III SA/Łd 6/06

Dnia 28 lutego 2006 roku Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi Wydział III w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia NSA Teresa Rutkowska Sędzia WSA Małgorzata Łuczyńska Asesor WSA Ewa Alberciak (spr.) Protokolant asystent sędziego Tomasz Naraziński po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 28 lutego 2006 roku sprawy ze skargi M.W. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Ł. z dnia [...] Nr [...] w przedmiocie odmowy przyznania stypendium szkolnego dla A. W. uchyla zaskarżoną decyzję. III SA/Łd 6/06 U Z A S A D N I E N I E Decyzją z dnia [...] Nr [...] Prezydent Miasta [...], na podstawie art. 90n ust. l ustawy z dnia 7 września 1991 r. o systemie oświaty (Dz. U. z 2004 r. Nr 256, poz. 2572, Nr 273, poz. 2703 i Nr 281, poz. 2781 oraz z 2005 r. Nr 17, poz. 141, Nr 94, poz. 788, Nr 122, poz. 1020, Nr 131, poz. 1091 i Nr 167, poz. 1400), § 7 Regulaminu udzielania pomocy materialnej o charakterze socjalnym dla uczniów zamieszkałych na terenie Miasta [...], stanowiącego załącznik do uchwały Nr [...] Rady Miejskiej w [...] z dnia [...]w sprawie przyjęcia "Regulaminu udzielania pomocy materialnej o charakterze socjalnym dla uczniów zamieszkałych na terenie Miasta [...]", zmienionej uchwałą Nr [...] Rady Miejskiej w [...] z dnia 22 czerwca 2005 r. (Dz. Urz. Województwa Łódzkiego Nr 142, poz. 1431 i Nr 240, poz. 2386) i art. 104 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. - Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2000 r. Nr 98, poz. 1071, z 2001 r. Nr 49, poz. 509, z 2002 r. Nr 113, poz. 984, Nr 153, poz. 1271 i Nr 169, poz. 1387, z 2003 r. Nr 130, poz. 1188 i Nr 170, poz. 1660, z 2004 r. Nr 162, poz. 1692 oraz z 2005 r. Nr 64, poz. 565 i Nr 78, poz. 682), odmówił przyznania A. W. ur. [...] w [...], zamieszkałej w [...], przy ul. [...], stypendium szkolnego za okres od dnia l stycznia 2005 r. do dnia 30 czerwca 2005 r. W uzasadnieniu organ pierwszej instancji wyjaśnił, że w dniu 13 czerwca 2005 r. M. W. złożyła wniosek o przyznanie stypendium szkolnego dla A. W.. Na podstawie § 20 ust. l Regulaminu w terminie 30 dni od dnia wejścia w życie regulaminu wnioskodawcy mieli obowiązek dostosowania do wymogów regulaminu złożonych przez siebie wniosków o przyznanie stypendiów na okres od dnia l stycznia 2005 r. do dnia 30 czerwca 2005 r., o których mowa w art. 3 ust. 2 i 4 ustawy z dnia 16 grudnia 2004 r. o zmianie ustawy o systemie oświaty oraz ustawy o podatku dochodowym od osób fizycznych (Dz. U. Nr 281, poz. 2781), co wykonano w dniu 13 czerwca 2005 r. Do uzupełnionego wniosku załączono: 1) protokół Sądu Rejonowego ze sprawy o ugodę, 2) zaświadczenie lekarskie, 3) zaświadczenie z MOPS o pobieranych świadczeniach rodzinnych przez M. W., 4) zaświadczenie od komornika o bezskutecznej egzekucji alimentów, 5) zaświadczenie Urzędu Gminy B. o posiadanych gruntach rolnych, 6) decyzję Prezydenta Miasta [...] o przyznaniu dodatku mieszkaniowego. Załączone dokumenty są oryginałami lub kopiami poświadczonymi za zgodność z oryginałem. Organ pierwszej instancji wskazał, że zgodnie z § 3 ust. 2 Regulaminu uczeń może ubiegać się o przyznanie stypendium, jeżeli wysokość dochodu na osobę w jego rodzime nie jest większa niż kwota 200 zł netto. Z załączonych do wniosku dokumentów wynika, że dochód netto w maju 2005 r. na jedną osobę w rodzinie wyniósł 352,19 zł, a zatem przekraczał miesięczną wysokość dochodu na osobę w rodzinie ucznia, uprawniającą do ubiegania się o przyznanie stypendium szkolnego. Od powyższej decyzji pismem z dnia [...] odwołała się M. W.. Podniosła, iż nie uzyskuje dochodu z gospodarstwa rolnego, którego jest współwłaścicielką, od dwóch lat sama wychowuje dzieci, a źródłem dochodu rodziny są świadczenia z pomocy społecznej. Decyzją z dnia [...] Nr [...] Samorządowe Kolegium Odwoławcze w [...], na podstawie art. 138 § l pkt l ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. - Kodeks postępowania administracyjnego (tekst jedn. Dz. U. Nr 98 z 2000 r., poz. 1071 z późn. zm.), art. l ust. l ustawy z dnia 12 października 1994 r. o samorządowych kolegiach odwoławczych (tekst jedn. Dz. U. Nr 79 z 2001 r., poz. 856 z późn. zm.), art. 90 b ust. l, art. 90c ust. l i 2, art. 90d ust. l, 7 i 8, art. 90f ustawy z dnia 7 września 1991r. o systemie oświaty (tekst jedn. Dz. U. z 2004 r. Nr 256, poz. 2572 z późn. zm.) oraz § 3 ust. l, 2 "Regulaminu udzielania pomocy materialnej o charakterze socjalnym dla uczniów zamieszkałych na terenie Miasta [...], stanowiącego załącznik do uchwały Rady Miejskiej w [...] Nr [...] z dnia [...]w sprawie przyjęcia "Regulaminu udzielania pomocy materialnej o charakterze socjalnym dla uczniów zamieszkałych na terenie Miasta [...], zmienionej uchwałą Rady Miejskiej w [...] Nr [...] z dnia 22 czerwca 2005 r. (Dz. Urz. Województwa Łódzkiego Nr 142, poz. 1431 i Nr 240, poz. 2386), zmienionej uchwałą Rady Miejskiej w [...] Nr [...]z dnia [...](Dz. Urz. Województwa Łódzkiego Nr 321, poz. 2948), utrzymało decyzję organu I instancji w mocy. Samorządowe Kolegium Odwoławcze w [...] uznało, iż organ pierwszej instancji przeprowadził wnikliwe postępowanie wyjaśniające na podstawie złożonych dokumentów w celu ustalenia aktualnej sytuacji rodzinnej i materialnej wnioskodawczyni. Z analizy wniosku i załączonych do niego dokumentów wynika, że dochód rodziny wnioskodawczyni w przeliczeniu na osobę wyniósł 352,19 zł. Samorządowe Kolegium Odwoławcze w [...] wskazało, że zgodnie z art. 90b ust. l ustawy z dnia 7 września 1991 r. o systemie oświaty (tekst jedn. Dz. U. z 2004 r. Nr 256, poz. 2572 z późn. zm.) - uczniowi przysługuje prawo do pomocy materialnej ze środków przeznaczonych na ten cel w budżecie państwa, budżecie właściwej jednostki samorządu terytorialnego oraz ze środków Funduszu im. Komisji Edukacji Narodowej. W myśl art. 90c ust. l i 2 tejże ustawy - pomoc materialna ma charakter socjalny lub motywacyjny. Świadczeniami pomocy materialnej o charakterze socjalnym są stypendium szkolne i zasiłek szkolny. Stosownie do treści art. 90d ust. l, 7 i 8 ustawy o systemie oświaty - stypendium szkolne może otrzymać uczeń znajdujący się w trudnej sytuacji materialnej, wynikającej z niskich dochodów na osobę w rodzinie, w szczególności gdy w rodzinie tej występuje: bezrobocie, niepełnosprawność, ciężka lub długotrwała choroba, wielodzietność, brak umiejętności wypełniania funkcji opiekuńczo-wychowawczych, alkoholizm lub narkomania, a także gdy rodzina jest niepełna lub wystąpiło zdarzenie losowe, z zastrzeżeniem ust. 12. Miesięczna wysokość dochodu na osobę w rodzinie ucznia uprawniająca do ubiegania się o stypendium szkolne nie może być większa niż kwota, o której mowa w art. 8 ust. l pkt 2 ustawy z dnia 12 marca 2004 r. o pomocy społecznej (Dz. U. Nr 64, poz. 593, Nr 99, poz. 1001 i Nr 273, poz. 2703). Miesięczna wysokość dochodu, o której mowa w ust. 7, jest ustalana na zasadach określonych w art. 8 ust. 3-13 ustawy, o której mowa w ust. 7, z tym że do dochodu nie wlicza się świadczeń pomocy materialnej, o których mowa w art. 90c ust. 2 i 3. Zgodnie z art. 8 ust. l pkt 2 ustawy z dnia 12 marca 2004 r. o pomocy społecznej (Dz. U.z 2004 r. Nr 64, poz. 593 z późn. zm.) - prawo do świadczeń pieniężnych z pomocy społecznej, z zastrzeżeniem art. 40, 41, 78 i 91 przysługuje osobie w rodzinie, w której dochód na osobę nie przekracza kwoty 316 zł, zwanej dalej "kryterium dochodowym na osobę w rodzinie". Za dochód - według ust. 3 art. 8 ustawy o pomocy społecznej - uważa się sumę miesięcznych przychodów z miesiąca poprzedzającego złożenie wniosku lub w przypadku utraty dochodu z miesiąca, w którym wniosek został złożony, bez względu na tytuł i źródło ich uzyskania, jeżeli ustawa nie stanowi inaczej, pomniejszoną o: 1) miesięczne obciążenie podatkiem dochodowym od osób fizycznych; 2) składki na ubezpieczenie zdrowotne określone w przepisach o powszechnym ubezpieczeniu w Narodowym Funduszu Zdrowia oraz ubezpieczenia społeczne określone w odrębnych przepisach; 3) kwotę alimentów świadczonych na rzecz innych osób. Do dochodu ustalonego zgodnie z ust. 3 nie wlicza się jednorazowego pieniężnego świadczenia socjalnego, wartości świadczeń w naturze oraz świadczenia przysługującego osobie bezrobotnej na podstawie przepisów o promocji zatrudnienia i instytucjach rynku pracy z tytułu wykonywania prac społecznie użytecznych - ust. 4 art. 8 ustawy o pomocy społecznej. Ponadto SKO wskazało, że w myśl art. 8 ust. 9 ustawy o pomocy społecznej przyjmuje się, że z l ha przeliczeniowego uzyskuje się dochód miesięczny w wysokości 194 zł. Zgodnie z art. 90f ustawy o systemie oświaty, tryb, formy oraz sposób udzielania pomocy o charakterze socjalnym dla uczniów zamieszkałych na terenie gminy określa w formie regulaminu, rada gminy. Zasady udzielania pomocy uczniom zamieszkałym na terenie [...], określone zostały uchwałą Rady Miejskiej w [...] nr [...] z dnia [...] w sprawie przyjęcia ,,Regulaminu udzielania pomocy materialnej o charakterze socjalnym dla uczniów zamieszkałych na terenie Miasta [...]" oraz stanowiącym załącznik do niej Regulaminem udzielania pomocy materialnej o charakterze socjalnym dla uczniów zamieszkałych na terenie Miasta [...]. Stosownie do § 3 ust. l ww. Regulaminu, stypendium szkolne może otrzymać uczeń znajdujący się w trudnej sytuacji materialnej, wynikającej z niskich dochodów na osobę w rodzinie, w szczególności gdy w rodzinie tej występuje: bezrobocie, niepełnosprawność, ciężka lub długotrwała choroba, wielodzietność, brak umiejętności wypełniania funkcji opiekuńczo wychowawczych, alkoholizm lub narkomania, a także gdy rodzina jest niepełna lub wystąpiło zdarzenie losowe. Zgodnie z ust. 2 tego przepisu, o przyznanie stypendium może się ubiegać wyłącznie uczeń, jeżeli wysokość dochodu na osobę w jego rodzinie nie jest większa niż kwota 316,00 zł netto (uchwała Rady Miejskiej w [...] Nr [...] z dnia [...] (Dz. Urz. Województwa Łódzkiego Nr 321, poz. 2948, która weszła w życie 15 listopada 2005 roku). SKO wskazało, iż kryteria uzyskania pomocy określone zostały przez Radę Gminy w sposób bardzo precyzyjny i jednoznaczny, nie pozostawiając organom administracji żadnej swobody, czy możliwości uznania przy ich stosowaniu. Kolegium stwierdziło, że dochód w rodzinie M. W. w maju 2005 r., w przeliczeniu na jedną osobę wyniósł 352,19 zł, a zatem opisane w § 3 ust. 2 Regulaminu kryterium dochodowe uprawniające do ubiegania się o pomoc w formie stypendium szkolnego zostało przekroczone, a co za tym idzie pomoc nie może zostać przyznana. Na dochód rodziny wnioskodawczyni w miesiącu poprzedzającym złożenie wniosku złożyły się: zasiłek rodzinny na dwoje dzieci w wysokości 86 zł, dodatek do zasiłku rodzinnego z tytułu samotnego wychowywania dziecka, na dwoje dzieci w łącznej wysokości 340 zł, a także dochód z 2,314 ha przeliczeniowych w wysokości 448,92 zł (określony na podstawie art. 8 ust. 9 ustawy o pomocy społecznej - l ha przeliczeniowy = 194 zł, stąd też 2,314 ha x 194 zł = 448,92 zł). W skardze skierowanej do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Łodzi skarżąca podniosła, iż dochód z gospodarstwa jest fikcyjny, gdyż w tym gospodarstwie nie mieszka od dwóch lat, żadnych dochodów z tego gospodarstwa nie osiąga. Gospodarstwo prowadzi były mąż, który ma ograniczone prawa rodzicielskie. Mąż nie płaci alimentów, ani innych pieniędzy na rzecz dzieci. W odpowiedzi na skargę Samorządowe Kolegium Odwoławcze w [...] wnosiło o jej oddalenie. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Skarga jest zasadna. Zgodnie z art. l § l ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz.U. nr 153, poz. 1269 ze zm.) sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę administracji publicznej. W myśl zaś § 2 art. l cyt. ustawy kontrola, o której mowa w § l sprawowana jest pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. Zgodnie z treścią art. 3 § l ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm. ) sądy administracyjne sprawują kontrolę działalności administracji publicznej i stosują środki określone w ustawie. W myśl zaś art. 145 § l wymienionej ustawy sąd uwzględniając skargę na decyzję lub postanowienie : l/ uchyla decyzję lub postanowienie w całości lub w części, jeżeli stwierdzi: a/ naruszenie prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy, b/ naruszenie prawa dające podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego, c/ inne naruszenie przepisów postępowania, jeżeli mogło ono mieć istotny wpływ na wynik sprawy, 2/ stwierdza nieważność decyzji lub postanowienia w całości lub w części, jeżeli zachodzą przyczyny określone w art. 156 Kodeksu postępowania administracyjnego lub w innych przepisach, 3/ stwierdza wydanie decyzji lub postanowienia z naruszeniem prawa, jeżeli zachodzą przyczyny określone w kodeksie postępowania administracyjnego lub w innych przepisach. Z wymienionych przepisów wynika, że sąd bada legalność zaskarżonej decyzji, czy jest ona zgodna z prawem materialnym określającym prawa i obowiązki stron oraz z prawem procesowym regulującym postępowanie przed organami administracji publicznej. W niniejszej sprawie Sąd stwierdził, iż doszło do naruszenia przepisów postępowania, które to naruszenie mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy. Podstawę materialnoprawną rozstrzygnięcia stanowiły przepisy ustawy z dnia 7 września 1991 r. o systemie oświaty (Dz.U. z 2004 r. Nr 256, poz. 2572 ze zm.). Zgodnie z art. 90d pkt 7 tej ustawy miesięczna wysokość dochodu na osobę w rodzinie ucznia uprawniająca do ubiegania się o stypendium szkolne nie może być większa niż kwota, o której mowa w art. 8 ust. l pkt 2 ustawy z dnia 12 marca 2004 r. o pomocy społecznej (Dz. U. Nr 64, poz. 593, Nr 99, poz. 1001 i Nr 273, poz. 2703). Stosownie zaś do pkt 8 art. 90d miesięczna wysokość dochodu, o której mowa w ust. 7, jest ustalana na zasadach określonych w art. 8 ust. 3-13 ustawy, o której mowa w ust. 7, z tym że do dochodu nie wlicza się świadczeń pomocy materialnej, o których mowa w art. 90c ust. 2 i 3. Ust. 3 art. 8 ustawy o pomocy społecznej stanowi, że za dochód uważa się sumę miesięcznych przychodów z miesiąca poprzedzającego złożenie wniosku lub w przypadku utraty dochodu z miesiąca, w którym wniosek został złożony, bez względu na tytuł i źródło ich uzyskania, jeżeli ustawa nie stanowi inaczej, pomniejszoną o:1) miesięczne obciążenie podatkiem dochodowym od osób fizycznych; 2) składki na ubezpieczenie zdrowotne określone w przepisach o powszechnym ubezpieczeniu w Narodowym Funduszu Zdrowia oraz ubezpieczenia społeczne określone w odrębnych przepisach; 3) kwotę alimentów świadczonych na rzecz innych osób. W myśl art. 8 ust. 9 ustawy o pomocy społecznej przyjmuje się, że z l ha przeliczeniowego uzyskuje się dochód miesięczny w wysokości 194 zł. W niniejszej sprawie nie jest sporne, iż skarżąca jest współwłaścicielką nieruchomości rolnej o powierzchni przekraczającej 2 ha przeliczeniowe. Wątpliwości w sprawie budzi, czy skarżąca rzeczywiście uzyskuje dochód miesięczny z gospodarstwa rolnego, którego jest współwłaścicielką. Z treści odwołania wynika, iż skarżąca z gospodarstwa tego nie uzyskuje dochodu, ponieważ nie ma takich możliwości. Od dwóch lat sama wychowuje dzieci, a jedynym źródłem dochodu są świadczenia z pomocy społecznej. W skardze skarżąca wyjaśniła, iż gospodarstwo rolne prowadzi mąż, który nie płaci alimentów, ani innych pieniędzy na rzecz dzieci. Zdaniem Sądu, w sytuacji, gdy skarżąca kwestionowała uzyskiwanie dochodu z gospodarstwa rolnego, wskazując na konkretne przyczyny tego stanu, rzeczą organu odwoławczego przed wydaniem decyzji było wyjaśnienie, w sposób nie budzący wątpliwości, czy skarżąca w maju 2005 r. uzyskała dochód z gospodarstwa rolnego o powierzchni 2,3140 ha przeliczeniowych, a jeżeli nie to dlaczego. Stosownie do treści art. 6 pkt 14 ustawy o pomocy społecznej rodzina to osoby spokrewnione lub niespokrewnione pozostające w faktycznym związku, wspólnie zamieszkujące i gospodarujące. W ocenie Sądu, organy przy obliczaniu kryterium dochodowego na osobę w rodzinie skarżącej nie wyjaśniły, czy uwzględniły męża skarżącej, jako osobę wspólnie zamieszkującą i gospodarującą ze skarżącą i dziećmi, czy też przyjęły, że rodzina skarżącej składa się z osób podanych we wniosku. Nie zostało ustalone, czy mąż skarżącej sam prowadzi gospodarstwo rolne położone na terenie Gminy B. i sam uzyskuje dochód, czy ze skarżącą. Podkreślenia jednocześnie wymaga, iż skarżąca otrzymuje dodatek z tytułu samotnego wychowywania dzieci z Gminnego Ośrodka Pomocy Rodzinie w R. Organ drugiej instancji w uzasadnieniu decyzji wskazał, iż łączny dochód w rodzinie M. W. w maju 2005 r. w przeliczeniu na jedną osobę wyniósł 352,19 zł, a na dochód rodziny skarżącej złożyły się zasiłek rodzinny na dwoje dzieci w kwocie 86 zł, dodatek do zasiłku rodzinnego z tytułu samotnego wychowywania dziecka, na dwoje dzieci w łącznej wysokości 340 zł, a także dochód z 2,314 ha przeliczeniowych w wysokości 448,92 zł. W ocenie Sądu, zsumowanie podanych powyżej kwot nie daje podstaw do uznania, że dochód w rodzinie skarżącej, składającej się z osób podanych we wniosku, w przeliczeniu na jedną osobę, wyniósł 352,19 zł. Podkreślenia wymaga, iż organ I instancji w ogóle nie wskazał jakie przychody złożyły się na dochód rodziny skarżącej. Nie można wobec tego uznać, iż tak zgromadzony materiał dowodowy był wystarczający do wydania decyzji. Oparcie się w takim przypadku wyłącznie na tym, iż ustawodawca określił w przepisie kwotę dochodu z 1 ha przeliczeniowego, bez ustalenia stanu faktycznego sprawy, narusza art. 7 i 77 k.p.a. Organy administracji zobowiązane są bowiem do podejmowania wszelkich kroków zmierzających do dokładnego ustalenia stanu faktycznego, wyczerpującego zebrania i rozpatrzenia całego materiału dowodowego. Ponadto uzasadnienie decyzji musi wskazywać, jakie fakty organ uznał za udowodnione, a jakim dowodom odmówił wiarygodności i zawierać uzasadnienie takiej oceny (107 § l k.p.a.). Ponownie rozpoznając sprawę organ II instancji, uwzględniając powyższe rozważania, winien także podjąć niezbędne kroki zmierzające do ustalenia kwestii zachowania terminu do wniesienia odwołania. Z powyższych względów, Sąd na podstawie art. 145 § l pkt l lit. c) ustawy – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnym uchylił zaskarżoną decyzję. Mając na uwadze treść art. 152 cyt. ustawy, Sąd stwierdził, iż ze względu na brak przymiotu wykonalności – orzeczenie o wstrzymaniu wykonania zaskarżonej decyzji jest w tym przypadku bezprzedmiotowe. ms