III SA/Łd 564/11
WyrokWSA w Łodzi2011-07-28
Skład orzekający: Janusz Furmanek, Ewa Alberciak, Małgorzata Łuczyńska
Analiza orzeczenia
Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.
Zagadnienie prawne
Czy wniosek o zmianę ostatecznej decyzji przyznającej pomoc finansową na dostosowanie gospodarstwa rolnego do standardów UE, złożony po upływie terminu realizacji przedsięwzięcia i dotyczący zmiany zakresu pierwotnego żądania, może być rozpatrzony w trybie art. 155 K.p.a.?Ratio decidendi
Zmiana decyzji ostatecznej w trybie art. 155 K.p.a. jest niedopuszczalna, gdy wniosek dotyczy zmiany zakresu pierwotnego żądania po upływie terminu realizacji przedsięwzięcia, gdyż wykracza to poza granice stanu faktycznego sprawy pierwotnej i oznacza cofnięcie wniosku oraz unieważnienie powstałego stosunku prawnego. Wniosek taki nie może być rozpatrywany w kontekście przesłanek z art. 155 K.p.a., ponieważ decyzja została już "skonsumowana".Stan faktyczny
H. M. otrzymała pomoc finansową na dostosowanie gospodarstwa rolnego do standardów UE. Po upływie terminu realizacji przedsięwzięcia, wniosła o zmianę decyzji w trybie art. 155 K.p.a., chcąc zrezygnować z produkcji mleka i uzyskać pomoc jedynie na przechowywanie nawozów naturalnych. Organy administracji odmówiły zmiany decyzji, uznając, że wykracza ona poza granice stanu faktycznego sprawy pierwotnej i została już "skonsumowana". WSA w Łodzi uchylił decyzję organu II instancji, wskazując na błędy w postępowaniu i potrzebę zbadania, czy pracownicy ARiMR nie wprowadzili skarżącej w błąd co do terminu realizacji przedsięwzięcia. NSA uchylił wyrok WSA i przekazał sprawę do ponownego rozpoznania, wskazując na potrzebę analizy dopuszczalności stosowania art. 155 K.p.a. w kontekście tożsamości sprawy i zmiany stanu faktycznego. WSA w Łodzi ostatecznie oddalił skargę, uznając, że zmiana decyzji w trybie art. 155 K.p.a. jest niedopuszczalna w tej sytuacji.Rozstrzygnięcie
Oddala skargę.Pełny tekst orzeczenia
Dnia 28 lipca 2011 roku Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi - Wydział III w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia NSA Janusz Furmanek (spr.) Sędziowie Sędzia WSA Ewa Alberciak Sędzia WSA Małgorzata Łuczyńska Protokolant asystent sędziego Jarosław Moraczewski po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 28 lipca 2011 roku sprawy ze skargi H. M. na decyzję Dyrektora [...] Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa w Ł. z dnia [...] nr [...] znak: [...] w przedmiocie odmowy zmiany decyzji ostatecznej oddala skargę.
W dniu 29 października 2007 r. do Biura Powiatowego ARiMR w Ł. wpłynęło pismo H. M., w którym oświadczyła, iż zamierza wybudować urządzenia do przechowywania nawozów naturalnych o powierzchni/pojemności większej niż zadeklarowana we wniosku, a wspomniane zmiany nie będą miały żadnego wpływu na realizację przedsięwzięcia, zgodnie z planem dostosowania.
Następnie w dniu 2 listopada 2007 r. H. M. skierowała do Kierownika Biura Powiatowego ARiMR w Ł. wniosek, w którym wyjaśniła, że względu na pogarszający się stan zdrowia swój i męża zamierza przekazać gospodarstwo rolne córce. Zamiar ten uzależniony jest od zlikwidowania produkcji mleka we wspomnianym gospodarstwie, bowiem w dalszej perspektywie głównym kierunkiem rozwoju gospodarstwa ma być hodowla koni.
W dniu 27 grudnia 2007 r. H. M. złożyła w Biurze Powiatowym ARiMR w Ł. oświadczenie o zrealizowaniu przedsięwzięcia i osiągnięciu przez gospodarstwo żywotności ekonomicznej na poziomie, co najmniej 4 EJW.
Kierownik Biura Powiatowego ARiMR w Ł., decyzją wydaną w dniu [...] nr [...] uchylił w całości decyzję nr [...] o przyznaniu H. M. pomocy finansowej na dostosowanie gospodarstw rolnych do standardów UE. W uzasadnieniu swej decyzji organ pierwszej instancji wskazał, iż: w wyniku analizy materiału dowodowego ustalono, że producent mimo nie wykonania przedsięwzięcia zgodnie z wnioskiem o pomoc finansową na dostosowanie gospodarstwa rolnego do standardów Unii Europejskiej usiłował nienależnie uzyskać drugą ratę płatności, nie dopełniając warunków, o których mowa w § 9 ust. 3 pkt 1 lit. a i lit. b rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 18 stycznia 2005 r. w sprawie szczegółowych warunków i trybu udzielania pomocy finansowej na dostosowanie gospodarstw rolnych do standardów Unii Europejskiej objętej planem rozwoju obszarów wiejskich (Dz. U Nr 17, poz. 142 ze zm.).
Dyrektor Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa w Ł.w dniu [...] decyzją nr [...] uchylił w całości wymienioną powyżej decyzję Kierownika Biura Powiatowego ARiMR w Ł. i umarzył postępowanie administracyjne przed organem I instancji. Organ odwoławczy podniósł, iż nie ustalono w sposób precyzyjny treści żądania strony, zawartego w piśmie z dnia 2 listopada 2007 r., zaś od tychże ustaleń uzależniony był dalszy tryb postępowania. Organ II instancji wyjaśnił, iż jeśli w efekcie poczynionych ustaleń organ doszedłby do wniosku, że strona wnosi o uchylenie lub zmianę decyzji przyznającej płatność w trybie przewidzianym przepisem art. 155 ustaw z dnia 14 czerwca 1960 r. - Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2000 r. Nr 98, poz. 1071 ze zm.) to postępowanie winno zostać zakończone decyzją administracyjną wydaną w oparciu o wskazany art. 155 K.p.a., nie zaś wzmianką zamieszczoną w uzasadnieniu innej decyzji administracyjnej.
H. M. pismem z dnia 14 listopada 2008 r. wniosła o zmianę ostatecznej decyzji nr [...] w trybie przewidzianym art. 155 K.p.a., jednocześnie oświadczając, iż część otrzymanej płatności w ramach przyznanej pomocy finansowej została zwrócona na konto Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa, co potwierdza załączona do wniosku kserokopia potwierdzenia wpłaty na konto bankowe ARiMR, kwoty 6 175 złotych tytułem "zwrotu z tytułu dostosowania gospodarstwa specjalizującego się w produkcji mleka oraz produktów mlecznych". Ponadto strona złożyła formularz zmiany wniosku o pomoc finansową na dostosowanie gospodarstw rolnych do standardów UE i zmieniony plan dostosowania gospodarstwa rolnego do tychże standardów, deklarując wyłącznie chęć uzyskania pomocy na dostosowanie gospodarstwa rolnego w zakresie przechowywania nawozów naturalnych.
Kierownik Biura Powiatowego ARiMR w Ł., decyzją z dnia [...] nr [...] odmówił zmiany w/w decyzji ostatecznej. Organ I instancji uznał, iż zmiana taka mogłaby naruszać interes społeczny, bowiem wniosek o zmianę decyzji ostatecznej złożony został przez H. M. po upływie terminu przewidzianego na realizację przedsięwzięcia w rozumieniu § 6 ust. 2 pkt 2 lit. a wspominanego rozporządzenia.
Od powyższej decyzji H. M. wniosła odwołanie.
Po rozpoznaniu powyższego odwołania Dyrektor Oddziału Regionalnego ARiMR w Ł., decyzją nr [...] z dnia [...] utrzymał w mocy zaskarżoną decyzję. Organ II instancji podkreślił, że decyzją o przyznaniu przedmiotowych płatności storna została zobowiązana do zrealizowania przedsięwzięć konkretnie oznaczonych we wniosku i w planie dostosowania. Zatem każda zmiana w zakresie tychże przedsięwzięć jest zmianą stanu faktycznego, a w takiej sytuacji zmiana decyzji ostatecznej w trybie art. 155 k.p.a. jest niedopuszczalna.
Na powyższą decyzję H. M. wniosła skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Łodzi.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi wyrokiem z dnia 11 grudnia 2009r. (II SA/Łd 755/09) uchylił zaskarżoną decyzję
Sąd I instancji podkreślił, że w sprawie powodem wszczęcia postępowania z urzędu przez organ administracji była okoliczność faktyczna w postaci złożenia przez H. M. oświadczeń zawierających niejednolite treści. Z oświadczenia złożonego przez skarżącą w dniu 27 grudnia 2007 r. wynika, że zrealizowała w terminie przedsięwzięcie określone w planie dostosowania oraz, że w dniu, w którym upłynął termin realizacji przedsięwzięcia, wielkość gospodarstwa osiągnęła poziom co najmniej 4 EJW.
Natomiast z pisma złożonego w dniu 2 listopada 2007 r. wynika, że nie zostało przez skarżącą zrealizowane przedsięwzięcie wynikające ze "schematu mlecznego", mające polegać na poprawie warunków higienicznych udoju mleka. Powyższe potwierdza złożone w dniu 15 stycznia 2008 r. przez H. M. pismo, w którym jednoznacznie oświadczyła, iż nie zrealizowała przedsięwzięcia w zakresie dostosowania gospodarstwa produkcyjnego w rozumieniu przepisów w sprawie wymagań weterynaryjnych dla mleka oraz produktów mlecznych do minimalnych standardów co do higieny określonych w wymaganiach weterynaryjnych dla tego gospodarstwa. Powodem wskazanej powyżej sytuacji była chęć rezygnacji przez skarżącą z produkcji mleka, a w konsekwencji wola dobrowolnego zwrotu otrzymanych środków finansowych na realizację przedsięwzięcia, wynikającego ze "schematu mlecznego".
W ocenie Sądu I instancji analiza okoliczności sprawy pozwala wnioskować, iż organy administracji nie wywiązały się z nałożonych obowiązków w art.7,8 i art. 77 k.p.a. w sposób należyty. Dyrektor Biura Regionalnego ARiMR w Ł., działając jako organ odwoławczy, a więc sprawując funkcję i kontrolną i rozpoznawczą, w ogóle nie badał i nie oceniał, czy za zmianą lub uchyleniem decyzji ostatecznej przemawia interes społeczny lub słuszny interes strony, a nawet nie skontrolował pod tym kątem prawidłowości decyzji pierwszoinstancyjnej, w której kwestia tychże przesłanek była poruszona jedynie w sposób powierzchowny. Uzasadnienie decyzji organu I instancji, w części odnoszącej się do argumentacji skarżącej, zawiera w istocie jedynie stwierdzenie, że uchylenie decyzji ostatecznej, a w efekcie przyznanie H. M. płatności tylko na "schemat nawozowy" mogłoby doprowadzić do obejścia prawa w celu uniknięcia konsekwencji przewidzianych § 10 ust. 1 rozporządzenia, natomiast uzasadnienie decyzji w ogóle nie zawiera oceny przesłanek, określonych w art. 155 K.p.a. Nadto nieprawidłowa jest konstatacja organów, mówiąca o tym, że aby zmiana w zakresie realizacji poszczególnych przedsięwzięć mogła być skuteczna, powinna być zgłoszona wraz z planem dostosowania gospodarstwa do standardów UE (czyli do dnia wydania decyzji w sprawie w trybie zwykłym, tj. 16 czerwca 2006 r.).
Według Sądu I instancji w przedmiotowej sprawie zarówno racje społeczne, jak i słuszny interes skarżącej wymagają rzetelnego ustalenia faktów, na które powoływała się skarżąca. Przede wszystkim wyjaśnienia wymagają okoliczności czy pracownicy Biura Powiatowego ARiMR w Ł. wprowadzili w błąd skarżącą, poprzez udzielenie jej nieprawidłowej informacji, odnoszącej się do terminu, w jakim mogła ona zrealizować przedsięwzięcie, w zakresie dostosowania gospodarstwa produkcyjnego w rozumieniu przepisów w sprawie wymagań weterynaryjnych dla mleka oraz produktów mlecznych do minimalnych standardów, co do higieny określonych w wymaganiach weterynaryjnych dla prowadzonego przez nią gospodarstwa.
Sąd I instancji podkreślił, że H. M., na skutek wadliwego działania organu, powzięła informację o tym, iż termin na wykonanie przedsięwzięć mających na celu dostosowanie gospodarstw do norm unijnych, niezależnie od rodzaju realizowanego schematu, został wydłużony do końca 2007 r., to mogła słusznie domniemywać, iż wskazany przepis art. 5 ust. 2 ustawy o wspieraniu rozwoju obszarów wiejskich uprawniał skarżącą do złożenia wniosku o zmianę decyzji nr [...] o przyznaniu pomocy finansowej na dostosowanie gospodarstwa rolnego do standardów Unii Europejskiej, a w konsekwencji do rezygnacji z przedsięwzięcia wynikającego ze "schematu mlecznego" i zwrotu otrzymanych przez nią na ten cel środków finansowych, w okresie w którym termin na realizację tegoż przedsięwzięcia pozostawał otwarty. Taki wniosek H. M. złożyła 2 listopada 2007 r., a więc przed końcem terminu przewidzianego na realizację "schematu nawozowego".
Skargę kasacyjną od tego wyroku wniósł Dyrektor [...] Oddziału ARiMR.
W uzasadnieniu skargi kasacyjnej organ podniósł, że Sąd I instancji nie wykazał jaki związek występuje pomiędzy racjami społecznymi i słusznym interesem skarżącej a wyjaśnieniem okoliczności czy pracownicy Biura Powiatowego ARiMR wprowadzili w błąd skarżącą, poprzez udzielenie jej nieprawidłowej informacji odnoszącej się do terminu, w jakim mogła zrealizować to przedsięwzięcie w zakresie dostosowania gospodarstwa rolnego do wymogów weterynaryjnych dla mleka i produktów mlecznych tj. do minimalnych standardów higieny . Ustalenie takiego faktu pozostaje bez istotnego wpływu na rozstrzygnięcie wydawane w trybie art. 155 k.p.a. Organ podkreślił, że wniosek skarżącej o zmianę decyzji ostatecznej nie może rozpatrywany w kontekście przesłanek o których mowa w art. 155 k.p.a. ponieważ wykracza poza granice stanu faktycznego sprawy pierwotnej. Decyzją o przyznaniu płatności na dostosowanie gospodarstwa rolnego do standardów UE skarżąca została zobowiązana do zrealizowania konkretnie oznaczonych we wniosku i w planie dostosowania przedsięwzięć. Każda więc zamiana w zakresie oznaczenia przedsięwzięć zadeklarowanych do realizacji jest zmianą stanu faktycznego a w takiej sytuacji zmiana decyzji ostatecznej w trybie art. 155 k.p.a. jest niedopuszczalna.
Z wymienionych względów organ wniósł o uchylenie zaskarżonego wyroku w całości i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania Sądowi I instancji oraz zasądzenie kosztów postępowania kasacyjnego.
Naczelny Sąd Administracyjny wyrokiem z dnia 10 marca 2011r. (sygn. akt II GSK 326/10) uchylił zaskarżony wyrok i przekazał sprawę do ponownego rozpoznania Wojewódzkiemu Sądowi Administracyjnemu w Łodzi.
Przypomniał, że stosownie do treści art.155 k.p.a. organ administracji publicznej może uchylić lub zmienić decyzję ostateczną, jeżeli spełnione są łącznie następujące przesłanki: a) strona wyraziła zgodę na zamianę decyzji, b) przepisy szczególne nie sprzeciwiają się zmianie lub uchyleniu takiej decyzji, c) za uchyleniem lub zmianą decyzji przemawia interes społeczny lub słuszny interes strony. Zgodnie z powszechnym poglądem postępowanie administracyjne w trybie nadzwyczajnym, w tym wymienionym w art. 155 k.p.a., jest nowym postępowaniem, odrębnym w stosunku do tego, w którym zapadła kwestionowana decyzja ostateczna (vide uchwała SN z 15.12. 1984 r., III AZP 8/83, OSNC 1985/10/143). Tak więc w trybie nadzwyczajnym zapada decyzja w sprawie tożsamej z zakończoną decyzją wydaną w sprawie pierwotnej. Postępowania toczą się w tej samej, z punku widzenia materialnoprawnego, sprawie administracyjnej, w której toczyło się postępowanie pierwotne i stanowią jedynie jego powtórzenie czy też przedłużenie (vide T. Woś, Postępowanie sądowoadministracyjne, Warszawa 1996 r., str. 230; wyrok WSA w Warszawie z 17.03. 2004 r., sygn. akt III SA 2512/02 niepublikowany).
Powyższe uwagi pozostają w związku z zagadnieniem dotyczącym pojęcia sprawy administracyjnej. Niewątpliwie w doktrynie jako punkt wyjścia do rozważań w tym zakresie wskazuje się na pojęcie stosunku administracyjnoprawnego. Cechami stosunku administracyjnoprawnego sensu largo są upoważnienie organu administracji publicznej do kształtowania uprawnień i obowiązków podmiotów (osób fizycznych, osób prawnych lub innych jednostek organizacyjnych), niepowiązanych z tym organem ani więzami zależności organizacyjnej, ani podległości służbowej oraz to, że jedną ze stron stosunku administracyjnoprawnego jest organ administracji publicznej drugą zaś podmiot, którego sytuacja prawna na mocy norm prawa została powiązana z sytuacją prawną organu w ten sposób, że organ ten może władczo i jednostronnie konkretyzować jego prawa i obowiązki (vide J. P. Tarno, Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Komentarz, Warszawa 2008 r., str. 18.). Na sprawę administracyjną w znaczeniu materialnym składają się elementy podmiotowe i przedmiotowe. Przy ustalaniu tożsamości sprawy należy badać właśnie te elementy. Tożsamość elementów podmiotowych to tożsamość podmiotu będącego adresatem praw lub obowiązków, a tożsamość przedmiotowa to tożsamość treści tych praw i obowiązków oraz ich podstawy prawnej i faktycznej (vide B. Adamiak, glosa do wyroku NSA z dnia 23.01. 1998 r., sygn. akt I SA/Gd 654/96). W związku z powyższym brak tożsamości sprawy rozpatrywanej w postępowaniu pierwotnym i nadzwyczajnym sprawia, że wydanie decyzji reformatoryjnej jest niedopuszczalne skoro skutkiem zastosowania art. 155 k.p.a. nie doszłoby do zmiany decyzji pierwotnej lecz do wydania nowej decyzji w innej sprawie administracyjnej.
Stwierdził, że w orzecznictwie nie jest jednoznaczne stanowisko co do dopuszczalności stosowania art. 155 k.p.a. w sytuacjach gdy w trybie nadzwyczajnym rozpatrywana jest sprawa zawierająca pewne elementy stanu faktycznego odmienne od rozpatrywanych pierwotnie wydaną decyzją. Przypomnieć więc należy, że w wyroku z dnia 3 lipca 2008 r., sygn. akt II GSK 233/08 (OSP 2009/7-8/81 z glosą A. Skoczylasa) Naczelny Sąd Administracyjny dopuścił zmianę decyzji zawierającej zezwolenie na urządzenie i prowadzenie gier na automatach o niskich wygranych w zakresie określającym miejsce prowadzenia gier. Również w wyrokach z 27 kwietnia 2006 r., sygn. akt II GSK 68/05 i z 28 sierpnia 2001 r., sygn. akt II SA 1904/00, dopuszczono zmianę decyzji o powołaniu notariusza w zakresie wyznaczenia siedziby kancelarii. Stwierdzić należy, że orzeczenia te stanowią odstępstwo od najczęściej prezentowanego poglądu doktryny i orzecznictwa opartego na ścisłym rozumieniu tożsamości sprawy w zakresie podstawy faktycznej. To czy zachodzą podstawy do rozważania kierowania się odmiennym od przeważającego poglądem oceniać należy w oparciu o stan prawny i faktyczny rozpoznawanej sprawy. Natomiast to co jest niewątpliwie istotne także dla rozpatrywania niniejszej sprawy i wymaga podkreślenia, to jest to, że nigdy nie sformułowano poglądu by każda zmiana stanu faktycznego pozostawała bez związku z dopuszczalnością stosowania art. 155 k.p.a.
Stanowisko organu administracji publicznej przedstawione w zaskarżonej decyzji odnosi się także do przedstawionych wyżej kwestii, mimo iż sposób argumentacji jest mało precyzyjny. Natomiast Sąd I instancji nie odniósł się do wskazanych wyżej zagadnień mających istotne znaczenie dla prawidłowego rozstrzygnięcia niniejszej sprawy. Przypomnieć bowiem należy, że w zaskarżonej decyzji organ administracji publicznej uznał, że wniosek beneficjenta o zmianę decyzji ostatecznej nie może osiągnąć zamierzonego skutku i nie może być rozpatrywany w kontekście przesłanek określonych w art.155 k.p.a., ponieważ wykracza poza granice stanu faktycznego sprawy pierwotnej. Decyzją ostateczną o przyznaniu płatności na dostosowanie gospodarstwa rolnego do standardów Unii Europejskiej H. M. została zobowiązana do zrealizowania w ściśle określonym terminie konkretnie oznaczonych we wniosku i planie dostosowania przedsięwzięć. Z tych względów organ administracji publicznej uznał, że zmiana w zakresie tych przedsięwzięć po upływie terminu do ich realizacji oznacza zmianę stanu faktycznego sprawy, co wyklucza stosowanie trybu określonego w art.155 k.p.a.
W związku z powyższym wskazał, że stosownie do treści art.141 § 4 p.p.s.a. uzasadnienie wyroku powinno zawierać zwięzłe przedstawienie stanu sprawy, zarzutów podniesionych w skardze, stanowisk pozostałych stron, podstawę prawną rozstrzygnięcia oraz jej wyjaśnienie, a w sytuacji, gdy w wyniku uwzględnienia skargi sprawa ma być ponownie rozpatrzona przez organ, uzasadnienie winno zawierać wskazania co dalszego postępowania. Nadto zwrócić należy uwagę na to, że obowiązek zwięzłego przedstawienia stanu sprawy obejmuje nie tylko przytoczenie ustaleń dokonanych przez organ administracji publicznej, ale także ich ocenę pod względem zgodności z prawem (art. 3 § 1 p.p.s.a.). Tak więc nie wystarczy przy ograniczyć się do stwierdzenia, co ustalił organ, lecz niezbędne jest wskazanie, które ustalenia zostały przyjęte przez Sąd I instancji, a które nie (vide wyrok NSA z dnia 12.05.2005 r. sygn. akt FSK 2123/04 niepublikowany). Oznacza to, że prawidłowe przedstawienie stanu sprawy zawiera się także w obowiązku przedstawienia go w taki sposób, by strony oraz sąd odwoławczy mogli dokonać oceny prawidłowości rozumowania Sądu I instancji. W tym stanie rzeczy stwierdzić należy, że poza wyżej przytoczonymi uchybieniami i przy uwzględnieniu podniesionych wyżej uwag w zakresie badania przesłanek z art.155 k.p.a. niezrozumiałe jest stanowisko Sądu I instancji odwołujące się w wytycznych do obowiązku organu w zakresie oceny naruszenia zasady określonej w art.9 k.p.a. oraz przywołanie w kontekście oceny przesłanek z art.155 k.p.a., art.5 ust. 2 ustawy z dnia 28 listopada 2003 r. o wspieraniu rozwoju obszarów wiejskich ze środków pochodzących z Sekcji Gwarancji Europejskiego Funduszu Orientacji i Gwarancji Rolnej.
Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył co następuje.
Stosownie do treści art. 1 § 1 i § 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz. 1269 ze zm.) sąd administracyjny sprawuje wymiar sprawiedliwości poprzez kontrolę pod względem zgodności z prawem zaskarżonej decyzji administracyjnej i to z przepisami obowiązującymi w dacie jej wydania. Innymi słowy, sąd administracyjny kontroluje legalność rozstrzygnięcia zapadłego w postępowaniu z punktu widzenia jego zgodności z prawem materialnym i przepisami prawa procesowego.
Skarga analizowana pod tym kątem nie zasługuje na uwzględnienie.
Zgodnie z art. 155 k.p.a. decyzja ostateczna, na mocy której strona nabyła prawo może być w każdym czasie za zgodą strony uchylona lub zmieniona przez organ administracji publicznej, który ją wydał lub przez organ wyższego stopnia, jeżeli przepisy szczególne nie sprzeciwiają się uchyleniu lub zmianie takiej decyzji i przemawia za tym interes społeczny lub słuszny interes strony, przepis art. 154 § 2 stosuje się odpowiednio.
Zarówno w doktrynie, jak i w orzecznictwie sądów administracyjnych utrwalony jest pogląd, że pojęcie "nabycia prawa" należy w tym wypadku rozumieć szeroko. Przyjmuje się wręcz, że każde indywidualne rozstrzygnięcie prawnej, które ma znamiona merytorycznego rozstrzygnięcia w sprawie i kształtuje sytuację prawną strony należy traktować jako rozstrzygnięcie, na którego podstawie strony nabyła prawo. W realiach tej konkretnej sprawy istotne znaczenie będzie miało więc miało udzielenie odpowiedzi na pytanie czy ostateczna decyzja Kierownika Biura Powiatowego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa w Ł. z dnia [...] Nr [...] o przyznaniu H. M. na dostosowanie gospodarstw rolnych do standardów Unii Europejskiej zgodnie z żądaniem skarżącej, t.j. przyznania skarżącej dopłaty w jednym schemacie - dostosowanie gospodarstwa rolnego w zakresie przechowywania nawozów naturalnych, może być uchylona w tym nadzwyczajnym trybie.
Nie budzi wątpliwości, że możliwość zmiany lub uchylenia decyzji ostatecznej na podstawie art. 155 k.p.a. odnosi się do takich jedynie decyzji, które nie posiadają wad kwalifikowanych, nie zostały jeszcze "skonsumowane" (np. ich cel nie został osiągnięty, lub nie upłynął termin, w którym obowiązki spoczywające na stronie miały zostać wykonane) oraz przy wydawaniu, których organ dysponował (zgodnie z normą prawną) pewnym luzem decyzyjnym. Innymi słowy chodzi tu o sytuację, w której wydawane decyzje zawierają rozstrzygnięcia w pewnym zakresie "elastyczne", a ich ewentualna zmiana (w granicach przewidzianych przepisami prawa materialnego) nie zmieni istoty stosunku prawnego wcześniej nią wykreowanego. Uznaniowość administracyjna nie uzasadnia wyjścia w drodze zastosowania trybu zmiany decyzji ostatecznej poza granice wcześniej nią wyznaczone. To w tej sprawie oznacza żądanie przyznania pomocy finansowej na dostosowanie gospodarstwa produkcyjnego specjalizującego się w produkcji mleka oraz produktów mlecznych. Zagadnienie zmiany decyzji ostatecznej w tej części oznacza w istocie cofnięcie tego wniosku i "unieważnienie" powstałego stosunku prawnego. Strona zatem dążąc do zmiany decyzji w tym trybie, nie może zmieniać zakresu pierwotnego żądania. Nie może prowadzić celem wykonania jego zasadności dodatkowego postępowania dowodowego.
Zmiana decyzji ostatecznej w trybie art. 155 k.p.a. może być w zasadzie dokonywana tylko w graniach stanu faktycznego sprawy "pierwotnej" w oparciu o do tej pory zgromadzony materiał dowodowy.
Naczelny Sąd Administracyjny w orzeczeniach wskazanych przez Naczelny Sąd Administracyjny w uzasadnieniu wyroku z dnia 10 marca 2011 r. dopuścił możliwość pewnych elementów stanu faktycznego odmiennych od rozpatrywanych pierwotnie wydaną decyzją, ale nie znoszących ani nie tworzących nowych elementów – uprawnień lub obowiązków stron. Tak jak żąda tego skarżąca w tej sprawie. Ponadto wniosek o uchylenie decyzji został złożony już po jej "skonsumowaniu". W tej sytuacji zbędna była ocena pozostałych przesłanek określonych w art. 155 k.p.a. Powoływany przez pełnomocnika skarżącej art. 5 ust. 2 ustawy z dnia 28 listopada 2003 r. o wspieraniu rozwoju obszarów wiejskich z środków pochodzących z Sekcji Gwarancji Europejskiego Funduszu Orientacji i Gwarancji Rolnej (Dz. U. Nr 229, poz. 2273 ze zm.) jest przepisem kompetencyjnym określającym organ rozstrzygający o pomocy o której mowa w przepisie art. 1 ust. 1 pkt 1 – 7 tejże ustawy. Na podstawie tego przepisu nie można zmienić decyzji ostatecznej. Z tych też względów Sąd na podstawie art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowano przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr. 153, poz 1270 ze zm.) oddalił skargę.
j.m.
Źródło: Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych (orzeczenia.nsa.gov.pl), pozyskano 16.07.2026. · Źródło