III SA/Łd 57/08

Dnia 20 maja 2008 roku Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi Wydział III w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Małgorzata Łuczyńska po rozpoznaniu w dniu 20 maja 2008 roku na posiedzeniu niejawnym wniosku E.K o przyznanie prawa pomocy w zakresie całkowitym poprzez zwolnienie od kosztów sądowych i ustanowienia radcy prawnego w sprawie ze skargi E.K. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Ł. z dnia [..] roku Nr [..] w przedmiocie stwierdzenia wygaśnięcia z mocy prawa zezwoleń na sprzedaż i podawanie napojów alkoholowych postanawia: przyznać stronie skarżącej – E.K. prawo pomocy w zakresie całkowitym poprzez zwolnienie od kosztów sądowych i ustanowienie radcy prawnego. BG WSA/post.1 - sentencja postanowienia Pismem z dnia 3 stycznia 2008 roku E. K. wniosła skargę na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Ł. z dnia [...] w przedmiocie stwierdzenia wygaśnięcia z mocy prawa zezwoleń na sprzedaż i podawanie napojów alkoholowych. Po wezwaniu skarżącej do uiszczenia wpisu od skargi w kwocie 500 złotych, strona wniosła o przyznanie prawa pomocy poprzez zwolnienie od kosztów sądowych i ustanowienie radcy prawnego. Wniosek został złożony na urzędowym formularzu "PPF". Z przedłożonego oświadczenia wynika, że skarżąca pozostaje we wspólnym gospodarstwie domowym z mężem W. K.. Nie jest właścicielem domu ani mieszkania, zamieszkuje w mieszkaniu komunalnym. Skarżąca wskazała, że jest właścicielem sklepu przy ul. [...], który to lokal spłaca ratalnie w związku z wykupieniem go od gminy. E. K. podała nadto, że jest właścicielem dwóch samochodów, nie dysponuje żadnymi oszczędnościami ani przedmiotami o wartości przekraczającej 3.000 euro. Na miesięczne dochody w gospodarstwie domowym skarżącej składają się: dochód skarżącej z działalności gospodarczej oraz świadczenia emerytalnego w łącznej wysokości 912 zł, a także dochody jej męża z tytułu prowadzonej działalności gospodarczej w kwocie 2.000 zł, co daje łączny dochód w wysokości około 2.912 zł miesięcznie. Na skutek wezwania skarżącej do uzupełnienia danych zawartych we wniosku, E. K. przedłożyła kserokopię zaświadczenia z urzędu skarbowego o wysokości dochodu podatnika w podatku dochodowym od osób fizycznych za rok 2006 dotyczący zarówno skarżącej jak i jej męża W. K.. Z zaświadczenia wynika, że dochód (pomniejszony o składki na ubezpieczenie społeczne oraz o podatek dochodowy nie pomniejszony o składkę na ubezpieczenie zdrowotne) małżonków W. i E. K. w roku 2006 wyniósł 36.018,32 brutto, a dochód do zaświadczenia po odliczeniu należnych składek i podatku wyniósł 26.242,23 zł. Ponadto skarżąca przedstawiła kserokopie wpłat gotówkowych na rzecz Urzędu Miasta [...] z dnia 16 lutego 2007 roku i 21 lutego 2008 roku, potwierdzające fakt wpłaty na konto Urzędu odpowiednio kwot 25.051,62 zł i 21.846,67 zł, gdzie jako tytuł wpłaty wskazano "lok. użyt. [...]". W odpowiedzi na powtórne wezwanie, skarżąca oświadczyła, że ani ona ani jej mąż nie posiadają żadnego konta ani lokat bankowych. Skarżąca nie przedstawiła nadto zaświadczenia z urzędu skarbowego o dochodach uzyskiwanych za rok 2007, wskazując, że nie jest tego w stanie dokonać w zakreślonym przez sąd terminie 14 dni. Postanowieniem referendarza sądowego z dnia 4 kwietnia 2008 roku odmówiono skarżącej E. K. przyznania prawa pomocy. W sprzeciwie od powyższego postanowienia skarżąca podniosła, że w uzasadnieniu postanowienia o odmowie prawa pomocy błędnie przyjęto datę pierwszej wpłaty na rzecz Urzędu Miasta [...], która nastąpiła nie w 2008 lecz w styczniu 2007 roku. Ponadto skarżąca wskazała, że wszelkich płatności dokonuje z bieżących środków i gotówką, w związku z tym niezasadny jest zarzut braku wiarygodności złożonego przez nią oświadczenia o nieposiadaniu konta bankowego. Zarządzeniem z dnia 25 kwietnia 2008 roku wezwano skarżącą do uzupełnienia danych zawartych w składanych wcześniej oświadczeniach. W odpowiedzi skarżąca złożyła kopie zeznań podatkowych za 2007 rok dotyczących dochodów jej i męża, wyjaśniając, że ich łączne wydatki miesięczne wynoszą około 4000 złotych. Jako pozostałe do spłaty zadłużenie wobec Gminy [...] skarżąca wskazała kwotę 54.960 złotych. Ze złożonego przez skarżącą oświadczenia PIT/B wynika, że prowadzi ona działalność gospodarczą - sklep ogólnospożywczy w Ł. przy ul. [...] i w 2007 roku osiągnęła stratę w wysokości 3.070,63 złotych. Jej mąż prowadzi natomiast działalność gospodarczą - sklep ogólnospożywczy w Ł. przy ul. [...] i w 2007 roku osiągnął przychód w wysokości 912.299,11 złotych, natomiast dochód w kwocie 22.864,44 złotych. Z oświadczenia PIT-36 składanego przez skarżąca wraz z mężem wynika, że w 2007 roku skarżąca wraz z mężem osiągnęli ze wszystkich źródeł dochód do opodatkowania w wysokości 43.095,79 złotych, natomiast ich łączny przychód wyniósł 992.834,07 złotych. Strona wskazała, że w 2008 roku nie dokonywała z mężem wpłat z tytułu zaliczek na podatek dochodowy, bowiem w tym okresie nie uzyskali dochodów. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi zważył, co następuje: Wniosek zasługuje na uwzględnienie. Instytucja prawa pomocy jest wyjątkiem od generalnej zasady ponoszenia kosztów postępowania przez stronę i ma zastosowanie w szczególnie uzasadnionych wypadkach. Zgodnie treścią art. 260 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 roku - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. Nr 153 poz. 1270 ze zm.) w razie wniesienia sprzeciwu, który nie został odrzucony, zarządzenie lub postanowienie, przeciwko któremu został on wniesiony, traci moc a sprawa będąca przedmiotem sprzeciwu podlega rozpoznaniu przez Sąd na posiedzeniu niejawnym. Przepis art. 245 ustawy - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi stanowi natomiast, że prawo pomocy w zakresie całkowitym obejmuje zwolnienie od kosztów sądowych oraz ustanowienie adwokata, radcy prawnego, doradcy podatkowego lub rzecznika patentowego, zaś prawo pomocy w zakresie częściowym obejmuje zwolnienie tylko od opłat sądowych w całości lub w części albo tylko od wydatków albo od opłat sądowych i wydatków lub obejmuje tylko ustanowienie adwokata, radcy prawnego, doradcy podatkowego lub rzecznika patentowego. Rozpoznając wniosek skarżącej Sąd miał na względzie treść art. 246 § 1 pkt 1 wyżej wymienionej ustawy, który stanowi, iż przyznanie prawa pomocy osobie fizycznej w zakresie całkowitym następuje, gdy osoba ta wykaże, że nie jest w stanie ponieść jakichkolwiek kosztów postępowania. Wykazanie powyższych okoliczności powinno nastąpić poprzez złożenie stosownego oświadczenia obejmującego dokładne dane o stanie rodzinnym i majątkowym. Od Sądu zależy uznanie oświadczenia za wystarczające dla przyznania prawa pomocy. Z nadesłanego przez skarżącą aktualnego oświadczenia o stanie rodzinnym, majątkowym i uzyskiwanych dochodach wynika, iż skarżąca pozostaje we wspólnym gospodarstwie domowym wraz z mężem – W. K., a źródłem ich utrzymania jest dochód uzyskiwany z tytułu prowadzonej działalności gospodarczej w wysokości 2.000 zł miesięcznie oraz emerytura skarżącej w kwocie 912,08 zł miesięcznie. Wnioskodawczyni wskazała ponadto, że nie posiada żadnych nieruchomości, oprócz komunalnego lokalu mieszkalnego i lokalu użytkowego (sklep) mieszczącego się w Ł. przy ul. [...], na zakup którego zaciągnęła kredyt, a miesięczna rata na jego spłatę wynosi około 2.000 zł. Podniosła, iż nie posiada również żadnych oszczędności ulokowanych na rachunkach bankowych, a majątek ruchomy stanowi samochód dostawczy marki "Mercedes", rok produkcji 1987 oraz samochód osobowy marki "KIA", rok produkcji 1999. W tym miejscu należy jednak zwrócić uwagę, że małżonkowie zobowiązani są do wzajemnej pomocy i współdziałania dla dobra rodziny, którą założyli (art. 23 Kodeksu rodzinnego i opiekuńczego) oraz przyczyniać się do zaspokajania potrzeb tej rodziny według swych sił oraz możliwości zarobkowych i majątkowych (art. 27 Kodeksu rodzinnego i opiekuńczego). Do potrzeb rodziny należą koszty postępowania sądowego służącego ochronie interesów jednego z małżonków. W tej sytuacji konieczne jest potraktowanie przychodów i dochodów E. K. łącznie z przychodami i dochodami jej męża W. K.. Z przedstawionych w toku postępowania dodatkowych dokumentów i informacji wynika, że za rok podatkowy 2007 z tytułu prowadzonej działalności gospodarczej skarżąca wykazała stratę w kwocie 3.070,63 zł, zaś W. K. uzyskał dochód w wysokości 22.864,44 zł. Z tytułu różnicy pomiędzy wpłaconymi zaliczkami na podatek dochodowy od osób fizycznych za rok 2007 a podatkiem należnym zarówno po stronie skarżącej, jak i jej męża powstała nadpłata w wysokości 1.965 zł. Natomiast jak wskazała skarżąca za okres od stycznia do marca 2008 roku z tytułu zaliczek na podatek dochodowy od osób fizycznych nie dokonali żadnej wpłaty, ponieważ nie uzyskali w tym okresie żadnych dochodów. Podnieśli także, iż wydatki związane z utrzymaniem lokalu mieszkalnego, wszystkich mediów, zakup żywności oraz koszty leczenia siebie i męża stanowią łącznie kwotę około 2.000 zł miesięcznie. Natomiast wydatki ponoszone na spłatę rat kredytowych z tytułu wykupienia lokalu użytkowego od Gminy Miasto [...] oraz koszty transportu do lekarzy wynoszą około 4.000 zł. Wskazali, iż wartość rynkowa zakupionego lokalu użytkowego wynosi 91.600 zł. Wpłata pierwszej raty w kwocie 25.051,62 nastąpiła w dniu 18 stycznia 2007 roku, a druga w kwocie 21.846,67 w dniu 21 stycznia 2008 roku. Pozostałe zaś koszty spłaty zaciągniętego kredytu rozłożono na pięć równych rat w wysokości 18.320 zł, a w chwili obecnej zadłużenie wynosi 54.960 zł. wraz z należnymi odsetkami. Dokonując analizy nadesłanego oświadczenia o stanie rodzinnym i majątkowym Sąd uznał, że wniosek skarżącej zasługuje na uwzględnienie. Odwołując się bowiem do treści powołanego przepisu art. 246 § 1 pkt 1 powołanej ustawy podkreślić należy, że określenie "gdy osoba ta wykaże (...)" oznacza, że to na wnoszącym o przyznanie prawa pomocy spoczywa ciężar dowodu, że znajduje się w sytuacji uprawniającej go do skorzystania z prawa pomocy we wnioskowanym zakresie. W interesie skarżącej leży zatem przedstawienie wszelkich okoliczności, które wskazywałyby na fakt pozostawania w trudnej sytuacji materialnej. Ocena natomiast sytuacji materialnej nie sprowadza się tylko do stwierdzenia, że strona skarżąca uzyskuje bądź nie uzyskuje dochodów, ale również polega na zbadaniu, czy posiada majątek oraz, czy posiada obiektywnie rozumianą zdolność do zdobycia potrzebnych środków finansowych. Rozważając zatem kwestię oceny zdolności płatniczych skarżącej należało wskazać, iż pomimo, że skarżąca wraz z mężem uzyskują dochód z tytułu prowadzonej działalności gospodarczej w wysokości około 2.000 zł miesięcznie oraz dochód z tytułu emerytury w wysokości ponad 900 zł miesięczne, a za rok podatkowy 2007 z tytułu prowadzonej działalności gospodarczej mąż skarżącej uzyskał dochód w wysokości 22.864,44 zł, to jednak jak sama skarżąca wskazała za okres od stycznia do marca 2008 roku z tytułu zaliczek na podatek dochodowy od osób fizycznych nie dokonali żadnej wpłaty, ponieważ nie uzyskali w tym okresie żadnych dochodów, a w dniu 21 stycznia 2008 roku E. K. zobowiązana była do dokonania wpłaty drugiej raty kredytowej w wysokości 21.846,67 zł z tytułu kredytu zaciągniętego na zakup lokalu użytkowego od Gminy Miasto [...], w którym obecnie prowadzi działalność gospodarczą. Do całkowitej spłaty zadłużenia pozostała więc jeszcze kwota 54.960 zł wraz z należnymi odsetkami. Skarżąca natomiast nie posiada żadnych oszczędności ulokowanych na rachunkach bankowych, a wydatki związane z bieżącym utrzymaniem lokalu mieszkalnego, zakup wszystkich mediów, zakup żywności oraz koszty leczenia siebie i żony stanowią łącznie kwotę około 2.000 zł miesięcznie. Biorąc zatem pod uwagę całokształt przedstawionych okoliczności faktycznych oraz fakt, iż mąż skarżącej wniósł do Sądu dwie tożsame skargi należy stwierdzić, że skarżąca wraz z mężem nie dysponują obecnie środkami pozwalającymi na pokrycie kosztów sądowych i ustanowienie profesjonalnego pełnomocnika. Sam fakt uzyskiwania dochodów nie może bowiem decydować o tym, czy strona jest w stanie ponieść koszty sądowe bez uszczerbku dla koniecznego utrzymania siebie i rodziny. Pod uwagę należało wziąć także rzeczywistą, aktualną możliwość dysponowania uzyskiwanym dochodem i istniejące ciążące na stronie zobowiązania. Jeżeli bowiem strona mimo uzyskiwania dochodu nie może nim swobodnie dysponować, to dochód ten nie może być brany pod uwagę przy ustalaniu jej zdolności płatniczych do ponoszenia kosztów sądowych. W tym stanie rzeczy, z uwagi na fakt, iż skarżąca uprawdopodobniła, że jej obecna sytuacja finansowa, w tym wykazane obciążenia majątkowe mające wpływ na jej zdolność płatniczą nie pozwalają na poniesienie kosztów postępowania bez uszczerbku koniecznego utrzymania siebie i rodziny, Sąd na podstawie art. 246 § 1 pkt 1 w związku z art. 245 § 2 ustawy i art. 260 ustawy - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, orzekł jak w postanowieniu. TG