III SA/Łd 6/13

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi – Wydział III w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia NSA Janusz Nowacki, po rozpoznaniu na posiedzeniu niejawnym w dniu 14 lutego 2013 r. sprawy ze skargi "A" Spółki z ograniczoną odpowiedzialnością z siedzibą w W. o wznowienie postępowania zakończonego prawomocnym wyrokiem Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Łodzi z dnia 13 października 2010 r. sygn. akt III SA/Łd 352/10 w sprawie ze skargi na decyzję Dyrektora Izby Celnej w Ł. z dnia [...] r. nr [...] w przedmiocie odmowy zmiany decyzji ostatecznej dotyczącej prowadzenia działalności w zakresie gier na automatach o niskiej wygranej postanawia: 1,odrzucić skargę o wznowienie postępowania. 2. wypłacić z funduszu Skarbu Państwa - Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Łodzi na rzecz strony skarżącej – "A" Spółki z ograniczoną odpowiedzialnością z siedzibą w W. kwotę 250 (dwieście pięćdziesiąt) złotych tytułem zwrotu uiszczonego wpisu sądowego, zaksięgowanego w dniu 31 grudnia 2012 roku pod poz. 5188. k.p. Wyrokiem z dnia 13 października 2010 r., sygn. akt III SA/Łd 352/10 Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi oddalił skargę "A" Spółki z ograniczoną odpowiedzialnością z siedzibą w W. na decyzję Dyrektora Izby Celnej w Ł. z dnia [...] r. nr [...] w przedmiocie odmowy zmiany decyzji ostatecznej dotyczącej prowadzenia działalności w zakresie gier na automatach o niskich wygranych. Wyrok ten jest prawomocny od dnia 13 listopada 2010 r. W dniu 29 grudnia 2012 r. pełnomocnik "A" Spółki z ograniczoną odpowiedzialnością z siedzibą w W. wniósł skargę o wznowienie postępowania zakończonego ww. wyrokiem w związku z wyrokiem Trybunału Sprawiedliwości Unii Europejskiej z dnia 19 lipca 2012 r. w sprawach połączonych C-213/11, C-214/11, C-217/11, dotyczących wykładni w zakresie charakteru zakwestionowanych norm prawa krajowego, a konkretnie przepisów art. 129 ust. 2, art. 135 ust. 2 i art. 138 ust. 1 ustawy o grach hazardowych w odniesieniu do dyrektywy nr 98/34/WE. Uzasadniając skargę pełnomocnik spółki podniósł, że wyrokiem z dnia 13 października 2010 r. wydanym w sprawie III SA/Łd 352/10 Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi oddalił skargę skarżącego na ostateczną decyzję Dyrektora Izby Celnej w Ł. z dnia [...] r. nr [...] w przedmiocie utrzymania w mocy własnej decyzji odmawiającej dokonania zmiany zezwolenia na prowadzenie działalności w zakresie gier na automatach o niskich wygranych na terenie województwa łódzkiego, udzielonego decyzją Dyrektora Izby Skarbowej w Ł. i z dnia [...]r. znak [...], w części dotyczącej zmiany usytuowania dwóch punktów gier. WSA w Łodzi w pełni podzielił stanowisko i argumentację organu, że przepis art. 135 ust. 2 ustawy o grach hazardowych, zakazujący zmiany miejsc urządzania gier na automatach o niskich wygranych, nie jest przepisem technicznym (wymagającym notyfikacji) w rozumieniu dyrektywy 98/34/WE z dnia 22 czerwca 1998 r. ustanawiającej procedurę udzielania informacji w zakresie norm i przepisów technicznych oraz zasad dotyczących usług społeczeństwa informacyjnego, a orzeczenie o niezgodności przepisu krajowego z prawem wspólnotowym może zapaść wyłącznie w postępowaniu prowadzonym przed Trybunałem Sprawiedliwości Unii Europejskiej. Pełnomocnik strony skarżącej wskazał, że żądanie wznowienia opiera na treści przepisu art. 272 § 3 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Zdaniem pełnomocnika, ponieważ istnienie Trybunału Sprawiedliwości Unii Europejskiej (TSUE) konstytuuje Traktat o funkcjonowaniu Unii Europejskiej, niewątpliwie TSUE należy uznać za organ międzynarodowy w rozumieniu art. 272 § 3 p.p.s.a. Zdaniem pełnomocnika strony skarżącej orzeczenie z dnia 19 lipca 2012 r. dotyczy udzielenia odpowiedzi przez TSUE, będącego jedyną instytucją kompetentną w zakresie dokonywania interpretacji prawa Unii Europejskiej, na zapytanie skierowane przez polski sąd krajowy, czy przepisy ustawy o grach hazardowych, które mogą spowodować ograniczenie, czy stopniowe uniemożliwienie prowadzenia gier na automatach o niskich wygranych poza kasynami gry, a w szczególności które zakazują wydawania nowych zezwoleń, przedłużania zezwoleń lub zmiany lokalizacji prowadzonej działalności w zakresie gier na automatach losowych poza kasynami gry, stanowią potencjalnie przepisy techniczne w rozumieniu powołanej wyżej dyrektywy. Pełnomocnik podał, że w tym właśnie przedmiocie, a nawet szerzej, TSUE wypowiedział się afirmatywnie. W istocie TSUE przyznał "zaskarżonym" normom, a właściwie co do zasady przepisom ustawy z dnia 19 listopada 2009 r. o grach hazardowych, potencjalny charakter przepisów technicznych w rozumieniu dyrektywy nr 98/34/WE. Zdaniem pełnomocnika strony skarżącej przepis art. 135 ust. 2 ustawy o grach hazardowych ewidentnie nosi znamiona przepisu technicznego z uwagi na skutek jaki wywołuje w postaci stopniowej i systematycznej likwidacji działalności bezpośrednio związanej z obrotem automatami o niskich wygranych, aż do zupełnego jej zaniku. W odpowiedzi na skargę Dyrektor Izby Celnej w Ł. wnosił o jej oddalenie. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi zważył, co następuje: Zgodnie z art. 1 § 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz.U. nr 153, poz. 1269 ze zm.) sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę administracji publicznej. Kontrola, o której mowa w § 1 sprawowana jest pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej (§ 2 art. 1 tej ustawy). Stosownie do treści art. 3 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tj. Dz.U. 2012.270) – dalej p.p.s.a., sądy administracyjne sprawują kontrolę działalności administracji publicznej i stosują środki określone w ustawie. Zgodnie z przepisem art. 168 § 1 p.p.s.a., orzeczenie sądu staje się prawomocne, jeżeli nie przysługuje co do niego środek odwoławczy. Takie orzeczenie wiąże nie tylko strony i sąd, który je wydał, lecz również inne sądy i organy państwowe, a w wypadkach w ustawie przewidzianych także inne osoby (art. 170 p.p.s.a.). Istnieje jednak możliwość wzruszenia takiego prawomocnego orzeczenia, gdy będą zachodziły określone podstawy w ramach instytucji wznowienia postępowania. Jest to postępowanie wyjątkowe, gdyż przysługuje od ściśle określonych orzeczeń i może być oparte na wąsko określonych podstawach ze względu na konieczność zapewnienia stabilności orzeczeń sądowych. Podstawy wznowienia zostały określone w przepisach art. 271, art. 272 i art. 273 p.p.s.a. Z przepisów tych wynika, że można żądać wznowienia postępowania: 1/ ze względu na przyczyny nieważności (art. 271 p.p.s.a.), jeżeli; a/ w składzie sądu uczestniczyła osoba nieuprawniona albo orzekał sędzia wyłączony z mocy ustawy, a strona przed uprawomocnieniem się orzeczenia nie mogła domagać się wyłączenia (pkt 1); b/ strona nie miała zdolności sądowej lub procesowej albo nie była należycie reprezentowana lub wskutek naruszenia przepisów prawa była pozbawiona możności działania; nie można jednak żądać wznowienia, jeżeli przed uprawomocnieniem się orzeczenia niemożność działania ustała lub brak reprezentacji był podniesiony w drodze zarzutu albo strona potwierdziła dokonane czynności procesowe (pkt 2); 2/ ze względu na właściwe przyczyny restytucyjne (art. 273 p.p.s.a.), jeżeli; a/ orzeczenie zostało oparte na dokumencie podrobionym lub przerobionym albo na skazującym wyroku karnym, następnie uchylonym (§ 1 pkt 1), b/ orzeczenie zostało uzyskane za pomocą przestępstwa ( § 1 pkt 2), c/ zostały wykryte takie okoliczności faktyczne lub środki dowodowe, które mogłyby mieć wpływ na wynik sprawy, z których strona nie mogła skorzystać w poprzednim postępowaniu (§ 2), d/ później wykryto prawomocne orzeczenie dotyczącego tej samej sprawy (§ 3), 3/ w przypadku, gdy Trybunał Konstytucyjny orzekł o niezgodności aktu normatywnego z Konstytucją, umową międzynarodową lub z ustawą, na podstawie którego zostało wydane orzeczenie (art. 272 § 1 p.p.s.a.), 4/ w przypadku, gdy potrzeba wznowienia wynika z rozstrzygnięcia organu międzynarodowego działającego na podstawie umowy międzynarodowej ratyfikowanej przez Rzeczpospolitą Polską (art. 272 § 3 p.p.s.a.) . Dodatkowo art. 274 p.p.s.a. wskazuje, że wznowienia można żądać jedynie wówczas, gdy czyn został ustalony prawomocnym wyrokiem skazującym, chyba, że postępowanie karne nie mogło być wszczęte lub, że zostało umorzone z innych przyczyn niż brak dowodów. Od strony formalnej skarga o wznowienie postępowania powinna odpowiadać wymaganiom pisma w postępowaniu sądowym (art. 46 w zw. z art. 276 p.p.s.a.), a ponadto zawierać, stosownie do art. 279 p.p.s.a., oznaczenie zaskarżonego orzeczenia, wskazywać podstawę wznowienia i jej uzasadnienie, okoliczności stwierdzające zachowanie terminu do wniesienia skargi oraz żądanie uchylenia lub zmiany zaskarżonego orzeczenia. Elementy te pozwalają na określenie zakresu i podstaw oraz dopuszczalności wznowienia postępowania. Podanie podstawy wznowienia następuje poprzez powołanie i wyraźne określenie, które z podstaw wymienionych w art. 271 - art. 273 p.p.s.a. uzasadniają wznowienie postępowania w danej sprawie. Natomiast, uzasadnienie podstawy wznowienia winno polegać na dokładnym określeniu zarówno okoliczności wskazujących na istnienie powołanej podstawy wznowienia, jak i (przy przyczynach restytucyjnych) wpływu na rozstrzygnięcie, jaki wywiera istnienie tych okoliczności (zob. H. Knysiak-Molczyk [w:] T. Woś, H. Knysiak-Molczyk, M. Romańska Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Komentarz, Warszawa 2005, s. 677). Zgodnie z art. 277 p.p.s.a. skargę o wznowienie postępowania należy wnieść w terminie trzymiesięcznym. Termin ten należy liczyć od dnia, w którym strona dowiedziała się o podstawie wznowienia, a gdy podstawą jest pozbawienie możności działania lub brak należytej reprezentacji - od dnia, w którym o orzeczeniu dowiedziała się strona, jej organ lub jej przedstawiciel ustawowy. Natomiast, w sytuacjach określonych w art. 272 § 1 i § 3 p.p.s.a. skargę winno się wnieść w terminie trzech miesięcy od dnia wejścia w życie orzeczenia Trybunału Konstytucyjnego lub doręczenia stronie lub jej pełnomocnikowi rozstrzygnięcia organu międzynarodowego. Z przywołanych regulacji wynika, że sąd w pierwszym etapie postępowania, działając na podstawie art. 280 § 1 p.p.s.a., jest zobowiązany zbadać na posiedzeniu niejawnym, czy skarga została wniesiona w terminie i czy opiera się na ustawowej podstawie wznowienia. Brak jednego z tych elementów prowadzi do odrzucenia skargi. Dopiero spełnienie obu tych warunków zobowiązuje sąd do skierowania sprawy na rozprawę, celem jej merytorycznego rozpatrzenia w ramach drugiego etapu postępowania. Badanie, o którym mowa w art. 280, nie jest badaniem zasadności skargi o wznowienie. Celem bowiem tego badania jest stwierdzenie, czy spełnione zostały warunki, które umożliwiają rozpatrzenie samej skargi o wznowienie postępowania. Podstawą tej oceny są w zasadzie twierdzenia zawarte w skardze (por. Andrzej Kabat, Komentarz do art. 280 ustawy - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi). W niniejszej sprawie pełnomocnik strony skarżącej wskazał jako podstawę wznowienia postępowania sądowego - zakończonego prawomocnym wyrokiem z dnia 13 października 2012 r., oddalającym skargę - przepis art. 272 § 3 p.p.s.a. powołując się przy tym na wyrok Trybunału Sprawiedliwości UE z dnia 19 lipca 2012 r. wydany w sprawach połączonych "B" spółki z o.o. (C-213/11), "C" spółki z o.o. (C-214.11), "D" spółki z o.o. (C-217/11) przeciwko Dyrektorowi Izby Celnej w [...]. Ponadto strona skarżąca wnosząc skargę w dniu 16 października 2012 r. podała, że ww. orzeczenie TSUE zostało opublikowane w dniu 29 września 2012 r. w Dzienniku Urzędowym Unii Europejskiej (C 295, tom 55, s. 11). Dokonując oceny czy rozpoznawana skarga o wznowienie postępowania opiera się na ustawowej podstawie wznowienia stwierdzić należy, iż wbrew twierdzeniom pełnomocnika strony skarżącej, powołany przez niego art. 272 § 3 ustawy - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi nie stanowi w rzeczywistości podstawy rozpatrywanej skargi o wznowienie postępowania. Sąd badając rzeczywiste zaistnienie podstaw wznowienia postępowania stwierdził, że orzeczenie Trybunału Sprawiedliwości UE z dnia 19 lipca 2012 r. nie mogło stanowić podstawy do wznowienia postępowania sądowego, zakończonego prawomocnym wyrokiem WSA w Łodzi z dnia 13 października 2010 r., sygn. akt III SA/Łd 352/10. Wystąpienie z wnioskiem o wznowienie postępowania na podstawie art. 272 § 3 p.p.s.a. jest możliwe w przypadku, gdy potrzeba taka wynika z rozstrzygnięcia organu międzynarodowego, o którym mowa jest w omawianym przepisie i Trybunał Sprawiedliwości Unii Europejskiej niewątpliwie do takich organów międzynarodowych należy. Artykuł 272 § 3 p.p.s.a. przewiduje odpowiednie stosowanie § 2 komentowanego przepisu. Oznacza to, że termin do wniesienia skargi o wznowienie postępowania wynosi trzy miesiące, z tym że termin ten biegnie od dnia doręczenia stronie lub jej pełnomocnikowi rozstrzygnięcia organu międzynarodowego. Zdaniem Sądu, z powyższego unormowania wynika, że uprawnienie do wystąpienia z żądaniem na tej podstawie przysługuje tylko adresatowi rozstrzygnięcia organu międzynarodowego. Osoba, która nie była stroną postępowania zakończonego wspomnianym rozstrzygnięciem organu międzynarodowego nie jest uprawniona do złożenia skargi o wznowienie postępowania na podstawie tego przepisu (patrz: Andrzej Kabat, Komentarz do art. 272 ustawy - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi). Przenosząc powyższe rozważania na grunt rozpoznawanej spawy, należy wskazać, że stroną postępowania przed Wojewódzkim Sądem Administracyjnym Łodzi, zakończonego wydaniem wyroku z dnia 13 października 2012 r. była "A" spółka z o.o. Spółka ta była też adresatem zaskarżonej decyzji, która podlegała kontroli sądowej. Natomiast bezsporne jest, że sprawa zakończona orzeczeniem Trybunału Sprawiedliwości UE z dnia 19 lipca 2012 r. bezpośrednio nie dotyczyła skarżącej spółki. Wyrok TSUE dotyczył: "B" spółka z o.o., "C" spółka z o.o. oraz "D" spółka z o.o. Wobec powyższego skarżąca spółka nie była stroną postępowania przed TSUE. Wyrok TSUE z dnia 19 lipca 2012 r. nie był więc doręczony ani skarżącej spółce, ani jej pełnomocnikowi. Wprawdzie pod względem przedmiotowym wyrok Trybunału Sprawiedliwości UE dotyczył analogicznego stanu faktycznego i prawnego, wskazując na właściwą interpretację prawa krajowego w świetle prawa unijnego, to wykluczone jest zastosowanie przepisu art. 272 § 3 p.p.s.a. w sprawie i wznowienie postępowania sądowego na tej podstawie z przyczyn wyżej wskazanych. Podkreślić należy, że w obecnym stanie prawnym brak jest podstaw prawnych do wznowienia postępowania sądowego ze względu na wyrok wydany przez TSUE w innej sprawie. Ustawodawca przewidział jedynie możliwość wznawiania postępowania podatkowego zakończonego decyzją ostateczną, na podstawie przepisów Ordynacji podatkowej (art. 240 § 1 pkt 11 dodany przez art. 1 pkt 85 lit a) ustawy z dnia 30 czerwca 2005 r. (Dz.U. nr 143, poz. 1199,) zmieniającej ustawę Ordynacja podatkowa z dniem 1 września 2005 r.] . Mając powyższe na uwadze stwierdzić należy, że skarga o wznowienie postępowania wniesiona przez "A" spółkę z o.o. w W. jest niedopuszczalna z uwagi na brak ustawowej podstawy wznowienia. W tej sytuacji, skargę o wznowienie postępowania sądowego należało odrzucić na podstawie art. 280 § 1 p.p.s.a. Wprawdzie w przepisie tym ustawodawca używa pojęcia "odrzucenie wniosku", a nie odrzucenie skargi o wznowienie postępowania, jednak wskazać należy, że ustawodawca w przepisach ustawy używa zamiennie pojęcia wniosek np. art. 281 ustawy oraz skargę - np. art. 284 ustawy (por. wyrok NSA z dnia 6 lipca 2005 r., sygn. akt FSK 2647/04, LEX nr 173066). Na podstawie art.232 § 1 pkt.1 p.p.s.a. Sąd zwrócił stronie skarżącej uiszczony wpis sądowy. k.p.