III SA/Łd 664/13

Dnia 10 stycznia 2014 roku Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi – Wydział III w składzie następującym: Przewodniczący: Sędzia WSA Krzysztof Szczygielski po rozpoznaniu w dniu 10 stycznia 2014 roku na posiedzeniu niejawnym wniosku B. J.-P. o przyznanie prawa pomocy poprzez zwolnienie od kosztów sądowych i ustanowienie adwokata w sprawie ze skargi B. J.-P. na decyzję Wojewody [...] z dnia [...] Nr [...] w przedmiocie zasiłku dla bezrobotnych postanawia: 1. odmówić przyznania skarżącej prawa pomocy w zakresie zastępstwa prawnego poprzez ustanowienie adwokata; 2. umorzyć postępowanie sądowe z wniosku skarżącej o zwolnienie od kosztów sądowych. k.p. 7 4 Wyrokiem z dnia 19 września 2013 r. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi oddalił skargę B. J.-P. na decyzję Wojewody [...] z dnia [...] r. w przedmiocie zasiłku dla bezrobotnych. W dniu 8 listopada 2013 r. skarżąca wniosła o przyznanie prawa pomocy poprzez zwolnienie od kosztów sądowych i ustanowienie adwokata. W oświadczeniu o stanie rodzinnym, dochodach i majątku, zawartym na urzędowym formularzu, skarżąca wskazała, że prowadzi jednoosobowe gospodarstwo domowe. Jest osobą bezrobotną, bez prawa do zasiłku z tego tytułu. Jej majątek stanowią nieruchomości w postaci domu o pow. 66 m2 (odziedziczonego po zmarłych rodzicach), mieszkania własnościowego o pow. 59,50 m2 i działki o pow. 1.080 m2 (odziedziczonej po zmarłych rodzicach), a ponadto samochód osobowy marki Fiat 126p (1987 r.), odziedziczony po zmarłej matce. Skarżąca podała, że nie posiada środków pieniężnych. Wyjaśniła, że ponosi koszty utrzymania mieszkania w kwocie 440 zł (czynsz) oraz pozostałe opłaty eksploatacyjne, podatki i inne wydatki związane z posiadaną działką, samochodem i utrzymaniem psa, których jednak nie sprecyzowała. Natomiast w uzasadnieniu wniosku skarżąca przedstawiła swą sytuację rodzinną związaną z opieką nad niepełnosprawną matką (chorą na Alzheimera), co wiązało się z koniecznością rezygnacji z pracy zarobkowej aż do dnia jej śmierci. Skarżąca dodała przy tym, że obecnie leczy się z powodu wyczerpania psychicznego i fizycznego. Do wniosku załączyła dokumenty potwierdzające powyższe okoliczności, w tym dokumentację medyczną. Z uwagi na fakt, że zawarte w powyższym wniosku oświadczenia okazały się niewystarczające do oceny rzeczywistego stanu majątkowego i możliwości płatniczych skarżącej, zarządzeniem z dnia 15 listopada 2013 r. wezwano wnioskodawcę do uzupełnienia wniosku o przyznanie prawa pomocy poprzez nadesłanie wyciągów z ewentualnie posiadanych przez nią rachunków i lokat bankowych, z okresu ostatnich 3 miesięcy i podania kwoty i źródła finansowania wskazanych we wniosku miesięcznych wydatków związanych z utrzymaniem, podstawowymi płatnościami, zakupem leków itp., w terminie 7 dni, pod rygorem odmowy przyznania prawa pomocy. W odpowiedzi na powyższe wezwanie skarżąca w drodze pisma z dnia 2 grudnia 2013 roku nadesłała wymagane dokumenty i informacje dotyczące jej sytuacji majątkowej i rodzinnej. Postanowieniem z dnia 6 grudnia 2013 r. referendarz sądowy odmówił skarżącej przyznania prawa pomocy poprzez ustanowienie adwokata oraz umorzył postępowanie w zakresie wniosku o zwolnienie od kosztów sądowych. W sprzeciwie z dnia 3 stycznia 2014 r. skarżąca zaskarżyła ww. postanowienie w całości, zarzucając, że przy jego wydawaniu nie zostały uwzględnione wszystkie okoliczności. Skarżąca wskazała, że środki zgromadzone na rachunku bankowym stanowią majątek odrębny jej męża. Podkreśliła, że pochodzą ze spadku i tylko mąż decyduje o ich przeznaczeniu. Skarżąca zaznaczyła, że mąż zdecydował, że środki znajdujące się na lokatach bankowych przeznaczone zostaną na jego leczenie i zabezpieczenie interesów i przyszłych potrzeb ich syna. Mąż skarżącej jest magistrem wychowania fizycznego oraz trenerem sportu i wykonywanie pracy wymaga od niego odpowiedniej sprawności fizycznej, którą ma zapewnić kosztowne leczenie. W zakresie posiadanych nieruchomości skarżąca wskazała, że mieszkanie o powierzchni 59 m kw. wymaga remontu, gdyż mieszkała w nim razem z chorą mamą. Jest to jedyna nieruchomość, z której korzysta rodzina skarżącej, bowiem w Niemczech mąż wynajmuje dom. Skarżąca wskazała także, że dom położony w miejscowości T. nie ma ogrzewania, szczelnych okien i wymaga generalnego remontu. W ocenie skarżącej jej stan zdrowia, jak i stan zdrowia jej męża nie pozwalają na poniesienie kosztów pomocy prawnej w niniejszym postępowaniu. Odnośnie samochodu osobowego wskazała, że jest to Fiat 126p z 1987 r., który użytkowany jest w wyjątkowych okolicznościach, w okresie letnim, bowiem wymaga stałych napraw i ponoszenia opłat eksploatacyjnych, których skarżąca nie jest w stanie ponieść. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Zgodnie z treścią art. 243 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Z 2012 r. poz. 270 t.j. ze zm.), prawo pomocy może być przyznane stronie na jej wniosek złożony przed wszczęciem postępowania lub w toku postępowania. Jednocześnie ustawodawca w art. 246 § 1 p.p.s.a. uzależnił przyznanie prawa pomocy od wykazania przez stronę, że nie ma ona środków na poniesienie jakichkolwiek kosztów postępowania (przyznanie prawa pomocy w zakresie całkowitym) lub że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny (przyznanie prawa pomocy w zakresie częściowym). Prawo pomocy jest instytucją stanowiącą wyjątek od zasady ponoszenia kosztów postępowania przez strony postępowania. Z tego względu przesłanki zastosowania tej instytucji winny być interpretowane w sposób ścisły. Udzielenie prawa pomocy jest formą dofinansowania strony postępowania z budżetu państwa i powinno mieć miejsce tylko w sytuacjach, w których zdobycie przez stronę środków na sfinansowanie udziału w postępowaniu jest rzeczywiście, obiektywnie niemożliwe. Zatem strona występująca na drogę postępowania sądowego winna mieć świadomość obowiązku ponoszenia kosztów tego postępowania, a wnosząc o zwolnienie z tego obowiązku musi uprawdopodobnić, w sposób bardzo rzetelny, okoliczności przemawiające za uwzględnieniem wniosku. Analiza przedstawionych przez skarżącą informacji, zawartych w składanym urzędowym formularzu, daje podstawy do twierdzenia, iż wniosek skarżącej nie może zostać uwzględniony. W pierwszej kolejności wskazać należy, że z nadesłanych wyciągów z rachunków bankowych wynika, że na dzień 25 listopada 2013 r. saldo końcowe rachunku bankowego prowadzonego w złotówkach wynosiło 20.712,69 zł. Jednocześnie skarżąca dysponuje 9 lokatami na łączną kwotę 118.508,52 zł (stan na dzień 29 listopada 2013 r.). Podkreślić należy, że na przedstawionych wyciągach z rachunków bankowych jako właściciel rachunku bankowego figuruje skarżąca (k. 49, 50). Koszty dotyczące wydatków związanych z utrzymaniem i podstawowymi płatnościami skarżąca oszacowała na kwotę 2.000-2.500 zł. Skarżąca wskazała, że jest osobą bezrobotną bez prawa do zasiłku, a koszty jej utrzymania w Polsce ponosi mąż, który wraz z synem zamieszkuje w Niemczech. Koszty utrzymania męża wraz z synem oszacowała minimum na 2.500 euro na miesiąc. Skarżąca wyjaśniła, że mąż, w związku z wykonywaną pracą – mgr wychowania fizycznego, wymaga specjalistycznej operacji prawego stawu biodrowego. Wskazała, że mąż ma uszczerbek na zdrowiu w związku z przebytą operacją lewego stawu biodrowego. W związku z powyższym, skarżąca wyjaśniła, że posiadane środki majątkowe przeznaczone są na koszty leczenia męża i utrzymanie syna, który studiuje w Niemczech. Nie zasługuje na aprobatę Sądu twierdzenie skarżącej, że nie może dysponować środkami pieniężnymi zgromadzonymi na rachunku bankowym, skoro skarżąca jest właścicielem tych rachunków. Jednocześnie zauważyć należy, że fakt przeznaczenia posiadanych środków zgromadzonych na rachunku bankowym na inne cele niż prowadzone postępowanie sądowe również budzi wątpliwości. Zdaniem Sądu skarżąca nie wykazała, że nie jest w stanie ponieść kosztów profesjonalnego pełnomocnika w przedmiotowym postępowaniu. Strona nie może bronić się twierdzeniem, że przeznaczyła posiadane środki pieniężne na inne cele. Warto również zauważyć, że środki zgromadzone na rachunku bankowym i lokatach są znaczne, bowiem łącznie stanowią kwotę około 139.000 złotych. Dodatkowo zauważyć należy, że na ocenę możliwości finansowych osoby ubiegającej się o przyznanie prawa pomocy ma wpływ nie tylko wysokość posiadanych przez nią zasobów pieniężnych, lecz także będący w jej posiadaniu majątek i to, czy może go wykorzystać w celu pozyskania środków pieniężnych. W skład majątku wnioskującej wchodzą nieruchomości w postaci domu o pow. 66 m2 (odziedziczonego po zmarłych rodzicach), mieszkania własnościowego o pow. 59,50 m2 i działki o pow. 1.080 m2 (odziedziczonej po zmarłych rodzicach), a ponadto samochód osobowy marki Fiat 126p (1987 r.), odziedziczony po zmarłej matce. Skarżąca w sprzeciwie wskazała, że posiadane przez nią nieruchomości wymagają remontu. Nie jest to jednak okoliczność, którą Sąd bierze pod uwagę jako przesłankę przyznania prawa pomocy. Skarżąca bowiem wraz z rodziną ma w związku z posiadaniem ww. nieruchomości zabezpieczone potrzeby mieszkaniowe. W zakresie natomiast samochodu osobowego marki Fiat 126p skarżąca w oświadczeniu o stanie rodzinnym, majątkowym (...) wskazała, że ponosi koszty utrzymania pojazdu, ubezpieczenia, przeglądów technicznych czy też eksploatacji. W sprzeciwie natomiast wyjaśniła, że pojazd jest użytkowany w wyjątkowych okolicznościach w okresie letnim, bowiem wymaga stałych napraw i ponoszenia kosztów eksploatacyjnych, których skarżąca nie jest w stanie ponieść. Faktycznie zatem, w ocenie Sądu przyjąć należy, że skarżąca nie ponosi kosztów związanych z użytkowanie ww. samochodu, bowiem jak sama wskazuje nie jest w stanie ich ponieść. W tej sytuacji Sąd uznał, że skarżąca nie spełniła przesłanek wynikających z treści przepisu art. 246 § 1 pkt 2 ustawy p.p.s.a., bowiem nie wykazała, że nie ma dostatecznych środków na poniesienie pełnych kosztów postępowania. W konsekwencji uznać należy, że skarżąca posiada środki majątkowe w kwocie znacznie przewyższającej wysokość nawet potencjalnego wynagrodzenia profesjonalnego pełnomocnika, a zatem przeznaczenie ich na tenże cel, nie będzie stanowić uszczerbku dla swego koniecznego utrzymania. Jak już wyżej zaznaczono prawo pomocy jest instytucją wyjątkową, której celem jest umożliwienie dostępu do sądu osobom, które rzeczywiście nie mogą pokryć jakichkolwiek kosztów postępowania. Uszczerbek w majątku strony, który wiąże się wyłącznie z obniżeniem, choćby nawet niezbyt wysokiej, stopy życiowej nie uzasadnia przyznania prawa pomocy. Prawo pomocy jest bowiem szczególną instytucją postępowania przed sądami administracyjnymi, której celem jest zagwarantowanie konstytucyjnego prawa do sądu osobom, które nie są w stanie samodzielnie ponieść kosztów postępowania sądowego, a tym samym stanowi realizację uprawnień wynikających z art. 45 ust. 1 i art. 77 ust. 2 Konstytucji RP oraz art. 6 Konwencji o ochronie praw człowieka i podstawowych wolności sporządzonej w Rzymie w dniu 4 listopada 1950 r. (Dz. U. z 1993 r. Nr 61, poz. 284 ze zm.). Uznać należy, ze skoro skarżąca nie wykazała, że jest osobą, której sytuacja majątkowa nie pozwala na poniesienie pełnych kosztów postępowania, odmowa przyznania prawa pomocy we wnioskowanym zakresie nie narusza prawa do sądu. Wobec powyższego, na podstawie art. 246 § 1 pkt 2 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, Sąd orzekł jak w postanowieniu. Na podstawie art. 161 § 1 pkt 3 w związku z art. 239 pkt 1 lit. d p.p.s.a. Sąd umorzył postępowanie w zakresie wniosku o zwolnienie od kosztów sądowych, gdyż skarżąca korzysta z ustawowego zwolnienia od kosztów sądowych. k.p. ----------------------- 6 4