III SA/Łd 600/08

Referendarz Sądowy w Wojewódzkim Sądzie Administracyjnym w Łodzi, w Wydziale III - Robert Adamczewski po rozpoznaniu w dniu 27 maja 2009 r. na posiedzeniu niejawnym wniosku J. K. o przyznanie prawa pomocy w zakresie częściowym poprzez ustanowienie adwokata w sprawie ze skargi J. K. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Ł. z dnia [...] znak [...] w przedmiocie odmowy przyznania dodatku mieszkaniowego postanawia oddalić wniosek R.A. III SA/Łd 600/08 Uzasadnienie W dniu 13 października 2008 r. J. K. (dalej skarżący) wniósł do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Łodzi skargę na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Ł. z dnia [...] (znak [...]) w przedmiocie odmowy przyznania dodatku mieszkaniowego. W związku ze złożonym w toku postępowania wnioskiem o przyznanie prawa pomocy w całości poprzez zwolnienie od kosztów sądowych i ustanowienie adwokata, Referendarz sądowy postanowieniem z dnia 15 stycznia 2009 r. oddalił wniosek skarżącego. W uzasadnieniu rozstrzygnięcia wskazano, że w zakresie żądania zwolnienie od kosztów sądowych wniosek jest bezzasadny, albowiem skarżący jest zwolniony z mocy ustawy od ponoszenia kosztów sądowych. Oddalono natomiast wniosek w zakresie ustanowienia adwokata. ze złożonego ówcześnie oświadczenia o stanie rodzinnym, majątku i dochodach wynikało, że skarżący pozostaje we wspólnym gospodarstwie domowym z żoną B. K. oraz z córką J. K. (22 lata). Zgodnie z oświadczeniem skarżącego jedyny dochód w gospodarstwie domowym stanowił zasiłek dla bezrobotnych wypłacany na jego rzecz w wysokości 662,20 zł miesięcznie. Uzasadniając rozstrzygnięcie w zakresie odmowy ustanowienia adwokata referendarz uznał za niewiarygodne oświadczenia skarżącego co do niemożności pokrycia kosztów prowadzonego postępowania. Przede wszystkim wątpliwości budziły wykazywane przez skarżącego dobrowolne wpłaty na jego konto bankowe kwot ok. 800 – 1.000 zł miesięcznie. Za niewiarygodne uznał w tym zakresie referendarz twierdzenia skarżącego, jakoby wpłat tych dokonywali znajomi skarżącego, czy też on sam z środków pożyczonych od znajomych. Dalej referendarz wskazał na fakt, iż – jak wynika z ustaleń poczynionych przez organy w toku postępowania administracyjnego – skarżący w praktyce wydawał większe sumy pieniędzy niż faktycznie uzyskiwane dochody. Różnica między osiąganymi dochodami a wykazanymi wydatkami wynosiła ok. 1.000 zł. Kolejne wątpliwości dotyczyły faktu zakupu przez skarżącego samochodu z wykorzystaniem kredytu bankowego (w kwocie 27.000 zł). Wobec ustalenia, ze kredytobiorcą był sam skarżący, referendarz podniósł, że w tym przypadku jego wiarygodność kredytową niewątpliwie badał bank udzielający mu kredytu i takowego kredytu udzielił. W tym zakresie referendarz wskazał, że zobowiązania cywilnoprawne, w tym przypadku koszty regulowania rat kredytu, nie mogą mieć pierwszeństwa przed kosztami postępowania sądowego, co niejednokrotnie podkreślano w orzecznictwie. Przedmiotowe informacje mogły – zdaniem referendarza – świadczyć o tym, że skarżący dysponuje bieżącymi środkami pieniężnymi, a przedmiotowe ustalenie nie mogły pozostać bez znaczenia dla rozstrzygnięcia wniosku o przyznanie prawa pomocy. Referendarz wskazał jednocześnie na istniejący z mocy art. 87 kodeksu rodzinnego i opiekuńczego obowiązek niesienia wzajemnej pomocy między rodzicami i dziećmi, a to w kontekście informacji skarżącego o pokrywaniu przez jego teściową kosztów rat kredytu na zakup samochodu. Po rozpatrzeniu sprawy Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi wyrokiem z dnia 2 kwietnia 2009 r. oddalił skargę J. K. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Ł. z dnia [...] (znak [...]) w przedmiocie odmowy przyznania dodatku mieszkaniowego. W związku z powyższym rozstrzygnięciem skarżący wniósł o sporządzenie i przekazanie mu uzasadnienia wyroku. Następnie w dniu 21 maja 2009 r. zwrócił się o przyznanie mu prawa pomocy poprzez ustanowienie adwokata. W uzasadnieniu wniosku skarżący ograniczył się do stwierdzenia, że nie stać go na pokrycie kosztów ustanowienia profesjonalnego pełnomocnika niezbędnego do sporządzenia skargi kasacyjnej od wskazanego wyroku. Z oświadczenia o stanie rodzinnym, majątku i dochodach wynikało natomiast, że skarżący pozostaje we wspólnym gospodarstwie domowym z żoną B. K. oraz z córką J. K. (22 lata). Zgodnie z oświadczeniem skarżącego dochód w jego gospodarstwie domowym wynosi 1.575. Jedynym majątkiem skarżącego i jego rodziny jest mieszkanie o powierzchni 48,5 m². Referendarz sądowy zważył, co następuje: Działając na podstawie art. 258 § 2 pkt 7 ustawy – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm. – dalej ustawa – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi) należy rozważyć, czy w świetle podanych okoliczności skarżący spełnia przesłanki do przyznania prawa pomocy w zakresie całkowitym lub częściowym. Stosownie do postanowień art. 243 § 1 ustawy – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, prawo pomocy może być przyznane stronie na jej wniosek złożony przed wszczęciem postępowania lub w toku postępowania. Prawo pomocy obejmuje zwolnienie od kosztów sądowych oraz ustanowienie adwokata, radcy prawnego, doradcy podatkowego lub rzecznika patentowego (art. 244 § 1 cyt. ustawy). W myśl art. 245 § 1 powołanej ustawy prawo pomocy może być przyznane w zakresie całkowitym lub częściowym. W niniejszej sprawie skarżący wystąpił o przyznanie prawa pomocy w postaci ustanowienia adwokata, czyli o przyznanie prawa pomocy w zakresie częściowym. Zgodnie z art. 245 § 3 ustawy – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, prawo pomocy w zakresie częściowym obejmuje zwolnienie tylko od opłat sądowych w całości lub w części albo tylko od wydatków albo od opłat sądowych i wydatków lub obejmuje tylko ustanowienie adwokata, radcy prawnego, doradcy podatkowego lub rzecznika patentowego. Stosownie do treści art. 246 § 1 pkt 2 powołanej ustawy, przyznanie prawa pomocy osobie fizycznej w zakresie częściowym następuje, gdy osoba ta wykaże, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny. Wykazanie powyższych okoliczności powinno nastąpić poprzez złożenie stosownego oświadczenia obejmującego dokładne dane o stanie rodzinnym i majątkowym. Od oceny referendarza rozpoznającego wniosek zależy uznanie oświadczenia za wystarczające dla przyznania pomocy prawnej. Odnosząc się do wniosku skarżącego o ustanowienie adwokata stwierdzić należy, że w stanie faktycznym istniejącym w rozpatrywanej sprawie brak jest przesłanek uzasadniających przyznanie prawa pomocy we wnioskowanym zakresie, tym samym wniosek skarżącego nie zasługuje na uwzględnienie. Przede wszystkim zauważyć należy, iż stosownie do powołanych przepisów, warunkiem przyznania stronie prawa pomocy jest wykazanie przez stronę, iż występują przesłanki uzasadniające jej udzielenie. W interesie strony leży zatem przedstawienie wszelkich okoliczności, które wskazywałyby na fakt pozostawania w trudnej sytuacji materialnej. Ocena zdolności płatniczych nie sprowadza się bowiem tylko do stwierdzenia, że skarżący uzyskuje lub nie uzyskuje dochodów, ale również polega na zbadaniu, czy posiada on majątek oraz czy posiada obiektywnie rozumianą zdolność do zdobycia potrzebnych środków finansowych. Udzielenie stronie prawa pomocy w postępowaniu przed sądem administracyjnym jest formą jej dofinansowania z budżetu państwa i przez to powinno się sprowadzać do wypadków, w których zdobycie przez stronę środków na sfinansowanie udziału w postępowaniu sądowym jest rzeczywiście, obiektywnie niemożliwe (por. postanowienie Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 6 października 2004 roku o sygn. akt GZ 71/04). W interesie skarżącego leży zatem przedstawienie wszelkich okoliczności, które wskazywałyby na fakt pozostawania w trudnej sytuacji materialnej. W tej sytuacji uznać należało, iż wniosek skarżącego nie zasługuje na uwzględnienie. Skarżący nie wykazał bowiem, iż nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny. Należy zwrócić bowiem uwagę, iż w niniejszym postępowaniu rozpoznawano już wniosek skarżącego o przyznanie prawa pomocy i postanowieniem z dnia 15 stycznia 2009 r. odmówiono przyznania skarżącemu prawa pomocy. Przy czym postanowienie to dotyczyło w zasadzie odmowy ustanowienia adwokata, wobec bezzasadności wniosku o zwolnienie od kosztów sądowych, z których skarżący zwolniony był z mocy ustawy. Składając kolejny wniosek skarżący nie wykazał w żaden sposób, by zmieniły się okoliczności, leżące u podstaw poprzedniego rozstrzygnięcia w przedmiocie odmowy przyznania prawa pomocy, a w szczególności, że jego sytuacja bytowa uległa zmianie. Co więcej – aktualny wniosek o przyznanie prawa pomocy wskazuje na fakt, że dochody w rodzinie skarżącego zwiększyły się. W poprzednim wniosku wskazywał, że utrzymuje się z zasiłku dla bezrobotnych w wysokości 662,20 zł miesięcznie, a w obecnym wniosku skarżący wskazuje już na dochody w wysokości 1.575 zł. Co do pozostałych okoliczności dotyczących stanu majątkowego i analizy możliwości finansowych strony postępowania – wobec braku jakichkolwiek nowych okoliczności podniesionych przez stronę – zachowują aktualność wszystkie rozważania przeprowadzone przez referendarza w związku rozpoznawaniem wcześniejszego wniosku o przyznanie prawa pomocy. Dlatego też, w ocenie referendarza, brak jakichkolwiek okoliczności świadczących o zmianie stanu majątkowego strony przesądza o braku podstaw do zmiany stanowiska zaprezentowanego w postanowieniu z dnia 15 stycznia 2009 r., wydanego w tej samej sprawie. Mając powyższe na uwadze, na podstawie art. 246 § 1 pkt 2 w zw. z art. 245 § 3 oraz art. 258 § 1 i § 2 pkt 7 ustawy – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, orzeczono jak w postanowieniu. R.A.