III SA/Łd 606/18
WyrokWSA w Łodzi2018-12-12
Skład orzekający: Janusz Nowacki, Ewa Alberciak, Małgorzata Kowalska
Analiza orzeczenia
Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.
Zagadnienie prawne
Czy zarzuty dotyczące nieistnienia obowiązku, niedopuszczalności egzekucji administracyjnej oraz niespełnienia wymogów tytułu wykonawczego, zgłoszone po upływie 7-dniowego terminu od doręczenia tytułu wykonawczego, podlegają rozpoznaniu przez organ egzekucyjny?Ratio decidendi
Sąd uznał, że zarzuty w sprawie prowadzenia postępowania egzekucyjnego, zgłoszone po upływie 7-dniowego terminu od doręczenia tytułu wykonawczego, są spóźnione i nie podlegają rozpoznaniu. Precyzowanie zarzutów jest dopuszczalne jedynie w granicach argumentacji podniesionej w pierwotnym piśmie złożonym w terminie. Obowiązek zapłaty odsetek od zwróconej dotacji wynika bezpośrednio z przepisów ustawy o finansach publicznych i nie wymaga wydania odrębnej decyzji administracyjnej.Stan faktyczny
Spółka "A" złożyła zarzuty w sprawie prowadzenia postępowania egzekucyjnego dotyczącego zwrotu odsetek od dotacji wykorzystanej niezgodnie z przeznaczeniem. Organy egzekucyjne uznały część zarzutów za nieuzasadnione lub spóźnione. Spółka zaskarżyła postanowienie Dyrektora Izby Administracji Skarbowej, argumentując m.in. naruszenie przepisów o terminach zgłaszania zarzutów oraz błędne uznanie, że obowiązek zapłaty odsetek wynika bezpośrednio z przepisów prawa.Rozstrzygnięcie
Oddalono skargę spółki "A" Spółki z ograniczoną odpowiedzialnością.Pełny tekst orzeczenia
Dnia 12 grudnia 2018 roku Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi – Wydział III w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia NSA Janusz Nowacki (spr.), Sędziowie Sędzia WSA Ewa Alberciak, , Asesor WSA Małgorzata Kowalska, Protokolant Sekretarz sądowy Aneta Lubasińska, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 28 listopada 2018 roku sprawy ze skargi "A" Spółki z ograniczoną odpowiedzialnością z siedzibą w Ł. na postanowienie Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w Ł. z dnia [...] nr [...] w przedmiocie zarzutów w sprawie prowadzenia postępowania egzekucyjnego oddala skargę.
Postanowieniem z [...], wydanym na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 w związku z art. 144 k.p.a. oraz art. 17 § 1, art. 18, art. 33 § 1 pkt 1, pkt 6 i pkt 10 oraz art. 34 § 4 ustawy z dnia 17 czerwca 1966 r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji (tekst jedn.: Dz. U. z 2017 r., poz. 1201 ze zm.), Dyrektor Izby Administracji Skarbowej w Ł. utrzymał w mocy postanowienie Naczelnika Pierwszego Urzędu Skarbowego [...] z [...] za nieuzasadnione zarzutów A Spółki z ograniczoną odpowiedzialnością z siedzibą w Ł. w sprawie postępowania egzekucyjnego prowadzonego na podstawie tytułu wykonawczego z [...] nr [...], wystawionego przez Prezydenta Miasta [...], obejmującego zaległość z tytułu niezwróconej dotacji udzielonej z budżetu jednostki samorządu terytorialnego wykorzystanej niezgodnie z przeznaczeniem.
W uzasadnieniu organ II instancji przedstawiając stan faktyczny i prawny sprawy podniósł, że [...] Prezydent Miasta [...] wystawił na A Spółkę z ograniczoną odpowiedzialnością tytuł wykonawczy, obejmujący zaległość z tytułu niezwróconej dotacji udzielonej z budżetu jednostki samorządu terytorialnego wykorzystanej niezgodnie z przeznaczeniem, który następnie przekazał do Naczelnika Pierwszego Urzędu Skarbowego [...], celem prowadzenia egzekucji administracyjnej. W toku postępowania egzekucyjnego organ I instancji zawiadomieniem z [...] dokonał zajęcia wierzytelności z rachunku bankowego i wkładu oszczędnościowego w B Spółkę Akcyjną w K. Zawiadomienie wraz z odpisem tytułu wykonawczego doręczono spółce 6 sierpnia 2015 r.
W piśmie z 6 sierpnia 2015 r. zatytułowanym "Zarzuty w sprawie prowadzenia postępowania egzekucyjnego" tytułowi wykonawczemu spółka zarzuciła naruszenie:
- art. 3 w związku z art. 2 u.p.e.a. poprzez brak po stronie zobowiązanego obowiązku określonego w art. 2 wynikającego z jakiejkolwiek decyzji lub postanowień właściwego organu;
- art. 5 § 1 u.p.e.a. poprzez żądanie wykonania w drodze egzekucji administracyjnej obowiązków określonych w art. 2 u.p.e.a. przez podmiot do tego nieuprawniony;
- art. 26 § 1 u.p.e.a. poprzez wszczęcie postępowania egzekucyjnego w przypadku braku ku temu jakichkolwiek podstaw prawnych;
- art. 29 u.p.e.a. poprzez niezbadanie przez organ egzekucyjny z urzędu dopuszczalności egzekucji administracyjnej w sprawie.
W uzasadnieniu spółka podniosła, że nie otrzymała żadnej prawomocnej decyzji administracyjnej nakładającej na nią jakiekolwiek zobowiązanie pieniężne. Tytuł wykonawczy, będący podstawą egzekucji administracyjnej, jest jedynie dokumentem urzędowym niezbędnym do wszczęcia i prowadzenia tego postępowania. Wszczęcie i prowadzenie egzekucji administracyjnej w sytuacji braku jakichkolwiek ku temu podstaw, uznać należy za niedopuszczalne i niezgodne z prawem. Prezydent Miasta [...] nie wydał żadnej prawomocnej decyzji nakładającej na spółkę jakikolwiek obowiązek.
Postanowieniem z [...] Naczelnik Pierwszego Urzędu Skarbowego [...] zawiesił postępowanie egzekucyjne prowadzone na podstawie tytułu wykonawczego z [...].
Postanowieniem z [...] Prezydent Miasta [...] uznał zarzuty zobowiązanego za nieuzasadnione.
Na powyższe postanowienie spółka złożyła zażalenie do Samorządowego Kolegium Odwoławczego w G.
Samorządowe Kolegium Odwoławcze w G. ostatecznym postanowieniem z [...] utrzymało w mocy postanowienie Prezydenta Miasta [...]. z [...].
W piśmie z 15 stycznia 2016 r. Urząd Miejski w G. Wydział Finansowy zwrócił się do organu I instancji o wznowienie postępowania egzekucyjnego oraz dalsze prowadzenie egzekucji wobec spółki.
Postanowieniami z [...] Naczelnik Pierwszego Urzędu Skarbowego [...] uznał zarzuty zgłoszone przez spółkę w sprawie prowadzonego postępowania egzekucyjnego za nieuzasadnione oraz podjął zawieszone postępowanie egzekucyjne prowadzone wobec spółki na podstawie tytułu wykonawczego z [...].
Spółka wniosła zażalenie na postanowienie z [...] o uznaniu za nieuzasadnione zarzutów zgłoszonych w sprawie prowadzonego postępowania egzekucyjnego.
Postanowieniem z [...] Dyrektor Izby Skarbowej w Ł. uchylił zaskarżone postanowienie z [...] i przekazał sprawę do ponownego rozpoznania przez organ I instancji.
Organ II instancji za niezbędne uznał przeprowadzenie postępowania wyjaśniającego w zakresie jednoznacznego ustalenia podstaw prawnych zgłoszonych zarzutów. Zdaniem organu II instancji, z uwagi na powstałe wątpliwości co do podstaw złożonych zarzutów, obowiązkiem organu I instancji było wezwanie pełnomocnika spółki celem ustalenia intencji wnioskodawcy oraz zakresu wniesionego żądania. Główna wątpliwość dotyczyła kwestii, czy intencją strony było również złożenie zarzutu niedopuszczalności egzekucji administracyjnej na podstawie art. 33 § 1 pkt 6 u.p.e.a. oraz zakwalifikowania zarzutu dotyczącego żądania wykonania obowiązku określonego w art. 2 u.p.e.a. przez podmiot do tego nieuprawniony, jako zarzutu określonego w art. 33 § 1 pkt 9 u.p.e.a., tj. zarzutu prowadzenia egzekucji przez niewłaściwy organ egzekucyjny.
W odpowiedzi na wezwanie do sprecyzowania zakresu wniosku z 6 sierpnia 2015 r., w piśmie z 27 lipca 2016 r. spółka wskazała, że jej intencją było wniesienie zarzutów na podstawie:
- art. 33 § 1 pkt 1 w związku z art. 3 i art. 2 u.p.e.a. z uwagi na nieistnienie obowiązku "wynikającego z jakiejkolwiek decyzji lub postanowień właściwego organu";
- art. 33 § 1 pkt 2 u.p.e.a. z uwagi na brak wymagalności obowiązku, gdyż po stronie zobowiązanego nie istnieje obowiązek określony w art. 2 "wynikający z jakiejkolwiek decyzji lub postanowień właściwego organu";
- art. 33 § 1 pkt 3 u.p.e.a. poprzez określenie egzekwowanego obowiązku niezgodnie z treścią obowiązku wynikającego z orzeczenia, o którym mowa w art. 3 i art. 4 mając na uwadze fakt, że po stronie zobowiązanego nie wydano żadnej decyzji lub postanowienia właściwego organu potwierdzającego istnienie obowiązku określonego w art. 2;
- art. 33 § 1 pkt 6 w związku z art. 29 § 1 i art. 26 § 1 u.p.e.a. poprzez niezbadanie przez organ egzekucyjny dopuszczalności egzekucji administracyjnej oraz wszczęcie postępowania egzekucyjnego w przypadku braku ku temu jakichkolwiek podstaw prawnych;
- art. 33 § 1 pkt 7 u.p.e.a. z uwagi na brak uprzedniego doręczenia zobowiązanemu upomnienia, o którym mowa w art. 15 § 1 albowiem upomnienia zostały doręczone szkołom w G., których organem prowadzącym jest spółka i do nich były adresowane, podczas gdy tytuł wykonawczy jako podmiot zobowiązany określa spółkę, a także pomimo ustanowienia pełnomocnika w sprawie dotyczącej zwrotu dotacji za 2011 r. 4 marca 2015 r., upomnienie z 25 marca 2015 r. doręczone zostało na adres szkół;
- art. 33 § 1 pkt 9 w związku z art. 5 § 1 u.p.e.a. z uwagi na prowadzenie egzekucji przez niewłaściwy organ poprzez żądanie wykonania w drodze egzekucji administracyjnej obowiązków określonych w art. 2 u.p.e.a. przez podmiot do tego nieuprawniony;
- art. 33 § 1 pkt 10 u.p.e.a. poprzez niespełnienie w tytule wykonawczym wymogów określonych w art. 27 u.p.e.a..
Postanowieniem z [...] Prezydent Miasta [...]. uznał za nieuzasadniony zarzut braku po stronie zobowiązanego obowiązku określonego w art. 2 u.p.e.a. wynikającego z jakiejkolwiek decyzji lub postanowień właściwego organu oraz żądanie wykonania w drodze egzekucji administracyjnej obowiązków określonych w art. 2 u.p.e.a. przez podmiot do tego nieuprawniony. Wierzyciel nie uwzględnił ponadto zarzutu braku uprzedniego doręczenia upomnienia, o którym mowa w art. 15 u.p.e.a. z uwagi na wniesienie go z uchybieniem terminu.
Postanowieniem z [...] organ I instancji odmówił uwzględnienia zarzutów w sprawie postępowania egzekucyjnego prowadzonego na podstawie tytułu wykonawczego z [...], wystawionego przez Prezydenta Miasta [...], obejmującego zaległość z tytułu niezwróconej dotacji udzielonej z budżetu jednostki samorządu terytorialnego wykorzystanej niezgodnie z przeznaczeniem.
Organ II instancji, po rozpatrzeniu zażalenia spółki, postanowieniem z [...] uchylił postanowienie z [...] i przekazał sprawę do ponownego rozpatrzenia przez organ I instancji.
W uzasadnieniu organ II instancji stwierdził, że organ egzekucyjny merytorycznie rozpoznał zarzuty wynikające z art. 33 § 1 pkt 2, pkt 3 i pkt 9 u.p.e.a., mimo iż zostały one zgłoszone dopiero na etapie postępowania wyjaśniającego, zaś argumentacja przedstawiona w piśmie z [...] nie wskazywała, aby intencją pełnomocnika strony było wniesienie tych zarzutów.
W piśmie z 10 sierpnia 2017 r. organ I instancji zwrócił się do Prezydenta Miasta [...]. o zajęcie stanowiska w sprawie zgłoszonego na podstawie art. 33 § 1 pkt 10 u.p.e.a. zarzutu niespełnienia w tytule wykonawczym wymogów określonych w art. 27 u.p.e.a. z uwagi na błędne oznaczenie wierzyciela.
Postanowieniem z [...] wierzyciel zajął stanowisko co do powyższego zarzutu.
Następnie [...] organ I instancji wydał postanowienie, w którym uznał za nieuzasadnione zarzuty w sprawie prowadzenia egzekucji administracyjnej wniesione w piśmie z 6 sierpnia 2015 r..
W uzasadnieniu organ I instancji stwierdził, że tytuł wykonawczy zawiera wszystkie elementy wskazane w art. 27 u.p.e.a.. Prezydent Miasta [...], będąc organem, który wydał decyzję nakazującą zwrot dotacji wykorzystanej niezgodnie z przeznaczeniem, występuje w niniejszej sprawie jako wierzyciel. W związku z tym jest również organem, który ma uprawnienie do żądania wpłacenia przez spółkę odsetek od dotacji. Wierzyciel uznał zarzut nieistnienia obowiązku określonego w art. 2 u.p.e.a. za nieuzasadniony. Egzekwowany w niniejszej sprawie obowiązek polega na zapłacie odsetek od kwoty dotacji wykorzystanej niezgodnie z przeznaczeniem. Odsetki od dotacji wykorzystanej niezgodnie z przeznaczeniem pobierane są na podstawie art. 252 ust. 1 ustawy z dnia 27 sierpnia 2009 r. o finansach publicznych (tekst jedn.: Dz. U. z 2013 r., poz. 885 ze zm.), zwanej dalej u.f.p., a sposób ich naliczania określa art. 252 ust. 6 tej ustawy. Na podstawie art. 66 w związku z art. 60 pkt 1 u.f.p., przymusowe ściągnięcie kwoty dotacji wykorzystanej niezgodnie z przeznaczeniem odbywa się w trybie przepisów u.p.e.a. W związku z powyższym, w ocenie organu I instancji, w sytuacji kiedy wierzyciel stwierdzi, że zobowiązany nie wpłacił odsetek, bądź wpłacona kwota jest niewystarczająca, ma prawo wystawić tytuł wykonawczy i zwrócić się do właściwego organu o wszczęcie wobec zobowiązanego postępowania egzekucyjnego. Nie można więc zgodzić się ze stanowiskiem spółki, że przed wszczęciem postępowania egzekucyjnego organ powinien wydać ostateczną decyzję, określającą wysokość odsetek. Należności objęte realizowanym tytułem wykonawczym podlegają egzekucji administracyjnej na podstawie art. 2 § 1 pkt 1a u.p.e.a.. Postępowanie egzekucyjne prowadzone jest przez organ administracji publicznej – właściwy na podstawie art. 5 § 1 u.p.e.a.. Nie wskazano na jakiekolwiek okoliczności wykluczające możliwość prowadzenia postępowania egzekucyjnego ze względu na zobowiązaną spółkę. Z pisma z 6 sierpnia 2015 r. nie wynika, aby spółka podnosiła odroczenie terminu wykonania obowiązku albo brak wymagalności obowiązku z innego powodu, rozłożenie na raty czy też określenie egzekwowanego obowiązku niezgodnie z treścią obowiązku wynikającego z orzeczenia, o którym mowa w art. 3 i art. 4 u.p.e.a.. Z uwagi na powyższe, mając na uwadze zakaz rozszerzenia zarzutów o nowe podstawy po upływie 7-dniowego terminu od dnia doręczenia odpisu tytułu wykonawczego, organ I instancji stwierdził, że nie ma prawnej możliwości merytorycznego rozpoznania zarzutów określonych w art. 33 § 1 pkt 2 i pkt 3, pkt 7 i pkt 9 u.p.e.a., ponieważ zostały one podniesione dopiero w piśmie z 27 lipca 2016 r., a zatem z uchybieniem terminu do wniesienia zarzutów. Organ I instancji zauważył, że zarzuty zgłoszone w terminie organ egzekucyjny ma obowiązek rozpatrzyć i stosownie do art. 34 § 4 u.p.e.a. wydać postanowienie, w tym o umorzeniu postępowania egzekucyjnego, jeżeli zarzuty są uzasadnione. W razie uznania zarzutów za nieuzasadnione, brak jest podstaw do odrębnego wypowiadania się w przedmiocie odmowy umorzenia postępowania egzekucyjnego w oparciu o art. 34 § 4 u.p.e.a..
W zażaleniu na postanowienie z [...] spółka zarzuciła naruszenie:
1. art. 34 § 4 u.p.e.a. poprzez rozpatrzenie jedynie części zarzutów oraz poprzez nieuwzględnienie zarzutów zobowiązanego, podczas gdy są one zasadne i winny spowodować umorzenie postępowania, tj.:
- art. 33 § 1 pkt 1 w związku z art. 3 i art. 2 u.p.e.a. z uwagi na nieistnienie po stronie zobowiązanego obowiązku określonego w art. 2, wynikającego z jakiejkolwiek decyzji lub postanowień właściwego organu,
- art. 33 § 1 pkt 2 u.p.e.a. z uwagi na brak wymagalności obowiązku, gdyż po stronie zobowiązanego nie istnieje obowiązek określony w art. 2 wynikający z jakiejkolwiek decyzji lub postanowień właściwego organu,
- art. 33 § 1 pkt 3 u.p.e.a. poprzez określenie egzekwowanego obowiązku niezgodnie z treścią obowiązku wynikającego z orzeczenia, o którym mowa w art. 3 i 4 mając na uwadze fakt, że po stronie zobowiązanego nie wydano żadnej decyzji lub postanowienia właściwego organu potwierdzającego istnienie obowiązku określonego w art. 2,
- art. 33 § 1 pkt 6 u.p.e.a. z uwagi na niedopuszczalność egzekucji administracyjnej w związku z art. 29 § 1 u.p.e.a. poprzez niezbadanie przez organ egzekucyjny z urzędu dopuszczalność egzekucji administracyjnej w sprawie oraz w związku z art. 26 § 1 tej ustawy poprzez wszczęcie postępowania egzekucyjnego w przypadku braku ku temu jakichkolwiek podstaw prawnych,
- art. 33 § 1 pkt 7 u.p.e.a. z uwagi na brak uprzedniego doręczenia zobowiązanemu upomnienia, o którym mowa w art. 15 § 1, albowiem upomnienia zostały doręczone szkołom w G., których organem prowadzącym jest spółka i do nich były adresowane, podczas gdy tytuł wykonawczy jako podmiot zobowiązany określa spółkę, a także pomimo ustanowienia pełnomocnika w sprawie dotyczącej zwrotu dotacji za 2011 r., upomnienie z 25 marca 2015 r. doręczone zostało na adres szkół,
- art. 33 § 1 pkt 9 w związku z art. 5 § 1 u.p.e.a. z uwagi na prowadzenie egzekucji przez niewłaściwy organ poprzez żądanie wykonania w drodze egzekucji administracyjnej obowiązków określonych w art. 2 u.p.e.a. przez podmiot do tego nieuprawniony,
- art. 33 § 1 pkt 10 u.p.e.a. poprzez niespełnienie w tytule wykonawczym wymogów określonych w art. 27,
2. art. 7 w związku z art. 77 § 1 k.p.a. oraz w związku z art. 18 u.p.e.a. poprzez niepodjęcie działań zmierzających do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego sprawy w konsekwencji braku wyczerpującego zebrania i rozpatrzenia materiału dowodowego, a w szczególności błędne uznanie, że zarzuty wynikające z art. 33 § 1 pkt 7 i pkt 10 u.p.e.a. są nieuzasadnione z uwagi na uchybienie terminu do ich wniesienia w sytuacji, gdy organ wezwał do sprecyzowania zarzutów podniesionych w piśmie z 6 sierpnia 2015 r.,
3. art. 252 ust. 1 i ust. 6 u.f.p. poprzez ich nieprawidłową wykładnię i w konsekwencji niewłaściwe zastosowanie z uwagi na uznanie, że spółka zobowiązana jest do zapłaty zaległej kwoty odsetek.
Organ II instancji utrzymując w mocy postanowienie z [...] stwierdził następnie, że zasługuje na aprobatę przyjęcie przez organ I instancji jako podstawy wniesionych zarzutów art. 33 § 1 pkt 1, pkt 6 i pkt 10 u.p.e.a.. W ocenie organu II instancji, biorąc pod uwagę treść pisma z 6 sierpnia 2015 r. oraz ustalenia dokonane w toku postępowania wyjaśniającego, intencją spółki było złożenie zarzutów: nieistnienia obowiązku z uwagi na niewydanie decyzji w zakresie należności dochodzonej na podstawie tytułu wykonawczego z [...], niedopuszczalności egzekucji administracyjnej poprzez naruszenie art. 26 § 1 i art. 29 § 1 u.p.e.a., niespełnienia wymogów, o których mowa w art. 27 u.p.e.a. z uwagi na błędne oznaczenie wierzyciela w tytule wykonawczym. Organ II instancji za nieuzasadniony uznał zarzut, że organ I instancji był zobowiązany rozpatrzyć zarzuty zgłoszone na podstawie art. 33 § 1 pkt 1, pkt 2, pkt 3, pkt 6, pkt 7, pkt 9 i pkt 10 u.p.e.a.. Organ II instancji podniósł przy tym, że na gruncie postępowania egzekucyjnego w administracji wykluczone jest w późniejszym czasie uzupełnianie zarzutów wniesionych w terminie. Zarzuty w postępowaniu egzekucyjnym są środkiem prawnym przysługującym zobowiązanemu w fazie wszczęcia postępowania egzekucyjnego, a nie w jego toku. Wynika to wprost z art. 27 § 1 pkt 9 u.p.e.a., który zakreśla zobowiązanemu do zgłoszenia takich zarzutów siedmiodniowy termin, liczony od dnia doręczenia mu odpisu tytułu wykonawczego. Zobowiązany nie może po upływie terminu do wniesienia zarzutów ich uzupełniać powołując nowe podstawy, gdyż zarzuty takie są spóźnione i nie podlegają rozpatrzeniu. Zobowiązany nie może także zgłosić nowych zarzutów w toku postępowania w sprawie stanowiska wierzyciela wobec zarzutów ani też w toku postępowania zażaleniowego, ani w toku postępowania sądowoadministracyjnego. Organ I instancji nie miał prawnej możliwości rozpoznania zarzutów, które nie zostały podniesione w siedmiodniowym terminie od dnia doręczenia odpisu tytułu wykonawczego, tj. zarzutów wymienionych w art. 33 § 1 pkt 2, pkt 3, pkt 7 i pkt 9 u.p.e.a.. W niniejszej sprawie oznacza to, że organ I instancji miał prawo ustosunkować się jedynie do zarzutów zawartych w piśmie z 6 sierpnia 2015 r., które zostały w później prowadzonym postępowaniu wyjaśniającym poparte przez pełnomocnika spółki poprzez wskazanie konkretnych przepisów będących podstawą zgłoszenia zarzutów w sprawie prowadzenia egzekucji administracyjnej, tj. zarzutów wynikających z art. 33 § 1 pkt 1, pkt 6 i pkt 10 u.p.e.a.. Zarzuty określone w art. 33 § 1 pkt 2, pkt 3, pkt 7 i pkt 9 u.p.e.a. zostały podniesione dopiero w toku postępowania wyjaśniającego, tj. w piśmie z 27 lipca 2016 r. i jako zgłoszone po upływie 7-dniowego terminu do złożenia zarzutów nie powinny podlegać rozpoznaniu. Precyzowanie zarzutów, które następuje po upływie terminu do ich wniesienia, może nastąpić jedynie w granicach zakreślonych argumentacją zobowiązanego podniesioną w pierwotnym piśmie, stanowiącym zarzuty w sprawie prowadzenia egzekucji administracyjnej. Zarzuty zawarte w art. 33 § 1 pkt 1-7, 9 i 10 u.p.e.a. organ egzekucyjny rozpatruje po uzyskaniu stanowiska wierzyciela w zakresie zgłoszonych zarzutów, z tym że w zakresie zarzutów, o których mowa w art. 33 § 1 pkt 1-5 i 7, a zatem także w odniesieniu do zarzutu nieistnienia obowiązku, stanowisko wierzyciela jest dla organu egzekucyjnego wiążące. W związku z powyższym, rozpatrując zarzut określony w art. 33 § 1 pkt 1 u.p.e.a., organ I instancji oparł się na stanowisku wierzyciela wyrażonym w postanowieniu z [...]. Organ II instancji nie zgodził się ze stanowiskiem spółki, że przed wszczęciem postępowania egzekucyjnego organ powinien wydać ostateczną decyzję określającą wysokość odsetek i za prawidłowe uznał oparcie zaskarżonego postanowienia organu I instancji na wiążącym stanowisku wierzyciela, tj. Prezydenta Miasta [...]. wyrażonym w postanowieniu z [...], utrzymanym w mocy postanowieniem Samorządowego Kolegium Odwoławczego w G. z [....] Organ II instancji podniósł przy tym, że egzekwowany w niniejszej sprawie obowiązek polega na zapłacie odsetek od kwoty dotacji wykorzystanej niezgodnie z przeznaczeniem. Odsetki od dotacji wykorzystanej niezgodnie z przeznaczeniem pobierane są na podstawie art. 252 ust. 1 u.f.p.. Sposób naliczania odsetek określa art. 252 ust. 6 u.f.p.. Na podstawie art. 66 w związku z art. 60 pkt 1 u.f.p. przymusowe ściągnięcie kwoty dotacji wykorzystanej niezgodnie z przeznaczeniem odbywa się w trybie przepisów u.p.e.a.. Obowiązek wpłacenia odsetek wynika wprost z przepisów u.f.p. i nie zachodzi w związku z tym potrzeba wydawania odrębnej decyzji ustalającej wysokość odsetek, bądź też określania wysokości odsetek w decyzji nakazującej zwrot dotacji. Działanie takie byłoby nieracjonalne, gdyż kwota odsetek zależy od daty zwrotu dotacji. W chwili wydawania decyzji data zwrotu dotacji nie jest jeszcze znana. Wobec powyższego w sytuacji, kiedy wierzyciel stwierdzi, że zobowiązany nie wpłacił odsetek bądź wpłacona kwota jest niewystarczająca, ma prawo wystawić tytuł wykonawczy i zwrócić się do właściwego organu egzekucyjnego o wszczęcie wobec zobowiązanego postępowania egzekucyjnego. Mając na uwadze dyspozycję art. 34 § 1 u.p.e.a. organ egzekucyjny nie jest uprawniony do samodzielnego badania zasadności złożonych przez zobowiązaną zarzutów nieistnienia obowiązku oraz przedawnienia obowiązku. Uprawnień do merytorycznego badania zasadności wskazanych zarzutów nie posiada również organ nadzoru. Organ II instancji uznając za nieuzasadniony zarzut niedopuszczalności egzekucji administracyjnej podniósł, że przyczyny niedopuszczalności egzekucji administracyjnej, o których mowa w art. 33 § 1 pkt 6 u.p.e.a. mają charakter formalny. Egzekucja administracyjna może być niedopuszczalna z przyczyn podmiotowych lub przedmiotowych. Przesłanki podmiotowe odnoszą się do zobowiązanego lub do organu egzekucyjnego. Tytuł wykonawczy z [...] został wystawiony przez Prezydenta Miasta [...]. i obejmuje należność z tytułu niezwróconej dotacji udzielonej z budżetu jednostki samorządu terytorialnego wykorzystanej niezgodnie z przeznaczeniem. Nie ulega zatem wątpliwości, że Prezydent Miasta [...]. jest wierzycielem należności dochodzonych w postępowaniu egzekucyjnym prowadzonym na podstawie tytułu wykonawczego. Ponadto dochodzone w tym postępowaniu obowiązki podlegają egzekucji administracyjnej, co wynika z art. 2 § 1 u.p.e.a., zaś zobowiązana nie należy do kategorii podmiotów wymienionych w art. 14 u.p.e.a., tj. osób, które korzystają z przywilejów i immunitetów dyplomatycznych w zakresie przewidzianym przez ustawy, umowy lub powszechnie ustalone zwyczaje międzynarodowe nie podlegają orzecznictwu organów polskich. Egzekucję prowadzi podmiot będący właściwym organem egzekucyjnym, tj. Naczelnik Pierwszego Urzędu Skarbowego [...]. Organ II instancji nie podzielając stanowiska spółki, co do zarzutu niespełniania przez tytuł wykonawczy z [...] wymogów określonych w art. 27 u.p.e.a. z uwagi na błędne wskazanie wierzyciela podniósł, że pojęcie wierzyciela zostało zdefiniowane w art. 1a pkt 13 u.p.e.a.. Na tle art. 5 § 1 pkt 1 w związku z art. 1a pkt 13 u.p.e.a. w pełni uzasadnionym było wystawienie tytułu wykonawczego z [...]. przez Prezydenta Miasta [...], a co za tym idzie wskazanie tego organu jako wierzyciela egzekucyjnego. Organ II instancji podzielił także pogląd organu I instancji, zgodnie z którym w razie uznania zarzutów za nieuzasadnione, brak jest podstaw do odrębnego wypowiadania się w przedmiocie odmowy umorzenia postępowania egzekucyjnego w oparciu o art. 34 § 4 u.p.e.a..
W skardze na powyższe postanowienie A Spółka z ograniczoną odpowiedzialnością z siedzibą w Ł. wniosła o jego uchylenie wraz z poprzedzającym je postanowieniem z [...], umorzenie postępowania w sprawie oraz o zasądzenie na jej rzecz kosztów postępowania w sprawie, w tym kosztów zastępstwa procesowego według norm przepisanych.
Zaskarżonemu postanowieniu spółka zarzuciła:
1. naruszenie art. 138 § 1 pkt 1 w związku z art. 144 k.p.a. poprzez ich błędne zastosowanie i w konsekwencji utrzymanie w mocy postanowienia z 6 marca 2018 r. pomimo naruszenia art. 34 § 4 u.p.e.a. poprzez rozpatrzenie jedynie części zarzutów sprecyzowanych w piśmie z 27 lipca 2016 r. i nieuwzględnienie zarzutów zobowiązanego, podczas gdy są one zasadne i winny spowodować umorzenie postępowania, tj.:
- art. 33 § 1 pkt 1 w związku z art. 3 w związku z art. 2 u.p.e.a. z uwagi na nieistnienie po stronie zobowiązanego obowiązku określonego w art. 2, wynikającego z jakiejkolwiek decyzji lub postanowień właściwego organu, albowiem odsetki od zwróconej kwoty dotacji za 2011 r. zostały nadpłacone, a organ w sposób nieprawidłowy określił termin, od którego winny być naliczane;
- art. 33 § 1 pkt 2 u.p.e.a. z uwagi na brak wymagalności obowiązku, gdyż po stronie zobowiązanego nie istnieje obowiązek określony w art. 2 wynikający z jakiejkolwiek decyzji lub postanowień właściwego organu;
- art. 33 § 1 pkt 3 u.p.e.a. poprzez określenie egzekwowanego obowiązku niezgodnie z treścią obowiązku wynikającego z orzeczenia, o którym mowa w art. 3 i 4 mając na uwadze fakt, że po stronie zobowiązanego nie wydano żadnej decyzji lub postanowienia właściwego organu potwierdzającego istnienie obowiązku określonego w art. 2;
- art. 33 § 1 pkt 6 u.p.e.a. z uwagi na niedopuszczalność egzekucji administracyjnej w związku z art. 29 § 1 u.p.e.a. poprzez niezbadanie przez organ egzekucyjny z urzędu dopuszczalności egzekucji administracyjnej w sprawie oraz w związku z art. 26 § 1 u.p.e.a. poprzez wszczęcie postępowania egzekucyjnego w przypadku braku ku temu jakichkolwiek podstaw prawnych, albowiem odsetki od zwróconej kwoty dotacji za 2011 r. zostały nadpłacone, a organ w sposób nieprawidłowy określił termin, od którego winny być naliczane;
- art. 33 § 1 pkt 7 u.p.e.a. z uwagi na brak uprzedniego doręczenia zobowiązanemu upomnienia, o którym mowa w art. 15 § 1, albowiem upomnienia zostały doręczone szkołom w G., których organem prowadzącym jest skarżąca i do nich były adresowane, podczas gdy tytuł wykonawczy jako podmiot zobowiązany określa skarżącą, a także pomimo ustanowienia pełnomocnika w sprawie dotyczącej zwrotu dotacji za 2011 r. 4 marca 2015 r., upomnienie z 25 marca 2015 r. doręczone zostało na adres szkół;
- art. 33 § 1 pkt 9 w związku z art. 5 § 1 u.p.e.a. z uwagi na prowadzenie egzekucji przez niewłaściwy organ poprzez żądanie wykonania w drodze egzekucji administracyjnej obowiązków określonych w art. 2 u.p.e.a. przez podmiot do tego nieuprawniony;
- art. 33 § 1 pkt 10 u.p.e.a. poprzez niespełnienie w tytule wykonawczym wymogów określonych w art. 27 w tym z uwagi na fakt, iż odsetki od zwróconej kwoty dotacji za 2011 r. zostały nadpłacone, a organ w sposób nieprawidłowy określił termin, od którego winny być naliczane;
2. naruszenie art. 7 k.p.a. w związku z art. 77 § 1 k.p.a. w związku z art. 18 u.p.e.a. poprzez niepodjęcie działań zmierzających do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego sprawy, w szczególności błędnym uznaniu przez organy, że zarzuty wynikające z art. 33 § 1 pkt 2, pkt 3, pkt 7 i pkt 9 u.p.e.a. są nieuzasadnione z uwagi na uchybienie terminu do ich wniesienia w sytuacji, gdy organ I instancji wezwał do sprecyzowania zarzutów podniesionych w piśmie z 6 sierpnia 2015 r.;
3. naruszenie art. 15 k.p.a. poprzez bezkrytyczne przyjęcie stanowiska organu I instancji i jego powielenie, a w konsekwencji na skutek naruszenia zasady dwuinstancyjności nieuzasadnione przyjęcie, że zarzuty zobowiązanego nie zasługują na uwzględnienie, a w części sprecyzowanej pismem z 27 lipca 2016 r. winny być w ogóle nie rozpatrywane.
W odpowiedzi na skargę Dyrektor Izby Administracji Skarbowej w Ł. wniósł o jej oddalenie podtrzymując stanowisko zajęte w zaskarżonej decyzji.
W piśmie z 3 grudnia 2018 r. spółka podniosła, że Wojewódzki Sąd Administracyjny w G. w wyroku z 14 listopada 2016 r. orzekł o uchyleniu decyzji Samorządowego Kolegium Odwoławczego w G. Nie została jeszcze wydana ponowna decyzja Samorządowego Kolegium Odwoławczego w G. Prezydent Miasta [...]. postanowieniem z [...] nadał rygor natychmiastowej wykonalności nieostatecznej decyzji z [...] . Zdaniem spółki, pomimo, że zarówno tytuł wykonawczy, jak i decyzja Prezydenta Miasta [...], dotyczą dotacji pobranej za okres przypadający od 1 stycznia do 31 grudnia 2011 r., to dotyczą dwóch odrębnych kwestii. Decyzja z [...] nie może konwalidować uchybień, z jakimi wydany został tytuł wykonawczy z [...].
Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył co następuje:
Skarga nie jest zasadna.
Zgodnie z treścią art.3 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi(Dz.U. z 2017r. poz.1370 z późn. zm.), zwanej dalej p.p.s.a., sądy administracyjne sprawują kontrolę działalności administracji publicznej i stosują środki określone w ustawie.
W myśl zaś art.145 § 1 wymienionej ustawy sąd uwzględniając skargę na decyzję lub postanowienie:
1./ uchyla decyzje lub postanowienie w całości lub w części jeżeli stwierdzi:
a./ naruszenie prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy
b./ naruszenie prawa dające podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego
c./ inne naruszenie przepisów postępowania, jeżeli mogło ono mieć istotny wpływ na wynik sprawy
2./ stwierdza nieważność decyzji lub postanowienia w całości lub w części, jeżeli zachodzą przyczyny określone w art.156 kodeksu postępowania administracyjnego lub innych przepisach
3./ stwierdza wydanie decyzji lub postanowienia z naruszeniem prawa, jeżeli zachodzą przyczyny określone w kodeksie postępowania administracyjnego lub innych przepisach.
Z wymienionych przepisów wynika, iż sąd bada legalność zaskarżonego aktu czy jest on zgodny z prawem materialnym określającym prawa i obowiązki stron oraz z prawem procesowym regulującym postępowanie przed organami administracji publicznej.
Badając legalność zaskarżonego postanowienia sąd nie stwierdził naruszenia przez organ administracji przepisów prawa materialnego bądź procesowego w stopniu uzasadniającym jego uchylenie.
Podstawą prawną rozstrzygnięcia stanowiły przepisy ustawy z dnia 17 czerwca 1966r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji (Dz.U. z 2017r. poz.1201 ze zm.), dalej u.p.e.a. oraz przepisy ustawy z dnia 27 sierpnia 2009r. o finansach publicznych (Dz.U z 2017r. poz.2077 ze zm.), dalej u.f.p.
Zgodnie z treścią art.33 § 1 u.p.e.a. podstawą zarzutu w sprawie prowadzenia egzekucji administracyjnej może być:
1) wykonanie lub umorzenie w całości albo w części obowiązku, przedawnienie, wygaśnięcie albo nieistnienie obowiązku;
2) odroczenie terminu wykonania obowiązku albo brak wymagalności obowiązku z innego powodu, rozłożenie na raty spłaty należności pieniężnej;
3) określenie egzekwowanego obowiązku niezgodnie z treścią obowiązku wynikającego z orzeczenia, o którym mowa w art. 3 i 4;
4) błąd co do osoby zobowiązanego;
5) niewykonalność obowiązku o charakterze niepieniężnym;
6) niedopuszczalność egzekucji administracyjnej lub zastosowanego środka egzekucyjnego;
7) brak uprzedniego doręczenia zobowiązanemu upomnienia, o którym mowa w art. 15 § 1;
8) zastosowanie zbyt uciążliwego środka egzekucyjnego;
9) prowadzenie egzekucji przez niewłaściwy organ egzekucyjny;
10) niespełnienie w tytule wykonawczym wymogów określonych w art. 27, a w zagranicznym tytule wykonawczym - wymogów określonych w art. 102 ustawy o wzajemnej pomocy.
W myśl art.34 § 1 u.p.e.a. zarzuty zgłoszone na podstawie art. 33 § 1 pkt 1-7, 9 i 10, a przy egzekucji obowiązków o charakterze niepieniężnym - także na podstawie art. 33 § 1 pkt 8, organ egzekucyjny rozpatruje po uzyskaniu stanowiska wierzyciela w zakresie zgłoszonych zarzutów, z tym że w zakresie zarzutów, o których mowa w art. 33 § 1 pkt 1-5 i 7, stanowisko wierzyciela jest dla organu egzekucyjnego wiążące. W przypadku egzekucji należności pieniężnych, o których mowa w art. 2 § 1 pkt 8 lit. a-f i pkt 9, stanowiska wierzyciela nie wymaga się.
Zgodnie z treścią art.34 § 4 u.p.e.a. organ egzekucyjny, po otrzymaniu ostatecznego postanowienia w sprawie stanowiska wierzyciela lub postanowienia o niedopuszczalności zgłoszonego zarzutu, wydaje postanowienie w sprawie zgłoszonych zarzutów, a jeżeli zarzuty są uzasadnione - o umorzeniu postępowania egzekucyjnego albo o zastosowaniu mniej uciążliwego środka egzekucyjnego.
W myśl art.2 § 1 pkt.1a u.p.e.a. egzekucji administracyjnej podlegają następujące obowiązki:
1) podatki, opłaty i inne należności, do których stosuje się przepisy działu III ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. - Ordynacja podatkowa (Dz. U. z 2017 r. poz. 201, 648, 768 i 935);
1a) niepodatkowe należności budżetowe, do których stosuje się przepisy ustawy z dnia 27 sierpnia 2009 r. o finansach publicznych (Dz. U. z 2016 r. poz. 1870, z późn. zm.);
1b) należności z tytułu przychodów z prywatyzacji;
2) grzywny i kary pieniężne wymierzane przez organy administracji publicznej;
3) należności pieniężne, inne niż wymienione w pkt 1 i 2, jeżeli pozostają we właściwości rzeczowej organów administracji publicznej;
4) należności przypadające od jednostek budżetowych, wynikające z zastosowania wzajemnego potrącenia zobowiązań podatkowych z zobowiązaniami tych jednostek;
5) należności pieniężne przekazane do egzekucji administracyjnej na podstawie innych ustaw;
6) wpłaty na rzecz funduszy celowych utworzonych na podstawie odrębnych przepisów;
7) należności pieniężne z tytułu składek do Funduszu Żeglugi Śródlądowej oraz składek specjalnych do Funduszu Rezerwowego;
8) należności pieniężne państwa członkowskiego wynikające z tytułu:
a) podatków i należności celnych pobieranych przez to państwo lub w jego imieniu, przez jego jednostki podziału terytorialnego lub administracyjnego, w tym organy lokalne, lub w imieniu tych jednostek lub organów, a także w imieniu Unii Europejskiej,
b) refundacji, interwencji i innych środków stanowiących część całkowitego lub częściowego systemu finansowania Europejskiego Funduszu Rolniczego Gwarancji (EFRG) oraz Europejskiego Funduszu Rolniczego Rozwoju Obszarów Wiejskich (EFRROW), w tym kwot należnych w związku z tymi działaniami,
c) opłat i innych należności pieniężnych przewidzianych w ramach wspólnej organizacji rynku Unii Europejskiej dla sektora cukru,
d) kar, grzywien, opłat i dopłat administracyjnych związanych z należnościami pieniężnymi, o których mowa w lit. a-c, nałożonych przez organy właściwe do pobierania podatków i należności celnych lub właściwe do prowadzenia postępowań administracyjnych dotyczących podatków i należności celnych lub potwierdzonych przez organy administracyjne lub sądowe na wniosek organów właściwych w sprawie podatków i należności celnych,
e) opłat za zaświadczenia i podobne do zaświadczeń dokumenty wydane w postępowaniach administracyjnych w sprawie należności pieniężnych, o których mowa w lit. a,
f) odsetek i kosztów związanych z należnościami pieniężnymi, o których mowa w lit. a-e, w związku z którymi możliwe jest zwrócenie się o wzajemną pomoc na podstawie ustawy o wzajemnej pomocy,
g) administracyjnych kar pieniężnych lub grzywien administracyjnych nałożonych na pracodawcę delegującego pracownika z terytorium RP w związku z naruszeniem przepisów dotyczących delegowania pracowników w ramach świadczenia usług;
9) należności pieniężne przekazane do egzekucji administracyjnej na podstawie ratyfikowanych umów międzynarodowych, których stroną jest Rzeczpospolita Polska;
10) obowiązki o charakterze niepieniężnym pozostające we właściwości organów administracji rządowej i samorządu terytorialnego lub przekazane do egzekucji administracyjnej na podstawie przepisu szczególnego;
11) obowiązki z zakresu bezpieczeństwa i higieny pracy oraz wypłaty należnego wynagrodzenia za pracę, a także innego świadczenia przysługującego pracownikowi, nakładane w drodze decyzji organów Państwowej Inspekcji Pracy;
12) obowiązki z zakresu ochrony danych osobowych, nakładane w drodze decyzji Generalnego Inspektora Ochrony Danych Osobowych.
Zgodnie z treścią art.3 § 1 u.p.e.a. egzekucję administracyjną stosuje się do obowiązków określonych w art. 2, gdy wynikają one z decyzji lub postanowień właściwych organów, albo - w zakresie administracji rządowej i jednostek samorządu terytorialnego - bezpośrednio z przepisu prawa, chyba że przepis szczególny zastrzega dla tych obowiązków tryb egzekucji sądowej.
W myśl art.1a pkt.13 u.p.e.a. wierzycielem jest podmiot uprawniony do żądania wykonania obowiązku lub jego zabezpieczenia w administracyjnym postępowaniu egzekucyjnym lub zabezpieczającym;
Zgodnie z treścią art.252 ust.1 u.f.p. dotacje udzielone z budżetu jednostki samorządu terytorialnego:
1) wykorzystane niezgodnie z przeznaczeniem,
2) pobrane nienależnie lub w nadmiernej wysokości
- podlegają zwrotowi do budżetu wraz z odsetkami w wysokości określonej jak dla zaległości podatkowych, w ciągu 15 dni od dnia stwierdzenia okoliczności, o których mowa w pkt 1 lub pkt 2.
W myśl art.252 ust.5 u.f.p. zwrotowi do budżetu jednostki samorządu terytorialnego podlega ta część dotacji, która została wykorzystana niezgodnie z przeznaczeniem, nienależnie udzielona lub pobrana w nadmiernej wysokości.
Zgodnie z treścią art.252 ust.6 pkt.1 u.f.p. odsetki od dotacji podlegających zwrotowi do budżetu jednostki samorządu terytorialnego nalicza się począwszy od dnia przekazania z budżetu jednostki samorządu terytorialnego dotacji wykorzystanych niezgodnie z przeznaczeniem;
W myśl art.60 pkt.1 u.f.p. środkami publicznymi stanowiącymi niepodatkowe należności budżetowe o charakterze publicznoprawnym są w szczególności następujące dochody budżetu państwa, dochody budżetu jednostki samorządu terytorialnego albo przychody państwowych funduszy celowych kwoty dotacji podlegające zwrotowi w przypadkach określonych w niniejszej ustawie;
Zgodnie z treścią art.66 u.f.p. do egzekucji należności, o których mowa w art. 60, mają zastosowanie przepisy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji.
Przedmiotem skargi w niniejszej sprawie jest postanowienie organu egzekucyjnego odmawiające uwzględnienia zarzutów spółki A w sprawie prowadzenia postępowania egzekucyjnego na podstawie tytułu wykonawczego z dnia [...] nr [...] wystawionego przez Prezydenta Miasta G.
Przede wszystkim wyjaśnienia wymaga kwestia granic sprawy jaką zobowiązany jest rozpoznać organ egzekucyjny w przypadku wniesienia zarzutów przez zobowiązanego. Orzecznictwo sądów administracyjnych w tym zakresie jest utrwalone. Podkreśla się, że zarzuty są specyficznym środkiem zaskarżenia przysługującym zobowiązanemu w fazie wszczęcia postępowania egzekucyjnego a nie w jego toku. Wynika to z treści art.27 § 1 pkt.9 u.p.e.a., który zakreśla zobowiązanemu do zgłoszenia zarzutów siedmiodniowy termin od dnia doręczenia mu tytułu wykonawczego. Po upływie tego terminu nie można ich uzupełniać powołując nowe podstawy gdyż zarzuty takie są spóźnione i nie podlegają rozpatrzeniu. Zobowiązany nie może także zgłosić nowych zarzutów w toku postępowania w sprawie stanowiska wierzyciela ani też w postępowaniu zażaleniowym bądź sądowoadministracyjnmym. Po upływie siedmiodniowego terminu, o którym mowa w art.27 § 1 pkt.9 u.p.e.a. niedopuszczalne jest uzupełnianie zarzutów o nowe podstawy. Po upływie tego terminu dopuszczalne jest jedynie precyzowanie zarzutów w granicach zakreślonych argumentacją zobowiązanego podniesioną w pierwotnym piśmie, złożonym w terminie siedmiodniowym określonym w art.27 § 1 pkt.9 u.p.e.a. Pogląd taki wyraził NSA w wyroku z 2 lutego 2016r. w spr. II FSK 3259/13, z 8 września 2016r., w spr. II FSK 2296/14, z 6 lutego 2018r. w spr. II FSK 252/16, z 12 grudnia 2006r. w spr. I OSK 1057/06 i z 1 września 2011r. w spr. II FSK 407/10).
Sąd w obecnym składzie podzielił poglądy wyrażone w wymienionych orzeczeniach. Oznacza to, że okoliczności podniesione przez zobowiązanego w zarzutach zgłoszonych w siedmiodniowym terminie wyznaczają granice sprawy rozpoznawanej przez organ egzekucyjny właściwy do rozpatrzenia tego środka prawnego. Postępowanie w sprawie zarzutów może się zatem toczyć jedynie w ramach nakreślonych przez zgłaszającego zarzuty w terminie, o którym mowa w art.27 § 1 pkt.9 u.p.e.a. Konsekwencją przyjęcia takiego poglądu jest to, że w niniejszej sprawie granice sprawy wyznaczają podstawy i okoliczności podniesione przez stronę skarżącą w zarzutach zgłoszonych w siedmiodniowym terminie tj. w piśmie z dnia 6 sierpnia 2015r. (k.14-16 akt administracyjnych). Pismo to wyznacza zatem ramy postępowania w sprawie zarzutów. Uzupełnienie zarzutów oraz zgłaszanie zupełnie nowych podstaw zarzutów przez stronę skarżącą w późniejszym czasie jest niedopuszczalne i nie może być rozpoznane w niniejszej sprawie. Organy administracji obu instancji trafnie ograniczyły się jedynie do rozpoznania zarzutów podniesionych w piśmie strony z 6 sierpnia 2015r. Wszelkie uzupełnienia zarzutów oraz zgłaszanie nowych podstaw zarzutów jako złożone po upływie wymaganego terminu nie mogą być rozpatrywane w niniejszym postępowaniu.
Analiza pisma strony skarżącej z dnia 6 sierpnia 2015r. wskazuje, że spółka złożyła następujące zarzuty:
1.) nieistnienia obowiązku objętego tytułem wykonawczym z uwagi na brak po stronie skarżącej obowiązku wynikającego z jakiejkolwiek decyzji lub postanowienia właściwego organu (art.33 § 1 pkt.1 u.p.e.a.);
2.) niedopuszczalność egzekucji administracyjnej z uwagi na żądanie wykonania obowiązku przez podmiot do tego nieuprawniony, naruszenie art.26 § 1 i art.29 § 1 u.p.e.a (art.33 § 1 pkt.6 u.p.e.a.);
3.) niespełnienie w tytule wykonawczym wymogów określonych w art.27 u.p.e.a. z uwagi na błędne oznaczenie wierzyciela (art.33 § 1 pkt.10 u.p.e.a.).
Ad 1)
Przede wszystkim wyjaśnienia wymaga kwestia jaki obowiązek jest objęty tytułem wykonawczym z dnia [...].
Z zebranego materiału dowodowego wynika, że w 2011r. spółka A otrzymała od Gminy Miasta G. dotację oświatową w kwocie 2 147 161,08 zł. W latach 2013-2014 przeprowadzono kontrolę wykorzystania dotacji w wyniku której stwierdzono, że kwota dotacji 352 696,31 zł wydatkowana została niezgodnie z prawem. W dniu 17 czerwca 2014r. wezwano spółkę do zwrotu kwoty 352 696,31 zł wraz z ustawowymi odsetkami. Strona skarżąca częściowo uznała tę kwotę i w dniu 8 sierpnia 2014r. zwróciła dotację w wysokości 258 715 zł oraz odsetki od tej sumy w wysokości 80 421 zł za okres od 3 stycznia 2012r. do 8 sierpnia 2014r. Wierzyciel natomiast uznał, że odsetki winny być zwrócone za okres od 18 stycznia 2011r. do 8 sierpnia 2014r. w wysokości 113 961 zł. Różnica pomiędzy odsetkami należnymi według wierzyciela (113961 zł) a odsetkami zapłaconymi przez spółkę (80421 zł) wynosi 33 540 zł. Kwota ta (tzn. 33540 zł) została wpisana w tytule wykonawczym z [...]. Innymi słowy wymieniony tytuł wykonawczy obejmuje kwotę 33540 zł stanowiącą odsetki od zwróconej przez spółkę dotacji oświatowej przy czym jest to różnica pomiędzy odsetkami należnymi a odsetkami faktycznie zwróconymi.
Wspomnieć tylko należy, iż odnośnie części niezwróconej przez spółkę dotacji oświatowej (stanowiącej różnicę między kwotą dotacji z wystąpienia pokontrolnego a kwotą dotacji oddanej przez spółkę) Prezydent Miasta G. wydał w dniu [...] decyzję nr [...]. Od tej decyzji spółka złożyła odwołanie zaś decyzją z dnia [...] nr [...] SKO w G. utrzymało w mocy decyzję organu pierwszej instancji. Na decyzję tę spółka wniosła skargę do WSA w G., który wyrokiem z dnia 28 września 2016r. w sprawie I SA/Gd 775/16 uchylił decyzję z dnia 11 maja 2016r. Do chwili obecnej organ odwoławczy nie wydał nowej decyzji.
Podnieść również należy, iż postanowieniem z dnia 26 czerwca 2017r. Prezydent [...] nadał rygor natychmiastowej wykonalności własnej decyzji z [...] zaś po wniesieniu zażalenia postanowieniem z dnia 31 sierpnia 2017r. SKO w G. utrzymało je w mocy. Wyrokiem z dnia 10 stycznia 2018r. w sprawie I SA/Gd 1509/17 WSA w Gdańsku oddalił skargę spółki na postanowienie z 31 sierpnia 2017r. Od tego wyroku spółka wniosła do NSA skargę kasacyjną, która do chwili obecnej nie została rozpoznana.
Rozważenia wymaga kwestia czy w przedmiocie odsetek od zwróconej kwoty dotacji winna być wydana decyzja administracyjna określająca obowiązek zapłaty tych odsetek oraz okres za który się one należą. Z przepisu art.3 § 1 u.p.e.a. wynika, ze egzekucję administracyjną stosuje się do obowiązków określonych w art.2 gdy wynikają one z decyzji lub postanowień właściwych organów albo – w zakresie między innymi jednostek samorządu terytorialnego- bezpośrednio z przepisu prawa. Należy zaznaczyć, że kwestia czy zwrot dotacji udzielonej z budżetu jednostki samorządu terytorialnego, o której mowa w art.252 ust.1 u.f.p., wymaga wydania decyzji administracyjnej był już przedmiotem, rozważań Naczelnego Sądu Administracyjnego w wyroku z dnia 17 kwietnia 2018r. w sprawie I GSK 351/18. W wymienionym orzeczeniu NSA uznał, że w przypadku braku dobrowolnego zwrotu dotacji wykorzystanej niezgodnie z przeznaczeniem konieczne jest wydanie decyzji orzekającej o jej zwrocie.
W niniejszej sprawie obowiązek określony w tytule wykonawczym z [...] nie dotyczy jednak zwrotu dotacji oświatowej lecz odsetek od dotacji zwróconej dobrowolnie przez stronę skarżącą a w zasadzie różnicy pomiędzy odsetkami należnymi (113961 zł) a odsetkami zwróconymi przez spółkę (80421 zł). Podkreślić jednak należy, iż z drugiej części przepisu art.3 § 1 u.p.e.a. wynika, że egzekucję administracyjną stosuje się także gdy obowiązki objęte egzekucją wynikają bezpośrednio z przepisu prawa. Obowiązek zwrotu odsetek wraz ze zwróconą dotacją oświatową oraz ich wysokość wynika zaś z przepisu art. 252 ust.1 u.f.p. Z kolei w przepisie art.252 ust.6 u.f.p. określono od którego dnia nalicza się odsetki. Można zatem uznać, że obowiązek zwrotu odsetek od zwróconej już dotacji wynika bezpośrednio z przepisu prawa to jest z art.252 ust.1 i ust.6 u.f.p. W sytuacji gdy obowiązek taki wynika z wymienionych przepisów to nie ma podstaw do wydania decyzji administracyjnej w przedmiocie obowiązku zwrotu odsetek od zwróconej już dotacji oświatowej. Nieuzasadniony jest zatem zarzut strony skarżącej nieistnienia obowiązku określonego w tytule wykonawczym gdyż nie wynika on z decyzji lub postanowienia właściwego organu. W przekonaniu sądu organy administracji słusznie uznały, że obowiązek określony w tytule wykonawczym z [...] wynika z przepisu prawa i nieuprawnione jest wydawanie odrębnej decyzji administracyjnej w przedmiocie tego obowiązku.
Odrębną kwestią jest to czy obowiązek określony w tytule wykonawczym (kwota 30540 zł) został wyliczony w prawidłowej wysokości. Wierzyciel stoi bowiem na stanowisku, że odsetki od kwoty oddanej dotacji powinny zostać zwrócone za okres od 18 stycznia 2011r. do 8 sierpnia 2014r. a nie jedynie za okres od 3 stycznia 2012r. do 8 sierpnia 2014r. tak jak to uczyniła spółka. Natomiast strona skarżąca w toku postępowania podnosiła, że nie powinna w ogóle dopłacać żadnych odsetek gdyż odsetki winny się należeć od piętnastego dnia od doręczenia protokołu kontroli (tj. od 13 marca 2014r.) do dnia zwrotu dotacji (8 sierpnia 2014r.) i wynoszą one 10478 zł. W istocie, w ocenie spółki, nadpłaciła ona odsetki gdyż uiściła je w wysokości 80421 zł zamiast w kwocie 10478 zł.
Spór w tej kwestii pozostaje jednak poza zakresem rozważań sądu w niniejszej sprawie gdyż spółka nie podnosiła zarzutu w tym zakresie w siedmiodniowym terminie, o którym mowa w art.27 § 1 pkt.9 u.p.e.a. Analiza pisma strony skarżącej z dnia 6 sierpnia 2016r. (zarzuty złożone w siedmiodniowym terminie) wskazuje, że podniesiono w nim nieistnienie obowiązku gdyż nie został on określony w decyzji lub postanowieniu właściwego organu. W piśmie tym nie ma mowy, że kwota odsetek (30540 zł) od zwróconej dotacji została już zapłacona przez stronę a nawet nadpłacona. Nie ma nim także mowy, że kwota odsetek została źle wyliczona w tytule. Kwestia, że odsetki od zwróconej dotacji zostały już zapłacone prze spółkę po raz pierwszy podniesiono w zażaleniu z 10 września 2015r. na postanowienie wierzyciela z 2 września 2015r., Nastąpiło to prawie miesiąc po upływie siedmiodniowego terminu określonego w art.27 § 1 pkt.9 u.p.e.a. Można zatem uznać, że zarzut wykonania obowiązku przez spółkę podniesiono kilka tygodni po upływie siedmiodniowego terminu.
Jak już była o tym mowa we wcześniejszych rozważaniach niedopuszczalne jest uzupełnianie zarzutów lub zgłaszanie nowych podstaw zarzutów po upływie terminu, o którym mowa w art.27 § 1 pkt.9 u.p.e.a. W sytuacji gdy w wymienionym terminie spółka nie podnosiła, że wykonała już obowiązek bo dobrowolnie zapłaciła odsetki i w tytule błędnie wpisano kwotę odsetek a zarzuciła jedynie nieistnienie obowiązku gdyż nie została wydana decyzja lub postanowienie określające ten obowiązek, to w istocie zgłosiła nowe zarzuty po upływie siedmiodniowego terminu. Rozszerzenie zarzutów o nowe podstawy bądź uzupełnianie wcześniej zgłoszonych zarzutów już po upływie siedmiodniowego terminu określonego w art.27 § 1 pkt.9 u.p.e.a. jest niedopuszczalne. W związku z czym poza zakresem rozważań sądu pozostają zarzuty spółki, że dobrowolnie zapłaciła ona odsetki od zwróconej dotacji a nawet je nadpłaciła gdyż zgłoszono je po upływie wymaganego terminu. Strona skarżąca mogła zgłosić zarzut dotyczący kwestii jak powinny być liczone odsetki od zwróconej dotacji w siedmiodniowym terminie, o którym mowa w art.27 § 1 pkt. 9 u.p.e.a. lecz tego nie uczyniła. Zarzut ten zgłoszono kilka tygodni po upływie tego terminu a więc jest on spóźniony.
Ad 2)
Należy zaznaczyć, że egzekucja jest niedopuszczalna w sytuacji gdy nie może być prowadzona bądź z przyczyn podmiotowych lub przedmiotowych. Niedopuszczalność z przyczyn podmiotowych dotyczy sytuacji gdy egzekucja z mocy przepisu prawa nie może być prowadzona przeciwko zobowiązanemu określonemu w tytule wykonawczym bądź gdy egzekucję prowadzi podmiot niebędący organem egzekucyjnym. Niedopuszczalność egzekucji z przyczyn przedmiotowych ma natomiast miejsce gdy dotyczy przedmiotu egzekucji np. obowiązek nie podlega egzekucji administracyjnej.
W niniejszej sprawie nie zachodzi niedopuszczalność egzekucji zarówno z przyczyn podmiotowych jak i przedmiotowych. Należy zaznaczyć, że Prezydent Miasta [...] jest podmiotem uprawnionym do żądania wykonania obowiązku określonego w tytule wykonawczym. Dotacja oświatowa została udzielona stronie skarżącej przez Gminę Miasto [...] zaś Prezydent [...] jest organem wykonawczym gminy. Prezydent jest zatem uprawniony do żądania zwrotu dotacji wykorzystanej niezgodnie z przeznaczeniem jak również odsetek od dotacji. Nie ulega wątpliwości, że obowiązek objęty tytułem wykonawczym z [...] jest obowiązkiem określonym w art.2 § 1 u.p.e.a. podlegającym egzekucji administracyjnej zaś Naczelnik Pierwszego Urzędu Skarbowego [...] jest organem egzekucyjnym uprawnionym do prowadzenia egzekucji. Brak jest również podstaw do uznania, że strona skarżąca nie jest podmiotem co do którego z mocy prawa nie może być prowadzona egzekucja. W niniejszej sprawie nie zachodziła zatem niedopuszczalność egzekucji administracyjnej.
Ad 3
W tytule wykonawczym z [...] prawidłowo wpisano jako wierzyciela Prezydenta Miasta [...]. Podmiot ten jest bowiem bezpośrednio zainteresowany w wykonaniu przez stronę skarżącą obowiązku zapłaty odsetek od zwróconej dotacji oświatowej (art.5 § 1 pkt.2 u.p.e.a). Dotacja oświatowa została bowiem zwrócona przez spółkę podmiotowi, który jej udzielił a więc również odsetki winny zostać zwrócone temu samem podmiotowi. Prezydent Miasta [...] jest w niniejszej sprawie wierzycielem w rozumieniu art.1a pkt.13 u.p.e.a. i został prawidłowo wpisany w tytule wykonawczym. Zarzut strony skarżącej w tym zakresie nie jest uzasadniony.
Nieuzasadniony jest zarzut skargi, ze obowiązek określony w tytule wykonawczym nie istnieje gdyż nie wynika on z decyzji lub postanowienia właściwego organu.
Kwestia ta została omówiona we wcześniejszych rozważaniach. Wspomnieć jedynie należy, że obowiązek zapłaty odsetek od zwróconej dotacji oświatowej wynika bezpośrednio z mocy prawa a mianowicie z art.252 ust.1 i 6 u.f.p. W związku z czym nie było potrzeby wydawania odrębnej decyzji określającej obowiązek zapłaty odsetek przez stronę skarżącą. Zarzut skargi w tym zakresie nie jest zasadny.
Nieuzasadniony jest również zarzut skargi, że strona skarżąca nadpłaciła odsetki i w związku z tym wykonała obowiązek zapłaty odsetek. Nie ma zatem obowiązku zapłaty kwoty określonej w tytule wykonawczym.
Jaki już była o tym mowa we wcześniejszych rozważaniach zarzut strony skarżącej w tym zakresie został zgłoszony kilka tygodni po upływie siedmiodniowego terminu, o którym mowa w art.27 § 1 pkt.9 u.p.e.a. Po upływie wymienionego terminu niedopuszczalne jest uzupełnianie zarzutów lub zgłaszanie nowych podstaw zarzutów. Z uwagi na to, że zarzut spółki w tym zakresie nie został zgłoszony w terminie określonym w art.27 § 1 pkt.9 u.p.e.a. to jako spóźniony nie podlega rozpatrzeniu w niniejszej sprawie.
Nieuzasadniony jest zarzut skargi, że organy administracji nie rozpoznały wszystkich zarzutów szczegółowo opisanych w piśmie procesowym spółki z dnia 27 lipca 2016r.
W rozpoznawanej sprawie organy administracji rozpatrzyły tylko te zarzuty, które zostały zgłoszone w siedmiodniowym terminie, o którym mowa w art.27 § 1 pkt.9 u.p.e.a. Strona skarżąca w piśmie procesowym z dnia 27 lipca 2016r. uzupełniła w znacznym stopniu zarzuty o nowe okoliczności oraz powołała nowe podstawy zarzutów. Nastąpiło to już po upływie siedmiodniowego terminu określonego w art. 27 § 1 pkt.9 u.p.e.a. W związku z czym organy administracji trafnie ograniczyły się do rozpatrzenia zarzutów zgłoszonych w wymaganym terminie a pominęły te zarzuty, które podniesiono prawie rok czasu po upływie tego terminu.
Reasumując sąd uznał, że skarga nie jest zasadna. Rozpoznając sprawę sąd nie stwierdził naruszenia przez organy administracji przepisów prawa materialnego, bądź przepisów postępowania administracyjnego mogących mieć wpływ na wynik sprawy. Z tych wszystkich względów, na podstawie art. 151 ustawy - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, sąd oddalił skargę spółki A.
a.k.
Źródło: Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych (orzeczenia.nsa.gov.pl), pozyskano 16.07.2026. · Źródło