III SA/Łd 587/09

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi Wydział III w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Krzysztof Szczygielski Sędziowie Sędzia NSA Teresa Rutkowska Sędzia WSA Ewa Alberciak (spr.) Protokolant Tomasz Porczyński po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 8 kwietnia 2010 r. sprawy ze skargi R. K. na decyzję Wojewody [...] z dnia [...] nr [...] w przedmiocie wymeldowania oddala skargę. Decyzją z dnia [...], wydaną na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (tj. Dz.U. z 2000 r. Nr 98 poz. 1078 ze zm.) - zwanej dalej k.p.a., art. 15 ust. 2 ustawy z dnia 10 kwietnia 1974 r. o ewidencji ludności i dowodach osobistych (tj. Dz.U. z 2006 r. Nr 139, poz. 993 ze zm.), Wojewoda Łódzki utrzymał w mocy decyzję Prezydenta Miasta Ł. z dnia [...] o wymeldowaniu R. K. z pobytu stałego w lokalu nr [...] w Ł. Powyższe rozstrzygnięcie wydane zostało w oparciu o następujący stan faktyczny . W dniu 29 października 2008 r. A.H. wniosła o wymeldowanie R.K.z lokalu nr [...] w Ł. Prezydent Miasta Ł., decyzją z dnia [...]., orzekł o wymeldowaniu R. K. z pobytu stałego w lokalu nr [...] w Ł. Uzasadniając powyższą decyzję organ pierwszej instancji wskazał, że kontrole meldunkowe potwierdziły, iż R. K. nie zamieszkuje w przedmiotowym lokalu, nie powrócił do niego pomimo takich deklaracji. Ponadto organ wskazał, że w związku z twierdzeniem R. K., iż nie opuścił dobrowolnie lokalu nr [...] w Ł., organ dwukrotnie pouczał go o krokach prawnych, jakie powinien podjąć, aby mógł ponownie zamieszkać w spornym lokalu. Od powyższej decyzji R. K.złożył odwołanie do Wojewody Łódzkiego. Zarzucił naruszenie przepisów prawa materialnego, w szczególności art. 15 ust. 2 i art. 6 ust. 1 ustawy o ewidencji ludności oraz przepisów prawa procesowego, w szczególności art. 7 § 1 i art. 80 Kodeksu postępowania administracyjnego. R. K.podnosił, iż organ orzekający błędnie przyjął, że opuszczenie przez niego miejsca stałego pobytu miało charakter dobrowolny. Podniósł, że A. H. spowodowała, że przy pomocy Policji został wyrzucony z mieszkania, a tym samym opuszczenie przez niego lokalu nie było wynikiem jego woli. Po przeanalizowaniu zgromadzonego w sprawie materiału dowodowego organ odwoławczy uznał, iż odwołanie R. K. nie może zostać uwzględnione. Zdaniem organu odwoławczego przedmiotowa sprawa została rozpoznana wnikliwie i zgodnie z obowiązującą procedurą. Organ pierwszej instancji dokonał również prawidłowej wykładni przepisów prawa materialnego. Okoliczności istotne dla sprawy zostały, zdaniem organu odwoławczego, wyjaśnione w sposób wyczerpujący, zaś ocena dowodów, wbrew zarzutom odwołującego, czyni zadość wymogom stawianym przez art. 80 k.p.a. Organ II instancji wskazał, że przesłanka opuszczenia lokalu w rozumieniu art. 15 ust. 2 omawianej ustawy jest spełniona wówczas, jeżeli opuszczenie przez zainteresowaną osobę dotychczasowego miejsca pobytu stałego jest trwałe i wynika z jej własnej woli. Oceniając przesłankę opuszczenia lokalu trzeba mieć na uwadze także to, że pobytem stałym jest zamieszkiwanie w określonej miejscowości pod oznaczonym adresem z zamiarem stałego lub długotrwałego przebywania, z wolą koncentracji w danym miejscu swoich spraw życiowych, w tym założenia ośrodka osobistych i majątkowych interesów. Miejsce stałego pobytu danej osoby to miejsce, w którym osoba ta stale realizuje swe funkcje życiowe, tj. mieszka, nocuje, spożywa posiłki, wypoczywa, przechowuje rzeczy niezbędne do codziennego funkcjonowania (odzież, żywność, meble), przyjmuje wizyty członków rodziny lub znajomych, przyjmuje i nadaje korespondencję itp. Za równoznaczną z opuszczeniem lokalu w rozumieniu art. 15 ust. 2 ustawy należy uznać nie tylko dobrowolną zmianę miejsca pobytu, ale także sytuację, w której osoba dotychczas zameldowana została usunięta z lokalu i do niego niedopuszczona, jeśli nie skorzystała we właściwym czasie z przysługujących jej środków prawnych umożliwiających powrót do lokalu, w szczególności zaś nie skorzystała z powództwa posesoryjnego, o którym mowa w art. 344 § 1 Kodeksu cywilnego. Powództwo to, zgodnie z art. 344 § 2 k.c., wygasa, jeśli nie jest dochodzone w ciągu roku od chwili naruszenia. Organ odwoławczy stwierdził, że R.K. od dnia [...] r. do chwili obecnej zaprzestał korzystania z lokalu nr [...] w Ł. w rozumieniu art. 6 ust. 1 ustawy. Na podstawie zgromadzonych dowodów organ odwoławczy stwierdził, że rzeczywistą przyczyną opuszczenia przez R. K. lokalu był konflikt z A. H., którego kulminacja doprowadziła w dniu [...] r. do interwencji Policji i jak twierdzi odwołujący do wyrzucenia go z mieszkania. Od chwili tej interwencji, R. K.nie powrócił do lokalu, a jedynie, co sam potwierdza, odwiedza w nim dzieci. Wojewoda Ł.wyjaśnił, odnosząc się do deklarowanego przez R.K. zamiaru powrotu do spornego lokalu, że rzeczą organu administracji publicznej jest rozstrzyganie w oparciu o stan faktyczny istniejący w dacie orzekania, a nie w oparciu o tzw. zdarzenia przyszłe i niepewne. Na wynik sprawy nie może mieć wpływu również to, że w spornym lokalu pozostały pewne rzeczy R.K. bowiem miejscem pobytu stałego jest miejsce, w którym dana osoba skupia swe centrum życiowe, a nie miejsce przechowywania rzeczy. Nie można również zgodzić się z odwołującym, iż jego wymeldowanie winno być uzależnione od przydziału mu lokalu socjalnego oraz rozstrzygnięcia przez sąd kwestii podziału majątku. Kwestie te pozostają poza sferą rozważań organów meldunkowych. W skardze na powyższą decyzję, skierowanej do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Łodzi, R.K. wniósł o uchylenie tej decyzji z uwagi na naruszenie przepisów kodeksu postępowania administracyjnego, tj. art. 7 k.p.a., 8 k.p.a. w związku z art. 6 k.p.a. oraz art. 77 § 1 i 80 k.p.a. , a ponadto naruszenie prawa materialnego. Podał, że został wyrzucony siłą z lokalu nr [...] przez A. H. na podstawie nieprawomocnej decyzji z dnia [...] r. o uchyleniu jego zameldowania. Nie opuścił więc lokalu dobrowolnie. W odpowiedzi na skargę Wojewoda Ł. wniósł o jej oddalenie, argumentując jak w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Skarga nie jest zasadna. Zgodnie z art. 1 § 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz.U. nr 153, poz. 1269 ze zm.) – zwanej dalej p.p.s.a., sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę administracji publicznej. Kontrola, o której mowa w § 1 sprawowana jest pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej (§ 2 art. 1 tej ustawy). Stosownie do treści art. 3 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm. ) sądy administracyjne sprawują kontrolę działalności administracji publicznej i stosują środki określone w ustawie. W myśl zaś art. 145 § 1 wymienionej ustawy sąd uwzględniając skargę na decyzję lub postanowienie: 1/ uchyla decyzję lub postanowienie w całości lub w części jeżeli stwierdzi: a/ naruszenie prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy; b/ naruszenie prawa dające podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego; c/ inne naruszenie przepisów postępowania, jeżeli mogło ono mieć istotny wpływ na wynik sprawy; 2/ stwierdza nieważność decyzji lub postanowienia w całości lub w części, jeżeli zachodzą przyczyny określone w art.156 kodeksu postępowania administracyjnego lub w innych przepisach; 3/ stwierdza wydanie decyzji lub postanowienia z naruszeniem prawa, jeżeli zachodzą przyczyny określone w kodeksie postępowania administracyjnego lub innych przepisach. Z wymienionych przepisów wynika, iż sąd bada legalność zaskarżonej decyzji, czy jest ona zgodna z prawem materialnym, określającym prawa i obowiązki stron oraz z prawem procesowym, regulującym postępowanie przed organami administracji publicznej. Badając legalność zaskarżonej decyzji Sąd nie stwierdził naruszenia przez organy administracji przepisów prawa materialnego bądź procesowego uzasadniającego jej uchylenie. Podstawę materialnoprawną rozstrzygnięcia w niniejszej sprawie stanowił przepis art. 15 ust. 2 ustawy z dnia 10 kwietnia 1974 r. o ewidencji ludności i dowodach osobistych (tj. Dz.U. z 2006 r. Nr 139 poz. 993 ze zm.). Zgodnie z treścią powołanej normy prawnej organ gminy wydaje na wniosek strony lub z urzędu decyzję w sprawie wymeldowania osoby, która opuściła miejsce pobytu stałego lub czasowego trwającego ponad 3 miesiące i nie dopełniła obowiązku wymeldowania się. Oznacza to, iż do wymeldowania w trybie administracyjnym niezbędne jest spełnienie następujących przesłanek: faktyczne opuszczenie lokalu oraz niedopełnienie obowiązku wymeldowania się. Przesłanki te w niniejszej sprawie zostały spełnione. Wskazać należy, że warunkiem decydującym, o wymeldowaniu danej osoby jest jednoznaczne ustalenie przez organ administracji, czy dana osoba faktycznie opuściła bez wymeldowania się dotychczasowe miejsce pobytu stałego i czy opuszczenie to miało charakter trwały i dobrowolny. Za miejsce stałego pobytu danej osoby uważa się miejsce, w którym osoba ta stale realizuje swoje podstawowe funkcje życiowe, między innymi takie jak: mieszkanie, nocowanie, spożywanie posiłki, czy też przyjmowanie wizyt rodziny lub znajomych. Natomiast przez opuszczenie miejsca pobytu stałego rozumie się nie tylko fizyczne nieprzebywanie, ale i zamiar opuszczenia danego lokalu, z jednoczesnym zerwaniem związków z dotychczasowym lokalem i zorganizowaniem centrum życiowego w innym miejscu. W niniejszej sprawie, zdaniem Sądu, organy administracji miały podstawę do oceny, dokonanej w granicach określonych przepisem art. 80 k.p.a., że R. K.opuścił przedmiotowy lokal. Okoliczność niezamieszkiwania skarżącego w lokalu przy ul. [...]od lipca 2008 r. została potwierdzona w toku przeprowadzonego przez organy administracji postępowania wyjaśniającego. Fakt opuszczenia miejsca zameldowania przez R. K. nie budzi wątpliwości, gdyż okoliczność ta została potwierdzona zarówno przez skarżącego, jak i uczestniczkę postępowania administracyjnego A. H. Sporna natomiast pozostaje kwestia dobrowolności opuszczenia przez skarżącego lokalu przy ul. [...] w Ł. Zdaniem Sądu, powołane przez skarżącego okoliczności opuszczenia miejsca stałego zameldowania, tj. wyrzucenie go przez A. H. z przedmiotowego lokalu w dniu [...] r. w obecności Policji, nie potwierdzają braku dobrowolności w opuszczeniu przez niego przedmiotowego lokalu. A. H. oświadczyła, że skarżący opuścił lokal po awanturze rodzinnej i interwencji Policji, która miała miejsce w dniu [...] r. Z materiału dowodowego zgromadzonego w niniejszej sprawie wynika, że skarżący dotychczas nie zamieszkuje w lokalu przy ul. [...] i nie starał się o przywrócenie jego współposiadania. Twierdzenia R. K.w toku postępowania administracyjnego, iż zamierza powrócić do spornego lokalu okazały się gołosłowne. Skarżący w piśmie z dnia [...] r. (k. 84 – akta administracyjne) podał, że po opuszczeniu lokalu zamieszkał w firmie przy ul. [...], natomiast na rozprawie w dniu 8 kwietnia 2010 r. oświadczył, że zamieszkuje u matki w P., a kiedy ma do załatwienia dużo spraw w Ł. mieszka u kolegi. W ocenie Sądu za dobrowolnością, jak i za zamiarem opuszczenia przez skarżącego dotychczasowego miejsca zameldowania przemawia fakt skoncentrowania centrum życiowego w innym miejscu. Również nieskorzystanie przez skarżącego ze środka prawnego, tj. niewytocznie powództwa posesoryjnego w trybie art. 344 § 1 k.c., mającego na celu przywrócenie mu naruszonego posiadania, można uznać za przejaw woli opuszczenia przedmiotowego lokalu. W orzecznictwie sądów administracyjnych wskazuje się bowiem, że nieskorzystanie we wskazanym czasie z tego środka prawnego świadczyć może o dobrowolnej zmianie miejsca pobytu przez daną osobę (wyrok NSA z dnia 12 kwietnia 2001 r., V SA 3078/00, LEX nr 78937). Podkreślenia wymaga, że ochrona posiadania jako stanu faktycznego jest krótkotrwała, gdyż roszczenie posesoryjne ograniczone jest terminem zawitym i wygasa, jeżeli nie będzie dochodzone w ciągu roku od chwili dokonania naruszenia (art. 344 § 2 k.c.). Trafnie więc organy administracji uznały, że okoliczności te świadczą o opuszczeniu przez R. K. dotychczasowego miejsca pobytu stałego. Utrzymujący się kilkuletni stan faktyczny, w którym osoba zameldowania na pobyt stały w danym lokalu rzeczywiście w nim nie mieszka, nosi znamiona trwałości. Domaganie się przez skarżącego przyznania lokalu socjalnego świadczy istotnie o tym, iż nie ma on zamiaru zamieszkiwać w dotychczasowym miejscu pobytu stałego. Naczelny Sąd Administracyjny w wyroku z dnia 6 marca 2008 r., sygn. akt. II OSK 140/07, (publ. LexPolonica 2082615) stwierdził, iż sam fakt istnienia konfliktu między stronami postępowania nie powoduje podważenia oceny, że opuszczenie lokalu miało charakter trwały i dobrowolny. Nie traci bowiem co do zasady dobrowolnego charakteru wyprowadzenie się z dotychczasowego miejsca zamieszkania, jeżeli ma ono na celu poprawienie komfortu życiowego strony przez uniknięcie sytuacji konfliktowych związanych ze wspólnym zamieszkiwaniem. A zatem jedynie skuteczne wykorzystanie przez skarżącego przysługujących mu środków prawnych zmierzających do przywrócenia utraconego władztwa w stosunku do lokalu mogłoby skutkować uznaniem, że opuszczenie lokalu nie było dobrowolne i co za tym idzie brak byłoby podstaw do wymeldowania na podstawie art. 15 ust. 2 ustawy o ewidencji ludności i dowodach osobistych. Zasadniczym środkiem prawnym, z którego mógł skarżący skorzystać było stosowne żądanie co do przywrócenia mu posiadania lokalu, z którego jednak nie skorzystał. Skoro opuszczenie lokalu przy ul. [...] w Ł., jak twierdzi skarżący, nie było dobrowolne, a nastąpiło w wyniku konfliktu pomiędzy nim a A. H. i interwencji Policji, winien on podjąć wszelkie środki prawne, w celu umożliwienia mu zamieszkiwania w miejscu stałego zameldowania. Brak takich działań, upływ długiego okresu od opuszczenia miejsca stałego zameldowania, jak również skoncentrowanie centrum życiowego w innym miejscu, wyraźnie wskazuje, iż w lokalu matki lub w lokalu kolegi skarżący miał wolę przebywać i przeniósł swoje centrum życiowe. Opuszczenie więc przez R. K. miejsca pobytu stałego w lokalu przy ul. [...] w Ł. miało charakter trwały i dobrowolny. Za nietrafny należało uznać zarzut skarżącego dotyczącego tego, że zarówno zaskarżona decyzja, jak i poprzedzająca ją decyzja organu I instancji wydane zostały bez uwzględnienia jego racji. Dokonana analiza akt administracyjnych wskazuje bowiem, iż skarżący miał zapewnione prawo czynnego udziału w toku postępowania, jak również był informowany o wszelkich podejmowanych przez organy administracyjne czynnościach mających na celu ustalenie stanu faktycznego sprawy. Ewidencja ludności ma jedynie charakter rejestracyjny, której celem jest odzwierciedlenie stanu - faktycznego miejsca pobytu osoby. Jej ewidencyjno - rejestrowy charakter służy zbieraniu informacji w zakresie miejsca zamieszkania i pobytu osób. Zagadnienia dotyczące podziału majątku pomiędzy stronami regulowane są przepisami prawa cywilnego, a wszelkie spory w tym zakresie podlegają kognicji sądów powszechnych. Skoro skarżący od lipca 2008 r. nie zamieszkuje w przedmiotowym mieszkaniu, konieczne było doprowadzenie stanu, w którym zapis ewidencji będzie odpowiadał stanowi faktycznemu. Organy administracji trafnie uznały, że wszystkie przesłanki wymeldowania określone w art. 15 ust. 1 ustawy o ewidencji ludności i dowodach osobistych zostały spełnione, a wydana w sprawie przez organ odwoławczy decyzja jest prawidłowa. Mając powyższe na uwadze, Sąd na podstawie art. 151 ustawy - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi oddalił skargę. t.p.