nie została spełniona przesłanka opuszczenia przez A. J. lokalu przy ul. [...].
Z Karty Osobowej Mieszkańca (KOM) wynika, że A. J., urodzony [...]roku, jest zameldowany w lokalu nr [...] od [...] roku. Z notatki służbowej z dnia [...] r., sporządzonej przez Naczelnika Sekcji Prewencji VII Komisariatu Policji Komendy Miejskiej Policji w Ł. wynika, że w trakcie przeprowadzonej kontroli ustalono, iż A. J. przebywa pod adresem [...]od 1992 i zamieszkuje nadal.
Zdaniem Sądu, z powyższych ustaleń wynika, że skarżący nie zerwał w sposób definitywny więzi z lokalem, skoro w nim przebywa. Wprawdzie A. J. podał w dniu 19 sierpnia 2008 r. (protokół przesłuchania strony - k. 22 akta administracyjne), że jakiś okres nie bywał w lokalu podczas obecności żony z uwagi na konflikt, nie oznacza to jednak, iż zrezygnował z zamieszkiwania w tym lokalu, skoro mieszkał w nim przed śmiercią żony i mieszka obecnie, mając do niego swobodny dostęp.
Przebywanie przez stronę postępowania w innym lokalu ze względu na konflikt rodzinny nie świadczy o zamiarze trwałego opuszczenia dotychczasowego miejsca pobytu stałego. Nieprzebywanie A. J. w sposób ciągły w przedmiotowym lokalu spowodowane było trwającym konfliktem z żoną, toczącą się sprawą rozwodową w roku 2005, nie doprowadziło powyższe jednak do sytuacji, że była żona przestała wpuszczać męża do lokalu, zabrała mu klucze do mieszkania i uniemożliwiała przebywanie w nim, skoro przed jej śmiercią w roku 2007 w spornym lokalu zamieszkiwał. Z oświadczeń A. J., składanych w toku postępowania administracyjnego, wyraźnie wynika, iż nie opuścił miejsca stałego pobytu w sposób trwały, mieszka w nim i zamierza dalej w tym lokalu mieszkać. Zachowanie strony świadczy o tym, że nie zrezygnował z koncentracji życia w lokalu przy ul. [...].
Opuszczenie lokalu jest to nie tylko fizyczne nieprzebywanie w lokalu, ale i zamiar opuszczenia danego lokalu, z jednoczesnym zerwaniem związków z dotychczasowym lokalem i założeniem w nowym ośrodku swoich osobistych i majątkowych interesów. Zamiar ten można określić na podstawie obiektywnych, możliwych do stwierdzenia okoliczności (por. wyrok NSA z dnia 5 stycznia 2007 roku, sygn. akt II OSK 133/06, Lex nr 327831). Dlatego też opuszczenie lokalu powinno być dobrowolne, połączone z zabraniem wszystkich swoich rzeczy z zajmowanego lokalu i skoncentrowaniem swojego centrum życiowego poza miejscem pobytu stałego.
Opuszczenie miejsca pobytu stałego, w świetle art. 15 ust. 2 ustawy o ewidencji ludności i dowodach osobistych, wiąże się z całkowitym usunięciem z zajmowanego lokalu wszystkich przedmiotów służących do życia codziennego (mebli i innych rzeczy) i skoncentrowaniem centrum życiowego poza miejscem tego pobytu, a więc związane jest z wyprowadzeniem się z lokalu i zabraniem wszystkich rzeczy. Rezygnacja z prawa do przebywania w lokalu musi nastąpić w sposób wyraźny, poprzez złożenie stosownego oświadczenia woli, jak i w drodze odpowiedniego zachowania się, które w sposób niebudzący wątpliwości wyraża wolę danej osoby (patrz powołany wyżej wyrok NSA z dnia 5 stycznia 2007 roku).
W tej sprawie A. J. nie wyraził w sposób wyraźny woli opuszczenia miejsca pobytu stałego i zamieszkania na stałe w innym lokalu. Z akt sprawy nie wynika, że zabrał on meble i inne przedmioty z lokalu przy ul. [...]i przeniósł swoje centrum życiowe do innego lokalu.
W ocenie Sądu, skarżąca nadmierne znaczenie przypisuje wyrokowi rozwodowemu małżonków A. i C.J. w sprawie o sygn. akt [...]. Jak wynika z akt administracyjnych Sąd Okręgowy w Ł. XII Wydział Cywilny Rodzinny odmówił przesłania żądanych przez organ II instancji akt tej sprawy. Ponadto wyroku tego nie można oceniać w oderwaniu od całokształtu okoliczności faktycznych sprawy. Z tych okoliczności, których nie chce uwzględnić skarżąca, wynika niewątpliwie, że A. J.wprawdzie rozwiódł się z C. J., ale to nie była żona wystąpiła z wnioskiem o jego wymeldowanie, a z akt sprawy wynika, że opłacała ona należności czynszowe za trzy osoby, a więc i za byłego męża, co potwierdzają świadkowie skarżącej, związani z administrowaniem budynkiem przy ul. [...], w którym usytuowany jest sporny lokal, tj. R. K. - k. 88 protokół zeznań akta administracyjne, A. R.i – protokół zeznań k. 86 akta administracyjne oraz M. S. - protokół zeznań - k.87 akta administracyjne. Orzeczenie rozwodu wyłącznie z winy męża A. J. nie oznacza, że były małżonek automatycznie przestał koncentrować swoje życie w lokalu, w którym jest zameldowany. Nie można też wykluczyć sytuacji, że stosunki małżonków po rozwodzie mogą ulec poprawie i wspólne ich zamieszkania jest możliwe, albo konieczne z uwagi na brak możliwości zamieszkania przez jednego z nich w innym lokalu. Ponadto prawidłowo przyjęły organy orzekające w niniejszej sprawie, że obowiązkiem ich jest orzekanie na podstawie stanu prawnego i faktycznego z dnia wydania decyzji. Zaś na dzień orzekania przez organy meldunkowe stan faktyczny sprawy jest taki, że A. J. ma swobodny dostęp do lokalu, posiada w nim swoje rzeczy i swobodnie z niego korzysta, co potwierdza m.in. wizja lokalna.
Zauważyć też należy, że wnioskodawczyni jest właścicielem lokalu od 6 sierpnia 2007 r. Jak wynika z aktu notarialnego – umowy sprzedaży spornego lokalu, pełnomocnik sprzedającego oświadczył, że lokal ten zajmowany jest przez najemców (a nie przez najemcę), którym wielokrotnie składana była oferta jego nabycia na preferencyjnych warunkach. K..K. oświadczyła zaś, że przedmiot sprzedaży, w tym stan prawny jest jej znany. A zatem twierdzenie skarżącej, że nie wiedziała, iż w lokalu zameldowane są inne osoby nie znajduje uzasadnienia. To, że umowa najmu lokalu nr [..] została podpisana przez C. J., jak zeznaje A.R., nie przesądza o tym, iż najemcą lokalu była wyłącznie C. J.biorąc pod uwagę to, że w tym czasie C. J. i A. J. byli małżeństwem oraz mając na uwadze treść art. 6801 Kodeksu cywilnego. Z kolei to, że nieżyjąca C. J. w pozwie z dnia 27 września 2007 roku (k. 147 akta administracyjne) o unieważnienie aktu notarialnego z dnia 6 sierpnia 2007 r. dotyczącego sprzedaży lokalu mieszkalnego nr [...], tj. mieszkania zakładowego przydzielonego jej przez Zakłady B, podała, że jest jedynym najemcą lokalu, może co najwyżej świadczyć o tym, że w jej ocenie, skoro był to lokal zakładowy i ona podpisała umowę najmu, była jego jedynym najemcą. Powyższe nie przesądza natomiast o tym, jak podnosi pełnomocnik skarżącej, że C. J.sama zamieszkiwała w tym lokalu. Również to, że w oświadczeniu o stanie majątkowym z dnia 27 września 2007 r. podała, że sama prowadzi gospodarstwo domowe nie oznacza, że w lokalu tym nie mieszkał jej były mąż – A. J., z którym nie prowadziła wspólnego gospodarstwa.
Nieobecność A. J.w spornym lokalu podczas wizji lokalnej w dniu 20 sierpnia 2008 r. też nie przesądza o tym, że nie mieszka on w tym lokalu, gdyż nie odpowiada wskazanej wyżej definicji opuszczenia lokalu.
Odnosząc się do zarzutu skargi dotyczącego pominięcia przez organ I instancji zeznań świadka D. K.wskazać należy, że zgodnie z zasadą wyrażoną w art. 15 k.p.a., każda sprawa administracyjna, jeżeli zawisła przed organem II instancji na skutek wniesienia przez stronę środka zaskarżenia wymaga ponownego rozpoznania i rozstrzygnięcia, a nie tylko kontroli postępowania przeprowadzonego przez organ I instancji. Innymi słowy w postępowaniu odwoławczym ma miejsce ponowne merytoryczne rozstrzygnięcie sprawy, gdyż organ odwoławczy nie jest związany poczynionymi przez organ I instancji ustaleniami oraz dokonaną ich oceną.
W niniejszej sprawie organ II instancji dokonał ponownego rozpoznania sprawy i rozstrzygnął sprawę na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 k.p.a. Organ odwoławczy wziął pod uwagę zarzut odwołania dotyczący nieuwzględnienia przez organ I instancji w uzasadnieniu decyzji zeznań świadka D. K. i ustosunkował się do nich.
Za niezasadny uznać należy także zarzut skargi dotyczący braku wiarygodności zeznań świadków potwierdzających zamieszkiwanie A.J. w spornym lokalu z tego powodu, iż zeznali, że nigdy nie opuścił on lokalu przy ul. [...], podczas gdy sam A.J. podał, że nie przebywał w lokalu ze względu na konflikt z żoną. Wskazać należy, że zeznania powyższych świadków służyły ustaleniu, czy A. J. mieszka w spornym lokalu, nieprecyzyjne określenie, czy brak wiedzy o zdarzeniach z przeszłości nie może stanowić o braku wiarygodności zeznań tych świadków, w sytuacji, gdy są to osoby zamieszkujące w lokalach usytuowanych obok spornego lokalu.
Za niezasadne Sąd uznał naruszenie przez organ II instancji art. 7, art. 75 k.p.a., art. 77 k.p.a., art. 78 k.p.a. oraz art. 80 i art. 81 k.p.a. Oceniając zaskarżoną decyzję należy stwierdzić, że organ II instancji dokonał analizy materiału dowodowego zgromadzonego w sprawie, wziął pod uwagę wszystkie okoliczności sprawy i dokonał ich prawidłowej oceny. Skoro bowiem ustalono, że A.J. nie przeniósł swojego centrum życiowego w inne miejsce, okoliczności pozwalające na stwierdzenie niezaistnienia przesłanki przewidzianej w art. 15 ust. 2 ustawy o ewidencji ludności i dowodach osobistych, uznać należało za udowodnione.
Nie zasługuje także na uwzględnienie zarzut dotyczący naruszenia art. 10 § 1 k.p.a. oraz 79 k.p.a. poprzez niezawiadomienie skarżącej i jej pełnomocnika o terminie przesłuchania A. J. w dniu 11 sierpnia 2009 r. Wskazać należy, że w powyższym dniu A. J. stawił się w związku z wniesionym przez skarżącą odwołaniem i potwierdził swoje dotychczasowe stanowisko prezentowane w sprawie. Z oświadczeniem A. J.zapoznał się pełnomocnik skarżącej w dniu 7 września 2009 r., który w dniu 14 września 2009 r. złożył pismo procesowe w sprawie i wówczas nie podnosił powyższego zarzutu i nie żądał kolejnego przesłuchania A.J. w jego obecności.
Należy podkreślić, że ewidencja ludności jest instytucją służącą odzwierciedleniu stanu faktycznego, dostarcza organom wiedzy o rzeczywistym miejscu pobytu osoby. W niniejszej sprawie ewidencja odzwierciedla stan faktyczny i brak jest podstaw do usuwania informacji o zameldowaniu A. J., gdyż informacja ta nie przestała obrazować, wynikającego z uprzedniego zgłoszenia, stanu faktycznego.
Wskazać należy, że art. 15 ust. 2 ustawy o ewidencji ludności i dowodach osobistych służy celom ewidencyjnym, a nie rozwiązywaniu problemów o charakterze cywilnym, w tym wnoszenia opłat za korzystanie z lokalu. Zauważyć należy, że Sąd Rejonowy dla Łodzi Widzewa w Łodzi, II Wydział Cywilny sygn. akt [...] po rozpoznaniu sprawy z powództwa K. K. przeciwko M.J.i A.J. o wydanie i zapłatę postanowił zawiesić postępowanie na podstawie art. 177 1 pkt 1 k.p.c. do czasu prawomocnego zakończenia sprawy toczącej się w Sądzie Okręgowym w Łodzi o sygn. akt [...]
Dodać należy, że w orzecznictwie Naczelnego Sądu Administracyjnego istnieje pogląd, że "podmiotem mającym w sprawie załatwianej decyzją o odmowie zameldowania czy też wymeldowania interes prawny ma, czyli jest stroną w rozumieniu art. 28 k.p.a., osoba, co do odmowy zameldowania lub wymeldowania, której z danego lokalu toczy się postępowanie kończące się decyzją. Inne osoby, a więc takie, którym przysługują prawa do przedmiotowego lokalu, nie mogą być uznawane za strony w tym postępowaniu ze względu na brak interesu prawnego, bez względu na to, czy ustawodawca wskazuje, iż potwierdzają pobyt w danym lokalu (właściciel lokalu). Właściciel dla ochrony swoich prywatnych interesów prawnych ma drogę postępowania cywilnego, która służy mu np. do doprowadzenia do usunięcia określonej osoby z lokalu (eksmisji), ta jednak okoliczność nie może być wykorzystywana do powoływania się na istnienie interesu prawnego właściciela w sprawie o odmowę zameldowania lub wymeldowania, w której załatwieniu ma on wyłącznie interes faktyczny (por. wyrok NSA z dnia 19 stycznia 2009 r. sygn. akt II OSK 1802/07 oraz wyrok NSA z dnia 30 grudnia 2008 r. sygn. akt II OSK 1730/07.
Według wskazanego orzecznictwa K. K. jako właścicielka lokalu nr [...] nie ma interesu prawnego w wymeldowaniu A.J., a wyłącznie interes faktyczny.
Z powyższych względów, Sąd na podstawie art. 151 ustawy – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnym orzekł jak w sentencji.
Źródło: Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych (orzeczenia.nsa.gov.pl), pozyskano 21.07.2026. · Źródło