III SA/Łd 65/14

Dnia 14 listopada 2014 roku Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi – Wydział III w składzie następującym: Przewodniczący: Sędzia NSA Teresa Rutkowska po rozpoznaniu w dniu 14 listopada 2014 roku na posiedzeniu niejawnym wniosku T. S. o przyznanie prawa pomocy w zakresie częściowym poprzez ustanowienie adwokata w sprawie ze skargi T. S. na uchwałę Rady Gminy [...] z dnia [...] roku nr [...] w przedmiocie wygaśnięcia mandatu radnego postanawia: odmówić skarżącemu przyznania prawa pomocy. k.p. 5 4 Wyrokiem z dnia 28 lutego 2014 r. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi oddalił skargę T. S. na uchwałę Rady Gminy [...] z dnia [...] r. nr [...] w przedmiocie wygaśnięcia mandatu radnego. Skarżący reprezentowany przez pełnomocnika z wyboru wniósł skargę kasacyjną od powyższego wyroku. W związku z wypowiedzeniem pełnomocnictwa skarżący wniósł o przyznanie prawa pomocy w zakresie ustanowienia adwokata (k. 80). Jak wynika ze złożonego oświadczenia o stanie rodzinnym, majątku i dochodach skarżący prowadzi gospodarstwo domowe z żoną i dwiema córkami. Rodzina utrzymuje się z gospodarstwa rolnego o powierzchni 39,5 ha, z którego dochód określono na 3300 zł miesięcznie. Dodatkowo skarżący otrzymuje dietę radnego w kwocie 260 zł oraz świadczenie pielęgnacyjne i zasiłek na jedną z córek w wysokości 1153 zł. Wykazał także oszczędności w kwocie 340 000 zł oraz kredyt na prowadzenie i rozwój gospodarstwa w kwocie 223 000 zł. Ponadto wskazał, że jego gospodarstwo wyposażone jest w ciągnik rolniczy New Holland z 2003 r., przyczepę rolniczą z 2012r., silos zbożowy oraz suszarnię do zboża. W uzasadnieniu wniosku skarżący wyjaśnił, że w obecnej sytuacji nie jest w stanie ponieść kosztów wynajęcia adwokata. Podkreślił, że osiągnięcie niższych dochodów z gospodarstwa w związku ze zbiorem mniejszej ilości plonów powoduje, że nie ma środków na opłacenie pełnomocnika. Postanowieniem z dnia 4 września 2014 r. referendarz sądowy odmówił skarżącemu przyznania prawa pomocy. W sprzeciwie skarżący wskazał, że w jego ocenie wykazał, że nie ma dostatecznych środków na poniesienie kosztów ustanowienia pełnomocnika. Podkreślił, że poza zainteresowaniem Sądu pozostała konieczność spłacania kredytów zaciągniętych w związku z prowadzeniem gospodarstwa rolnego, kwestia wydatków na utrzymanie rodziny oraz wydatki na produkcję rolną. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Zgodnie z treścią art. 243 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.) – dalej p.p.s.a., prawo pomocy może być przyznane stronie na jej wniosek złożony przed wszczęciem postępowania lub w toku postępowania. Jednocześnie ustawodawca w art. 246 § 1 p.p.s.a. uzależnił przyznanie prawa pomocy od wykazania przez stronę, że nie ma ona środków na poniesienie jakichkolwiek kosztów postępowania (przyznanie prawa pomocy w zakresie całkowitym) lub że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny (przyznanie prawa pomocy w zakresie częściowym). Prawo pomocy jest instytucją stanowiącą wyjątek od zasady ponoszenia kosztów postępowania przez strony postępowania. Z tego względu przesłanki zastosowania tej instytucji winny być interpretowane w sposób ścisły. Udzielenie prawa pomocy jest formą dofinansowania strony postępowania z budżetu państwa i powinno mieć miejsce tylko w sytuacjach, w których zdobycie przez stronę środków na sfinansowanie udziału w postępowaniu jest rzeczywiście, obiektywnie niemożliwe. Zatem strona występująca na drogę postępowania sądowego winna mieć świadomość obowiązku ponoszenia kosztów tego postępowania, a wnosząc o zwolnienie z tego obowiązku musi uprawdopodobnić, w sposób bardzo rzetelny, okoliczności przemawiające za uwzględnieniem wniosku. Analiza przedstawionych przez skarżącego informacji, zawartych w składanym urzędowym formularzu, daje podstawy do twierdzenia, iż wniosek skarżącego nie może zostać uwzględniony. W pierwszej kolejności wskazać należy, że skarżący wraz ze swoją rodziną osiąga łącznie stały miesięczny dochód w wysokości około 4 700,00 złotych. Dodatkowo podkreślić należy, że na rachunku bankowym skarżącego znajdują się znaczne środki finansowe w wysokości 340 000,00 złotych. Skarżący wraz z rodziną zamieszkuje w domu o powierzchni 220 m² oraz jest właścicielem nieruchomości rolnej o pow. 39,50 ha. Ponadto jak wynika z oświadczenia o stanie rodzinnym i majątku skarżący zaciągnął kredyt na prowadzenie gospodarstwa rolnego w wysokości 223 000,00 zł oraz ponosi wydatki związane z jego prowadzeniem w wysokości ok. 150 000 zł (paliwo, podatki, ubezpieczenie, zakup środków do produkcji rolnej). Wobec tak przedstawionej sytuacji strony, w ocenie Sądu, uznać należy, że skarżący posiada środki majątkowe w kwocie znacznie przewyższającej wysokość nawet potencjalnych kosztów wynagrodzenia dla pełnomocnika, a zatem przeznaczenie ich na tenże cel, nie będzie stanowić uszczerbku dla swego koniecznego utrzymania. Bez znaczenia dla niniejszego rozstrzygnięcia pozostają również argumenty zawarte w sprzeciwie. Okoliczność, że skarżący osiągnął niższe dochody z gospodarstwa rolnego w związku mniejszą ilością plonów nie może mieć znaczenia dla oceny zasadności znaczenia wniosku o przyznanie prawa pomocy, w sytuacji gdy aktualna sytuacja finansowa skarżącego, jak wyżej wykazano, nie pozwala na uznanie, że spełnione zostały przesłanki wskazane w art. 246 § 1 pkt 2 p.p.s.a. Na zmianę powyższego stanowiska nie wpływa również argumentacja związana z ponoszeniem wydatków na prowadzenie gospodarstwa rolnego. Jak już wyżej zaznaczono prawo pomocy jest instytucją wyjątkową, której celem jest umożliwienie dostępu do sądu osobom, które rzeczywiście nie mogą pokryć kosztów jakichkolwiek kosztów postępowania. Uszczerbek w majątku strony, który wiąże się wyłącznie z obniżeniem, choćby nawet niezbyt wysokiej, stopy życiowej nie uzasadnia przyznania prawa pomocy. Osiągany dochód w zestawieniu z oszczędnościami zgromadzonym na rachunku bankowym dają podstawy do stwierdzenia, że strona jest w stanie ponieść koszty profesjonalnego pełnomocnika na obecnym etapie postępowania sądowego - czyli już po wniesieniu skargi kasacyjnej. Zdaniem Sądu, poniesienie kosztów ustanowienia pełnomocnika nie będzie stanowić zbytniego obciążenia w aktualnej sytuacji finansowej skarżącego, a na pewno nie będzie skutkować popadnięciem w stan zubożenia Wobec powyższego, na podstawie art. 245 § 3 i art. 246 § 1 pkt 2 ustawy - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, Sąd orzekł jak w postanowieniu. k.p. ----------------------- 4 4