III SA/Łd 613/09

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi Wydział III w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Krzysztof Szczygielski Sędziowie Sędzia NSA Teresa Rutkowska Sędzia NSA Janusz Nowacki (spr.) Protokolant Tomasz Porczyński po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 26 maja 2010 r. sprawy ze skargi M. M. na postanowienie Rektora Uniwersytetu Medycznego w Ł. z dnia [...] bez numeru w przedmiocie uchybienia terminu do wniesienia odwołania 1. uchyla zaskarżone postanowienie; 2. przyznaje adwokat K. K. prowadzącej Kancelarię Adwokacką w Ł. przy ul. [...], kwotę 292,80 (dwieście dziewięćdziesiąt dwa i 80/100) złotych obejmującą podatek od towarów i usług, tytułem kosztów nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej z urzędu skarżącej M. M. i nakazuje wypłacić powyższą kwotę adwokat K. K. z funduszu Skarbu Państwa - Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Łodzi. Dziekan Wydziału A. Uniwersytetu [...] w Ł. decyzją z dnia [...], wydaną na podstawie art. 190 ust. 1, 2 i 207 ust. 1, 2 ustawy z dnia 27 lipca 2005 roku- Prawo o szkolnictwie wyższym ( Dz.U. Nr 164, poz. 1365) oraz § 12 ust. 7 Regulaminu studiów Uniwersytetu Medycznego w Ł. uchwalonego uchwałą Nr 36/2003 Senatu UM w Ł. z dnia 27 marca 2003 roku, § 15 uchwały Senatu UM w Ł. nr 452/2007 z dnia 15 marca 2007 roku oraz art. 104 k.p.a., skreślił M. M. z listy studentów trzeciego roku studiów Wydziału A. Uniwersytetu [...] w Ł. z dniem 21 stycznia 2009 roku. Uzasadnienie decyzji ograniczono do stwierdzenia, iż powodem skreślenia z listy studentów jest brak opłaty za V semestr 2008/2009. W dniu 17 marca 2009 roku od powyższej decyzji M. M. złożyła odwołanie, w którym wskazała, iż decyzję Dziekana Wydziału A. Uniwersytetu [...] w Ł. z dnia 21 stycznia 2009 roku otrzymała w dniu 5 marca 2009 roku. Wskazując na swoje wcześniejsze podania kierowane do Dziekana Wydziału A. Uniwersytetu [...] w Ł. zawierające m.in. prośbę o przeniesienie na studia dzienne i udzielenie w roku akademickim 2008/2009 urlopu zdrowotnego, wniosła o cofnięcie decyzji o skreśleniu z listy studentów trzeciego roku i ponowne wyrażenie zgody na udzielnie urlopu zdrowotnego w roku akademickim 2008/2009. Rektor Uniwersytetu [...] w Ł. postanowieniem z dnia 7 września 2009 roku, na podstawie art. 134 w związku z art. 44 i art. 129 § 2 k.p.a., stwierdził uchybienie terminu do wniesienia odwołania. W uzasadnieniu postanowienia organ odwoławczy wyjaśnił, iż decyzja Dziekana Wydziału A. z dnia [...] o skreśleniu M. M. z listy studentów trzeciego roku studiów Wydziału A. Uniwersytetu [...] w Ł. z dniem 21 stycznia 2009 roku została wysłana za pośrednictwem Poczty Polskiej listem poleconym za potwierdzeniem odbioru w dniu 26 stycznia 2009 roku. Jak wynika z pisemnej odpowiedzi Poczty Polskiej na reklamację, dotyczącą przesyłki poleconej o numerze [...], nadanej za potwierdzeniem odbioru 26 stycznia 2009 roku w Urzędzie Pocztowym Łódź 39 pod adresem: "M. M. ul. T. 16/10, 90-360 Ł.", reklamowana przesyłka po bezskutecznej próbie doręczenia w dniu 28 stycznia 2009 roku została pozostawiona do odbioru (awizo) w oddawczej placówce pocztowej w miejscu przeznaczenia. W dniu 12 lutego 2009 roku przedmiotowa przesyłka została zwrócona do nadawcy z adnotacją "zwrot - nie podjęto w terminie". W dniu 20 lutego 2009 roku odbiór przesyłki pokwitował upoważniony do obioru korespondencji pracownik Uniwersytetu [...] w Ł. Odwołując się do treści art. 44 k.p.a. organ odwoławczy podniósł, iż w świetle informacji uzyskanych w toku przeprowadzonego postępowania reklamacyjnego należało uznać, iż doręczenie M. M. zaskarżonej decyzji nastąpiło w dniu 12 lutego 2009 roku. Okoliczność natomiast późniejszego zgłoszenia się M. M. w siedzibie Dziekanatu Wydziału A. Uniwersytetu [...] w Ł. i odebranie decyzji osobiście w dniu 5 marca 2009 roku pozostaje bez wpływu na bieg terminu do wniesienia odwołania. W skardze skierowanej do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Łodzi skarżąca podniosła zarzut naruszenia art.7, art. 8 i art. 35 i następne k.p.a. Wniosła o uchylenie zaskarżonego postanowienia w całości i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania Rektorowi Uniwersytetu [...] w Ł. W uzasadnieniu skargi skarżąca odwołała się do treści art. 35 k.p.a. Podniosła, iż odwołanie od decyzji Dziekana Wydziału A. Uniwersytetu [...] w Ł. złożyła w dniu 17 marca 2009 roku, natomiast odpowiedź w formie postanowienia Rektora Uniwersytetu [...] w Ł. otrzymała w dniu 13 października 2009 roku, a więc po upływie ponad 7 miesięcy od dnia wniesienia odwołania. Uzasadniając natomiast brak winy w uchybieniu terminu do wniesienia odwołania skarżąca wskazała, iż w listopadzie 2008 roku zgłosiła w Urzędzie Pocztowym Ł.-1 mieszczącym się w Ł. przy ul. T. 38, że znajdujące się w jej miejscu zamieszkania skrzynki pocztowe są stale otwarte i uszkodzone, a kierowana do niej korespondencja nie dociera. Od października 2008 roku skrzynki pocztowe pozostawały zniszczone, a ich wymiana w wyniku kolejnych interwencji ustnych i pisemnych nastąpiła dopiero w lipcu 2009 roku. Odnosząc natomiast do postawionego zarzutu naruszenia art. 7 i art. 8 k.p.a. skarżąca podniosła, iż z uwagi na wskazane okoliczności dotyczące uszkodzenia skrzynek pocztowych, zwróciła się do pracowników Dziekanatu Wydziału [...] Uniwersytetu [...] w Ł. z prośbą o telefoniczny kontakt w przypadku kierowania do niej korespondencji. Wysyłając decyzję o skreśleniu z listy studentów za pośrednictwem Poczty Polskiej, pomimo zgłoszonej prośby nikt nie poinformował jej telefonicznie o przesyłce. O treści zaskarżonej decyzji dowiedziała się osobiście w dniu 5 marca 2009 roku w Dziekanacie Wydziału A. Uniwersytetu Medycznego w Ł. W odpowiedzi na skargę Rektor Uniwersytetu [...] w Ł. podtrzymując stanowisko zaprezentowane w uzasadnieniu zaskarżonego postanowienia wniósł o jej oddalenie. Dodatkowo podkreślił, iż wniesione przez skarżącą w dniu 17 marca 2009 roku odwołanie nie zawierało w swej treści wniosku o przywrócenie uchybionego terminu. Okoliczności które mogłyby skutkować przywróceniem uchybionego terminu zostały przez skarżąca podniesione dopiero na etapie skargi skierowanej do sądu administracyjnego. W aktach sprawy brak jest natomiast jakiekolwiek pisemnej informacji o problemach skarżącej ze skrzynką pocztową, wskazania innego adresu do korespondencji lub ewentualnej prośby o telefoniczne informowanie o kierowanej do niej korespondencji. Odnosząc się do zarzutu naruszenia art. 35 k.p.a. organ administracji podkreślił, iż terminy określone we wskazanym przepisie mają charakter instrukcyjny. Ich upływ nie pozbawia organu możliwości orzekania w sprawie, a fakt wydania decyzji po terminach przewidzianych w k.p.a do załatwiania spraw nie powoduje niezgodności z prawem wydanej decyzji. Wada tego typu nie stanowi bowiem istotnego naruszenia procedury administracyjnej i nie mogła mieć wpływu na końcowy wynik załatwienia sprawy. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył co następuje: Skarga M. M. jest uzasadniona. Zgodnie z art. 1 § 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 roku Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. nr 153, poz.1269 ze zm.) sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej. W myśl zaś art. 1 § 2 wymienionej ustawy kontrola, o której mowa w § 1 sprawowana jest pod względem zgodności z prawem jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. Na podstawie art. 3 § 1 p. p. s. a. sądy administracyjne sprawują kontrolę działalności administracji publicznej i stosują środki określone w ustawie. W myśl zaś art. 145 § 1 p. p. s. a. sąd uwzględniając skargę na decyzję lub postanowienie: 1./ uchyla decyzje lub postanowienie w całości lub w części jeżeli stwierdzi: a./ naruszenie prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy; b./ naruszenie prawa dające podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego; c./ inne naruszenie przepisów postępowania, jeżeli mogło ono mieć istotny wpływ na wynik sprawy; 2./ stwierdza nieważność decyzji lub postanowienia w całości lub w części, jeżeli zachodzą przyczyny określone w art.156 kodeksu postępowania administracyjnego lub innych przepisach; 3./ stwierdza wydanie decyzji lub postanowienia z naruszeniem prawa, jeżeli zachodzą przyczyny określone w kodeksie postępowania administracyjnego lub innych przepisach. Z wymienionych przepisów wynika, iż sąd bada legalność zaskarżonego aktu, czy jest on zgodny z prawem materialnym określającym prawa i obowiązki stron oraz z prawem procesowym regulującym postępowanie przed organami administracji publicznej. W rozpoznawanej sprawie organ administracji naruszył przepis postępowania a mianowicie art.44 i 134 kpa i naruszenie to miało istotny wpływ na rozstrzygnięcie sprawy. Zgodnie z treścią art. 129 § 1 kpa, odwołanie wnosi się do właściwego organu odwoławczego za pośrednictwem organu, który wydał decyzję. Termin na jego wniesienie wynosi, zgodnie z § 2 wskazanego przepisu, 14 dni od daty doręczenia decyzji stronie. Zasadnicze znaczenie w niniejszej sprawie ma kwestia doręczenia skarżącej decyzji organu I instancji z dnia [...]. Z zebranego materiału dowodowego wynika, iż decyzja ta została wysłana M. M. w dniu 26 stycznia 2009r. przesyłką poleconą. Organ odwoławczy uznał, iż została ona doręczona skarżącej w dniu 12 lutego 2009r. w trybie doręczenia zastępczego, o którym mowa w art.44 kpa. W przekonaniu sądu ocena organu odwoławczego w tym zakresie jest błędna. Kwestię doręczenia pism regulują przepisy art. 39 – 49 Kodeksu postępowania administracyjnego. Aby uznać, iż przesyłka została skutecznie doręczona niezbędne jest stwierdzenie, że zachodziła jedna z trzech następujących sytuacji: gdy adresat odebrał przesyłkę osobiście (art. 42 § 1- 3 k.pa), albo gdy wezwanie doręczono innej osobie wskazanej w przepisie, która podjęła się przekazać pismo adresatce (art. 43 kpa), albo taka, że wobec braku możliwości skorzystania z dwóch wymienionych form doręczenia istniały podstawy do zastosowania doręczenia zastępczego przewidzianego w art. 44 § 1 – 4 kpa. Z treści uzasadnienia zaskarżonego postanowienia wynika, iż uznano, że skarżącej doręczono przesyłkę w sposób określony w art.44 kpa. Podnieść zatem należy, że stosowanie instytucji prawnej doręczenia zastępczego służyć ma zapewnieniu ekonomiki postępowania i zapobiegać przewlekaniu postępowania przez adresatów pism sporządzanych przez organy administracji. Jednocześnie omawiany sposób doręczenia stwarza stan fikcji w tym zakresie. Pozwala bowiem na domniemanie, iż strona rzeczywiście odebrała skierowaną do niej przesyłkę, pomimo iż w rzeczywistości sytuacja taka nie miała miejsca. Wobec tego stosowanie tej instytucji nie może być dowolne i może mieć miejsce jedynie wówczas, gdy spełnione są wszystkie przesłanki wymienione w kolejnych paragrafach art. 44 kpa przy czym poszczególne czynności doręczenia muszą być wykonane z należytą starannością. Instytucja doręczenia zastępczego składa się z kilku istotnych czynności, których łączne wystąpienie warunkuje uznanie przesyłki za doręczoną. Czynności te wymienione są w poszczególnych paragrafach art. 44 kpa. Po pierwsze – nastąpić musi stwierdzenie niemożności doręczenia przesyłki adresatowi lub innej osobie uprawnionej do jej odbioru. Po drugie – musi mieć miejsce przechowanie przesyłki przez 14 dni w placówce pocztowej. Po trzecie – doręczyciel zobowiązany jest zawiadomić stronę o pozostawieniu pisma wraz z informacją o możliwości jego odbioru w terminie siedmiu dni, licząc od dnia pozostawienia zawiadomienia. Zawiadomienie to umieścić należy w oddawczej skrzynce pocztowej lub, gdy nie jest to możliwe – na drzwiach mieszkania adresata. W takiej sytuacji na listonoszu spoczywa, wynikający z § 14 ust. 1 rozporządzenia Ministra Infrastruktury z dnia 9 stycznia 2004 roku w sprawie warunków wykonywania powszechnych usług pocztowych (Dz. U. Nr 5, poz. 34 ze zm.), obowiązek zaznaczenia tych okoliczności na zwrotnym potwierdzeniu odbioru (tzw. zwrotce). W przypadku niepodjęcia przesyłki w terminie, pozostawia się powtórne zawiadomienie o możliwości odbioru przesyłki w terminie nie dłuższym niż czternaście dni od daty pierwszego zawiadomienia. Jeżeli powyższe czynności wykonano prawidłowo, organ administracji uprawniony jest uznać pismo za doręczone stronie z upływem ostatniego dnia okresu czternastodniowego, a pismo pozostawia się w aktach sprawy. Warunkiem jednak takiej oceny jest wykonanie wszystkich tych czynności z należytą starannością. Szczególnie istotne są obowiązki listonosza w prawidłowym wypełnieniu druku zwrotnego potwierdzenia odbioru. W orzecznictwie sądowym podkreśla się bowiem, że niezawiadomienie o miejscu pozostawienia przesyłki, jak też zupełny brak informacji na zwrotce lub też jej nieczytelne wypełnienie oznaczają, że doręczenie jest bezskuteczne (por. postanowienie Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 6 września 2007 roku, sygn. akt I FSK 485/07 - niepublikowane, wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 14 sierpnia 1998 roku, sygn. akt I SA/Gd 1457/1996 - Lex nr 34760, wyrok Sądu Najwyższego z dnia 22 lutego 2001 roku sygn. akt III RN 70/2000 - OSNP 2001/19/574, wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 20 marca 2002 roku, sygn. akt II SA/Gd 2552/1999 - Lex nr 76110). A zatem w sytuacji, gdy strona kwestionuje fakt otrzymania pisma, poprawnie wypełniony druk zwrotnego potwierdzenia odbioru jest dowodem niezbędnym dla ustalenia czy spełnione zostały przesłanki doręczenia zastępczego. W rozpoznawanej sprawie brak jest podstaw do przyjęcia, iż decyzja organu I instancji została prawidłowo doręczona skarżącej, zgodnie z treścią art.44 kpa. Przede wszystkim należy podnieść, iż w aktach administracyjnych brak jest dowodu doręczenia przesyłki. Nie ma również koperty w której wysłano decyzję z [...]. Cała przesyłka wraz z kopertą została wydana M. M. w dniu 5 marca 2009r.. Skoro w aktach administracyjnych nie ma dowodu doręczenia decyzji to nie można ustalić czy przesyłka została doręczona skarżącej i czy ewentualne doręczenie było zgodne z wymogami określonymi w art.44 kpa. Organ odwoławczy uznał, iż decyzję organu I instancji doręczono skarżącej opierając się na treści pisma urzędu pocztowego z dnia 25 maja 2009r. Pismo to jest ogólnikowe i nie wyjaśnia czy przesyłkę rzeczywiście doręczono w sposób określony w art.44 kpa. W piśmie tym podniesiono, iż "reklamowana przesyłka po bezskutecznej próbie doręczenia w dniu 28 stycznia 2009r. została pozostawiona do odbioru (awizo) w oddawczej placówce pocztowej w miejscu przeznaczenia. Przedmiotowy list został w dniu 12 lutego 2009r. zwrócony do nadawcy z adnotacją – "zwrot nie podjęto w terminie". Z wymienionego pisma wynika, iż w dniu 28 stycznia doręczyciel próbował doręczyć przesyłkę, pozostawił ją w urzędzie pocztowym oraz zostawił awizo. Nie wiadomo jednak dlaczego w dniu 28 stycznia przesyłka nie mogła zostać doręczona. Doręczenie zastępcze, o którym mowa w art.44 kpa, jest możliwe tylko w przypadku niemożności doręczenia pisma w sposób wskazany w art.43 i 43 kpa. Z pisma urzędu pocztowego nie wynika czy miała miejsce któraś z sytuacji określonych w art.42 i 43 kpa a jeżeli tak to która. Z pisma tego nie wynika również gdzie zostało pozostawione awizo. Awizo może być zostawione tylko w miejscach szczegółowo wymienionych w art.44 § 2 kpa. W piśmie urzędu pocztowego nie określono gdzie doręczyciel zostawił awizo. Pismo to nie wyjaśnia również czy zostało pozostawione drugie awizo, zgodnie z treścią art.44 § 3 kpa a jeżeli tak, to którego dnia i w jakim miejscu. Pismo urzędu pocztowego z 25 maja 2009r. jest bardzo lakoniczne i nie wyjaśnia czy doszło do doręczenia przesyłki skarżącej w sposób określony w art.44 kpa. Aby przyjąć, iż przesyłka została skutecznie doręczona w trybie art.44 kpa konieczne jest spełnienie wszystkich przesłanek określonych w tym przepisie. Konieczne jest zatem ustalenie dlaczego przesyłka nie mogła zostać doręczona w sposób wskazany w art.42 i 43 kpa, doręczyciel musi pozostawić informację o możliwości odbioru przesyłki w urzędzie pocztowym przy czym informacja ta musi zostać pozostawiona w oddawczej skrzynce pocztowej adresata lub w drzwiach jego mieszkania. Nadto w przypadku niepodjęcia przesyłki w terminie 7 dni doręczyciel musi pozostawić powtórne awizo. W rozpoznawanej sprawie przesłanki te nie zostały spełnione. Nie wiadomo bowiem dlaczego przesyłki nie doręczono w dniu 28 stycznia i gdzie pozostawiono awizo. Nie wiadomo również czy i ewentualnie kiedy i gdzie pozostawiono drugie awizo. Wobec tego, iż z zebranego materiału dowodowego nie wynika aby spełnione zostały przesłanki doręczenia określone w art.44 kpa nie można uznać, iż decyzja organu I instancji została skarżącej skutecznie doręczona w dniu 12 lutego 2009r. Reasumując sąd uznał, iż skarga M. M. jest uzasadniona. Przeprowadzone postępowanie dowodowe wykazało, iż decyzja organu I instancji nie została skarżącej doręczona w dniu 12 lutego 2009r., w sposób zgodny z wymogami określonymi w art.44 kpa. Brak jest zatem podstaw do uznania, iż odwołanie z dnia 17 marca 2009r. wniesiono z uchybieniem terminu, o którym mowa w art. 129 § 2 kpa. Organ administracji stwierdzając uchybienie terminu do wniesienia odwołania naruszył przepisy art. 44 i 134 kpa co mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy. Mając to na uwadze, na podstawie art.145 § 1 pkt.1c.) ustawy z 30 sierpnia 2002r. sąd uchylił zaskarżone postanowienie. Na podstawie art.250 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. w związku z § 18 ust.1 pkt.1c i § 2 ust.3 rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 28 września 2002r. w sprawie opłat za czynności adwokackich oraz ponoszenia przez Skarb Państwa kosztów pomocy prawnej udzielonej przez adwokata ustanowionego z urzędu (Dz.U. nr 163 poz.1348 z późn. zm.) sąd przyznał adwokatowi K. K. kwotę 292,80 zł tytułem nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej z urzędu. Na kwotę tę złożyło się: 240 zł – wynagrodzenie radcy prawnego oraz 52,80 zł – podatek od towarów i usług. Przy ponownym rozpoznaniu sprawy organ administracji winien wyjaśnić kwestię doręczenia skarżącej decyzji organu I instancji pod kątem wymogów doręczenia zastępczego, określonych w art.44 kpa uwzględniając rozważania zawarte w niniejszym uzasadnieniu. W zależności od wyników tego wyjaśnienia należy podjąć dalsze czynności w sprawie. a.ł.