III SA/Łd 56/13

Dnia 4 lipca 2013 roku Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi – Wydział III w składzie następującym: Przewodniczący: Sędzia NSA Janusz Nowacki po rozpoznaniu w dniu 4 lipca 2013 roku na posiedzeniu niejawnym wniosku B. S. o przyznanie prawa pomocy w zakresie całkowitym poprzez zwolnienie od kosztów sądowych i ustanowienie adwokata w sprawie ze skargi B. S. na Rektora Politechniki [...] w przedmiocie odmowy przyjęcia na studia doktoranckie postanawia: odmówić skarżącemu przyznania prawa pomocy przez zwolnienie od kosztów sądowych i ustanowienie adwokata 4 6 B. S. złożył na urzędowym formularzu wniosek o przyznanie prawa pomocy poprzez zwolnienie od kosztów sądowych i ustanowienie adwokata w sprawie ze skargi na Rektora Politechniki [...] w przedmiocie odmowy przyjęcia na studia doktoranckie. W złożonym oświadczeniu o stanie rodzinnym, majątku i dochodach skarżący podał, że prowadzi gospodarstwo domowe wspólnie z 53-letnim bratem M. Obaj utrzymują się z renty inwalidzkiej jego brata, w wysokości ok. 700 zł. Jedyny ich majątek stanowi mieszkanie o pow. 48 m2. W uzasadnieniu wniosku skarżący dodatkowo wyjaśnił, że jest osobą bezrobotną, bez prawa do zasiłku. Cierpi na zespól lękowo-depresyjny, który uniemożliwia mu normalne funkcjonowanie. Ponadto skarżący oświadczył, że nie zatrudnia i nie pozostaje w innym stosunku prawnym z adwokatem, radcą prawnym, doradcą podatkowym i rzecznikiem patentowym. Z uwagi na fakt, że zawarte w powyższym wniosku oświadczenia okazały się niewystarczające do oceny rzeczywistego stanu majątkowego i możliwości płatniczych skarżącego, zarządzeniem z dnia 24 kwietnia 2013 roku wezwano wnioskodawcę do złożenia dodatkowych dokumentów i informacji dotyczących jego sytuacji majątkowej, w tym do wyjaśnienia kwestii ewentualnego posiadania zasobów pieniężnych w postaci oszczędności lub papierów wartościowych (z uwagi na brak wypełnienia rubryki nr 7.2.1. złożonego formularza PPF), nadesłania wyciągów z ewentualnie posiadanych przez skarżącego i jego brata rachunków bankowych z okresu ostatnich 3 miesięcy, przedstawienia decyzji właściwego urzędu pracy potwierdzającej status skarżącego jako osoby bezrobotnej oraz określania kwoty wydatków przeznaczanych na utrzymanie rodziny i podstawowe opłaty eksploatacyjne oraz leki wraz z podaniem źródła finansowania tych wydatków – w terminie 7 dni, pod rygorem odmowy przyznania prawa pomocy. Wezwanie w powyższej kwestii wraz ze stosownym pouczeniem o skutkach jego niewykonania zostało doręczone skarżącemu w dniu 30 kwietnia 2013 roku. Z uwagi na fakt, że w zakreślonym terminie skarżący nie nadesłał wymaganych dodatkowych dokumentów dotyczących jego sytuacji majątkowej i zdolności płatniczych, postanowieniem z dnia 7 czerwca 2013 r. referendarz sądowy w Wojewódzkim Sądzie Administracyjnym w Łodzi odmówił przyznania skarżącemu prawa pomocy w zakresie całkowitym poprzez zwolnienie od kosztów sądowych i ustanowienie adwokata. Na powyższe postanowienie B. S. wniósł sprzeciw. W jego uzasadnieniu wskazał, że "jeżeli Sąd będzie się kurczowo trzymał ustalaniem, co ja mam a czego nie mam (...) a nie zajmowaniem się sprawą sporną między mną a politechniką, to jestem zmuszony wycofać sprawę". Skarżący wyjaśnił, że nie ma żadnych kont bankowych a jeżeli ma to z zerowym kontem, utrzymuje się z resztek oszczędności. Nie ma pracy, przez co nie posiada źródła utrzymania. Jest zarejestrowany w Urzędzie Pracy bez prawa do zasiłku. Skarżący nie dołączył do sprzeciwu żadnych dokumentów na poparcie swych twierdzeń. W jego ocenie, w dobie internetu i rozwiniętej komunikacji, to Sąd winien ustalić dane dotyczące jego sytuacji majątkowej, gdyż on "nie ma zdrowia i środków na bieganie po urzędach". Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Zgodnie z treścią art. 243 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Z 2012 r. poz. 270 t. j.), prawo pomocy może być przyznane stronie na jej wniosek złożony przed wszczęciem postępowania lub w toku postępowania. Jednocześnie ustawodawca w art. 246 § 1 p.p.s.a. uzależnił przyznanie prawa pomocy od wykazania przez stronę, że nie ma ona środków na poniesienie jakichkolwiek kosztów postępowania (przyznanie prawa pomocy w zakresie całkowitym) lub że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny (przyznanie prawa pomocy w zakresie częściowym). Prawo pomocy jest instytucją stanowiącą wyjątek od zasady ponoszenia kosztów postępowania przez strony postępowania. Z tego względu przesłanki zastosowania tej instytucji winny być interpretowane w sposób ścisły. Udzielenie prawa pomocy jest formą dofinansowania strony postępowania z budżetu państwa i powinno mieć miejsce tylko w sytuacjach, w których zdobycie przez stronę środków na sfinansowanie udziału w postępowaniu jest rzeczywiście, obiektywnie niemożliwe. Zatem strona występująca na drogę postępowania sądowego winna mieć świadomość obowiązku ponoszenia kosztów tego postępowania, a wnosząc o zwolnienie z tego obowiązku musi uprawdopodobnić, w sposób bardzo rzetelny, okoliczności przemawiające za uwzględnieniem wniosku. Analiza przedstawionych przez skarżącego informacji, zawartych w składanym urzędowym formularzu wskazuje, iż wniosek skarżącego nie zasługuje na uwzględnienie. Stosownie bowiem do treści art. 252 § 1 p. p. s. a. wniosek o przyznanie prawa pomocy powinien zawierać oświadczenie strony obejmujące dokładne dane o stanie majątkowym i dochodach, a jeżeli wniosek składa osoba fizyczna, ponadto dokładne dane o stanie rodzinnym. Z kolei zgodnie z art. 255 p. p. s. a., jeżeli oświadczenie strony zawarte we wniosku okaże się niewystarczające dla oceny jej rzeczywistego stanu majątkowego i możliwości płatniczych oraz stanu rodzinnego lub budzi wątpliwości, strona jest obowiązana złożyć na wezwanie, w zakreślonym terminie, dodatkowe oświadczenie lub przedłożyć dokumenty źródłowe dotyczące jej stanu majątkowego, dochodów lub stanu rodzinnego. W związku z tym należy podkreślić, że to na wnioskodawcy spoczywa ciężar wykazania, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania. W rozpatrywanej sprawie wnioskodawca w złożonym na formularzu wniosku nie wykazał, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania bez uszczerbku swego koniecznego utrzymania. Nie złożył również wyjaśnień i dokumentów wymienionych w zarządzeniu z dnia 24 kwietnia 2013r. Uniemożliwia to wyjaśnienie takich kwestii jak posiadanie przez niego zasobów pieniężnych czy rachunków bankowych oraz ustalenie czy skarżący faktycznie posiada status osoby bezrobotnej gdyż nie została złożona decyzja właściwego urzędu pracy Skarżący ponadto nie udokumentował, jaką kwotę miesięcznie przeznacza na utrzymanie rodziny i podstawowe opłaty eksploatacyjne oraz niezbędne leki. Za chybiony należy uznać zarzut skarżącego zawarty w sprzeciwie, że to Sąd winien dotrzeć do informacji dotyczących jego sytuacji majątkowej. Jak już powyżej wskazano, to na skarżącym jako stronie wnioskującej o zwolnienie od kosztów sądowych ciąży obowiązek przedstawienia wszelkich okoliczności wskazujących, iż mimo podjęcia wszelkich starań, nie jest w stanie, ze względu na swoją sytuację majątkową i rodzinną, ponieść pełnych kosztów postępowania. Informację składaną sądowi należy podać w sposób pełny i rzetelny. Zatem w sytuacji braku żądanych informacji Sąd nie ma możliwości rzeczywistej oceny sytuacji skarżącego. Skoro strona uchyliła się od przedstawienia wskazanej przez Sąd dokumentacji, do dostarczenia której została zobowiązana na podstawie art. 255 p.p.s.a., powinna liczyć się z tym, że Sąd nie będzie miał wystarczających podstaw do uznania jej oświadczeń i twierdzeń za uprawdopodobnione, a tym samym uzasadniające przyznanie prawa pomocy (por. postanowienie NSA z dnia 19 kwietnia 2012 r. sygn. akt II FZ 170/12, LEX nr 1137689). Reasumując Sąd uznał, że B. S. nie wykazał, iż znajduje się w trudnej sytuacji majątkowej uzasadniającej przyznanie mu prawa pomocy w zakresie całkowitym. W związku z czym, na podstawie art.246 § 1 pkt 2 w związku z art.245 § 2 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, Sąd orzekł jak w sentencji postanowienia. ----------------------- 4 2