III SA/Łd 657/10

WyrokWSA w Łodzi2011-03-02

Skład orzekający: Irena Krzemieniewska, Małgorzata Łuczyńska, Janusz Furmanek

Analiza orzeczenia

Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.

Zagadnienie prawne
Czy organy administracji publicznej prawidłowo ustaliły związek przyczynowo-skutkowy między narażeniem zawodowym na azbest a stwierdzoną u pracownika chorobą zawodową (międzybłoniakiem opłucnej), uwzględniając potencjalne narażenie w różnych miejscach pracy oraz w środowisku zamieszkania?
Ratio decidendi
Organy administracji obu instancji uchybiły wymogom proceduralnym, w szczególności niewystarczająco zebrały i oceniły materiał dowodowy niezbędny do właściwego ustalenia stanu faktycznego sprawy w zakresie istnienia narażenia zawodowego na azbest. Brak jest podstaw do stwierdzenia choroby zawodowej, gdy materiał dowodowy nie daje podstaw do wykazania związku przyczynowego "bezspornie lub z wysokim prawdopodobieństwem", a organy nie zbadały wszystkich potencjalnych źródeł narażenia, w tym środowiskowych.
Stan faktyczny
Sprawa dotyczyła stwierdzenia u pracownika choroby zawodowej w postaci nowotworu złośliwego (międzybłoniaka opłucnej) spowodowanego narażeniem na azbest. Organ I instancji stwierdził chorobę zawodową, wskazując na narażenie w dwóch zakładach pracy. Organ II instancji utrzymał decyzję w mocy. Spółka "B" S.A. wniosła skargę do WSA, kwestionując ustalenia organów co do związku przyczynowego i potencjalnego narażenia, a także wskazując na potrzebę uwzględnienia czynników środowiskowych. Pracownik zmarł w trakcie postępowania.
Rozstrzygnięcie
Wojewódzki Sąd Administracyjny uchylił zaskarżoną decyzję Państwowego Wojewódzkiego Inspektora Sanitarnego w Ł. oraz poprzedzającą ją decyzję Państwowego Powiatowego Inspektora Sanitarnego w Z. i orzekł, że zaskarżona decyzja nie podlega wykonaniu do dnia uprawomocnienia się wyroku.

Pełny tekst orzeczenia

Dnia 2 marca 2011 roku Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi Wydział III w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia NSA Irena Krzemieniewska Sędziowie Sędzia WSA Małgorzata Łuczyńska (spr.) Sędzia NSA Janusz Furmanek Protokolant Asystent sędziego Dominika Trella po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 2 marca 2011 roku sprawy ze skargi A Spółki Akcyjnej z siedzibą w Z. na decyzję Państwowego Wojewódzkiego Inspektora Sanitarnego w Ł. z dnia [...] nr [...] w przedmiocie stwierdzenia choroby zawodowej 1. uchyla zaskarżoną decyzję i poprzedzającą ją decyzję Państwowego Powiatowego Inspektora Sanitarnego w Z. z dnia [...] nr [...]; 2. orzeka, że zaskarżona decyzja nie podlega wykonaniu do dnia uprawomocnienia się wyroku; 3. zasądza od Państwowego Wojewódzkiego Inspektora Sanitarnego w Ł. na rzecz A Spółki Akcyjnej z siedzibą w Z. kwotę 257,- (dwieście pięćdziesiąt siedem) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania. Decyzją z dnia [...], nr [...] Państwowy Powiatowy Inspektor Sanitarny w Z. działając na podstawie art. 104 § 1 i 2 k.p.a. i art. 5 pkt 4a ustawy z dnia 14 marca 1985 roku o Państwowej Inspekcji Sanitarnej (tekst jedn. Dz. U. z 2004 roku, Nr 273, poz. 2703 ze zm.) oraz § 2 i § 8 ust. 1 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 30 czerwca 2009 roku w sprawie chorób zawodowych (Dz.U. Nr 105, poz. 869) stwierdził u J. K. chorobę zawodową w postaci nowotworu złośliwego powstałego w następstwie działania czynników występujących w środowisku pracy, uznanych za rakotwórcze dla ludzi, wymienioną w poz. 17 pkt 2 wykazu chorób stanowiącego załącznik do rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 30 czerwca 2009 roku. W uzasadnieniu decyzji organ administracji wskazał, iż analiza przebiegu zatrudnienia i narażenia zawodowego wykazała, że w okresie od dnia [...] do dnia [...] J. K. był zatrudniony w "A", na stanowisku stażysty na starszego rzemieślnika, starszego rzemieślnika, młodszego maszynisty i pomocnika maszynisty elektrycznych pojazdów. Od dnia [...] do dnia [...] był zatrudniony w "B" S.A. w Z., najpierw jako wydawca (przez 2,5 miesiąca), a następnie, jako operator przepompowni asfaltu na wydziale papy. W dniu [...] J. K. przeszedł na rentę chorobową. W toku postępowania ustalono, iż będąc zatrudnionym w okresie od dnia [...] do dnia [...] (4 miesiące) w "A" Z. na stanowisku rzemieślnik - ślusarz elektrycznych pojazdów trakcyjnych w Oddziale "C" prawdopodobne jest, że J. K. brał udział w naprawach, konserwacji, obsłudze bieżącej, przeglądach eksploatacyjnych itp. pojazdów trakcyjnych. Narażenie na azbest występowało wówczas podczas wymiany komór gaszeniowych styczników wysokiego napięcia w pojazdach trakcyjnych, termoizolacji i izolacji elektrycznych urządzeń grzewczych w elektrowozach. Azbest stosowano również w tkaninach wygłuszających hałas w elektrowozach. Jak podkreślił organ wprawdzie zasadniczym miejscem zatrudnienia J. K. w "B" S.A. była strefa obsługi urządzeń przesyłowych produktu w obiekcie przepompowni asfaltu, to jednak brał on również udział podczas okresowych zimowych przerw produkcyjnych w czynnościach remontowo - naprawczych pomieszczeń, instalacji technologicznych lub likwidacjach skutków awarii rurociągu przesyłowego oleju grzewczego, podczas których mógł być doraźnie narażony na włókna azbestu. Wchodziły one w skład wyrobów budowlanych; płyt azbestowo - cementowych falistych, płaskich i innych, a także izolacyjnych - sznura azbestowego, które to wyroby zawierały w swoim składzie azbest w ilości 10 - 16% i były używane w budownictwie w latach 70 - tych ubiegłego wieku. Rozpoznane zatem u J. K. schorzenie niewątpliwie ma związek przyczynowo - skutkowy z występującym w środowisku pracy narażeniem na azbest, wywołującym międzybłoniaka opłucnej, a okoliczność ta została potwierdzona orzeczeniem WOMP w Ł. z dnia [...], Nr [...] i załączoną do akt sprawy dokumentacją medyczną. Organ podkreślił, iż w dniu [...] J. K. zmarł, jednak śmierć pracownika u którego stwierdzono chorobę zawodową nie stanowi przeszkody do prowadzenia dalszego postępowania z udziałem jego następców prawnych. Od powyższej decyzji "B" Spółka Akcyjna z siedzibą w Z. wniosła odwołanie, w którym wnosząc o zmianę, względnie o uchylenie i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania celem uzupełnienia materiału dowodowego wskazała, iż organ I instancji rozpatrując ponownie sprawę bezkrytycznie przyjął za udowodnione twierdzenia pracownika, że w okresie zatrudnienia brał udział w pracach instalatorskich, przy których dochodziło do naruszenia ciągłości ścian wykonywanych z materiału azbestowo-cementowego, podczas gdy z analizy przebiegu zatrudnienia wynika, że był zatrudniony na stanowisku operatora przepompowni asfaltu i nie zostało potwierdzone by był zatrudniony do wykonywania prac instalatorskich narażających go na kontakt z pyłem azbestu. Powyższe wskazuje natomiast, wbrew twierdzeniu organu, że istnieje jedynie niewielkie prawdopodobieństwo aby przyczyną choroby było zatrudnienie w Spółce "B". Mając bowiem na uwadze okres latencji międzybłoniaka opłucnej, który z reguły przekracza dwadzieścia lat, a jego krótsza inkubacja ma charakter nadzwyczajny i wyjątkowy, formułowanie wniosku o istniejącym związku pomiędzy stwierdzonym schorzeniem a zatrudnieniem jest zdaniem Spółki nieprawidłowe i wątpliwe. Orzekający w niniejszej sprawie organ nie wziął pod uwagę wszystkich miejsc pracy J. K., w których pracował i przebywał. Nie uwzględniono również faktu, że istnieje granica stężenia włókiem azbestu we wdychanym powietrzu, którą można uznać za bezpieczną. Należało zatem zbadać wszelkie możliwe źródła choroby, co w konsekwencji może spowodować, że nie ma możliwości jednoznacznego i kategorycznego stwierdzenia źródła kontaktu z azbestem, które wywołało chorobę. Orzekając w niniejszej sprawie organ administracji powinien uwzględnić również miejsce zamieszkania J. K., (środowisko wiejskie), w którym odsetek pokryć dachowych z eternitu był i jest znaczny, co przy etiologii międzybłoniaka zarówno zawodowej, jak i środowiskowej winno zostać poddane ocenie organu. Decyzją z dnia [...], Nr [...] Państwowy Wojewódzki Inspektor Sanitarny w [...] utrzymał zaskarżoną decyzję organu I instancji w mocy. W uzasadnieniu decyzji organ odwoławczy podniósł, iż analiza przebiegu zatrudnienia i narażenia zawodowego wykazała, że schorzenie J. K. miało związek przyczynowo - skutkowy z narażeniem na azbest, bowiem najbardziej swoiście związane z działaniami azbestu są międzybłoniaki opłucnej i otrzewnej. W sytuacji natomiast, gdy z wydanego w postępowaniu epidemiologicznym orzeczenia lekarskiego wynika jednoznacznie, iż stwierdzony nowotwór złośliwy (międzybłoniak opłucnej) jest następstwem narażenia zawodowego na pył azbestu, należało przyjąć, że organ I instancji w sposób wyczerpujący zebrał i rozpatrzył materiał dowodowy, pomimo, że nie wyjaśnił i nie zbadał wielkości i miejsca narażenia zawodowego na pył azbestu Podkreślił, że okres latencji tego nowotworu (czyli czas od chwili narażenia do chwili wystąpienia objawów chorobowych) jest długi - od kilkunastu do kilkudziesięciu lat, co oznacza, że dokładne ustalenie początkowego momentu w odniesieniu do całego procesu chorobowego jest praktycznie niemożliwe, a okres ten (latencji) może odpowiadać zarówno pracy w "A", jak i pracy w "B" S.A. Konieczne jest również zaznaczenie, że nie istnieje granica stężenia włókien azbestu we wdychanym powietrzu, która by gwarantowała całkowite bezpieczeństwo, a także bezpieczna granica wyznaczająca czas pracy w narażeniu na azbest. Odnosząc się do kwestii dotyczącej miejsca zamieszkania J. K. (środowisko wiejskie), organ zgodził się ze stanowiskiem że eternit (czyli płyty faliste azbestowo - cementowe o zawartości 10 - 13% azbestu) był używany do pokrywania dachów. Jednakże samo pokrycie dachu (eternitowe) nie stanowi zagrożenia, a narażenie na azbest występuje jedynie wówczas, gdy wykonywane są prace demontażowe. Z dokumentacji sprawy zaś nie wynika, aby J. K. był kiedykolwiek zatrudniony w przy wykonywaniu tego typu prac. W skardze skierowanej do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Łodzi Spółka podnosząc zarzut naruszenia art. 7 w związku z art. 77 i art. 80 k.p.a. poprzez niepodjęcie przez organ niezbędnych kroków do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego i załatwienia sprawy poprzez nieprzeprowadzenie analizy potencjalnego istnienia pozazawodowych czynników mogących mieć wpływ na wystąpienie schorzenia oraz naruszenie art. 2351 Kodeksu pracy, wnosiła o uchylenie zaskarżonej decyzji. W uzasadnieniu skargi odnosząc się do pierwszego z postawionych zarzutów strona podniosła, że organy powinny oprzeć rozstrzygnięcie na wnikliwej analizie narażenia na szkodliwe oddziaływanie czynników występujących w środowisku pracy we wszystkich miejscach zatrudnienia J. K. oraz uwzględnić aspekt środowiskowy tj. (miejsce zamieszkania), w którym pracownik zamieszkiwał. Stwierdzając istnienie choroby zawodowej orzekające w sprawie organy nie wzięły pod uwagę, że istnieje jedynie niewielkie prawdopodobieństwo, że przyczyną stwierdzonej u J. K. choroby było zatrudnienie w "B" S.A. Pracodawca wskazywał jedynie na możliwość i to incydentalną kontaktu z azbestem, a dodatkowo okres latencji nowotworu w postaci międzybłoniaka opłucnej przekraczający z reguły okres 20 lat, osiągając od 30 do 40 lat, a jego krótsza inkubacja ma charakter nadzwyczajny i wyjątkowy, powoduje, że istnienie związku przyczynowego pomiędzy zatrudnieniem w Spółce "B", a rozpoznanym schorzeniem, jest w ocenie strony skarżącej nieprawidłowe. Zdaniem Spółki orzekające w sprawie organy nie rozpoznały zatem istoty sprawy, nie wyjaśniły faktycznych źródeł choroby, w taki sposób by można było jednoznacznie z wysokim prawdopodobieństwem stwierdzić zawodową etiologię choroby i wykazać, że nie istniały żadne pozazawodowe uwarunkowania. W odpowiedzi na skargę Państwowy Wojewódzki Inspektor Sanitarny w [...] podtrzymując stanowisko przedstawione w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji wniósł o oddalenie skargi. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Skarga jest zasadna. Zgodnie z treścią art. 1 § 1 i 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 roku - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz.U. Nr 153, poz. 1269) w związku z art. 3 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 roku - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.) sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej, przy czym kontrola ta sprawowana jest pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. W świetle powołanego przepisu Wojewódzki Sąd Administracyjny w zakresie swojej właściwości ocenia zaskarżoną decyzję administracyjną, postanowienie lub inny akt z zakresu administracji publicznej wyłącznie z punktu widzenia ich zgodności z prawem materialnym i przepisami postępowania administracyjnego, według stanu faktycznego i prawnego obowiązującego w dacie wydania tego aktu. Uwzględnienie skargi następuje tylko w przypadku stwierdzenia przez Sąd naruszenia przepisów prawa materialnego lub istotnych wad w przeprowadzonym postępowaniu (art. 145 § 1 pkt 1 ustawy - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi ). Podstawą prawną rozstrzygnięcia w przedmiotowej sprawie stanowiły przepisy Kodeksu pracy oraz przepisy rozporządzenia Rady Ministrów z 30 czerwca 2009r w sprawie chorób zawodowych (Dz.U. nr 105 poz. 869). Zgodnie z treścią art. 2351 Kodeksu pracy, za chorobę zawodową uważa się chorobę, wymienioną w wykazie chorób zawodowych, jeżeli w wyniku oceny warunków pracy można stwierdzić bezspornie lub z wysokim prawdopodobieństwem, że została ona spowodowana działaniem czynników szkodliwych dla zdrowia występujących w środowisku pracy albo w związku ze sposobem wykonywania pracy, zwanych "narażeniem zawodowym". W myśl natomiast art. 2352 Kodeksu pracy rozpoznanie choroby zawodowej u pracownika lub byłego pracownika może nastąpić w okresie jego zatrudnienia w narażeniu zawodowym alko po zakończeniu pracy w takim narażeniu, pod warunkiem wystąpienia udokumentowanych objawów chorobowych w okresie ustalonym w wykazie chorób zawodowych. Innymi słowy choroba zawodowa jest pojęciem prawnym oznaczającym zachorowanie, które pozostaje w związku przyczynowym z pracą. Przyczyną ją wywołującą jest tylko i wyłącznie sama praca, jej rodzaj, charakter i warunki jej wykonywania. Z tego powodu choroby zawodowe są przewidywalne, a owe przewidywalne uszkodzenia zdrowia zostały ujęte w tzw. wykazie chorób zawodowych. Zgodnie z treścią pozycji 17 pkt 2 załącznika do rozporządzenia z 30 czerwca 2009r., chorobą zawodową jest międzybłoniak opłucnej. Należy zaznaczyć, iż przepisy art.2351 i 2352 Kodeksu pracy weszły w życie w dniu 3 lipca 2009r. Tego samego dnia weszło w życie również rozporządzenie z 30 czerwca 2009r. W świetle § 11 ust.1 rozporządzenia z 30 czerwca 2009r. z zastrzeżeniem ust. 2, do postępowań w sprawie zgłaszania podejrzenia, rozpoznania i stwierdzenia chorób zawodowych, wszczętych i niezakończonych przed dniem wejścia w życie niniejszego rozporządzenia stosuje się przepisy tego rozporządzenia, z tym że czynności dokonane w toku wszczętych postępowań pozostają skuteczne. W niniejszej sprawie postępowanie zostało wszczęte przed dniem 3 lipca 2009r. Wobec powyższego wszystkie czynności dokonane przed 3 lipca 2009r. w niniejszym postępowaniu są więc skuteczne. Przechodząc do analizy merytorycznej należy wskazać, że w sprawie, przedmiotem której jest stwierdzenie choroby zawodowej, cytowane wyżej przepisy przewidują następujące przesłanki, których spełnienie uzasadnia stwierdzenie u pracownika (ewentualnie u byłego pracownika) choroby zawodowej; 1) przede wszystkim choroba musi mieścić się w wykazie chorób zawodowych, stanowiącym załącznik do wskazanego rozporządzenia, 2) w środowisku pracy muszą występować czynniki szkodliwe dla zdrowia, 3) istnieje związek przyczynowy między szkodliwymi warunkami pracy a stwierdzoną chorobą figurującą w wykazie, przy czym prawodawca wymaga stwierdzenia tego związku "bezspornie lub z wysokim prawdopodobieństwem" (art. 2351 Kodeksu pracy). Ustalenia stanu faktycznego w powyższym, istotnym dla sprawy zakresie poczynione muszą być zgodnie z przepisami prawa procesowego. Po myśli art. 7 k.p.a., wyrażającego m.in. zasadę prawdy obiektywnej, organ orzekający winien podjąć wszelkie kroki niezbędne do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego oraz do załatwienia sprawy. W tym celu, stosownie do wymogów określonych przepisem art. 77 § 1 k.p.a., organ obowiązany jest w sposób wyczerpujący zebrać i rozpatrzyć cały materiał dowody. Ocena tak zebranego materiału powinna być dokonana w granicach prawem przewidzianej swobody. Przepis art. 80 k.p.a., wyrażający zasadę swobodnej oceny dowodów, obliguje przy tym organ administracyjny do przedstawienia poddającej się kontroli oceny dowodów ze wskazaniem, jakie fakty uznał za udowodnione, dowodów na jakich się oparł w tym zakresie, przyczyn dla których dowodom tym dał wiarę. W ocenie Sądu w niniejszej sprawie organy administracyjne obu instancji uchybiły przedstawionym wyżej wymogom proceduralnym. W szczególności w sposób niewystarczający zebrano i oceniono materiał dowodowy niezbędny do właściwego ustalenia stanu faktycznego sprawy w zakresie istnienia narażenia zawodowego J. K. na azbest. W aktach administracyjnych sprawy znajduje się dokumentacja z której wynika , że pierwszy pracodawca J. K. "A" – nie potwierdził narażenia zawodowego na azbest. Brak jest w dokumentacji karty narażenia zawodowego z opisem i charakterystyką stanowisk pracy J. K., na których był zatrudniony w "A". Z pisma z dnia z dnia [...] wynika zaś, że w okresie pracy J. K. był narażony na hałas i wibracje nie przekraczające dopuszczalnych norm. W piśmie uzupełniającym z dnia [...] dyrektor zakładu stwierdził, że "wyklucza się nawet sporadyczny kontakt p. K. z azbestem, zarówno na stanowiskach na jakich był zatrudniony jak i na terenie zakładu pracy – "A" Z.". W tym miejscu godzi się podnieść, że jednostka orzecznicza - WOMP, do którego jak wynika z decyzji organu I instancji , organ ten zwrócił się o uzupełnienie orzeczenia lekarskiego w związku z uzupełnieniem danych o narażeniu zawodowym J. K. w "A", nie znalazł podstaw do zmiany treści swojego orzeczenia ponieważ "w trakcie zatrudnienia p. J. K. w "A" Z., w zakładzie tym nie występował nawet sporadycznie kontakt z azbestem zarówno na stanowiskach pracy na jakich był zatrudniony p. J. K. jak i na terenie zakładu pracy" Wprawdzie organy nie załączyły do akt sprawy tego stanowiska WOMP z dnia [...], ale powołują się na nie i je cytują (str. 3 , ostatni akapit decyzji organu I instancji). W tej sytuacji organy sanitarne, które w swoich decyzjach stwierdzają występowanie narażenia zawodowego na azbest w trakcie zatrudnienia w "A", wskazując, że miało to miejsce podczas wymiany komór gaszeniowych styczników wysokiego napięcia w pojazdach trakcyjnych, termoizolacji i izolacji elektrycznych urządzeń grzewczych w elektrowozach gdzie stosowane były maty azbestowe w grzejnikach i tablicach rozdzielni elektrycznych oraz podczas kontaktu z azbestem stosowanym w tkaninach wygłuszających hałas w elektrowozach - powinny przynajmniej wskazać skąd czerpią taką wiedzę, przedstawić to pracodawcy i uzyskać jego stanowisko, aby Sąd mógł zweryfikować tak przedstawioną ocenę narażenia zawodowego. Również narażenie zawodowe na azbest w "B" S.A. nie zostało zbadane w sposób umożliwiający jego stwierdzenie w rozumieniu art. 2351 Kodeksu pracy. Organy obu instancji poprzestały na wyjaśnieniu pracodawcy, który stwierdził, w piśmie z dnia [...], że J. K. podczas uczestniczenia w pracach remontowo – naprawczych prowadzonych na instalacjach technologicznych mógł być doraźnie narażony na kontakt z azbestem , pomijając już całkowicie dodatkowe wyjaśnienia z dnia [...], nadesłane w odpowiedzi na pismo PPIS, że z posiadanej przez "B" wiedzy nie wynika "jakoby pan J. K. był kiedykolwiek zatrudniony przy usuwaniu wyrobów zawierających azbest, ani też aby był zatrudniony przy pracach izolerskich z wykorzystaniem takich wyrobów termoizolacyjnych. Jeżeli nawet wykonywał on takie prace(...), to mogły one jedynie mieć charakter incydentalny". Tak zgromadzony w sprawie materiał dowodowy dotyczący narażenia zawodowego J. K. na azbest był podstawą do stwierdzenia przez organy sanitarne choroby zawodowej pod postacią nowotworu międzybłoniaka opłucnej. Wcześniej w orzeczeniu lekarskim nr [...] z dnia [...] WOMP w [...] w oparciu o taki sam materiał dowodowy rozpoznał chorobę zawodową międzybłoniaka opłucnej. Do stwierdzenia choroby zawodowej konieczne jest wykazanie związku przyczynowego między szkodliwymi warunkami pracy a stwierdzoną chorobą figurującą w wykazie, przy czym prawodawca wymaga stwierdzenia tego związku "bezspornie lub z wysokim prawdopodobieństwem" (art. 2351 Kodeksu pracy). W ocenie Sądu zgromadzony materiał dowodowy nie dawał podstaw do stwierdzenia choroby zawodowej. Zarówno pracodawca, "B" S.A., jak również jednostka orzecznicza WOMP wskazują jedynie na możliwość narażenia na azbest i jeżeli taki w ogóle miał miejsce był to kontakt incydentalny. W takiej sytuacji rolą organów sanitarnych było przeprowadzenie postępowania wyjaśniającego z wykorzystaniem wszystkich możliwych środków dowodowych, o których mowa w art. 75 Kpa celem udokumentowania faktu narażenia zawodowego J. K. na azbest. W miejscu pracy organy mogły więc przesłuchać świadków – kolegów J. K. na okoliczność jego udziału w ewentualnych pracach remontowych, w których narażony był on na pył azbestu. Istniała możliwość przeprowadzenia rozprawy administracyjnej z udziałem świadków i pracodawcy celem wyjaśnienia istotnych w sprawie okoliczności faktycznych. Organy nie oceniły również ewentualnego zagrożenia w miejscu zamieszkania J. K., mimo, że same stwierdziły, że fakt zamieszkiwania na wsi może wiązać się z obecnością azbestu znajdującego się w pokryciach dachowych. Poprzestały jednak na ustaleniu, że brak jest dokumentacji potwierdzającej pracę J. K. przy pracach demontażowych dachów. Tymczasem skoro zgodnie z wyjaśnieniami organów, szkodliwy dla zdrowia jest pył azbestowy wydobywający się z uszkodzonych elementów zawierających azbest, należało wykluczyć, że w środowisku zamieszkania skarżącego takie przypadki miały miejsce, niekoniecznie w związku z jego uczestnictwem w pracach demontażowych. Znamienne jest przy tym, że brak dokumentacji potwierdzającej zatrudnienie J. K. przy pracach demontażowych uzasadniał zdaniem organów sanitarnych odrzucenie występowania narażenia na azbest w miejscu zamieszkania J. K., gdy tymczasem taki sam brak dokumentacji potwierdzającej jego udział w pracach remontowych w miejscu pracy nie przeszkodził organom sanitarnym w stwierdzeniu wysokiego stopnia prawdopodobieństwa spowodowania choroby przez azbest występujący w środowisku pracy J. K. Tym samym, w ocenie Sądu, również orzeczenie WOMP zostało wydane z naruszeniem § 6 rozporządzenia co polegało na wykorzystaniu niepełnej informacji do oceny narażenia zawodowego skarżącego. Przy sporządzaniu orzeczenia jednostka medyczna wykorzystała bowiem materiał dowodowy zebrany przez organ sanitarny. Jak wykazano wyżej zgromadzony materiał jest niepełny i nieprzekonywująco udokumentowany. Wobec powyższego Sąd nie zgadza się z wyrażonym przez organ odwoławczy w swojej decyzji stanowiskiem, że "gdy z wydanego w postępowaniu orzeczenia lekarskiego wynika jednoznacznie, iż stwierdzony nowotwór złośliwy (międzybloniak opłucnej) jest następstwem narażenia zawodowego na pył azbestu, można przyjąć, że sprawa została przez organ I instancji rozpatrzona wyczerpująco – pomimo niewyjaśnienia precyzyjnie danych, co do wielkości i miejsca narażenia zawodowego na pył azbestu". Nie można twierdzić, że sprawa została rozpatrzona wyczerpująco przyznając jednocześnie, że nie wyjaśniono precyzyjnie danych, co do wielkości i miejsca narażenia zawodowego na pył azbestu, tym bardziej, że jest to sprzeczne z zapisem ustawowym o konieczności wykazania związku choroby z miejscem narażenia zawodowego (miejscem pracy) w sposób bezsporny lub z wysokim prawdopodobieństwem. Godzi się podkreślić, że wprawdzie inspektor sanitarny jest bezwzględnie związany orzeczeniem lekarskim w zakresie rozpoznania choroby zawodowej, polegającej na diagnozie, że dane schorzenie znajduje się (bądź nie) w wykazie chorób zawodowych, to jednak ocena narażenia zawodowego przeprowadzona przez lekarza orzecznika nie wiąże organu i może być dokonana samodzielnie przez organ wydający decyzję do czego upoważnia go § 6 ust. 3 pkt 3 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 30 czerwca 2009 r. w sprawie chorób zawodowych. Niejednokrotnie sądy administracyjne podkreślały, że opinie lekarskie maja charakter opinii biegłego. Stąd powinny być wyczerpujące, spójne i jednoznaczne. Tylko takie opinie mogą stanowić podstawę decyzji organów sanitarnych. Załączone do akt sprawy orzeczenie poza zrelacjonowaniem przebiegu zatrudnienia J. K. zawiera jedno (ostatnie zdanie), w którym jednostka medyczna powołuje się na możliwość narażenia J. K. na azbest jako wystarczającą okoliczność stwierdzenia choroby zawodowej. Nie wskazuje się w tym orzeczeniu czy ewentualny sporadyczny kontakt jest wystarczający i czy tylko azbest powoduje nowotwór międzybłoniaka opłucnej czy też mogą być inne przyczyny powstania tego nowotworu. Stwierdzenie w tym orzeczeniu, że "jak wynika z informacji przekazanych pracownikom na terenie zakładu stosowane były wyroby azbestowe i azbestowo – cementowe" – nie może stanowić prawidłowego uzasadnienia orzeczenia. Stosowanie czy też występowanie wyrobów azbestowych , jak udowadniają organu nie jest bowiem szkodliwe dopóty, dopóki są one nieuszkodzony i prawidłowo zabezpieczone. Jak podniesiono wyżej organy nie wyjaśniły również skąd czerpały wiedzę na temat zagrożenia azbestem w poprzednim miejscu pracy J. K. tj. "A" - wbrew jednoznacznym twierdzeniom pracodawcy o całkowitym braku takiego narażenia. W tej sytuacji Sąd doszedł do przekonania, że wobec naruszenia art. 7, 77 i 80 Kpa., które mogło mieć istotny wpływ na rozstrzygnięcie w sprawie, konieczne było wyeliminowanie z obrotu prawnego zaskarżonej decyzji i poprzedzającej ją decyzji organu I instancji. W ponownie przeprowadzonym postępowaniu organy uwzględnią wyrażoną powyżej ocenę prawną , uzupełnią postępowanie wyjaśniające w zakresie istotnym dla rozstrzygnięcia sprawy, a dokonane ustalenia przedstawią w uzasadnieniu decyzji spełniającym wymogi art. 107 § 3 Kpa. Mając powyższe na uwadze Sąd orzekł jak w sentencji, na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. c w związku z art. 135 p.p.s.a. O kosztach orzeczono stosownie do art. 200 w związku z art. 205 p.p.s.a. Rozstrzygnięcie w zakresie wstrzymania wykonania decyzji Sąd podjął w oparciu o art. 152 p.p.s.a. b.a.

Źródło: Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych (orzeczenia.nsa.gov.pl), pozyskano 17.07.2026. · Źródło