III SA/Łd 563/11

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi – Wydział III w składzie następującym: Przewodniczący: Sędzia WSA Krzysztof Szczygielski Sędziowie: Sędzia NSA Janusz Nowacki Sędzia WSA Małgorzata Łuczyńska (spr.) Protokolant: Asystent sędziego Paweł Pijewski po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 16 września 2011 r. sprawy ze skargi S. S. na decyzję Wojewody [...] z dnia [...] nr [...] w przedmiocie zwrotu nienależnie pobranego świadczenia oddala skargę. Decyzją z dnia 28 lutego 2011 roku, Prezydent Miasta Ł. na podstawie art. 9 ust. 1 pkt 14 lit. c, art. 76 ust. 1 i 2 pkt 1 ustawy o promocji zatrudnienia i instytucjach rynku pracy oraz art. 104 k.p.a. orzekł o zwrocie przez S. S. nienależnie pobranego zasiłku dla bezrobotnego za okres od dnia 27 kwietnia 2009 roku do dnia 30 czerwca 2009 roku w kwocie 1440,50 zł. Nie zgadzając się z treścią powyższej decyzji S. S. wniósł odwołanie. Decyzją z dnia [...] Wojewoda [...] utrzymał zaskarżoną decyzję organu I instancji w mocy. Organ odwoławczy ustalił następujący stan faktyczny. Decyzją z dnia 23 lipca 2009 roku., wydaną na podstawie art. 9 ust. 1 pkt 14 lit. a i b., art. 2 ust. 1 pkt 2 lit. f w związku z art. 33 ust. 4 pkt 1 ustawy z dnia 20 kwietnia 2004 r. o promocji zatrudnienia i instytucjach rynku pracy (tj. Dz. U. z 2008 r. Nr 69 poz. 415 ze zm.) i art. 104 K.p.a. Prezydent Miasta Ł. pozbawił S. S. statusu osoby bezrobotnej oraz prawa do zasiłku dla bezrobotnego z dniem 27 kwietnia 2009 roku. W uzasadnieniu decyzji organ wskazał, że S. S. posiada wpis do ewidencji działalności gospodarczej, a w takim przypadku następuje utrata statusu osoby bezrobotnej i prawa do zasiłku. Powyższa decyzja stała się przedmiotem odwołania S. S., w którym zarzucił naruszenie art. 107 § 3 K.p.a. oraz art. 32 ust. 2, art. 67 ust. 2 Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej z dnia 2 kwietnia 1997 r. (Dz. U. z 1997 r. Nr 78 poz. 483). Decyzją z dnia [...], Wojewoda [...] działając na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 K.p.a., art. 2 ust. 1 pkt 2 lit. f, art. 10 ust. 7 pkt 2, art. 33 ust. 4 pkt 1, art. 71 ustawy o promocji zatrudnienia i instytucjach rynku pracy, zaskarżoną decyzję utrzymał w mocy. Organ odwoławczy wskazał, że skoro S. S. z dniem 27 kwietnia 2009 r. uzyskał wpis do ewidencji działalności gospodarczej pod nr ewidencyjnym [...], to z tą datą przestał zatem spełniać warunki, o których mowa w art. 2 ust. 1 pkt 2 lit. f ustawy o promocji zatrudnienia i instytucjach rynku pracy, czyli utracił status osoby bezrobotnej. Na powyższą decyzję S. S. wniósł skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Łodzi, w której podniósł, że od momentu zgłoszenia chęci podjęcia działalności gospodarczej w dalszym ciągu nie miał żadnych z tego tytułu dochodów i nie powinien być pozbawiony statusu bezrobotnego. Podał, że domaga się uchylenia decyzji Wojewody [...] i przywrócenia mu statusu osoby bezrobotnej w okresie od 27 kwietnia 2009 r. do dnia 31 lipca 2009 r., ponieważ od 1 sierpnia 2009 r. udało mu się znaleźć tymczasowe zatrudnienie na ½ etatu. Poza tym, podtrzymał swoje wcześniejsze stanowisko w sprawie. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi wyrokiem z dnia 11 grudnia 2009 roku, sygn. akt III SA/Łd 518/09 oddalił skargę S. S. na decyzję Wojewody [...] z dnia [...], nr [...] w przedmiocie utraty statusu osoby bezrobotnej i prawa do zasiłku. W uzasadnieniu wyroku Sąd odwołując się do treści art. 2 ust. 1 pkt 2 lit. f ustawy o promocji zatrudnienia i instytucjach rynku pracy wskazał, że uzyskanie przez osobę bezrobotną wpisu do ewidencji działalności gospodarczej powoduje utratę statusu bezrobotnego bez względu na okoliczność, czy skarżący podjął taką działalność. Oznacza to, że skarżący uzyskując wpis do ewidencji działalności gospodarczej przestał spełniać kryteria osoby bezrobotnej określone w ustawie o promocji zatrudnienia i instytucjach rynku pracy. Sąd pierwszej instancji stwierdził, że spełniona została zatem przesłanka określona w art. 33 ust. 4 pkt 1 ustawy o promocji zatrudnienia i instytucjach rynku pracy do orzeczenia o pozbawieniu skarżącego statusu osoby bezrobotnej. Przepis art. 2 ust. 1 pkt 2 lit. f powołanej ustawy wymaga, aby osoba bezrobotna spełniała warunek "nieposiadania" wpisu do ewidencji działalności gospodarczej. W niniejszej sprawie warunek ten nie został spełniony, a zatem organy prawidłowo orzekły o pozbawieniu skarżącego statusu osoby bezrobotnej z dniem 27 kwietnia 2009 roku. Skargę kasacyjną od powyższego wyroku do Naczelnego Sądu Administracyjnego wniósł S. S., reprezentowany przez adwokata. Zaskarżając wyrok w całości zarzucił naruszenie przepisów prawa materialnego tj: art. 2 ust. 1 pkt 2 lit. f ustawy o promocji zatrudnienia i instytucjach rynku pracy przez błędną wykładnię i art. 33 ust. 4 pkt. 1 oraz art. 71 cytowanej ustawy przez niewłaściwe zastosowanie. Wyrokiem z dnia 7 września 2010 roku, sygn. akt I OSK 674/10 Naczelny Sąd Administracyjny oddalił skargę kasacyjną podzielając stanowisko zawarte w uzasadnieniu wyroku Sądu I instancji. Decyzją z dnia 28 lutego 2011 roku, Prezydent Miasta Ł. na podstawie art. 9 ust. 1 pkt 14 lit. c, art. 76 ust. 1 i 2 pkt 1 ustawy o promocji zatrudnienia i instytucjach rynku pracy oraz art. 104 k.p.a. orzekł o zwrocie przez S. S. nienależnie pobranego zasiłku dla bezrobotnego za okres od dnia 27 kwietnia 2009 roku do dnia 30 czerwca 2009 roku w kwocie 1440,50 zł. Nie zgadzając się z treścią powyższej decyzji S. S. wniósł odwołanie. Decyzją z dnia [...] Wojewoda [...] utrzymał zaskarżoną decyzję organu I instancji w mocy. W uzasadnieniu decyzji organ odwoławczy odwołując się do argumentacji wyrażonej w wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Łodzi z dnia 11 grudnia 2009 roku, sygn. akt III SA/Łd 518/09, która potwierdzona została w wyroku Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 7 września 2010 roku, sygn. akt I OSK 674/10 wskazał, iż powyższe wyroki potwierdzają prawidłowość decyzji organów o pozbawieniu skarżącego statusu osoby bezrobotnej i prawa do zasiłku z uwagi na dokonanie w dniu 27 kwietnia 2009 roku wpisu do ewidencji działalności gospodarczej. W oparciu zaś o zgromadzony w aktach administracyjnych materiał dowodowy organ wykazał, że skarżący był pouczony o okolicznościach powodujących ustanie prawa pobierania świadczenia, co potwierdził własnoręcznym podpisem w dniu 17 kwietnia 2009 roku. W tej sytuacji zostały spełnione ustawowe przesłanki wynikające z art. 76 ust. 1 i ust. 2 pkt 1 ustawy o promocji zatrudnienia i instytucjach rynku pracy. W skardze skierowanej do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Łodzi skarżący wskazał, że nie zgadza się z treścią zaskarżonej decyzji, ponieważ zgłoszenie zamiaru podjęcia działalności gospodarczej a jej formalne rozpoczęcie to dwie odrębne kwestie. Wniósł o unieważnienie decyzji Wojewody [...] z dnia [...], ponieważ zaskarżona decyzja została wydana już po wejściu w życie znowelizowanych przepisów i przywrócenie statusu osoby bezrobotnej za okres od dnia 27 kwietnia 2009 roku do dnia 30 czerwca 2009 roku. W odpowiedzi na skargę Wojewoda [...] podtrzymując swoje dotychczasowe stanowisko, wniósł o jej oddalenie. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Skarga jest nieuzasadniona. Zgodnie z art. 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. z 2002 r., Nr 153, poz. 1269) sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej, przy czym kontrola ta sprawowana jest pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. Oznacza to, iż kontrola sądów administracyjnych ogranicza się do zbadania, czy w toku rozpoznania sprawy organy administracji nie naruszyły prawa materialnego i proceduralnego, obowiązującego w chwili wydania zaskarżonego aktu, w stopniu mogącym mieć wpływ na wynik sprawy. Sąd nie opiera rozstrzygnięcia na kryteriach słuszności czy sprawiedliwości społecznej. Kontroli Sądu poddane zostało w związku z wniesioną skargą orzeczenie Wojewody Łódzkiego z dnia 11 kwietnia 2011r. w przedmiocie nienależnie pobranego przez skarżącego zasiłku dla bezrobotnego w kwocie 1440,50 zł za okres od 27 kwietnia 2009r. do dnia 30 czerwca 2009r. i obowiązku jego zwrotu w terminie 14 dni od daty doręczenia decyzji. Podstawę materialnoprawną powyższego orzeczenia stanowił przepis art. 76 ust. 1 i ust. 2 pkt 1 ustawy z dnia 20 kwietnia 2004r. o promocji zatrudnienia i instytucjach rynku pracy (Dz.U. z 2008r. Nr 69 poz. 415 ze zm.). Zgodnie z treścią powyższego przepisu osoba, która pobrała nienależne świadczenie pieniężne, jest obowiązana do zwrotu, w terminie 14 dni od dnia doręczenia decyzji, kwoty otrzymanego świadczenia wraz z przekazaną od tego świadczenia zaliczką na podatek dochodowy od osób fizycznych oraz składką na ubezpieczenie zdrowotne. Za nienależnie pobrane świadczenie pieniężne uważa się świadczenie pieniężne wypłacone mimo zaistnienia okoliczności powodujących ustanie prawa do jego pobierania, jeżeli pobierający to świadczenie był pouczony o tych okolicznościach. Przechodząc na grunt niniejszej sprawy należy stwierdzić, iż zostały spełnione przesłanki ustawowe, na podstawie których powstał po stronie skarżącego obowiązek zwrotu nienależnie pobranego świadczenia w postaci zasiłku dla bezrobotnego. W pierwszej kolejności podkreślić należy, iż decyzją Prezydenta Miasta Ł. z dnia 23 lipca 2009 roku orzeczono o utracie przez S. S. statusu osoby bezrobotnej i prawa do zasiłku dla bezrobotnego od dnia 27 kwietnia 2009r. Po wniesieniu odwołania Wojewoda [...] decyzją z dnia [...] utrzymał w mocy decyzję organu I Instancji. Skarżący wniósł skargę na powyższą decyzję Wojewody Łódzkiego, a Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi wyrokiem z dnia 11 grudnia 2009 roku skargę oddalił. Również Naczelny Sąd Administracyjny wyrokiem z dnia 7 września 2010 roku nie uwzględnił wniesionej skargi kasacyjnej S. S. Powyższe orzeczenia wywołały taki skutek, że od dnia 27 kwietnia 2009 roku skarżącemu nie przysługiwał zasiłek dla bezrobotnego, a tym samym, że w okresie od 27 kwietnia 2009 roku do dnia 30 czerwca 2009 roku skarżący pobierał zasiłek dla bezrobotnego bezpodstawnie jako świadczenie nienależne, a więc świadczenie pieniężne wypłacone mimo zaistnienia okoliczności powodujących ustanie prawa do jego pobierania. Jednocześnie bezsporna jest okoliczność, że skarżący jako osoba pobierająca to świadczenie był pouczony o tych okolicznościach. Okolicznością powodującą ustanie prawa do pobierania zasiłku dla bezrobotnego było to, że w dniu 27 kwietnia 2009 roku S. S. dokonał wpisu do ewidencji działalności gospodarczej. Okoliczność ta skutkowała utratą statusu osoby bezrobotnej, ponieważ w świetle obowiązującego w tej dacie brzmienia art. 2 ust. 1 pkt 2 lit. f ustawy o promocji zatrudnienia i instytucjach rynku pracy bezrobotnym jest osoba, która nie posiadała wpisu do ewidencji działalności gospodarczej. Organ zapoznał skarżącego w informacji dla osoby bezrobotnej o jej prawach i obowiązkach, które miały umocowanie w ustawie. W treści informacji, której egzemplarz otrzymał skarżący wyraźnie podano, że okolicznością powodującą utratę statusu osoby bezrobotnej, pociągającą za sobą utratę prawa do zasiłku jest dokonanie wpisu do ewidencji działalności gospodarczej, zaś pobieranie zasiłku w okolicznościach powodujących jego utratę implikuje zwrot nienależnie pobranego świadczenia. Kwestie interpretacji zapisu ustawowego uzależniającego utratę statusu osoby bezrobotnej i zasiłku dla bezrobotnego od dokonania wpisu do ewidencji działalności gospodarczej były przedmiotem rozważań organów oraz ostatecznie Naczelnego Sądu Administracyjnego, który w dotyczącym skarżącego wyroku z dnia 7 września 2010r., sygn. akt I OSK 674/10 nie uwzględnił stanowiska skarżącego, że dopiero podjęcie działalności gospodarczej winno skutkować utratą statusu bezrobotnego i prawa do zasiłku. Sąd we wskazanym wyroku jednoznacznie stwierdził, że w świetle obowiązujących w spornym okresie przepisów ustawy o promocji zatrudnienia i instytucjach rynku pracy dokonanie wpisu do ewidencji działalności gospodarczej skutkowało utratą statusu bezrobotnego i pozbawieniem go przyznanego zasiłku. Wobec dokonanej przez Naczelny Sąd Administracyjny oceny wypada zauważyć, że orzeczenie prawomocne - a takim jest wyrok sądu kasacyjnego jaki zapadł w niniejszej sprawie - wiąże nie tylko strony postępowania i sąd który je wydał ale również inne sądy i inne organy państwowe, a w przypadkach przewidzianych w ustawie także inne osoby (art. 170 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z 2002r. Nr 153 poz. 1270 ze zm., dalej p.p.s.a.). W orzecznictwie i doktrynie zauważa się, że moc wiążąca prawomocnego orzeczenia sądowego określona w art. 170 p.p.s.a. w odniesieniu do sądów powoduje, iż podmioty te muszą przyjmować, że dana kwestia kształtuje się tak jak stwierdzono w prawomocnym orzeczeniu. Zatem w kolejnym postępowaniu nie może ona być już ponownie badana, (por. wyrok WSA w Bydgoszczy I SA/Bd 686/07 i przywołane tam: J. Kunicki, glosa do postanowienia SN z dnia 21 października 1999 r., I CKN 169/98, OSP 2001, z. 4, poz. 63 wyrok NSA z dnia 12 października 2010r. sygn. Akt I FSK 1673/09, LEX 744346 oraz B. Dauter, B. Gruszczyński, A. Kabat, M. Niezgódka - Medek, Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Komentarz, Wydanie II, Zakamycze 2006, s. 365). Kwestia wymagalności zwrotu nienależnie pobranego świadczenia w postaci zasiłku dla bezrobotnego jest więc w okolicznościach przedmiotowej sprawy prostą konsekwencją stwierdzenia, że od dnia 27 kwietnia 2009 roku skarżący legalnie został pozbawiony statusu osoby bezrobotnej i prawa do zasiłku, zatem w okresie od dnia 27 kwietnia 2009 roku do dnia 30 czerwca 2009 roku skarżący bezpodstawnie pobierał to świadczenie, mimo zaistnienia okoliczności powodujących utratę prawa do jego pobierania. Nie zasługuje na uwzględnienie zarzut skarżącego, że w związku ze zmianą od dnia 1 lutego 2011roku przepisu art. 2 ust. 1 pkt 2 lit. f ustawy o promocji zatrudnienia i instytucjach rynku pracy zaskarżona decyzja i poprzedzająca ją decyzja organu I instancji są nieuzasadnione. O konieczności zwrotu nienależnie pobranego świadczenia organy orzekały bowiem uwzględniając stan faktyczny i prawny odnoszący się do okresu, w którym skarżącemu wypłacono sporne świadczenie. Organy obowiązane były zbadać, czy w okresie kiedy skarżący pobierał świadczenie w postaci zasiłku dla bezrobotnego był do tego uprawniony w świetle obowiązujących wówczas przepisów. Prawidłowo ustalono i ta kwestia została prawomocnie przesądzona we wskazanym wyżej wyroku NSA z dnia 7 października 2010 roku dotyczącym skarżącego, że od dnia 27 kwietnia 2009 roku S. S. nie posiadał statusu osoby bezrobotnej, a więc nie był również uprawniony do pobierania zasiłku dla bezrobotnego. Wbrew twierdzeniom skarżącego zmienione przepisy, w zakresie uzyskiwania statusu osoby bezrobotnej, obowiązują w odniesieniu do stanów faktycznych mających miejsce od dnia 1 lutego 2011roku. Zatem końcowo godzi się wskazać, że w świetle całokształtu zgromadzonego materiału dowodowego i wyżej wskazanych okoliczności, pomimo subiektywnych odczuć skarżącego, należy uznać podjęte w sprawie rozstrzygnięcie za prawidłowe. W tym stanie rzeczy brak było podstaw do uwzględnienia skargi, a co za tym idzie podlegała ona oddaleniu, zgodnie z treścią art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. a.ł.