III SA/Łd 569/15

Referendarz Sądowy w Wojewódzkim Sądzie Administracyjnym w Łodzi, w Wydziale III - Robert Adamczewski po rozpoznaniu w dniu 30 września 2015 r. na posiedzeniu niejawnym wniosku J.Z. o przyznanie prawa pomocy w zakresie częściowym poprzez zwolnienie od kosztów sądowych w sprawie ze skargi J.Z. na postanowienie Dyrektora Izby Skarbowej w Ł. z dnia [...] znak [...] w przedmiocie odmowy uznania za uzasadnione zarzutów na postępowanie egzekucyjne postanawia odmówić przyznania prawa pomocy U.K. III SA/Łd 569/15 Uzasadnienie J.Z. wniosła do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Łodzi skargę na postanowienie Dyrektora Izby Skarbowej w Ł. z dnia [...] w przedmiocie odmowy uznania za uzasadnione zarzutów na postępowanie egzekucyjne. W związku z wezwaniem do uiszczenia wpisu od skargi strona sformułowała wniosek o przyznanie prawa pomocy w zakresie częściowym poprzez zwolnienie od kosztów sądowych, załączając formularz wniosku o przyznanie prawa pomocy osobie fizycznej na druku "PPF". Z oświadczenia o stanie rodzinnym, majątku i dochodach wynikało, że skarżąca prowadzi samodzielnie gospodarstwo domowe. Nie jest właścicielem domu, mieszania ani żadnej innej nieruchomości. Oświadczyła, że nie posiada żadnych oszczędności ani przedmiotów o wartości przekraczającej 3.000 euro. Na dochody gospodarstwa domowego składają się dochody skarżącej z tytułu działalności gospodarczej w kwocie ok. 900 zł. W związku z powyższymi ustaleniami, mając na uwadze, że zawarte we wniosku o przyznanie prawa pomocy oświadczenie skarżącej o jej stanie majątkowym i rodzinnym było niepełne i nie zawierało wszystkich niezbędnych informacji, referendarz wezwał skarżącą, na podstawie art. 255 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 roku – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tj. Dz. U. z 2012 r., poz. 270 ze zm.), do nadesłania w terminie 14 dni pod rygorem odmowy przyznania prawa pomocy dokumentów i informacji, które umożliwiłyby prawidłową ocenę zdolności płatniczych strony. Odpowiadając na przedmiotowe wezwanie skarżąca przedłożyła zeznanie podatkowe PIT-36 za 2013 rok. Z zeznania tego wynikało, że skarżąca osiągnęła z działalności gospodarczej przychody w kwocie 785.478,11 zł, koszty uzyskania przychodu wyniosły 599.190,86 zł, co dało dochód w kwocie 186.287,25 zł. W roku 2014 (zeznanie podatkowe PIT-36) skarżąca osiągnęła z działalności gospodarczej przychody w kwocie 752.682,43 zł, koszty wyniosły 730.460,21 zł, co dało dochód w kwocie 22.222,22 zł. Z przedłożonych deklaracji podatkowych VAT-7 wynikało, że podstawa opodatkowania w styczniu 2015 r. – 48.757 zł, w lutym – 43.403 zł, w marcu – 89.640 zł i w kwietniu – 92.318 zł, w maju – 104.417 zł, w czerwcu – 116.461 zł. Skarżąca przekazała także wyciągi z rachunku bankowego w A. Banku [...], który na dzień 25 czerwca 2015 r. wykazywał saldo dostępne: -149.790,99 zł. Suma uznań w poszczególnych miesiącach na rachunku wyniosła odpowiednio: w czerwcu 2015 r. – 199,26 zł, w maju – 4.409,42 zł, w kwietniu – 306,27, w marcu – 5.270,30, w lutym – 5.315,81, w styczniu – 88,56 zł. Skarżąca wyjaśniła też, iż na utrzymanie gospodarstwa domowego wydaje miesięcznie ok. 300 zł, a na wyżywienie ok. 600 zł. Referendarz Sądowy zważył, co następuje: Zgodnie z treścią art. 243 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tj. Dz. U. z 2012 r., poz. 270 ze zm.) [dalej: ustawa – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi], prawo pomocy może być przyznane stronie na jej wniosek złożony przed wszczęciem postępowania lub w toku postępowania. Jednocześnie ustawodawca w art. 246 § 1 powoływanej ustawy uzależnił przyznanie prawa pomocy od wykazania przez stronę, że nie ma ona środków na poniesienie jakichkolwiek kosztów postępowania (przyznanie prawa pomocy w zakresie całkowitym) lub że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny (przyznanie prawa pomocy w zakresie częściowym). Działając na podstawie art. 258 § 2 pkt 7 ustawy – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi należy rozważyć, czy w świetle podanych okoliczności strona skarżąca spełnia przesłanki do przyznania prawa pomocy w zakresie całkowitym lub częściowym. Prawo pomocy jest instytucją stanowiącą wyjątek od zasady ponoszenia kosztów postępowania przez strony postępowania. Z tego względu przesłanki zastosowania tej instytucji winny być interpretowane w sposób ścisły. Udzielenie prawa pomocy jest formą dofinansowania strony postępowania z budżetu państwa i powinno mieć miejsce tylko w sytuacjach, w których zdobycie przez stronę środków na sfinansowanie udziału w postępowaniu jest rzeczywiście, obiektywnie niemożliwe. Strona występująca na drogę postępowania sądowego winna mieć świadomość obowiązku ponoszenia kosztów tego postępowania, a wnosząc o zwolnienie z tego obowiązku musi uprawdopodobnić, w sposób bardzo rzetelny, okoliczności przemawiające za uwzględnieniem wniosku. Dokonując analizy złożonego przez skarżącą oświadczenia o stanie rodzinnym, majątku i dochodach, referendarz sądowy doszedł do przekonania, że wniosek o przyznanie prawa pomocy nie zasługuje na uwzględnienie. W pierwszej kolejności zauważyć należy, że obowiązek wykazania przesłanek o których mowa w art. 246 ustawy – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi obciąża wnioskodawcę, który w tym celu winien złożyć pełne, jasne oraz przede wszystkim wiarygodne oświadczenie o swojej sytuacji rodzinnej i majątkowej. W niniejszej sprawie skarżąca, przedstawiając swoją sytuację materialną, zataiła natomiast pewne fakty, część innych przedstawiła w sposób stawiający ją w uprzywilejowanej sytuacji, tak aby były one przekonujące dla orzekającego o przyznaniu prawa pomocy. W części natomiast przedstawione informacje nie mogą – w ocenie referendarza – zostać uznane za wiarygodne. Przechodząc do omówienia sytuacji materialnej skarżącej i przedstawionych przez nią informacji w pierwszym rzędzie należy wskazać, że skarżąca prowadzi działalność gospodarczą i jak wynika z przedłożonych dokumentów (w szczególności zeznań podatkowych i deklaracji VAT-7) działalność ta jest dochodowa, nie została zawieszona, skarżąca wciąż ją prowadzi. W tym względzie należy przede wszystkim wskazać na wysokość osiąganych przychodów z prowadzonej działalności. Z przedłożonej deklaracji podatkowej PIT-36 za rok 2013 wynikało, że skarżąca osiągnęła z działalności gospodarczej przychody w kwocie 785.478,11 zł, koszty wyniosły 599.190,86 zł, co dało dochód w kwocie 186.287,25 zł. W roku 2014 (zeznanie podatkowe PIT-36) skarżąca osiągnęła z działalności gospodarczej przychody w kwocie 752.682,43 zł, koszty wyniosły 730.460,21 zł, co dało dochód w kwocie 22.222,22 zł. Z przedłożonych deklaracji podatkowych VAT-7 wynikało, że podstawa opodatkowania w styczniu 2015 r. – 48.757 zł, w lutym – 43.403 zł, w marcu – 89.640 zł i w kwietniu – 92.318 zł, w maju – 104.417 zł, w czerwcu – 116.461 zł. Powyższe dane świadczą o fakcie nieprzerwanego prowadzenia działalności gospodarczej, jak również o zakresie i skali prowadzonej działalności gospodarczej (biorąc pod uwagę wysokość przychodów i wysokość podstawy opodatkowania w podatku VAT za ostanie miesiące). Niezaprzeczalnym faktem jest też, że działalność skarżącej przynosiła i przynosi obecnie dochody. W roku 2013 - 186.287,25 zł, natomiast w roku 2014 - 22.222,22 zł. Istotne jest to w szczególności z punktu widzenia wysokości wpisu w niniejszej sprawie, który wynosi 100 zł. W dalszej kolejności zauważyć należy, iż z analizy przedłożonych wyciągów z kont bankowych skarżącej wynika sprzeczność z danymi dotyczącymi wartości podstawy opodatkowania w podatku VAT. Z jednej bowiem strony wynika, że suma uznań w poszczególnych miesiącach na rachunku bankowym skarżącej - zarejestrowanym jako rachunek firmowy - wyniosła odpowiednio: w czerwcu 2015 r. – 199,26 zł, w maju – 4.409,42 zł, w kwietniu – 306,27, w marcu – 5.270,30, w lutym – 5.315,81, w styczniu – 88,56 zł. z drugiej jednak strony dane z zeznań podatkowych VAT-7 wskazują, iż obroty firmy skarżącej są istotnie wyższe. Z przedłożonych deklaracji podatkowych VAT-7 wynikało bowiem, że podstawa opodatkowania w styczniu 2015 r. – 48.757 zł, w lutym – 43.403 zł, w marcu – 89.640 zł i w kwietniu – 92.318 zł, w maju – 104.417 zł, w czerwcu – 116.461 zł. Z powyższego wnikać może, że skarżąca posiada jeszcze inny rachunek bankowy, którego danych nie ujawniła. Powyższe informacje nie mogą pozostać bez znaczenia dla oceny faktycznych możliwości płatniczych skarżącej. W ocenie referendarza, mając na uwadze powyższe ustalenia, uznać należy, iż oświadczenie skarżącej o stanie majątkowym i rodzinnym jest wybiórcze i niepełne, a pominięcie tak istotnych dla oceny jej kondycji finansowej okoliczności sprawia, że całe oświadczenie uznane być może za nie w pełni niewiarygodne. Reasumując podnieść należy, iż mając na uwadze wszystkie podniesione powyżej informacje dotyczące sytuacji majątkowej i finansów skarżącej w powiązaniu z wysokością należnego w sprawie niniejszej wpisu do skargi (100 zł), nie sposób uznać, iż skarżąca nie jest w stanie tych kosztów ponieść. Tym samym, zdaniem referendarza skarżąca nie wykazała dostatecznie, że nie posiada środków na poniesienie kosztów postępowania. Wobec powyższych okoliczności nie można uznać skarżącej za osobę ubogą, która nie jest w stanie wygospodarować środków finansowych na zainicjowane przez siebie postępowanie sądowe. Jak zostało to już wcześniej podniesione celem instytucji prawa pomocy, która w istocie oznacza dofinansowanie strony postępowania przez Skarb Państwa, jest zagwarantowanie prawa do sądu osobom najuboższym (np. osobom bezrobotnym bez prawa do zasiłku czy pozbawionym jakichkolwiek dochodów), znajdującym się w wyjątkowo złej sytuacji materialnej, które całkowicie nie są w stanie wygospodarować środków na pokrycie kosztów związanych z dochodzeniem swych praw przed sądem. Stosując prawo pomocy nie można chronić czy też zwiększać majątku osób prywatnych, gdyż celem instytucji prawa pomocy jest zapewnienie dostępu do sądu osobom, którym brak środków finansowych ten dostęp uniemożliwia. Obowiązek zagwarantowania skutecznego dostępu do sądu nie oznacza konieczności zagwarantowania stronom bezwarunkowego prawa do zwolnienia od kosztów sądowych, czy też prawa do uzyskania bezpłatnej pomocy prawnej. Wymóg ponoszenia kosztów postępowania nie stanowi ograniczenia prawa do sądu i jest usprawiedliwiony koniecznością zapewnienia właściwego funkcjonowania wymiaru sprawiedliwości (por. postanowienie Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 9 czerwca 2014 r. sygn. akt II OZ 561/14). Mając powyższe na uwadze, na podstawie art. 246 § 1 pkt 2, art. 245 § 3 w zw. z art. 252 § 1 i art. 258 § 1 i § 2 pkt 7 ustawy – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, orzeczono jak w postanowieniu. U.K.