III SA/Łd 652/11

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi Wydział III w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia NSA Irena Krzemieniewska Sędziowie Sędzia WSA Ewa Alberciak Sędzia WSA Krzysztof Szczygielski (spr.) Protokolant asystent sędziego Agata Brolik po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 6 grudnia 2011 r. sprawy ze skargi J. S. na decyzję Wojewody [...] z dnia [...] nr [...] w przedmiocie utraty statusu osoby bezrobotnej 1. uchyla zaskarżoną decyzję oraz poprzedzającą ją decyzję Starosty [...] z dnia [...] nr [...]; 2. orzeka, że zaskarżona decyzja nie podlega wykonaniu do czasu uprawomocnienia się niniejszego wyroku; 3. przyznaje adwokatowi Magdalenie M. – F. prowadzącej Kancelarię Adwokacką w Ł. przy ul. [...] kwotę 295,20 (dwieście dziewięćdziesiąt pięć 20/100) złotych obejmującą podatek od towarów i usług, tytułem kosztów nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej z urzędu skarżącemu J. S. i kwotę powyższą nakazuje wypłacić adwokatowi Magdalenie M. – F. z funduszu Skarbu Państwa – Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Łodzi. Decyzją z dnia [...] r., nr [...] Wojewoda Ł. utrzymał w mocy decyzję Starosty S. z dnia [...]r., nr [...] orzekającą o utracie przez J. S. statusu osoby bezrobotnej z dniem 2 listopada 2010 r. Powyższe rozstrzygnięcie wydane zostało w oparciu o następujący stan faktyczny i prawny: J. S. od dnia 1 grudnia 2008 r. posiadał status osoby bezrobotnej przyznany decyzją Starosty S. z dnia [...], nr [...]. W dniu 11 października 2010 r. J. S. okazał w Powiatowym Urzędzie Pracy w S.u certyfikat ukończenia szkolenia "Opiekun osoby starszej" zorganizowanego przez S. Stowarzyszenie Przyjaciół Medycyny Ratunkowej, którego był uczestnikiem w okresie od 27 września 2010 r. do 7 października 2010 r. Następnie w dniu 10 listopada 2010 r. przedstawił zaświadczenie wystawione przez Wyższą Szkołę Humanistyczno – Ekonomiczną w S., potwierdzające uczestnictwo w kursie odbywanym w ramach projektu "Chcę, mogę, potrafię – aktywizacja społeczna i zawodowa długotrwale bezrobotnych mieszkańców S.", w okresie od 2 listopada 2010 r. do 30 kwietnia 2011 r. W w/w szkoleniach uczestniczył bez skierowania urzędu pracy. W dniu 7 lutego 2011 r. do Powiatowego Urzędu Pracy w S. wpłynęło pismo Wyższej Szkoły Humanistyczno – Ekonomicznej w S., z którego wynikało, że w trakcie realizacji prowadzonego przez uczelnię projektu uczestnicy szkolenia otrzymują stypendium szkoleniowe, a za okres szkolenia odprowadzane są składki emerytalne, rentowe i wypadkowe. Z powyższych względów decyzją z dnia [...] r. Starosta S. działając na podstawie art. 2 ust. 1 pkt 2 lit. f, art. 9 ust. 1 pkt 14 lit. a, art. 33 ust. 4 pkt 1 ustawy o promocji zatrudnienia i instytucjach rynku pracy (tj. Dz.U. z 2008 r. Nr 69 poz. 415 ze zm.) w związku z art. 6 ust. 1 pkt 9 a ustawy o systemie ubezpieczeń społecznych (Dz.U. z 2009 r. Nr 205 poz. 1585 ze zm.) pozbawił J. S. statusu osoby bezrobotnej z dniem 2 listopada 2010 r. Uzasadniając organ pierwszej instancji wskazał, iż w sprawie wystąpiła przesłanka pozbawienia strony statusu bezrobotnego z powodu podlegania przez nią na podstawie odrębnych przepisów obowiązkowi ubezpieczenia społecznego z wyjątkiem ubezpieczenia społecznego rolników. J. S. odwołał się od powyższej decyzji, wnosząc o jej uchylenie. Wskazał, że ustawą z dnia 16 grudnia 2010 r. (Dz. U. z 2010 r. Nr 257 poz. 1725) zmieniono niektóre przepisy ustawy o promocji zatrudnienia i instytucjach rynku pracy. Przepisy przejściowe ustawy zmieniającej stanowią, iż w stosunku do osób, które podjęły szkolenie, w okresie przejściowym do momentu wejścia w życie zmienionych przepisów obowiązują przepisy dotychczasowe. Wskazał, że dotychczas dwukrotnie brał udział w szkoleniach organizowanych przez Powiatowy Urząd Pracy w S. Ponadto brał udział w szkoleniu organizowanym przez S. Stowarzyszenie Przyjaciół Medycyny Ratunkowej, a obecnie jest uczestnikiem projektu realizowanego przez Wyższą Szkołę Humanistyczno – Ekonomiczną w S. Podniósł, iż z tytułu odbytych wcześniej szkoleń nie był pozbawiony statusu osoby bezrobotnej, chociaż z przepisów wynika, iż za uczestników szkolenia jest odprowadzana składka na ubezpieczenie społeczne. W ocenie skarżącego to urząd pracy i organizator kursu powinni ustalić pomiędzy sobą, kto i w jakim okresie będzie płatnikiem składek z tytułu jego uczestnictwa w szkoleniach. Wskazał nadto, że zaskarżona decyzja wydana została z rażącym naruszeniem prawa tj. art. 2 ust. 1 pkt 5 ustawy o promocji zatrudnienia i instytucjach rynku pracy i pogorszyła jego sytuację finansową i rodzinną. Ponadto w ocenie skarżącego urząd pracy nie realizował wobec niego ustawowych zadań, jako osoby bezrobotnej powyżej 50 roku życia, o których mowa w art. 50 ust. 1 w/w ustawy. Zaskarżona decyzja narusza również przepisy art. 1 ust. 2 pkt 2, pkt 3, pkt 4, art. 8 ust. 1 pkt 8 lit. b, lit. c, art. 9 ust. 1 pkt 15, pkt 20, pkt 21 , art. 10 ust. 1 pkt 1, pkt 2, pkt 3, art. 33 ust. 5, art. 40 ust. 6, art. 77, art. 80 i art. 83 ustawy o promocji zatrudnienia i instytucjach rynku pracy oraz przepisy art. 10 § 1 i § 3 kpa. Wyraził zdziwienie, że w zaskarżonej decyzji organ powołał przepis art. 2 ust. 1 pkt 2 lit. f. ustawy o promocji zatrudnienia i instytucjach rynku pracy skoro nie posiada wpisu do ewidencji działalności gospodarczej. Wraz z odwołaniem złożył oświadczenie z dnia 3 marca 2011 r. o zapoznaniu się z aktami sprawy, w którym podkreślił, że nie znalazł dokumentu wyjaśniającego przyczynę pozbawienia go uprawnienia z art. 10 § 1 kpa. Po wniesieniu odwołania złożył szereg pism, w których domagał się uzupełnienia decyzji poprzez wskazanie adresu organu odwoławczego, wyjaśnienia i sprostowania poszczególnych zapisów dokonanych w podstawie prawnej decyzji; sprostowania i uzupełnienia decyzji poprzez wyjaśnienie w oparciu o jaki stan prawny została wydana, wyjaśnienia dlaczego pozbawiono go statusu osoby bezrobotnej w oparciu o decyzję nieostateczną, przyznania na podstawie ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi prawa pomocy. Decyzją z dnia [...] r. Wojewoda Ł. utrzymał w mocy zaskarżoną decyzję. Uzasadniając organ odwoławczy wskazał, iż powołany przez skarżącego przepis art. 13 ustawy z dnia 16 grudnia 2010 r. o zmianie ustawy o promocji zatrudnienia i instytucjach rynku pracy nie znajdzie zastosowania w niniejszej sprawie bowiem dotyczy on bezrobotnych odbywających szkolenia, na które zostali skierowani przez właściwe urzędy pracy. Natomiast skarżący uczestniczył w szkoleniach, na które nie był skierowany przez urząd. Organ wskazał, iż wskutek nowelizacji ustawy o promocji zatrudnienia i instytucjach rynku pracy z dnia 16 grudnia 2010 r. zmianie uległa treść art. 2 ust. 1 pkt 2 w/w ustawy, zawierającego definicję pojęcia osoby bezrobotnej. Do dnia wejścia w życie znowelizowanych przepisów zastrzeżenie nie podlegania przez osobę bezrobotną ubezpieczeniu na podstawie odrębnych przepisów, z wyjątkiem ubezpieczenia społecznego rolników uregulowane było w art. 2 ust. 1 pkt 2 lit. f ustawy. Natomiast od dnia 1 lutego 2011 r. zapis o powyższym zastrzeżeniu zawarto w art. 2 ust. 1 pkt 2 lit. l ustawy. Organ wskazał ponadto, iż stosownie do treści art. 6 ust. 1 pkt 9 ustawy o systemie ubezpieczeń społecznych osoby bezrobotne, pobierające stypendium z tytułu uczestnictwa w szkoleniu, na które zostały skierowane przez właściwy urząd pracy nie są pozbawiane statusu bezrobotnego. Organ wskazał również, iż o tym kto jest płatnikiem składek na ubezpieczenie społeczne decydują każdorazowo przepisy ustawy o systemie ubezpieczeń społecznych. W przedmiotowej sprawie od dnia 2 listopada 2010 r. J. S. podjął uczestnictwo w szkoleniu, na które nie został skierowany przez urząd pracy. Od tej daty nie spełniał zatem warunku uznania go za osobę bezrobotną , o którym mowa w art. 2 ust. 1 pkt 2 lit. l ustawy o promocji zatrudnienia i instytucjach rynku pracy, w brzmieniu obowiązującym w dniu wydania decyzji organu pierwszej instancji, tj. niepodleganiu ubezpieczeniu społecznemu na podstawie odrębnych przepisów, z wyjątkiem ubezpieczenia społecznego rolników. Organ odwoławczy zgodził się z zarzutem strony błędnego powołania przez organ pierwszej instancji przepisu art. 2 ust. 1 pkt 2 lit. f ustawy. Niemniej jednak w ocenie organu odwoławczego naruszenie to nie miało wpływu na wynik sprawy. Tym bardziej, że w zaskarżonej decyzji nie powoływano się na fakt posiadania przez stronę wpisu do ewidencji działalności gospodarczej. Skarżący podlegał obowiązkowi ubezpieczenia społecznego na podstawie odrębnych przepisów również przed dniem 2 listopada 2010 r. ( od 27 września do 7 października 2010 r.) z uwagi na uczestnictwo w szkoleniu zorganizowanym przez S. Stowarzyszenie Przyjaciół Medycyny Ratunkowej. Na szkolenie to strona nie była skierowana przez urząd pracy. Jednak postępowanie wyjaśniające w tej sprawie organ pierwszej instancji wszczął po wydaniu decyzji z dnia [...] r. Mając na uwadze fakt, iż strona nie może ponosić ujemnych skutków błędnego postępowania organu administracji, organ II instancji utrzymał w mocy zaskarżoną decyzję. Odnosząc się do pozostałych zarzutów i wniosków skarżącego Wojewoda Ł. wskazał, że nie zasługują one na uwzględnienie. Podstawę prawną zaskarżonej decyzji stanowiły przepisy art. 2 ust. 1 pkt 2 lit l oraz art. 33 ust. 4 pkt 1 w/w ustawy, a zatem powołane w odwołaniu pozostałe przepisy ustawy o promocji zatrudnienia i instytucjach rynku pracy nie miały zastosowania w sprawie. Na zmianę rozstrzygnięcia nie może również wpływać trudna sytuacja materialna i rodzinna skarżącego, bowiem przepisy tej ustawy mają charakter bezwzględnie obowiązujący i nie przewidują możliwości uwzględnienia żądania w drodze wyjątku. Zasadne są natomiast zarzuty naruszenia art. 10 k.p.a. oraz braków decyzji organu I instancji w zakresie niepełnego pouczenia strony o przysługujących jej prawach. Niemniej uchybienia te pozostawały bez wpływu na wynik sprawy i zostały konwalidowane przez organ odwoławczy. W skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Łodzi J. S. ponowił zarzuty i argumentację przedstawione w odwołaniu od decyzji organu I instancji. Wskazał ponadto, że stan sprawy nie został ustalony w sposób prawidłowy. Organy pominęły bowiem okoliczność zawarcia umowy pomiędzy realizatorem projektu a organizatorem kursu Wojewódzkim Urzędem Pracy, jednostką nadrzędną nad Powiatowym Urzędem Pracy w S. Podniósł ponadto, iż pozostali uczestnicy przedmiotowych szkoleń zostali inaczej potraktowani przez Starostę S. Pobawieni zostali statusu osoby bezrobotnej z dniem 4 maja 2011 r..On natomiast został pozbawiony tego statusu na okres 10 miesięcy z data wsteczną. Wojewoda Ł. w odpowiedzi na skargę wniósł o jej oddalenie, argumentując jak w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył , co następuje: Skarga zasługuje na uwzględnienie. Zgodnie z art. 1 § 1 i 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 roku – Prawo o ustroju sądów administracyjnych ( Dz.U. Nr 153, poz. 1269 ze zm. ) sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem. Natomiast w myśl art. 145 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 roku – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi ( Dz.U. Nr 153, poz. 1270 ze zm., dalej - p.p.s.a ), sąd uwzględniając skargę na decyzję lub postanowienie: 1) uchyla decyzję lub postanowienie w całości lub w części, jeżeli stwierdzi: a) naruszenie prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy, b) naruszenie prawa dające podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego, c) inne naruszenie przepisów postępowania, jeżeli mogło ono mieć istotny wpływ na wynik sprawy; 2) stwierdza nieważność decyzji lub postanowienia w całości lub w części, jeżeli zachodzą przyczyny określone w art. 156 Kodeksu postępowania administracyjnego lub w innych przepisach; 3) stwierdza wydanie decyzji lub postanowienia z naruszeniem prawa, jeżeli zachodzą przyczyny określone w Kodeksie postępowania administracyjnego lub w innych przepisach. Z wymienionych przepisów wynika, iż sąd bada legalność zaskarżonej decyzji pod kątem jej zgodności z prawem materialnym, określającym prawa i obowiązki stron oraz z prawem procesowym, regulującym postępowanie przed organami administracji publicznej. Sąd stwierdził, iż w niniejszej sprawie organy administracji publicznej wydając decyzje naruszyły przepisy prawa materialnego, to jest art. 2 ust. 1 pkt 2 ustawy z dnia 20 kwietnia 2004 r. o promocji zatrudnienia i instytucjach rynku pracy ( Dz.U. z 2008 r. Nr 69, poz. 415 ze zm.) w zw. z art. 6 ust. 1 pkt 9 a w zw. z art. 9 ust. 6 a ustawy z dnia 13 października 1998 r. o systemie ubezpieczeń społecznych ( Dz.U. z 2009 r. Nr 205, poz. 1585). Naruszenia te miały wpływ na wynik sprawy. Stan faktyczny sprawy jest niesporny. Skarżący od dnia 1 grudnia 2008 r. był zarejestrowany jako bezrobotny. Jak wynika ze znajdującego się w aktach administracyjnych zaświadczenia z dnia 10 listopada 2010 r., potwierdzającego uczestnictwo w kursie odbywanym w ramach projektu " Chcę, mogę , potrafię – aktywizacja społeczna i zawodowa długotrwale bezrobotnych mieszkańców S.", organizowanego w okresie od 2 listopada 2010 r. do 30 kwietnia 2011 r. przez Wyższą Szkołę Ekonomiczno-Humanistyczna w S., skarżący z tytułu uczestnictwa otrzymywał stypendium, a organizator za okres trwania szkolenia odprowadzał składki na ubezpieczenie społeczne. Skarżący w tym okresie był osobą, o jakiej mowa w art. 6 ust. 1 pkt 9 a ustawy o systemie ubezpieczeń społecznych, czyli osobą pobierającą stypendium w okresie odbywania szkolenia, na które została skierowana przez inny niż powiatowy urząd pracy podmiot kierujący na szkolenie zwaną "osobą pobierającą stypendium". Zgodnie z art. 6 ust. 1 między innymi takie osoby podlegają obowiązkowo ubezpieczeniom emerytalnemu i rentowym ale z zastrzeżeniem art. 8 i 9. Tymczasem zgodnie z art. 9 ust. 6 a tej samej ustawy osoby, o których mowa w art. 6 ust. 1 pkt 9, 9 a, 9 b, 11 i 12, obowiązkowo podlegają ubezpieczeniom emerytalnemu i rentowym, jeżeli nie mają innych tytułów rodzących obowiązek ubezpieczeń społecznych. Tymczasem w niniejszej sprawie skarżący w w/w okresie jako bezrobotny był objęty obowiązkiem ubezpieczenia społecznego, a więc miał inny tytuł rodzący obowiązek ubezpieczeń społecznych. Dlatego też stosownie do art. 6 ust. 1 pkt 9 a w zw. z art. 9 ust. 6 a ustawy o systemie ubezpieczeń społecznych nie podlegał obowiązkowi ubezpieczenia emerytalnego i rentowym z tytułu pobierania stypendium. Organy orzekając o utracie przez skarżącego statusu osoby bezrobotnej nie uwzględniły zastrzeżenia z art. 6 ust. 1 w zw. z art. 9 ust. 6 a ustawy o systemie ubezpieczeń społecznych, przez co bezzasadnie uznały, że skarżący nie spełniał przesłanki o jakiej mowa w art. 2 ust. 1 pkt 2 lit. l ustawy o promocji zatrudnienia i instytucjach rynku pracy w jej brzmieniu obowiązującym w dacie wydania zaskarżonej decyzji , jak również określonej do dnia 31 stycznia 2011 r. w art. 2 ust. 1 lit. f tej ustawy. Zgodnie z art. 2 ust. 1 pkt 2 lit. l bezrobotnym jest osoba, która nie podlega, na podstawie odrębnych przepisów, obowiązkowi ubezpieczenia społecznego, z wyjątkiem ubezpieczenia społecznego rolników. Jeśli skarżący nie podlegał w w/w okresie obowiązkowi ubezpieczenia z tego tytułu, że otrzymywał stypendium, gdyż miało do niego zastosowanie zastrzeżenie wynikające z art. 9 ust. 6 a ustawy o systemie ubezpieczeń społecznych, brak było podstaw do uznania, że na skutek pobierania tego stypendium utracił status bezrobotnego. Na poparcie stanowiska, iż osoba pobierająca stypendium o jakim mowa w art. 6 ust. 1 pkt 9 a ustawy o systemie ubezpieczeń społecznych nie musi tracić statusu osoby bezrobotnej należy wskazać, że identyczna regulacja prawna dotyczy osób pobierających stypendium w okresie odbywania szkolenia, na które zostały skierowane przez powiatowy urząd pracy, a więc osób wymienionych w art. 6 ust. 1 pkt 9 ustawy o systemie ubezpieczeń społecznych. Osoby te również podlegają obowiązkowo ubezpieczeniom emerytalnemu i rentowym z zastrzeżeniem art. 9 tej samej ustawy, który w ust. 6 a zawiera cytowaną wyżej regulację. Z powyższego wynika, że przepisy ustawy o systemie ubezpieczeń społecznych w sposób identyczny, jeśli chodzi o podleganie obowiązkowo ubezpieczeniom społecznym, traktują osoby pobierające stypendium w związku ze skierowaniem ich na szkolenie przez powiatowy urząd pracy jak i osoby pobierające stypendium w związku z odbywaniem szkolenia, na które zostały skierowane przez inne podmioty. To zaś, że bezrobotny skierowany na szkolenie przez starostę (powiatowy urząd pracy) nie traci statusu osoby bezrobotnej, nawet gdy pobiera stypendium, nie jest przez organ kwestionowane i wynika chociażby z regulacji zawartych w przepisach art. 41, art. 33 ust.4 pkt 7 a contrario ustawy o promocji zatrudnienia i instytucjach rynku pracy. Powyższy pogląd dotyczący sytuacji bezrobotnego pobierającego stypendium w okresie odbywania szkolenia lub stażu, na które został skierowany przez inny podmiot niż urząd pracy przedstawił Wojewódzki Sad Administracyjny w Kielcach w wyroku z dnia 31 marca 2011 r., sygn. akt II SA/Ke 171/11 ( v. Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych). Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi, w niniejszym składzie, w pełni popiera powyższe stanowisko. Wojewódzki sąd Administracyjny w Łodzi uwzględniając wyżej wymienione okoliczności na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit a) w zw. z art. 135 p.p.s.a. uchylił zaskarżoną decyzję oraz decyzję ją poprzedzającą. Zgodnie z art. 152 p.p.s.a. Sąd orzekł, że zaskarżona decyzja nie podlega wykonaniu do czasy uprawomocnienia się wyroku. O kosztach nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej z urzędu orzeczono na podstawie art. 250 p.p.s.a. A. B.