III SA/Łd 636/11

Dnia 9 września 2011 roku Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi - Wydział III w składzie następującym: Przewodnicząca Sędzia WSA Ewa Alberciak Sędziowie Sędzia NSA Irena Krzemieniewska (spr.) Sędzia NSA Janusz Nowacki Protokolant asystent sędziego Jarosław Moraczewski po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 9 września 2011 roku sprawy ze skargi W. S. na decyzję Prezesa Zakładu Ubezpieczeń Społecznych z dnia [...] nr [...] w przedmiocie umorzenia postępowania w sprawie umorzenia należności z tytułu składek na ubezpieczenie społeczne oddala skargę. Decyzją z dnia [...]., nr [...], Prezes Zakładu Ubezpieczeń Społecznych, na podstawie art. 83 ust. 4 ustawy z dnia 13 października 1998r. o systemie ubezpieczeń społecznych (Dz. U. z 2009r., Nr 205, poz. 1585 ze zm., w skrócie u.s.u.s.) oraz na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 14 czerwca 1960r. - Kodeks postępowania administracyjnego (Dz.U. z 2000r., Nr 98, poz. 1071 ze zm., w skrócie K.p.a.), utrzymał w mocy decyzję Zakładu Ubezpieczeń Społecznych nr [...] z dnia [...] umarzającą postępowanie administracyjne wszczęte z wniosku W. S. W toku postępowania organ administracji ustalił, że w dniu [...] wpłynął wniosek W. S. o umorzenie należności z tytułu składek na ubezpieczenie społeczne pracowników. Pismem z dnia [...] skarżący sprecyzował, że wnosi o umorzenie należności na podstawie art. 28 ust.3a u.s.u.s. Następnie organ administracji ustalił, że skarżący prowadząc działalność gospodarczą zatrudniał pracowników, a w związku z nieopłaceniem składek na koncie pracowniczym [...] powstało zadłużenie za okres od października 1998r. do grudnia 1998r. w kwocie 4.127,28 zł. Zakład Ubezpieczeń Społecznych, powołując się na treść art. 28 u.s.u.s. wyjaśnił, że organ administracji może umorzyć w całości lub w części należności z tytułu składek tylko w przypadku ich całkowitej nieściągalności, z zastrzeżeniem ust. 3a, który pozwala na umorzenie w uzasadnionych przypadkach należności z tytułu składek na ubezpieczenia społeczne ubezpieczonych będących równocześnie płatnikami składek na te ubezpieczenia. Mając powyższe na uwadze organ administracji, na podstawie art. 28 ust.3a oraz art. 123 u.s.u.s. w zw. z art. 105 § 1 K.p.a., uznał postępowanie wszczęte na wniosek skarżącego za bezprzedmiotowe. Pismem z dnia [...] W. S. wniósł o ponowne rozpatrzenie sprawy żądając jednocześnie umorzenia w całości lub w części odsetek od nienależnie pobranych świadczeń oraz o rozłożenie spłaty pozostałej kwoty na sześćdziesiąt równych rat wraz ze stwierdzeniem przedawnienia odsetek powstałych przed 23 marca 2008 roku. We wniosku skarżący powołał się na art. 28 ust. 3a u.s.u.s. oraz rozporządzenie Ministra Gospodarki, Pracy i Polityki Społecznej z dnia 31 lipca 2003r. oraz oświadczył, iż jego sytuacja rodzinna i majątkowa, a także zdrowotna uzasadnia pozytywne rozpatrzenie jego wniosku. Następnie skarżący stwierdził, że nie posiada żadnego majątku o charakterze trwałym, ani żadnych oszczędności. Świadczenie z jakiego aktualnie utrzymuje się wraz z małżonką, to emerytura wypłacana w kwocie 795,54 złotych. Ponieważ z emerytury nie miał możliwości zaspokojenia podstawowych potrzeb, w tym pokrycia kosztów leczenia, musiał zaciągnąć kredyt w wysokości 4.226,00 złotych. Aktualnie dochody skarżącego obciąża więc dodatkowo miesięczna rata spłaty w wysokości 226,77 złotych. Po dokonaniu wszelkich opłat, na zaspokojenie potrzeb jak leki, jedzenie, opał pozostaje mu razem z małżonką niespełna 500,00 złotych. W ocenie skarżącego jego sytuacja materialna jest bardzo ciężka, gdyż nie jest w stanie zaspokoić tych najbardziej podstawowych i bieżących potrzeb. Po ponownym rozpatrzeniu sprawy Prezes Zakładu Ubezpieczeń wyjaśnił, że zarówno przepis art. 28 ust. 3a u.s.u.s., jak i przepisy rozporządzenia Ministra Gospodarki, Pracy i Polityki Społecznej z dnia 31 lipca 2003r. w sprawie szczegółowych zasad umarzania należności z tytułu składek na ubezpieczenia społeczne (Dz.U. Nr 141, poz. 1365, powoływane dalej jako rozporządzenie) nie dają możliwości umorzenia należności z tytułu składek za zatrudnionych pracowników. Organ administracji nie posiada zatem kompetencji do podejmowania rozstrzygnięć merytorycznych w przedmiocie umorzenia bądź odmowy umorzenia przedmiotowych należności na podstawie art. 28 ust. 3a u.s.u.s. Na ostateczna decyzję Prezesa Zakładu Ubezpieczeń Społecznych z dnia [...] skargę do sądu administracyjnego wywiódł W. S., żądając uchylenia zaskarżonej decyzji w całości oraz umorzenia przedawnionych odsetek od kwoty głównej naliczonych, których wartość na dzień zaskarżenia decyzji przekracza wielokrotnie wartość kwoty głównej zadłużenia, a także o umorzenie na podstawie art. 28 ust. 3a ustawy o systemie ubezpieczeń społecznych kwoty zadłużenia głównego, z uwagi na ważny interes zobowiązanego. W uzasadnieniu skargi skarżący wskazał, że zaskarżona decyzja jest dla niego krzywdząca, a jej uzasadnienie budzi jego istotne podejrzenia, co do równego traktowania podmiotów w świetle prawa. Skarżący podniósł, że wielokrotnie zwracał się do organu rentowego o przedłożenie szczegółowego wyliczenia swojego zadłużenia, którego nigdy nie otrzymał. W jego ocenie egzekucja świadczenia wynikającego z zadłużenia sprawiła, że przez 13 lat kwota zadłużenia została już wielokrotnie spłacona. Z obliczeń skarżącego wynika, że kwota zadłużenia powinna wynosić 13.753,73zł. Następnie skarżący ponownie przytoczył swoją sytuacje materialną i stwierdził, że przepisy ustawy o systemie ubezpieczeń społecznych oraz rozporządzenia w sprawie szczegółowych zasad umarzania należności z tytułu składek na ubezpieczenia społeczne pozwalają na uwzględnienie jego żądania. Dalej skarżący wskazał na okoliczności rozłożenia zadłużonej kwoty na raty oraz wyraził swoje wątpliwości, czy wobec kwoty wyegzekwowanych należności, jego zadłużenie jest nadal aktualne. W odpowiedzi na skargę Prezes Zakładu Ubezpieczeń Społecznych, podtrzymując argumentację zawartą w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji, wniósł o oddalenie skargi. Wojewódzki Sąd Administracyjny, zważył co następuje: Skarga nie jest zasadna. Zgodnie z art. 1 § 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz.U. nr 153, poz. 1269 ze zm.) sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości m.in. przez kontrolę administracji publicznej. Kontrola działalności organów administracyjnych, o której mowa, sprawowana jest pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej (§ 2 powołanego przepisu). Oznacza to, iż sądy administracyjne nie orzekają merytorycznie, tj. nie wydają orzeczeń, co do istoty sprawy, lecz badają zgodność zaskarżonego aktu administracyjnego z obowiązującymi w dacie jego podjęcia przepisami prawa materialnego, określającymi prawa i obowiązki stron oraz przepisami procedury administracyjnej, normującymi zasady postępowania przed organami administracji publicznej. Sąd uwzględniając skargę na decyzję uchyla decyzję w całości albo w części, jeżeli stwierdzi naruszenie prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy, naruszenie prawa dające podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego lub inne naruszenie przepisów postępowania, jeżeli mogło ono mieć istotny wpływ na wynik sprawy, o czym stanowi art. 145 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. Nr 153, poz. 1270 ze zm., dalej p.p.s.a.). Natomiast w razie nieuwzględnienia skargi Sąd skargę oddala (art. 151 p.p.s.a.). Sąd administracyjny rozstrzyga nadto w granicach danej sprawy nie będą jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną (art. 134 § 1 p.p.s.a.). W tak zakreślonej kognicji rozpoznający niniejszą sprawę Sąd nie dopatrzył się w zaskarżonej decyzji naruszenia prawa w stopniu uzasadniającym jej uchylenie. Materialnoprawną podstawę umorzenia należności z tytułu składek na ubezpieczenia społeczne w całości lub w części pomimo braku ich całkowitej nieściągalności stanowi art. 28 ust. 3a u.s.u.s. oraz § 3 wydanego na podstawie ustawy rozporządzenia Ministra Gospodarki, Pracy i Polityki Społecznej z dnia 31 lipca 2003r. w sprawie szczegółowych zasad umarzania należności z tytułu składek na ubezpieczenia społeczne. Natomiast zarówno przepis art. 28 ust. 3a u.s.u.s. oraz § 1 rozporządzenia wyraźnie wskazują, że umarzanie przez Zakład Ubezpieczeń Społecznych należności z tytułu składek na ubezpieczenia społeczne ubezpieczonych dotyczy wyłącznie osób będących równocześnie płatnikami tych składek. Z kolei przepis art. 30 u.s.u.s. jednoznacznie stanowi, że do składek finansowanych przez ubezpieczonych niebędących płatnikami składek nie stosuje się art. 28 i 29 ustawy. Z powyższego wynika, że art. 28 ust. 3a u.s.u.s. oraz § 3 rozporządzenia znajdują zastosowanie wyłącznie w zakresie własnych składek na ubezpieczenie społeczne osoby ubezpieczonej i nie mogą stanowić podstawy umorzenia należności z tytułu składek na ubezpieczenia społeczne za zatrudnianych pracowników w części przez nich finansowanej. Skoro zatem żaden inny przepis ustawy nie przewiduje możliwości umorzenia składek na ubezpieczenia społeczne ubezpieczonych niebędących płatnikami składek, to oznacza, że postępowanie administracyjne w zakresie umorzenia należności z tytułu składek na ubezpieczenia społeczne pracowników powinno być umorzone na podstawie art. 105 K.p.a., ze względu na jego bezprzedmiotowość (por. wyrok WSA w Gliwicach z dnia 19 sierpnia 2009r., sygn. akt III SA/Gl 1336/08, LEX nr 553332; wyrok WSA w Olsztynie z dnia 11 lutego 2009r., sygn. akt I SA/Ol 495/08, LEX nr 484058; wyrok WSA w Warszawie z dnia 26 listopada 2007r., sygn. akt 2213/07, LEX nr 484960; wyrok WSA w Warszawie z dnia 18 grudnia 2006r., sygn. akt III SA/Wa 2923/06, LEX nr 306959). W niniejszej sprawie wniosek skarżącego o umorzenie należności z tytułu składek na ubezpieczenia społeczne dotyczył składek finansowanych przez pracowników, które skarżący powinien opłacać jako płatnik. Nie ma zatem wątpliwości, iż nie ma możliwości umorzenia powyższych należności na podstawie art. 28 ust. 3a u.s.u.s. oraz § 3 rozporządzenia, tak jak tego domagał się skarżący w piśmie z dnia 24 stycznia 2011r., precyzując swój wniosek. Sąd nie kwestionuje tego, że sytuacja majątkowa skarżącego jest ciężka, jednakże wobec braku prawnej możliwości umorzenia składek na ubezpieczenia społeczne pracowników, w ocenie Sądu Prezes Zakładu Ubezpieczeń Społecznych prawidłowo umorzył postępowanie administracyjne w niniejszej sprawie. Sąd nie może natomiast badać pod względem zgodności z prawem umowy z dnia art. 28 ust. 3a zawartej przez skarżącego z Zakładem Ubezpieczeń Społecznych. Umowa ta ma charakter cywilnoprawny, a jej badanie nie należy do kognicji sądów administracyjnych. W związku z powyższym Sąd, na podstawie art. 151 p.p.s.a. orzekł, jak w sentencji. b.a. ----------------------- 5