III SA/Łd 649/08

Dnia 29 kwietnia 2009 roku Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi, Wydział III w składzie następującym: Przewodniczący : Sędzia WSA Monika Krzyżaniak, po rozpoznaniu w dniu 29 kwietnia 2009 roku na posiedzeniu niejawnym wniosku M.P. o wstrzymanie wykonania przez Naczelnika Urzędu Skarbowego Ł. – W. postępowania egzekucyjnego w sprawie ze skargi M.P. na postanowienie Dyrektora Izby Skarbowej w Ł. z dnia [...] Nr [...] w przedmiocie odmowy umorzenia postępowania egzekucyjnego p o s t a n a w i a: oddalić wniosek o wstrzymanie wykonania czynności egzekucyjnych. bg WSA/post.1 - sentencja postanowienia Wnioskiem z dnia 11 sierpnia 2006r. M.P. wystąpił do Naczelnika Urzędu Skarbowego Ł. – W. ze skargą na czynności egzekucyjne oraz wnioskiem o umorzenie zaległości z powodu przedawnienia. W uzasadnieniu wskazał, iż jego zobowiązania podatkowe za rok 1997 uległy przedawnieniu stosownie do treści art. 70 ustawy Ordynacja podatkowa, co oznacza, że organ powinien był umorzyć postępowanie zgodnie art. 208 § 1 tej ustawy. Postanowieniem z dnia [...] Nr [...] Naczelnik Urzędu Skarbowego Ł. – W., działając na podstawie art. 59 § 3 w związku z art. 59 § 1 pkt 2 ustawy z dnia 17 czerwca 1966r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji (Dz. U. z 2005r. Nr 229, poz. 1954 ze zm.), odmówił umorzenia postępowania egzekucyjnego prowadzonego na podstawie tytułu wykonawczego nr [...] wystawionego na zaległość w podatku od towarów i usług za wrzesień 1997r. w kwocie należności głównej 23.435,10zł. Organ podniósł, iż zgodnie z art. 70 § 3 ustawy Ordynacja podatkowa w brzmieniu obowiązującym na dzień dokonania zajęć, tj. na dzień 19 lutego 1998r., bieg terminu przedawnienia zostaje przerwany wskutek pierwszej czynności egzekucyjnej, o której podatnik został prawidłowo powiadomiony. Zawiadomienia o zajęciach zobowiązany odebrał w dniu 24 lutego 1998r. w związku z czym, w ocenie organu, bieg terminu przedawnienia zaległości w podatku VAT za 09/1997 został przerwany. Naczelnik Urzędu Skarbowego Ł. – W. zaznaczył jednocześnie, iż w sprawie wniosku zobowiązanego w części dotyczącej umorzenia zaległości w podatku od towarów i usług za miesiąc sierpień 1997r. oraz wrzesień 1997r. wydana została decyzja Nr [...] z dnia [...]. W zażaleniu na powyższe postanowienie M.P. wniósł o uchylenie tego rozstrzygnięcia w całości oraz o umorzenie postępowania, które stosownie do zapisu art. 208 § 1 ustawy Ordynacja podatkowa, stało się bezprzedmiotowe. Postanowieniem z dnia [...] Dyrektor Izby Skarbowej w Ł. utrzymał w mocy zaskarżone postanowienie organu I instancji. Organ podniósł, iż co do zasady, termin przedawnienia zobowiązania M.P. w podatku od towarów i usług za wrzesień 1997r. upłynąłby w dniu 31 grudnia 2002r. Jednak, w sprawie nastąpiło przerwanie biegu terminu przedawnienia poprzez zastosowanie środków egzekucyjnych w postaci zajęcia wierzytelności. Nie ulega bowiem wątpliwości, zdaniem organu, że pierwszą czynnością egzekucyjną przerywającą bieg terminu przedawnienia było dokonane w oparciu o zawiadomienia z dnia [...] r. o numerach [...] i [...] zajęcie wierzytelności u dłużników zajętych wierzytelności. Organ podniósł, iż w sytuacji gdy zobowiązanie podatkowe powstało przed dniem 1 września 2005r. i przed tą datą bieg terminu przedawnienia został przerwany w wyniku zastosowania czynności egzekucyjnej lub od dnia 1 stycznia 2003r. - środka egzekucyjnego, a postępowanie egzekucyjne nie zostało zakończone przed dniem 1 września 2005r., to termin przedawnienia tego zobowiązania biegnie na nowo od dnia 1 września 2005r. Dyrektor Izby Skarbowej podniósł zatem, iż przedmiotowa zaległość jest nadal wymagalna i może być dochodzona w postępowaniu egzekucyjnym. W skardze na powyższe postanowienie, skierowanej do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Łodzi, M.P. zarzucił rozstrzygnięciu Dyrektora Izby Skarbowej w Ł. naruszenie przepisów Ordynacji podatkowej, w tym art. 59 § 1 pkt 9 i art. 70 § 4 oraz art. 21 § 1 pkt 2 i 208 § 1 tej ustawy. Skarżący zażądał uchylenia zaskarżonego postanowienia w całości oraz umorzenia postępowania, które stało się bezprzedmiotowe na skutek przedawnienia zobowiązania. W dniu 15 stycznia 2009r. M.P. złożył do Sądu wniosek o przyznanie prawa pomocy. Postanowieniem z dnia 27 stycznia 2009r. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi przyznał skarżącemu prawo pomocy w zakresie częściowym poprzez zwolnienie od kosztów sądowych ponad kwotę 100zł i ustanowienie radcy prawnego. Pismem procesowym z dnia 30 marca 2009r. pełnomocnik skarżącego podtrzymał skargę wniesioną do Sądu przez mocodawcę i złożył, na podstawie art. 61 § 3 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, wniosek o wstrzymanie wykonywania przez Naczelnika Urzędu Skarbowego Ł.– W. postępowania egzekucyjnego prowadzonego na podstawie tytułu wykonawczego nr [...], tj. w szczególności środka egzekucyjnego – zajęcia prawa majątkowego stanowiącego wierzytelność pieniężną u dłużnika zajętej wierzytelności – ZUS Oddział w Ł., dokonanego w dniu 1 sierpnia 2006r. Wskazał, iż wniosek o wstrzymanie postępowania egzekucyjnego uzasadniony jest trudną sytuacją materialną skarżącego. Podniósł, iż realizowane zajęcie egzekucyjne stwarza realne niebezpieczeństwo wyrządzenia znacznej szkody, chociażby w przypadku konieczności poniesienia wydatków na wypadek choroby czy nawet w związku z samym faktem życia na granicy materialnej egzystencji. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje; Zgodnie z art. 61 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.), wniesienie skargi nie wstrzymuje wykonania aktu lub czynności, jednak zgodnie z art. 61 § 2 i 3 tejże ustawy, skarżący może wnosić o takie wstrzymanie w całości lub w części do organu, który wydał decyzję lub postanowienie (§ 2) oraz do Sądu (§ 3). Stosownie z kolei do tego ostatniego przepisu, odmowa wstrzymania wykonania aktu lub czynności przez organ nie pozbawia skarżącego złożenia wniosku do sądu. Sąd po przekazaniu mu skargi może wydać postanowienie uwzględniające taki wniosek, jeżeli zachodzi niebezpieczeństwo wyrządzenia znacznej szkody lub wyrządzenia trudnych do odwrócenia skutków. Postanowienie o wstrzymaniu wykonania aktu lub czynności może zostać wydane jedynie w okolicznościach faktycznych o charakterze wyjątkowym, a wniosek o wstrzymanie wykonania aktu winien być w sposób przekonywujący dla Sądu umotywowany w oparciu o przesłanki wskazane w art. 61 § 3 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. W niniejszej sprawie pełnomocnik skarżącego wniósł o wstrzymanie wykonywania przez Naczelnika Urzędu Skarbowego Ł. – W. postępowania egzekucyjnego prowadzonego na podstawie tytułu wykonawczego nr [...], tj. w szczególności środka egzekucyjnego – zajęcia prawa majątkowego stanowiącego wierzytelność pieniężną u dłużnika zajętej wierzytelności – ZUS Oddział w Ł., dokonanego w dniu 1 sierpnia 2006r. Biorąc pod uwagę treść wniosku strony skarżącej, uznać należało, iż jego intencją jest wstrzymanie czynności egzekucyjnych. Wniosek taki należało uznać z kolei za niedopuszczalny, gdyż przedmiotem wstrzymania wykonania na gruncie art. 61 § 3 in fine powołanej wyżej ustawy, mogą być akty wydane lub podjęte we wszystkich postępowaniach prowadzonych w granicach danej sprawy. Zdaniem Sądu pominięcie słowa "czynności" w tej części art. 61 § 3 ustawy, było celowym zabiegiem ustawodawcy. W myśl bowiem art. 23 § 6 ustawy z dnia 17 czerwca 1966r. - o postępowaniu egzekucyjnym w administracji (Dz. U. z 2005 r. Nr 229, poz. 1954 ze zm.) dla rozpoznania wniosku o wstrzymanie czynności egzekucyjnych właściwym jest organ sprawujący nadzór nad egzekucją. Dopiero wydany w tym trybie akt może być przedmiotem badania Sądu pod kątem spełnienia przesłanek wstrzymania jego wykonania. Sąd administracyjny nie ma zatem kompetencji do wstrzymania czynności egzekucyjnych. Powołana wyżej podstawa prawna (art. 61 § 3 ustawy) jednoznacznie wskazuje, iż przedmiotem wniosku może być tylko i wyłącznie żądanie wstrzymania wykonania aktu lub czynności zaskarżonej do sądu administracyjnego. Należy zatem rozważyć kolejną kwestię występującą w rozpoznawanej sprawie, dotyczącą ewentualnej wykonalności postanowienia o odmowie umorzenia postępowania egzekucyjnego. Instytucja wstrzymania wykonania może dotyczyć tylko takich aktów, które nadają się do wykonania lub tego wymagają (por. L. Klat-Wertlecka, Wykonalność aktu administracyjnego [w:] Koncepcja systemu prawa administracyjnego /pod red. J. Zimmerman/, Warszawa 2007, s. 550; por. także m. in. postanowienia Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 19 maja 2000 r., sygn. akt V SA 2509/99, Orzecznictwo Sądów Polskich 2000, nr 11, poz. 164, z dnia 15 grudnia 2004 r., sygn. akt OZ 805/04 i z dnia 4 stycznia 2005 r., sygn. akt OZ 956/04 oraz Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gdańsku z dnia 7 stycznia 2005 r., sygn. akt II SA/Gd 1539/03, LEX nr 203327). Nie można mówić o wykonaniu decyzji odmownej, ponieważ nie ma ona przedmiotu wykonania (węzła praw i obowiązków, który mógłby podlegać wykonaniu) – por. T. Woś Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi – Komentarz, Wydawnictwo Prawnicze Lexis Nexis, Warszawa 2005r. s. 295. W ocenie Sądu, postanowienie Dyrektora Izby Skarbowej w Ł., utrzymujące w mocy postanowienie organu I instancji o odmowie umorzenia postępowania egzekucyjnego, nie nosi atrybutu wykonalności i jako takie nie podlega wstrzymaniu w trybie art. 61 § 3 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Wynika to już z samej tylko istoty postanowienia, które jest orzeczeniem o charakterze procesowym i nie może w ten sposób nadać stronie uprawnień bądź ustalić obowiązków o charakterze materialnym, takich jak np. nałożenie zobowiązań pieniężnych. Mając na względzie wszystkie powyższe okoliczności, Sąd, działając na podstawie art. 61 § 3 i § 5 powołanej wyżej ustawy, orzekł jak w sentencji. bg