III SA/Łd 589/12

Dnia 10 października 2012 roku Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi – Wydział III w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Monika Krzyżaniak (spr.), Sędziowie Sędzia NSA Janusz Furmanek, Sędzia NSA Janusz Nowacki, , Protokolant Pomocnik sekretarza – Bartosz Adamus, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 10 października 2012 roku sprawy ze skargi S. G. na decyzję Dyrektora Centrum Integracji Społecznej A w O. z dnia [...] w przedmiocie zaprzestania realizacji programu zatrudnienia socjalnego 1. uchyla zaskarżoną decyzję; 2. stwierdza, że zaskarżona decyzja nie podlega wykonaniu do dnia uprawomocnienia się niniejszego wyroku. Wyrokiem z dnia 22 marca 2012 r. sygn. akt III SAB/Łd 4/12 Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi w sprawie ze skargi S. G. na bezczynność Dyrektora Centrum Integracji Społecznej w O. zobowiązał organ do wydania rozstrzygnięcia w sprawie zaprzestania realizacji programu zatrudnienia socjalnego przez S. G. w terminie 30 dni od dnia otrzymania akt sprawy wraz z odpisem prawomocnego wyroku. Wyrok stał się prawomocny od dnia 18 maja 2012 r., a akta administracyjne przekazano do organu w dniu 1 czerwca 2012 r. Decyzją z dnia [...] Dyrektor Centrum Integracji Społecznej w O. wykreślił S. G. z udziału w Indywidualnym Programie Zatrudnienia Socjalnego. W decyzji wskazano, że podczas wywiadu uzupełniającego, związanego z określeniem sytuacji bytowej, skarżąca wykazała nieprawdziwe powody wnioskując o przystąpienie do programu podnosząc, że w wyniku ubóstwa, jak również że mąż i syn skarżącej są osobami bezrobotnymi. W ocenie organu nie są to informacje zgodne z prawdą, a skarżąca nie spełnia innych warunków określonych w art. 1 ustawy o zatrudnieniu socjalnym. Organ podkreślił również, że skarżąca odmówiła podpisania oświadczenia, że nie osiąga dochodów w wyniku zatrudnienia u brata, zatem na podstawie art. 13 ust. 5 ustawy o zatrudnieniu socjalnym powinna zakończyć udział w programie. Zdaniem Dyrektora Centrum Integracji Społecznej w O., skarżąca naruszyła zasady Regulaminu uczestnictwa, w tym dyscypliny i zasad etyki poprzez zakłócenie pracy CIS swoim zachowaniem w toku zebrania Samorządu uczestników. Organ podkreślił, że skarżąca zaprzestaje uczestnictwa w realizacji programu zatrudnienia socjalnego z dniem [...] Decyzja doręczona została S. G. w dniu [...] W dniu 1 czerwca 2012 r. do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Łodzi wpłynęła skarga S. G. na powyższą decyzję. W uzasadnieniu wskazano, że w związku z celowym nieodebraniem przez organ kierowanego do niego pisma, skarżąca zmuszona była złożyć skargę bezpośrednio do Sądu. Skarżąca zarzuciła zaskarżonej decyzji naruszenie art. 13 ust. 4 ustawy o zatrudnieniu socjalnym poprzez niezgodne z prawem wykreślenie z programu zatrudnienia socjalnego oraz naruszenie szeregu norm prawnych dotyczących wymogów formalnych i proceduralnych jakim winna odpowiadać decyzja. Skarżąca podniosła, że decyzja z dnia [...] jest dowodem świadczenia nieprawdy przez Kierownika Centrum Integracji Społecznej w O. w związku z wyrokiem WSA w Łodzi o sygn. akt III SAB/Łd 4/12 w przedmiocie bezczynności tego organu, polegającej na niewydaniu decyzji. S. G. wniosła o stwierdzenie nieważności decyzji oraz stwierdzenie wydania decyzji z naruszeniem prawa. W odpowiedzi na skargę Dyrektor Centrum Integracji Społecznej w O. stwierdził, że nie jest organem administracji publicznej, a decyzja Wojewody Łódzkiego z dnia [...] i ustawa o zatrudnieniu socjalnym nie nadają kierownikowi CIS uprawnień do wydawania decyzji administracyjnych. Zdaniem organu, podjęcie przez kierownika decyzji nie jest tożsame z koniecznością jej wydania na piśmie uczestnikowi, bowiem nie obowiązuje tu zasada pisemności. Organ podtrzymał argumentację zawartą w decyzji z dnia [...] Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Skarga S. G. jest zasadna. Zgodnie z art. 1 § 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. nr 153, poz. 1269 ze zm.) sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej. W myśl zaś art. 1 § 2 wymienionej ustawy kontrola, o której mowa w § 1 sprawowana jest pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. Na podstawie art. 3 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2012 r. poz. 270 t.j.), sądy administracyjne sprawują kontrolę działalności administracji publicznej i stosują środki określone w ustawie. W myśl zaś art. 145 § 1 powoływanej powyżej ustawy, sąd uwzględniając skargę na decyzję lub postanowienie: 1/ uchyla decyzje lub postanowienie w całości lub w części, jeżeli stwierdzi: a/ naruszenie prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy; b/ naruszenie prawa dające podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego; c/ inne naruszenie przepisów postępowania, jeżeli mogło ono mieć istotny wpływ na wynik sprawy; 2/ stwierdza nieważność decyzji lub postanowienia w całości lub w części, jeżeli zachodzą przyczyny określone w art. 156 kodeksu postępowania administracyjnego lub w innych przepisach; 3/ stwierdza wydanie decyzji lub postanowienia z naruszeniem prawa, jeżeli zachodzą przyczyny określone w kodeksie postępowania administracyjnego lub w innych przepisach. Z wymienionych przepisów wynika, iż Sąd bada legalność zaskarżonej decyzji, czy jest ona zgodna z prawem materialnym, określającym prawa i obowiązki stron oraz z prawem procesowym, regulującym postępowanie przed organami administracji publicznej. Badając legalność zaskarżonej decyzji z dnia [...] Sąd stwierdził naruszenie przepisów ustawy z dnia 13 czerwca 2003 r. o zatrudnieniu socjalnym (Dz. u. z 2011 r. nr 43, poz. 225 ze zm.) oraz Kodeksu postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2000 r. nr 98 , poz. 1071 ze zm.) w stopniu uzasadniającym jej uchylenie. Sąd nie przychylił się do wniosku skarżącej o stwierdzenie nieważności powyższej decyzji, uznając, że dostrzeżone uchybienia nie mają charakteru rażącego. Na wstępie rozważań podkreślić należy, że wyrokiem z dnia 22 marca 2012 r. sygn. akt III SAB/Łd 4/12 Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi w sprawie ze skargi S. G. na bezczynność Dyrektora Centrum Integracji Społecznej w O. zobowiązał organ do wydania rozstrzygnięcia w sprawie zaprzestania realizacji programu zatrudnienia socjalnego przez S. G. w terminie 30 dni od dnia otrzymania akt sprawy wraz z odpisem prawomocnego wyroku. Wyrok ten jest prawomocny od dnia 18 maja 2012 r. W powyższym orzeczeniu Sąd jednoznacznie stwierdził, że decyzja kierownika CIS o zaprzestaniu realizacji programu zatrudnienia socjalnego z winy uczestnika jest decyzją ostateczną, od której przysługuje skarga do sądu administracyjnego. W ocenie Sądu, taki wniosek płynie wprost z literalnego brzmienia art. 13 ust. 4b w/w ustawy, który przewiduje uprawnienie do wniesienia skargi do sądu administracyjnego od decyzji kierownika CIS. Sąd wskazał, że Dyrektor CIS nie ma racji, stwierdzając, iż w sprawie nie toczyło się żadne postępowanie administracyjne, a CIS nie jest organem administracji publicznej i dlatego nie ma podstaw do wydania decyzji w sprawie programu zatrudnienia socjalnego przez S. G. Taka interpretacja, zdaniem Sądu, jest w oczywisty sposób sprzeczna z obowiązującymi przepisami prawa, w myśl których z woli ustawodawcy w przedmiotowej sprawie istnieje obowiązek wydania decyzji administracyjnej. W przeciwnym wypadku decyzje kierownika CIS pozostawałyby poza wszelką kontrolą, mimo, iż od tych decyzji zależy prawo uczestników do świadczeń, o których mowa w art. 13 ust. 6 ustawy. Nie bez znaczenia dla sprawy jest bowiem okoliczność konsekwencji jakie wiążą się z wykreśleniem uczestnika z realizacji programu zatrudnienia socjalnego w ramach CIS. Odnosząc powyższe do rozpoznawanej sprawy, niezrozumiałym jest stanowisko Dyrektora Centrum Integracji Społecznej w O., który w odpowiedzi na skargę ponownie podniósł, że nie jest organem administracji publicznej zobowiązanym do wydawania decyzji. W tym miejscu podkreślić należy, że w myśl przepisu art. 153 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, ocena prawna i wskazania co do dalszego postępowania wyrażone w orzeczeniu sądu wiążą w sprawie ten sąd oraz organ, którego działanie, bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania było przedmiotem zaskarżenia. Konkluzją (oceną co do zgodności z prawem) określonych spornych kwestii związany jest zarówno organ, którego rozstrzygnięcie zaskarżono, jak i sąd (każdy kolejny skład) orzekający w tej sprawie, w tym również Dyrektor Centrum Integracji Społecznej w O. Skoro w powołanym wyżej wyroku z dnia 22 marca 2012 r. sygn. akt III SAB/Łd 4/12 Sąd wskazał, że kierownik CIS jest zobowiązany do wydania decyzji administracyjnej o zaprzestaniu realizacji programu zatrudnienia socjalnego i na tę decyzję przysługuje bezpośrednio skarga do sądu administracyjnego, to organ administracji (kierownik CIS) jest tym poglądem bezwzględnie związany. Przechodząc do oceny zaskarżonego rozstrzygnięcia, wskazać należy, iż aktem regulującym uczestnictwo w programach zatrudnienia socjalnego jest ustawa z dnia 13 czerwca 2003 r. o zatrudnieniu socjalnym. Zasady udziału w indywidualnym programie socjalnym określa art. 12 i 13 ww. ustawy. W myśl przepisu art. 13 ust. 4 zaprzestanie realizacji programu następuje w przypadku: 1/ uporczywego naruszania przez uczestnika postanowień programu, uniemożliwiającego jego dalszą realizację; 2/ trwałego opuszczenia przez uczestnika zajęć w Centrum; 3/ oświadczenia uczestnika o odstąpieniu od realizacji programu. Zgodnie zaś z ust. 4a w przypadkach, o których mowa w ust. 4 pkt 1 i 2, decyzję w sprawie zaprzestania realizacji programu podejmuje kierownik Centrum. Od decyzji kierownika Centrum, o której mowa w ust. 4a, uczestnikowi przysługuje skarga do sądu administracyjnego (ust. 4b). Jak z powyższego wynika, orzeczenie przez Kierownika CIS o zaprzestaniu realizacji programu mogło nastąpić tylko w trzech enumeratywnie wyliczonych w ustawie przypadkach. Wobec tego, że z akt sprawy nie wynika, aby skarżąca złożyła oświadczenie o odstąpieniu od realizacji programu socjalnego, decyzja o zaprzestaniu realizacji tego programu mogła być wydana zatem jedynie w przypadku uporczywego naruszenia przez S. G. postanowień programu, uniemożliwiającego jego dalszą realizację, bądź trwałego opuszczenia przez nią zajęć w Centrum. W przedmiotowej sprawie Dyrektor CIS w O., uprawniony do wydania decyzji o zaprzestaniu dalszej realizacji programu w odniesieniu do określonego uczestnika – S. G., nie powołał się na żadną z okoliczności wskazanych w art. 13 ust. 4 pkt 1 i 2. Jako przyczynę wydania decyzji, organ w sposób niezwykle ogólnikowy powołał naruszanie przez skarżącą Regulaminu uczestnictwa poprzez odmowę podpisania oświadczenia, wskazanie nieprawdziwych danych podczas wywiadu określającego sytuację bytową oraz na skandaliczne zachowanie skarżącej w toku zebrania samorządu uczestników. Podniesione przez Dyrektora Centrum Integracji Społecznej [...] w O. okoliczności nie zostały jednak powołane przez ustawodawcę w art. 13 ust. 4 ustawy, jako podstawa prawna do wydania decyzji o zaprzestaniu realizacji programu socjalnego. Dodatkowo zauważyć należy, że treść decyzji z dnia [...] jest niejasna, lakoniczna i pozbawiona możliwości wyciągnięcia z niej logicznych wniosków. Decyzja ta nie zawiera podstawy prawnej, brak jest również pouczenia o możliwości wniesienia skargi bezpośrednio do sądu administracyjnego. Uznać również należy, że wydanie decyzji przez Dyrektora Centrum Integracji Społecznej w O. opatrzonej datą [...], czyli datą wsteczną, stanowi istotne naruszenie przepisów postępowania, tym bardziej, że decyzja ta weszła do obrotu prawnego z momentem doręczenia jej skarżącej, czyli w dniu 18 maja 2012 r. (k. 40). Zaskarżona decyzja nie mogła być wydana w dniu [...], bowiem w dniu orzekania przez Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi w sprawie o sygn. akt III SAB/Łd 4/12, tj. 22 marca 2012 r., nie było jej w przekazanych sądowi aktach sprawy i dlatego właśnie wydany został wyrok zobowiązujący Dyrektora Centrum Integracji Społecznej do wydania takiego rozstrzygnięcia. Wskazane powyżej uchybienia stanowią niewątpliwie naruszenie przepisów postępowania administracyjnego. W myśl bowiem przepisu art. 107 § 1 k.p.a decyzja powinna zawierać: oznaczenie organu administracji publicznej, datę wydania, oznaczenie strony lub stron, powołanie podstawy prawnej, rozstrzygnięcie, uzasadnienie faktyczne i prawne, pouczenie, czy i w jakim trybie służy od niej odwołanie, podpis z podaniem imienia i nazwiska oraz stanowiska służbowego osoby upoważnionej do wydania decyzji lub, jeżeli decyzja wydana została w formie dokumentu elektronicznego, powinna być opatrzona bezpiecznym podpisem elektronicznym weryfikowanym za pomocą ważnego kwalifikowanego certyfikatu. Decyzja, w stosunku do której może być wniesione powództwo do sądu powszechnego lub skarga do sądu administracyjnego, powinna zawierać ponadto pouczenie o dopuszczalności wniesienia powództwa lub skargi. Stosownie do § 3 tego przepisu uzasadnienie faktyczne decyzji powinno w szczególności zawierać wskazanie faktów, które organ uznał za udowodnione, dowodów, na których się oparł, oraz przyczyn, z powodu których innym dowodom odmówił wiarygodności i mocy dowodowej, zaś uzasadnienie prawne - wyjaśnienie podstawy prawnej decyzji, z przytoczeniem przepisów prawa. Zaskarżona do niniejszego sądu decyzja, z całą pewnością opisanych wyżej wymogów nie spełnia, co w znacznej mierze niemożliwym czyni jej merytoryczną kontrolę. Ponownie rozpoznając sprawę Dyrektor Centrum Integracji Społecznej w O. powinien rozważyć zaistniałe okoliczności faktyczne dotyczące zatrudnienia S. G. na podstawie przepisów ustawy z dnia 13 czerwca 2003 r. o zatrudnieniu socjalnym, jak również wydać decyzję administracyjną opartą na przepisach tej ustawy i odpowiadającą wymogom formalnym przewidzianym w art. 107 k.p.a. Organ winien mieć na uwadze, że rozstrzygniecie winno zawierać również logiczne i przekonywujące uzasadnienie, obejmujące wyczerpujące odniesienie się do zarzutów podnoszonych przez stronę w toku postępowania. Z powyższych względów Wojewódzki Sąd Administracyjny na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. a i c oraz art. 152 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi orzekł o uchyleniu decyzji z dnia 30 września 2011 r. oraz o wstrzymaniu jej wykonania do dnia uprawomocnienia się wyroku. p.m.