III SA/Łd 624/08

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi – III Wydział w składzie następującym: Przewodniczący: Sędzia WSA Krzysztof Szczygielski (spr.), Sędziowie: Sędzia NSA Irena Krzemieniewska, Sędzia NSA Janusz Nowacki, Protokolant: Tomasz Porczyński, po rozpoznaniu w dniu 4 lutego 2009 r. na rozprawie sprawy ze skargi A. K. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Ł. z dnia [...] nr [...] w przedmiocie odmowy przyznania dodatku mieszkaniowego uchyla zaskarżoną decyzję oraz poprzedzająca ją decyzję prezydenta Miasta Ł. z dnia [...], Nr [...] III SA/Łd 624/08 UZASADNIENIE Decyzją z dnia [...] Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Ł. działając na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 16 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (tj. Dz.U z 2000 r. Nr 98 poz. 1071 ze zm.)- zwanej dalej Kpa; art. 3 ust. 1 i ust. 3, art. 7 ust. 1, ust. 3 i ust. 4 ustawy z dnia 21 czerwca 2001 r. o dodatkach mieszkaniowych (Dz.U. 2001 r. Nr 71 poz. 734 ze zm.) – zwanej dalej u.d.m. ,oraz na podstawie art. 1 ust. 1 ustawy z dnia 12 października 1994 r. o samorządowych kolegiach odwoławczych (tj. Dz.U. z 2001 r. Nr 79 poz. 856 ze zm.) utrzymało w mocy decyzję Prezydenta Miasta Ł. Nr [...] wydaną w przedmiocie odmowy przyznania A.K. dodatku mieszkaniowego. Powyższe rozstrzygnięcie wydane zostało w oparciu o następujący stan faktyczny i prawny. Wnioskiem z dnia [...]r. A.K. wystąpiła o przyznanie dodatku mieszkaniowego. W wyniku przeprowadzonego wywiadu środowiskowego ustalono, iż wnioskodawczyni nie pracuje, pozostaje na zwolnieniu lekarskim, wychowuje samotnie trójkę dzieci, posiada spółdzielcze własnościowe prawo do lokalu mieszkalnego o powierzchni 54, 70 m2 oraz samochód A, rok produkcji 2008, który wygrała w konkursie. Mając powyższe na uwadze Prezydent Miasta Ł., decyzją z dnia [...] r. odmówił przyznania A. K. dodatku mieszkaniowego. Uzasadniając organ wskazał, iż w niniejszej sprawie występuje rażąca dysproporcja między niskimi dochodami wykazanymi w złożonej deklaracji o dochodach, a faktycznym stanem majątkowym wnioskodawczyni, która uzasadnia odmowę przyznania wnioskowanej pomocy finansowej. Jak wynika z przeprowadzonego wywiadu środowiskowego wnioskodawczyni wygrała w konkursie samochód osobowy marki A o wartości 35. 000 zł. i uiściła wszelkie należne opłaty z tego tytułu. Ponadto organ wskazał, iż strona korzysta z pomocy finansowej w postaci dodatku mieszkaniowego nieprzerwanie od marca 2005 r. W tym okresie dochody jej trzyosobowego gospodarstwa domowego kształtowały się pomiędzy 996 zł a 1991 zł. W związku z powyższym organ I instancji uznał, iż strona jest w stanie samodzielnie ponosić wydatki związane z zajmowaniem posiadanego lokalu mieszkalnego. Odwołując się od powyższej decyzji A. K. podniosła, iż wychowuje samotnie troje dzieci. W dniu 18 lipca 2008 r. rozwiązano z nią umowę o pracę. Odnośnie opłat związanych z wygraną samochodu oświadczyła, iż wszelkie koszty poniosła jej mama i najbliższa rodzina. Wniosła o ponowne rozpatrzenie sprawy. Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Ł. decyzją z dnia [...] r. utrzymało w mocy decyzję organu I instancji. Według organu odwoławczego zebrany w sprawie materiał dowodowy bezsprzecznie pozwala stwierdzić, iż w sprawie występuje sytuacja określona w art. 7 ust. 3 u.d.m. Zdaniem Kolegium wnioskodawczyni posiada własne zasoby pozwalające na ponoszenie opłat związanych z zajmowaniem lokalu mieszkalnego. Zasoby te, to w ocenie organu odwoławczego wygrany w konkursie samochód osobowy. Ponadto Kolegium wskazało, iż strona deklaruje , że jej gospodarstwo domowe składa się z czterech osób, natomiast treść przedłożonego wydruku czynszu pozwala na przyjęcie faktu ponoszenia przez skarżącą opłat za trzy osoby. W związku z powyższym uznać należało, iż złożone przez stronę oświadczenie jest niezgodne rzeczywistym stanem faktycznym. W skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Łodzi A. K. wniosła o uchylenie zaskarżonej decyzji i o ponowne rozpatrzenie sprawy. Uzasadniając skarżąca powtórzyła zarzuty podniesione w odwołaniu od decyzji I instancji. Ponadto wskazała, iż zarówno ona, jak i jej syn są osobami niepełnosprawnymi. W odniesieniu do wygranej, skarżąca podniosła, iż wszelkie konieczne opłaty (podatek, ubezpieczenie samochodu) poniosła jej matka oraz najbliższa rodzina. Wskazała również, iż wymogiem sponsora nagrody było posiadanie samochodu przez okres minimum 1 roku. Po upływie tego okresu ma zamiar sprzedać samochód, spłacić długi i zaspokoić potrzeby bytowe dzieci. W kwestii zajmowanego mieszkania skarżąca oświadczyła, iż zostało ono nabyte przez jej rodziców. Skarżąca oświadczyła również, iż jej najstarsza córka D. P., która jest zameldowana przy ul. B w Ł., zamieszkuje z nią w mieszkaniu przy ul. C w Ł. i prowadzą wspólne gospodarstwo domowe. Ciężar utrzymania córki ponosi skarżąca. W odpowiedzi na skargę Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Ł. wniosło o jej oddalenie. Kolegium podtrzymało stanowisko wyrażone w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje; Skarga jest zasadna. Zgodnie z treścią art. 1 § 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz.U. Nr 153 poz. 1269 ze zm.). sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej oraz rozstrzyganie sporów kompetencyjnych i o właściwość między organami jednostek samorządu terytorialnego, samorządowymi kolegiami odwoławczymi i między tymi organami a organami administracji rządowej. W myśl art. 3 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz.U. Nr 153 poz. 1270 ze zm.)- zwanej dalej p.p.s.a., sądy administracyjne sprawując kontrolę działalności administracji publicznej stosują środki określone w ustawie. Natomiast przepis art. 134 § 1 p.p.s.a. stanowi, iż sąd rozstrzyga w granicach danej skargi nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną. Rozpoznając skargę, w tak zakreślonej kognicji Sąd stwierdził, że zaskarżona decyzja wydana została z naruszeniem przepisów postępowania, w szczególności art. 7 i art. 77 § 1 Kpa., co w myśl art. 145 § 1 pkt 1 lit. c p.p.s.a. skutkuje jej uchyleniem. W ocenie Sądu ustalony przez organy administracji publicznej stan faktyczny sprawy, nie był wystarczający do wydania zaskarżonej decyzji. Podstawą materialnoprawną zaskarżonej decyzji był między innymi przepis art. 7 ust. 3 u.d.m. W myśl powołanego przepisu organ może odmówić przyznania dodatku mieszkaniowego jeżeli w wyniku przeprowadzenia wywiadu środowiskowego ustali, że występuje rażąca dysproporcja pomiędzy niskimi dochodami wykazanymi w złożonej deklaracji , a faktycznym stanem majątkowym wnioskodawcy, wskazującym, że jest on w stanie uiszczać wydatki związane z zajmowaniem lokalu mieszkalnego wykorzystując własne środki i posiadane zasoby majątkowe (art. 7 ust. 3 pkt 1) lub faktyczna liczba wspólnie stale zamieszkujących i gospodarujących z wnioskodawcą osób jest mniejsza niż wykazana w złożonej deklaracji (art. 7 ust. 3 pkt 2). W ocenie organu odwoławczego w niniejszej sprawie wystąpiły obie przesłanki zawarte w w/w przepisie. Skarżąca posiada bowiem zasoby majątkowe w postaci samochodu osobowego marki A o wartości 35. 000 zł., stanowiącego wygraną w konkursie. W ocenie organu administracji, fakt posiadania przedmiotowego samochodu, jak również fakt, iż skarżąca była w stanie ponieść wszelkie konieczne opłaty związane z wygraną (podatek, ubezpieczenie), wskazują, iż strona posiada zasoby umożliwiające jej ponoszenie kosztów związanych z zajmowaniem lokalu mieszkalnego. Ponadto organ wskazał, iż faktyczna liczba osób współzamieszkujących i gospodarujących z wnioskodawczynią jest mniejsza od liczby podanej w złożonej deklaracji. Jak wynika bowiem z zaświadczenia spółdzielni mieszkaniowej, w lokalu przy ul. C zamieszkują trzy osoby. Natomiast w deklaracji złożonej przez skarżącą w w/w mieszkaniu zamieszkują cztery osoby, skarżąca oraz jej trójka dzieci. W ocenie Sądu przyjęte przez organ stanowisko uznać należy za przedwczesne. Uznaniowy charakter decyzji wydanej na podstawie art. 7 ust. 3 u.d.m. obliguje organy administracji do przeprowadzenia wszechstronnych ustaleń faktycznych oraz wnikliwego rozważenia okoliczności sprawy z uwzględnieniem przesłanek powołanego przepisu. Organy winny zatem w sposób pełny i przekonywujący przedstawić argumenty, którymi kierują się przy wydawaniu decyzji o odmowie przyznania dodatku mieszkaniowego. Dopiero jednoznaczne ustalenia faktyczne poczynione w toku postępowania administracyjnego, wskazujące w sposób wyraźny i nie budzący wątpliwości, iż występuje rażąca dysproporcja pomiędzy niskimi dochodami wykazanymi w złożonej deklaracji , a faktycznym stanem majątkowym wnioskodawcy, upoważniają organy administracji publicznej do wydania rozstrzygnięcia odmownego. W przeciwnym razie rozstrzygnięcie organu w oparciu o nikłe ustalenia faktyczne stanowiłoby przekroczenie granic uznania administracyjnego. Przenosząc powyższe rozważania na grunt niniejszej sprawy Sąd uznał, iż ustalenia przeprowadzone przez organy administracyjne nie były wystarczające do wydania decyzji odmawiającej A. K. przyznania wnioskowanego dodatku mieszkaniowego. Organ rozpatrujący przedmiotową sprawę nie ustosunkował się do okoliczności przedstawionych przez skarżącą i dowolnie przyjął, że każde posiadanie samochodu odpowiada przesłance "rażącej dysproporcji". Powyższe stanowisko przyjęte zostało z pominięciem wyjaśnień skarżącej, która w toku postępowania administracyjnego podnosiła, iż środki finansowe na opłacenie podatku od wygranej oraz ubezpieczenie samochodu otrzymała od matki i najbliższej rodziny. Zdaniem Sądu, w celu ustalenia stanu faktycznego, organy winny ustalić czy skarżąca użytkuje przedmiotowy samochód, a jeżeli tak to koniecznym jest ustalenie wysokości kosztów użytkowania. Z akt sprawy nie wynika też, aby organ podjął jakiekolwiek czynności celem zweryfikowania wyjaśnień skarżącej. Nie wezwał wskazanych przez skarżącą osób, które przekazały jej środki finansowe konieczne do odbioru nagrody, do potwierdzenia powyższego faktu. Za przedwczesne należało również uznać twierdzenie organu co do wystąpienia przesłanki określonej w art. 7 ust. 3 pkt 2 u.d.m. , to jest rozbieżności pomiędzy faktyczną liczbą wspólnie stale zamieszkujących i gospodarujących z wnioskodawcą osób, a liczbą osób wykazaną w złożonej deklaracji. Z treści art. 4 u.d.m. przez gospodarstwo domowe rozumie się gospodarstwo prowadzone przez osobę ubiegającą się o dodatek mieszkaniowy, samodzielnie zajmującą lokal albo gospodarstwo prowadzone przez tę osobę wspólnie z małżonkiem i innymi osobami stale z nią zamieszkującymi i gospodarującymi, które swoje prawa do zamieszkiwania w lokalu wywodzą z prawa tej osoby. Organ nie wykazał, by faktyczna liczba osób zamieszkujących i wspólnie gospodarujących z skarżącą była w rzeczywistości mniejsza niż liczba podana w złożonej deklaracji. Swoje stanowisko organ oparł na zaświadczeniu ( wydruku czynszu) wystawionym przez Spółdzielnię Mieszkaniową [...], które zawiera informacje, iż w lokalu przy ul. C zamieszkują trzy osoby oraz fakcie zameldowania córki skarżącej – D. P. pod innym adresem. Tymczasem skarżąca składając wniosek o przyznanie dodatku mieszkaniowego, zarówno we wniosku, jak i w trakcie przeprowadzonego z nią wywiadu środowiskowego deklarowała iż prowadzi wspólne gospodarstwo wraz z trójką dzieci. Ponadto do wniosku skarżąca załączyła oświadczenie z dnia 30 lipca 2008 r. , z którego wynika, iż jej córka D. P. jest zameldowana w Ł. przy ul. B, jednakże mieszka i wspólnie gospodaruje z matką w lokalu przy ul. C. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku w wyroku z dnia 18 maja 2005 r., sygn. akt III SA/Gd 114/04 ( publ. Lex 203473) przyjął, iż o tym czy mamy do czynienia z " gospodarstwem domowym" w rozumieniu art. 4 ustawy o dodatkach mieszkaniowych decydować będzie konkretny stan faktyczny. Pomocne dla tej oceny mogą być przepisy kodeksu cywilnego o miejscu zamieszkania, a w szczególności art. 25 k.c., stanowiący, że miejscem zamieszkania osoby fizycznej jest miejscowość, w której osoba ta przebywa z zamiarem stałego pobytu, przy czym nie można pomijać art. 28 k.c., według którego można mieć tylko jedno miejsce zamieszkania. O miejscu pobytu osoby fizycznej, a w konsekwencji o jej pozostawaniu w konkretnym gospodarstwie domowym, decyduje faktyczne jej tam przebywanie oraz zamiar stałego pobytu. Określenie miejsca prowadzenia gospodarstwa domowego przez osoby stale razem zamieszkujące mogą też ułatwić – lecz nie przesadzić – przepisy ustawy z dnia 10 kwietnia 1974 r. o ewidencji ludności i dowodach osobistych. Wojewódzki Sąd administracyjny w Łodzi, w tym składzie, popiera w pełni powyższe stanowisko. Ustalenie liczby osób faktycznie zamieszkujących i gospodarujących wraz ze skarżącą wymaga przeprowadzenia postępowania dowodowego. W szczególności należałoby na tę okoliczność dopuścić dowód z przesłuchania w charakterze świadków sąsiadów skarżącej oraz jej córki D. P. Powyższe przesłuchanie umożliwi ustalenie, czy zameldowanie D. P.na ulicy B ma charakter fikcyjny. Natomiast potwierdzenie faktu zamieszkiwania D.P.w mieszkaniu nr C skutkować będzie obowiązkiem uregulowania przez skarżącą zaległych opłat z tytułu korzystania z ciepłej i zimnej wody przez 4, a nie 3 osoby zgłoszone administracji budynku. Dopiero po przeprowadzeniu postępowania dowodowego w tym zakresie organ administracji będzie w stanie prawidłowo ustalić, czy rzeczywista liczba osób zamieszkujących ze skarżącą jest mniejsza niż wykazana w złożonej przez nią deklaracji. Tym samym czy występuje przesłanka z art. 7 ust. 3 pkt 2 u.d.m. odmowy przyznania dodatku mieszkaniowego. Reasumując, zdaniem Sądu pominięcie wyjaśnień skarżącej, brak ich weryfikacji, jak również nieprawidłowe ustalenie stanu faktycznego sprawy czynią przedwczesnym twierdzenie, iż w niniejszej sprawie występują przesłanki do zastosowania art. 7 ust. 3 u.d.m. Sąd uznał, iż nie wyjaśnienie przez organ odwoławczy powyższych kwestii stanowiło naruszenie art. 7 i art. 77 kpa. Zgodnie z treścią art. 7 Kpa. organy administracji publicznej są obowiązane do podjęcia wszelkich kroków niezbędnych do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego oraz załatwienia sprawy. Organ prowadzący postępowanie jest obowiązany zebrać i rozpatrzyć dostępny materiału dowodowy w taki sposób, aby ustalić stan faktyczny sprawy zgodny z rzeczywistością. Natomiast przepis art. 77 Kpa. nakłada na organy administracji publicznej obowiązek przeprowadzenia dowodu, co oznacza, iż nie może on jedynie biernie oczekiwać na dowody zgłoszone przez stronę. Również obowiązująca w postępowaniu administracyjnym zasada oficjalności (art. 7 i art. 77 k.p.a.) wymaga, aby w toku postępowania organy podejmowały wszelkie niezbędne kroki do wyjaśnienia i załatwienia sprawy i dopuszczały jako dowód wszystko, co może przyczynić się do jej wyjaśnienia, a nie jest sprzeczne z prawem, a więc by z urzędu przeprowadzały dowody służące ustaleniu stanu faktycznego sprawy (por. wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 27 kwietnia 2006 r. r., sygn. akt l SA/WA 432/2006, publ. LexPolonica nr 1543146; wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego OZ w Łodzi z dnia 26 listopada 1999 r. sygn. akt l SA/Łd 1592/97, publ. LexPolonica; wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego OZ w Lublinie z dnia 12 kwietnia 2000 r. sygn. akt l SA/Lu 1609/98, publ. LexPolonica). Brak przeprowadzenia powyższych ustaleń uniemożliwiał w ocenie Sądu jednoznaczne stwierdzenie, iż w przedmiotowej sprawie występują przesłanki z art. 7 ust. 3 u.d.m. Przy ponownym rozpoznaniu sprawy organy administracji publicznej winny uwzględnić ocenę prawną wyrażoną w uzasadnieniu niniejszego wyroku. Organy rozpatrując sprawę będą zobowiązane do ustalenia w sposób wyczerpujący i nie budzący wątpliwości stanu faktycznego sprawy, a w szczególności będą zobowiązane odnieść się do wyjaśnień skarżącej. Ponadto przed wydaniem decyzji organ wezwie skarżącą do złożenia regulaminu konkursu, w którym uczestniczyła i wygrała przedmiotowy samochód. Umożliwi to zweryfikowanie, wskazanej przez nią dopiero w skardze okoliczności, iż zobowiązana była posiadać wygrany pojazd przez okres minimum jednego roku. Mając powyższe na uwadze Wojewódzki Sąd Administracyjny na podstawie art. 145 §1 lit. c/ oraz art. 135 ustawy p.p.s.a. uchylił zaskarżoną decyzję oraz poprzedzającą ją decyzję Prezydenta Miasta Łodzi z dnia 25 sierpnia 2008 r. T.P.