III SA/Łd 679/15

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi – Wydział IIi w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Ewa Cisowska-Sakrajda (spr.) Sędziowie Sędzia WSA Ewa Alberciak Sędzia NSA Teresa Rutkowska Protokolant Asystent sędziego Tomasz Porczyński po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 30 września 2015 r. sprawy ze skargi B. S. na decyzję Wojewody [...] z dnia [...] r. nr [...] w przedmiocie odmowy zmiany nazwiska oddala skargę. do wyroku zgłoszono zdanie odrębne Decyzją z dnia [...] r. Wojewoda [...] utrzymał w mocy decyzję Kierownika Urzędu Stanu Cywilnego w Ł. z dnia [...] r. odmawiającą zmiany nazwiska B.S., na nazwisko P. Jak wynika z załączonych akt administracyjnych w dniu 26 stycznia 2015r. do Kierownika Urzędu Stanu Cywilnego w Ł. wpłynął wniosek B.S. o dokonanie, w trybie administracyjnym, zmiany nazwiska S. na nazwisko P. Skarżąca wskazała, że nosi nazwisko ojca, z którym od rozwodu rodziców w 1992r. utrzymuje jedynie sporadyczne kontakty. Matka skarżącej w 2011r. ponownie wyszła za mąż i przyjęła nazwisko męża, wobec czego skarżącą uznała, że nie ma powodów, by pozostawała przy nazwisku, które nosi od urodzenia. Na poparcie powyższych okoliczności załączyła do wniosku kopię wyroku rozwodowego jej rodziców oraz odpis skrócony aktu małżeństwa jej matki M.S. z J.K., z którego wynika, iż nazwiskiem noszonym po zawarciu małżeństwa będzie K. Ponadto, skarżąca wskazała, iż prosi o zmianę nazwiska na P., gdyż jest w bliskiej więzi emocjonalnej z osobą noszącą to nazwisko, a także z jej rodziną. Materiał dowodowy zgromadzony przez organ pierwszej instancji uzupełniono o odpis zupełny aktu urodzenia skarżącej i odpis skrócony aktu małżeństwa rodziców skarżącej, sporządzone w Urzędzie Stanu Cywilnego w Ł. Przed organem I instancji przesłuchano w charakterze strony skarżącą oraz w charakterze świadka – C.P. Na dowód wspólnego zamieszkiwania, C.P. przedłożyła kopię umowy najmu lokalu mieszkalnego, kopię aneksu do tej umowy oraz potwierdzenia otwarcia kont osobistego i lokacyjnego w A. S.A., które zostały włączone do akt sprawy. Kierownik Urzędu Stanu Cywilnego w Ł., decyzją z dnia [...] r., wydaną na podstawie art. 4 ust. 1 oraz art. 12 ust. 1 ustawy z dnia 17 października 2008 r. o zmianie imienia i nazwiska ( Dz. U. z 2008 r. Nr 220, poz. 1414 ze zm.)[dalej ustawa] , odmówił zmiany nazwiska skarżącej, na nazwisko P. W ocenie organu pierwszej instancji, zgromadzony materiał dowodowy potwierdził, że Zainteresowana wspólnie zamieszkuje z C.P., mają wspólne konto w banku, prowadzą wspólne gospodarstwo domowe. Powyższe okoliczności oraz brak więzi z ojcem są w przekonaniu Wnioskodawczyni istotnymi powodami do zmiany nazwiska. Jednak ocena, czy istnieją ważne powody do zmiany nazwiska nie może wynikać jedynie z subiektywnego przekonania osoby żądającej zmiany, ale musi też sprostać zobiektywizowanym i zracjonalizowanym kryteriom oceny. Zdaniem organu powyższe okoliczności nie mogą być podstawą zmiany nazwiska, gdyż nie dają podstaw do stwierdzenia, iż w sprawie zachodzą ważne powody w rozumieniu art. 4 ust. 1 ustawy. Nazwisko jest bowiem jednym z elementów identyfikujących osobę i składa się na jej stan cywilny, wskazuje na pochodzenie od określonych rodziców i dlatego powinno być stabilne. Jest to trwały atrybut człowieka, prawnie mu przypisany przez zarejestrowanie w aktach stanu cywilnego. Podstawą zmiany nazwiska winny być okoliczności szczególne, a nawet nadzwyczajne. Chęć noszenia nazwiska osoby uznanej przez Stronę za osobę bliską, nie może być podstawą zmiany nazwiska. Samo poczucie związania i przynależności do innej rodziny oraz bliskość z jej członkami, też nie jest wystarczającym i ważnym powodem w rozumieniu art. 4 ust. 1 ustawy. W odwołaniu od decyzji pełnomocnik wnioskodawczyni zarzucił naruszenie : - art. 4 ust. 1 ustawy przez bezzasadne uznanie, że okoliczność pozostawania przez wnioskodawczynię w związku osób jednej płci z C.P. nie stanowi ważnego powodu do zmiany nazwiska, podczas gdy okoliczność pozostawania wnioskodawczyni w takim związku, wzajemne relacje z C.P. osobiste, rodzinne i majątkowe ich zakres, trwałość i charakter, jak i też praktyczne konsekwencje zmiany nazwiska dla bieżącego funkcjonowania wnioskodawczyni i jej partnerki, stanowią niezależną i zobiektywizowaną przesłankę do zmiany nazwiska; -art. 10 § 1 k.p.a. w zw. z art. 77 § 1 k.p.a. poprzez przeprowadzenie dowodu z przesłuchania wnioskodawczyni , jak też C.P. w sposób, który nie odzwierciedla rzeczywistej sytuacji stron, co do pozostawiania w związku osób jednej płci i w tym zakresie zgłosił wnioski dowodowe. Wnosił o zmianę zaskarżonej decyzji organu pierwszej instancji na podstawie art. 132 § 1 k.p.a. , a ewentualnie o uchylenie zaskarżonej decyzji w całości i przekazanie sprawy do ponownego rozpatrzenia przez organ pierwszej instancji. W uzupełnieniu odwołania pełnomocnik wniósł o dopuszczenie dowodu z kopii wniosku o zmianę nazwiska i decyzji uwzgledniającej ten wniosek, wydanej w innej sprawie przez USC w K. Wojewoda [...] przeprowadził ponownie dowód z przesłuchania w charakterze świadka C.P. oraz dowód z przesłuchania strony B.S., a następnie po przeanalizowaniu całości akt sprawy uznał, że odwołanie skarżącej nie zasługuje na uwzględnienie. Organ wyjaśnił, że nazwisko należy do sfery dóbr osobistych, których ochronę gwarantują przepisy prawa rodzinnego i administracyjnego. Nazwisko wskazuje na pochodzenie od określonych osób, a zasady ustalenia nazwiska dziecka określają przepisy Kodeksu rodzinnego i opiekuńczego (nazwisko rodowe). Zmiana nazwiska może nastąpić w wyniku zawarcia związku małżeńskiego, a uregulowania prawne w zakresie nazwiska małżonków zawarte są w Kodeksie rodzinnym i opiekuńczym oraz w ustawie Prawo o aktach stanu cywilnego. Prawo przewiduje także możliwość administracyjnej zmiany nazwiska, która może dotyczyć zarówno nazwiska rodowego, jak i nazwiska nabytego wskutek zawarcia małżeństwa. B.S. wystąpiła o zmianę nazwiska rodowego. Organ II instancji wskazał, że z zebranego w sprawie materiału dowodowego jednoznacznie wynika, iż skarżąca i C.P. pozostają w związku osób jednej płci. Powyższe wynika z protokołów przesłuchania strony i świadka (C.P.), dołączonych do akt sprawy pierwszej instancji, z odwołania i oświadczeń złożonych przed organem rozpatrującym niniejszą sprawę w II instancji, a także z załączonej do akt sprawy kopii umowy najmu lokalu mieszkalnego, zawartej z C.P. jako najemcą, w której skarżąca wymieniona jest jako współlokator oraz z potwierdzeń otwarcia kont osobistego i lokacyjnego w A. S.A., gdzie skarżąca wymieniona jest jako posiadacz kont, zaś C.P. jako ich współposiadacz. Należało zatem rozważyć, czy powyżej wskazane okoliczności dają podstawy do stwierdzenia, iż zachodzą ważne powody uzasadniające zmianę nazwiska. Organ II instancji podzielił stanowisko organu I instancji, że niechęć do nazwiska identyfikującego skarżącą z ojcem nie jest ważnym powodem w rozumieniu art. 4 ust. 1 ustawy z dnia 17 października 2008r. o zmianie imienia i nazwiska. Nazwisko jest bowiem najważniejszym elementem służącym do ustalenia tożsamości danej osoby zarówno w rodzinie jak i społeczeństwie. Jest elementem porządku publicznego, który należy chronić przed destabilizacją. Dlatego dobre samopoczucie z danym nazwiskiem jak i względy emocjonalne nie mogą decydować o zmianie nazwiska. W następnej kolejności organ rozważył, czy pozostawanie w związku osób jednej płci jest ważnym powodem do zmiany nazwiska. Organ II instancji uznał za udowodnioną okoliczność, że skarżąca i C.P. wspólnie wynajmują mieszkanie i prawdopodobnie prowadzą wspólne gospodarstwo domowe. Jest to okoliczność faktyczna, a nie prawna, gdyż związki takie nie są znane polskiemu prawu. Bez znaczenia jest przy tym okoliczność, czy jest to związek osób tej samej, czy różnej płci. Polski porządek prawny nie przewiduje możliwości zawarcia związku małżeńskiego przez osoby tej samej płci, ani też nie legalizuje związków partnerskich osób tej samej, czy też różnej płci. Pod ochroną państwa pozostaje jedynie małżeństwo, rozumiane jako związek kobiety i mężczyzny. Jednym z atrybutów związku małżeńskiego jest możliwość dokonania wyboru nazwiska, czego konsekwencją może być noszenie wspólnego nazwiska przez żonę i męża. Ustawodawca nie przewidział natomiast tworzenia innego rodzaju związków, w których partnerzy, niezależnie od tego jakiej są płci, nosiliby to samo nazwisko. Uznanie, iż samo pozostawanie w innym związku niż małżeński stanowi ważny powód do zmiany nazwiska jednego z partnerów na nazwisko drugiego partnera (jak przy związkach małżeńskich) oznaczałoby rozszerzenie możliwości wyboru nazwiska na osoby pozostające w tych związkach. To z kolei spowodowałoby wkroczenie prawa administracyjnego w dziedziny regulowane przez prawo rodzinne. Pogląd taki stanowiłby zagrożenie zasady stabilizacji nazwisk, sankcjonowanej w ustawie o zmianie imienia i nazwiska, gdyż każdorazowo złożenie wniosku o zmianę nazwiska, gdzie jako powód zmiany strona podałaby pozostawanie w związku innym niż małżeński, skutkowałoby wydaniem pozytywnej decyzji przez kierownika urzędu stanu cywilnego. W obecnym stanie prawnym, zmiana nazwiska jednego z partnerów nie spowodowałaby zmiany stosunku prawnego między osobami pozostającymi w tym związku. Mogłaby natomiast – wobec osób postronnych – tworzyć iluzję, iż pozostają one w stosunkach rodzinnych. Zarówno uzyskanie informacji medycznych, jak i odbieranie korespondencji jest możliwe na mocy odpowiednich upoważnień. Samo noszenie wspólnego nazwiska (np. przez rodzeństwo) nie daje prawa do uzyskania informacji medycznych dotyczących innej osoby. Pomimo subiektywnego przekonania skarżącej, że pozostawanie w związku osób jednej płci z C.P. stanowi ważną przyczynę zmiany nazwiska, uwzględnienie wniosku nie było możliwe. Organ Ii instancji wyjaśnił także, iż nie uwzględnił wniosku o zwrócenie się do Urzędu Stanu Cywilnego w K. o przesłanie decyzji wydanych w podobnej sprawie i dołączenie jej do akt niniejszej sprawy oraz o przeprowadzenie dowodu z kopii wniosku o zmianę nazwiska, wydanej przez Kierownika Urzędu Stanu Cywilnego w K., gdyż decyzje te zapadły w sprawach indywidualnych, rozpatrywanych przez kierowników urzędów stanu cywilnego jako organy I instancji, a zatem nie stanowią źródła prawa ani legalnej jego interpretacji. Ponadto, dane osobowe stron, wskazanych postępowań administracyjnych, podlegają ochronie. W skardze skierowanej do sądu administracyjnego pełnomocnik skarżącej wniósł o uchylenie decyzji organów obu instancji oraz zasądzenie od organu II instancji na rzecz skarżącej kosztów postępowania, w tym kosztów zastępstwa procesowego według norm przepisanych. W skardze, tak jak w odwołaniu, zarzucono, że organ wydając decyzję naruszył przepisy prawa materialnego w stopniu mającym wpływ na wynik sprawy, to jest art. 4 ust. 1 ustawy o zmianie imienia i nazwiska poprzez przyjęcie, że okoliczność pozostawania przez skarżącą w związku osób jednej płci o charakterze konkubinatu z C.P. nie stanowi ważnego powodu zmiany nazwiska, podczas gdy okoliczność, pozostawania przez skarżącą w takim związku, wzajemne relacje osobiste, rodzinne i majątkowe, ich zakres, trwałość i charakter, jak też praktyczne konsekwencje zmiany nazwiska dla bieżącego funkcjonowania skarżącej i jej partnerki, stanowią niezależną, wystarczającą i zobiektywizowaną przesłankę do zmiany nazwiska, ocenianą zarówno według kryterium o charakterze subiektywnym i obiektywnym. W uzasadnieniu skargi pełnomocnik skarżącej stwierdził, że zaskarżonej decyzji należy postawić zarzut rażąco błędnej wykładni przepisów prawa materialnego. Przeprowadzona przez organ II instancji wykładnia terminu "ważne powody" miała charakter całkowicie dowolny i wymaga zakwestionowania. Rozpoczynając swoją analizę, organ II instancji błędnie wskazał, że pozostawanie w związku faktycznym przez osoby tej samej płci "to okoliczność faktyczna a nie prawna, gdyż związki takie nie są znane polskiemu prawu". Wbrew stanowisku organu II instancji, tego rodzaju związki jak najbardziej stanowią okoliczność o charakterze prawnym i są znane polskiemu porządkowi prawnemu, wywołując w nim określone, choć przyznać należy, że ograniczone, konsekwencje prawne (przykładowo wskazać należy na prawo partnera związku jednopłciowego do wstąpienia w stosunek najmu po zmarłym partnerze na podstawie art. 691 k.c.). Gdyby organ II instancji zdecydował się na przeprowadzenie chociaż pobieżnej analizy statusu prawnego konkubinatu łączącego osoby heteroseksualne w polskim porządku prawnym, uznałby najprawdopodobniej, że pomimo, iż nie ma on charakteru zinstytucjonalizowanego przyznaje on jednak konkubentom szereg uprawnień (przykładowo prawo odmowy zeznań lub odpowiedzi na pytanie na podstawie art. 182 oraz art. 185 k.p.k.). W dalszej kolejności skarżąca zarzuca, że Wojewoda [...] w sposób całkowicie błędny uznał, iż osoby pozostające w związku jednopłciowym nie mogą tworzyć relacji o charakterze rodzinnym. W sposób nazbyt uproszczony zdefiniował pojęcie "życia rodzinnego", zawężając je w sposób niedopuszczalny wyłącznie do związków, które połączone są węzłem małżeńskim. W tym zakresie w uzasadnieniu skargi odwołano się do wyroku Europejskiego Trybunału Praw Człowieka w Strasburgu w sprawie Schalk i Kopf przeciwko Austrii (skarga nr 30141/04, wyrok z dnia 24.06.2010 r.), w którym Trybunał uznał relacje łączące parę jednopłciową za jedną z form życia rodzinnego. Wskazano, że organ II instancji błędnie posługuje się pojęciem "legalizacji" zamiast "instytucjonalizacji" związków partnerskich. Poważne zastrzeżenia wzbudza też odwołanie się przez organ II instancji do wyrażonej w art. 18 Konstytucji RP zasady ochrony małżeństwa, skoro zasada ta nie ma żadnego znaczenia dla rozstrzygnięcia przedmiotowej sprawy. Ten sam artykuł Konstytucji RP mówi również o ochronie i opiece rodziny przez państwo, która to zasada powinna obejmować również pary jednopłciowe. Ograniczenie prawa do zmiany nazwiska (osoby pozostającej w trwałej relacji z inną osobą) wyłącznie do relacji o charakterze małżeństwa jest całkowicie dowolne i nie znajduje, zdaniem pełnomocnika skarżącej, żadnego uzasadnienia zarówno w brzmieniu art. 4 ust. 1 ustawy o zmianie imienia i nazwiska, jak i choćby w sposób pośredni w jakimkolwiek innym przepisie regulującym procedurę zmiany nazwiska. Użyte przez ustawodawcę określenie "ważne powody" jest typowym zwrotem nieostrym, którego interpretację pozostawiono organom orzekającym w sprawie. Ustawodawca bowiem nie definiuje pojęcia "ważne powody", a jedynie, nawiązując do poprzednich regulacji prawnych, przykładowo (na co wskazuje użycie przez ustawodawcę zwrotu "w szczególności") wymienia przypadki, kiedy takie powody zachodzą. Tym samym, nie jest tak, że określenie powinno być (w kontekście stanu faktycznego niniejszej sprawy) interpretowane wyłącznie przez pryzmat instytucji małżeństwa. Kwestia możliwości zmiany nazwiska, jego formy jest zawsze rozpatrywana indywidualnie, przy uwzględnieniu przesłanek określonych w art. 4 ustawy o zmianie imienia i nazwiska. Zaskarżona decyzja nie prowadzi do uzasadnionej ochrony przez nieuprawnionym "rozszerzaniem możliwości wyboru nazwiska na osoby pozostające w tych, tj. innych niż małżeńskie związkach", lecz przeciwnie skutkuje bezprawnym zawężeniem możliwości skorzystania z tego uprawnienia, również przez partnera związku jednopłciowego. Na potwierdzenie istnienia wyraźnej linii orzekania organów administracji w tego rodzaju sprawach w sposób uwzględniający również związki jednopłciowe, skarżąca zaoferowała informacje na temat dwóch postępowań administracyjnych (rozpoznawanych przez Urzędy Stanu Cywilnego w K. i K.), dotyczących par jednopłciowych, które zakończyły się prawomocną decyzją o zmianie nazwiska jednego partnera na nazwisko drugiego z partnerów. Organ II instancji zignorował jednak istnienie tej linii orzekania, nie podając jednocześnie żadnych argumentów, które wskazywałyby na istnienie przeciwnej, bardziej rozpowszechnionej praktyki orzekania w tego rodzaju sprawach. Pominął również znaczenie faktu, iż chęć posiadania przez skarżącą nazwiska wspólnego z nazwiskiem jej partnerki (z którą pozostaje w trwałym związku mającym charakter konkubinatu, tyle że nieheteroseksualnego), może być dla niej istotna (a zarazem obiektywizować przyczynę chęci zmiany nazwiska) również z uwagi na fakt, iż wobec braku instytucjonalizacji związków osób tej samej płci w Polsce, zmiana nazwiska skarżącej stanowi dla niej jedną z nielicznych (prawnie dopuszczalnych) form wyrażenia siły więzi łączącej ją z partnerką, której uznanie w żaden sposób nie zagraża jednocześnie interesowi społecznemu. Wręcz przeciwnie, zmiana nazwiska ułatwi skarżącej pełnienie wybranej przez nią roli społecznej (partnerki faktycznego związku jednopłciowego), która, jak wynika z zeznań złożonych przez skarżącą w toku dotychczasowego postępowania, stanowi dla niej ważny element kształtowania jej tożsamości oraz sposobu w jaki jest postrzegana w życiu społecznym. Działanie Organu odwoławczego mogło również doprowadzić do naruszenia podstawowych zasad jakimi winny kierować się organy administracji publicznej, tj. zasady uwzględnienia słusznego interesu obywateli (art. 7 k.p.a.) oraz pogłębiania zaufania obywateli do organów (art. 8 k.p.a.). Organ II instancji w sposób nadmierny i pozostający bez związku z niniejszą sprawą podkreślił rolę małżeństwa heteroseksualnego, deprecjonując jednocześnie charakter więzi łączących osoby pozostające w związkach o charakterze konkubinatu (zarówno jedno jak i różnopłciowego). Następnie, wyłącznie poprzez odniesienie się do instytucji małżeństwa, dokonał dowolnej wykładni art. 4 ustawy o zmianie imienia i nazwiska. W odpowiedzi na skargę Wojewoda [...] wniósł o jej oddalenie, podtrzymując stanowisko zajęte w zaskarżonej decyzji. Na rozprawie w dniu 30 września 2015 r. pełnomocnik skarżącej popierał skargę, przedstawił, na potwierdzenie stałości związku, kopię umowy przedwstępnej kupna – sprzedaży mieszkania zawartej przez skarżącą i jej partnerkę 17września 2015r. Oświadczył, że jedną z przyczyn wystąpienia przez skarżącą z wnioskiem o zmianę nazwiska była okoliczność, że ustawodawca nie reguluje kwestii związków partnerskich. Zmiana nazwiska miałaby symbolicznie wyrażać relacje w jakich pozostaje skarżąca ze swoją partnerką. Podkreślał trwałość więzi, o czym świadczą przedstawione dowody i fakt, że tam gdzie jest to możliwe skarżąca posługuje się nazwiskiem P. Argumentował, że z Konstytucji RP nie wynika zakaz instytucjonalizowania związków partnerskich, a art. 4 ust. 1 ustawy o zmianie imienia i nazwiska nie odwołuje się do małżeństwa. Jego zdaniem małżeństwo nie może monopolizować instytucji zmiany nazwiska. Zmiany te należy rozważać w całym systemie prawnym. Pełnomocnik Wojewody [...] wnosił o oddalenie skargi. Oświadczył, że organ nie kwestionuje faktu, że skarżąca i jej partnerka prowadzą wspólne życie rodzinne. Rolą organu jest jednak stosowanie obowiązującego prawa. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Skarga podlega oddaleniu. Zgodnie z art. 1 § 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz.U. nr 153, poz. 1269 ze zm.) sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę administracji publicznej. Kontrola, o której mowa w § 1 sprawowana jest pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej (§ 2 art. 1 tej ustawy). Zgodnie z treścią art. 3 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tj. Dz.U. 2012. poz. 270 ze zm. )[dalej p.p.s.a.] sądy administracyjne sprawują kontrolę działalności administracji publicznej i stosują środki określone w ustawie. W myśl art. 145 § 1 powoływanej powyżej ustawy, sąd uwzględniając skargę na decyzję lub postanowienie: 1./ uchyla decyzje lub postanowienie w całości lub w części jeżeli stwierdzi: a./ naruszenie prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy; b./ naruszenie prawa dające podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego; c./ inne naruszenie przepisów postępowania, jeżeli mogło ono mieć istotny wpływ na wynik sprawy; 2./ stwierdza nieważność decyzji lub postanowienia w całości lub w części, jeżeli zachodzą przyczyny określone w art. 156 kodeksu postępowania administracyjnego lub w innych przepisach; 3./ stwierdza wydanie decyzji lub postanowienia z naruszeniem prawa, jeżeli zachodzą przyczyny określone w kodeksie postępowania administracyjnego lub w innych przepisach. Z wymienionych przepisów wynika, że sąd bada legalność zaskarżonego aktu tj, czy jest on zgodny z prawem materialnym, określającym prawa i obowiązki stron oraz z prawem procesowym, regulującym postępowanie przed organami administracji publicznej. Ponadto, co należy podkreślić, Sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną (art. 134 § 1 p.p.s.a.). Przeprowadzona przez Sąd w niniejszej sprawie kontrola aktu administracyjnego we wskazanym wyżej aspekcie nie wykazała, aby zaskarżona decyzja została wydana z naruszeniem prawa w stopniu obligującym do jej wyeliminowania z obrotu prawnego. Stan faktyczny ustalony przez organ w sprawie nie jest sporny i w ocenie Sądu, nie budzi wątpliwości. Był on też wystarczający do jej rozstrzygnięcia. Skarżąca wystąpiła do Kierownika USC w Ł. z wnioskiem o zmianę nazwiska panieńskiego (rodowego) S. na nazwisko P. motywując to, z jednej strony brakiem więzi emocjonalnej z nazwiskiem ojca (matka, która ją wychowywała rozwiodła się z jej ojcem gdy była ona dzieckiem, a aktualnie matka zawarła nowy związek i w związku z tym zmieniła nazwisko na nazwisko drugiego męża), a z drugiej strony bardzo bliską więzią emocjonalną z kobietą noszącą nazwisko P. i jej rodziną. Następnie w toku postępowania administracyjnego jednoznacznie wskazała, że pozostaje z inną kobietą w związku o charakterze konkubinatu i wykazywała, że między nią, a osobą, której nazwisko chce przyjąć istnieją trwałe więzi: gospodarcze (wspólna umowa najmu, wspólny zakup mieszkania, prowadzenie wspólnego gospodarstwa, wspólne konto w banku), emocjonalne i osobiste. W zaskarżonej decyzji organ, nie kwestionując powyższych okoliczności faktycznych, uznał że nie stanowią one "ważnych powodów", w rozumieniu art. 4 ust. 1 ustawy, do zmiany nazwiska rodowego w trybie administracyjnym. W ocenie Sądu, zaprezentowane przez organ rozumienie przepisu art. 4 ust. 1 ustawy o zmianie imienia i nazwiska jest prawidłowe, a zarzut błędnej wykładni tego przepisu sformułowany w skardze jest nieuzasadniony. Materialnoprawną podstawę rozstrzygnięcia stanowiły przepisy ustawy z dnia 17 października 2008 r. o zmianie imienia i nazwiska ( Dz. U. Nr 220, poz. 1414 ze zm.). Zgodnie z art. 4 ust. 1 wskazanej wyżej ustawy, zmiany imienia lub nazwiska można dokonać wyłącznie z ważnych powodów, w szczególności gdy dotyczą zmiany: 1/ imienia lub nazwiska ośmieszającego albo nielicującego z godnością człowieka; 2/ na imię lub nazwisko używane; 3/ na imię lub nazwisko, które zostało bezprawnie zmienione; 4/na imię lub nazwisko noszone zgodnie z przepisami prawa państwa, którego obywatelstwa również się posiada. Jak stanowi art. 5 ustawy, zmiany nazwiska nie dokonuje się w przypadku ubiegania się o zmianę na nazwisko historyczne, wsławione w dziedzinie kultury, nauki, działalności politycznej, społecznej albo wojskowej, chyba że osoba ubiegająca się o zmianę nazwiska posiada członków rodziny o tym nazwisku. Tak jak słusznie podkreśliły organy, ustawodawca jako zasadę przyjął względną stabilizację imion i nazwisk, dopuszczając dokonanie zmiany imienia i/lub nazwiska w trybie administracyjnym tylko i wyłącznie z ważnych powodów. Katalog ważnych powodów uzasadniających zmianę imienia lub nazwiska zawartych w cytowanym przepisie nie jest zamknięty. Wskazuje na to sformułowanie "w szczególności", które oznacza, że ustawodawca dopuszcza możliwość zaistnienia także innych sytuacji, które mogą uzasadnić zmianę imienia lub nazwiska, jeżeli zostaną ocenione jako "ważne powody". Sformułowanie "ważne powody" jest zwrotem nieostrym, którego interpretację pozostawiono organom orzekającym w sprawie. Ponieważ z treści przepisu wynika, że decyzja wydawana na podstawie art. 4 ust. 1 ustawy ma charakter uznaniowy, obowiązkiem sądu dokonującego kontroli legalności takiej decyzji jest zbadanie, czy na tle konkretnego stanu faktycznego ocena pojęcia "ważne powody" dokonana przez organ nie nosi cech dowolności i nie przekroczyła dopuszczalnej granicy swobody interpretacji ( por wyrok NSA z 26 maja 1981 r. sygn. akt SA 974/81 – ONSA 1981/1/49) Rozstrzygnięcie, czy zachodzą ważne powody uzasadniające uwzględnienie wniosku wymagało zatem wyważenia z jednej strony interesu społecznego i celów jakie ma realizować zawarta w art. 4 ust. 1 zasada względnej stabilizacji imion i nazwisk, a z drugiej indywidualnego interesu wnioskodawczyni. Dokonując takiej oceny należy pamiętać, że nabycie oraz posługiwanie się własnym imieniem, odgrywającym rolę identyfikatora w relacjach prywatnych oraz nazwiskiem, pełniącym przede wszystkim funkcje identyfikatora publicznego, jest uznawane za publiczne prawo podmiotowe, jest wyrazem godności i poszanowania praw człowieka, jest jego dobrem osobistym. (Materialne prawo administracyjne, pr. zb. pod red. M. Stahl, W-wa 2005). W codziennych kontaktach nieurzędowych używanie określonego imienia i nazwiska zależy wyłącznie od jego posiadacza i pozostaje poza zainteresowaniem prawa administracyjnego. Jednocześnie jednak imię i nazwisko danej osoby są jej trwałymi atrybutami, przypisanymi prawnie w aktach stanu cywilnego, według zasad zawartych w ustawie Prawo o aktach stanu cywilnego (tj. Dz. U. z 2011, nr 212, poz. 1264), i w tym aspekcie ich zmiana może nastąpić tylko z ważnych powodów. Ustawodawca przesądził, że sama wola danej osoby, aby zmianie uległo jej imię lub nazwisko i jej subiektywne przekonanie, że takie ważne powody występują, nie jest wystarczającą przesłanką dokonania zmiany. Imię i nazwisko spełnia bowiem w zorganizowanym społeczeństwie istotną funkcję identyfikacyjną i porządkującą. Aby taką funkcję mogło spełniać, dane te musi cechować pewność i stabilność. Posługiwanie się w przestrzeni publicznej, w sprawach urzędowych, bankowych czy przy prowadzeniu działalności gospodarczej, określonymi danymi osobowymi (imieniem i nazwiskiem) przypisanymi urzędowo powoduje, że zmiana tych danych z uwagi na konieczność zapewnienia bezpieczeństwa obywateli, ładu publicznego i pewności obrotu prawnego może następować w zupełnie wyjątkowych sytuacjach. W polskim porządku prawnym nazwisko identyfikuje daną osobę i służy ustalaniu jej tożsamości i w tym zakresie stanowi ono również element porządku prawnego RP. W związku z powyższym, rozstrzygnięcie wydawane na podstawie art. 4 ust. 1 ustawy musi uwzględniać indywidualne warunki każdego przypadku, a również musi mieć na uwadze istniejące w polskim porządku prawnym uregulowania, gdyż rezultaty dokonywanej wykładni pojęcia "ważne powody" nie mogą prowadzić do wniosków sprzecznych z tymi uregulowaniami. Organ dokonując wykładni powyższego przepisu prawidłowo podkreśla, że podstawowe uregulowania i zasady dotyczące nazwisk jakie noszą obywatele RP zawarte są w ustawie z dnia 25 lutego 1964r. Kodeks rodzinny i opiekuńczy (tekst jednolity Dz. U. z 2015 r. poz. 583) [dalej Krio]. To Krio reguluje, czyje nazwisko nosi dziecko ( nazwisko rodowe) ( art. 88 - 90¹) i przewiduje możliwość przyjęcia nazwiska małżonka w związku z zawarciem związku małżeńskiego (art. 25 Krio przewiduje możliwość złożenia przed kierownikiem USC oświadczenia o nazwisku, które każdy z małżonków będzie nosił po zawarciu małżeństwa) . Z tymi uregulowaniami ściśle związane są też regulacje zawarte w ustawie z 28 listopada 2014 r. Prawo o aktach stanu cywilnego ( Dz. U. 2014 r poz. 1741). Art. 29 ust 1 ustawy Prawo o aktach stanu cywilnego stanowi, że nazwiskiem rodowym jest nazwisko zamieszczone w akcie urodzenia, a nazwiskiem jest nazwisko zamieszczone w akcie małżeństwa lub akcie zgonu; nazwiskiem osoby, która nie zawarła związku małżeńskiego, jest nazwisko rodowe. Przewidziana w art. 4 ust. 1 ustawy o zmianie imienia i nazwiska możliwość administracyjnej zmiany imienia i/lub nazwiska wprowadza wyjątki od regulacji zawartych w ustawie Kodeks rodzinny i opiekuńczy i ustawie Prawo o aktach stanu cywilnego i już z tego tylko faktu należy wyprowadzić wniosek, że wykładnia tego przepisu nie może być wykładnią rozszerzającą i prowadzić do omijania zasad wynikających z powyżej wskazanych ustaw. Zdaniem Sądu, wskazówki, jakie sytuacje mogą uzasadniać zmianę nazwiska w trybie administracyjnym zawierają pkt 1-4 ust. 1 ustawy. Pomijając sytuację z punktu 1, administracyjna zmiana nazwiska prowadzi albo do "zatwierdzenia" nazwiska , pod którym osoba już funkcjonuje w społeczeństwie albo przywraca nazwisko (rodowe lub nazwisko noszone po zawarciu małżeństwa) bezprawnie zmienione albo pozwala osobie posiadającej inne jeszcze ,niż polskie, obywatelstwo korzystać z własnego nazwiska noszonego zgodnie z przepisami tego drugiego kraju. W każdym z tych przypadków zmiana nazwiska nie prowadzi jednak do całkowitego zerwania więzi pozwalających na zidentyfikowanie pochodzenia danej osoby i jej stanu cywilnego. Zmiana nazwiska dokonywana jest na nazwisko, z którym dana osoba jest lub była związana albo przez urodzenie albo fakt zawarcia małżeństwa. Przyjęcie, jak chce tego strona skarżąca, że okoliczność pozostawania przez daną osobę w związku osób jednej płci o charakterze konkubinatu, stanowi ważny powód zmiany nazwiska na nazwisko partnera (partnerki) nie jest, w ocenie sądu, w obecnym stanie prawnym możliwe. Zmiana nazwiska rodowego określającego pochodzenie osoby, co do zasady może nastąpić tylko przy zawarciu związku małżeńskiego. W związku z tym zastosowanie takiej szerokiej wykładni pojęcia "ważne powody" jak chce tego skarżąca i uznanie, że takim ważnym powodem jest pozostawanie w trwałym związku partnerskim z inną osobą, byłaby myląca w kontaktach społecznych i obrocie prawnym, co do rodzaju więzi rodzinnych (w sensie prawnym) łączących osoby partnerów. W przypadku związku osób różnej płci (konkubinat osób heteroseksualnych) sugerowałaby, że mamy do czynienia z małżeństwem, a w przypadku związków osób jednej płci np. z rodzeństwem. W gruncie rzeczy stanowiłoby to także obejście prawa, gdyż stanowiłoby to substytut zawarcia związku małżeńskiego, tak jak to przedstawiła również skarżąca. Również pełnomocnik skarżącej sam przyznał, że zmiana nazwiska skarżącej ma służyć uprawomocnieniu jej relacji z inną osobą i stworzyć wrażenie związku. Reasumując, w ocenie sądu, w obowiązującym stanie prawnym należy uznać, że pozostawanie przez osoby w związku o charakterze konkubinatu, bez względu na to, czy chodzi o związek osób jednej płci, czy o związek heteroseksualny, ale w innym związku niż związek małżeński, nie stanowi "ważnego powodu", w rozumieniu art. 4 ust 1 ustawy z dnia 17października 2008 r. o zmianie imienia i nazwiska (Dz. U. Nr 220 poz. 1414 ze zm.) do zmiany nazwiska jednego z partnerów na nazwisko drugiego partnera. "Ważnego powodu" do zmiany nazwiska rodowego Skarżącej na nazwisko jej partnerki nie może stanowić też podnoszony brak więzi emocjonalnej z ojcem. Niechęć danej osoby do noszonego nazwiska sama w sobie nie jest wystarczającym powodem do zmiany nazwiska. Organ zasadnie podkreślał , że powód do zmiany nazwiska musi być ważny także z obiektywnego punktu widzenia. Subiektywne przekonanie o potrzebie zmiany nie jest wystarczające. Sąd nie kwestionuje, że z punktu widzenia Skarżącej istnieją subiektywnie ważne powody uzasadniające zmianę jej nazwiska, jednak w jego ocenie, obowiązujące przepisy prawa nie pozwalają tych powodów uznać za "ważne powody" w rozumieniu ustawy. Uregulowania zawarte w ustawie z dnia 17 października 2008 r. wprowadzające możliwość zmiany nazwiska w trybie administracyjnym stanowią o wyjątkach od reguł określonych w Krio i nie mogą tych reguł zmieniać. Odnosząc zagadnienie rozstrzygane w przedmiotowej sprawie do postanowień Konwencji o ochronie praw człowieka i podstawowych wolności sporządzonej w Rzymie dnia 4 listopada 1950 r., zmienionej Protokołami nr 3,5 i 8 oraz uzupełnionej Protokołem nr 2 (Dz. U z 1993 r. Nr 61, poz. 284 ze zm. i uzup.) należy zauważyć, że Konwencja nie zawiera żadnych przepisów konkretnie odnoszących się do nazwisk , a Państwa – Strony Konwencji korzystają z szerokiego marginesu swobody w tej kwestii. W orzecznictwie Europejskiego Trybunału Praw Człowieka odmowa zmiany nazwiska oceniana była w kontekście zgodności przede wszystkim z art. 8 Konwencji, zgodnie z którym każdy ma prawo do poszanowania swojego życia prywatnego i rodzinnego, swojego mieszkania i swojej korespondencji (ust. 1). Niedopuszczalne jest ingerencja władzy publicznej w korzystanie z tego prawa, z wyjątkiem przypadków przewidzianych przez ustawę i koniecznych w demokratycznym społeczeństwie z uwagi na bezpieczeństwo państwowe, bezpieczeństwo publiczne lub dobrobyt gospodarczy kraju, ochronę porządku i zapobieganie przestępstwom, ochronę zdrowia i moralności oraz ochronę praw i wolności innych osób (ust. 2). W ocenie Sądu odmowa wyrażenia zgody na zmianę nazwiska rodowego Skarżącej na nazwisko jej partnerki nie stanowi naruszenia cytowanego przepisu, gdyż nie narusza ona prawa Skarżącej do poszanowania jej życia prywatnego i rodzinnego. W tym wypadku prawo nie ingeruje w żaden sposób w jej życie rodzinne, a przeciwnie, to skarżąca z faktu prowadzenia życia rodzinnego z drugą osobą chce wywodzić skutki prawne, które w polskim porządku prawnym zastrzeżone zostały dla rodziny w znaczeniu prawnym (krewnych , małżonków). Europejski Trybunał Praw Człowieka w wyroku z dnia 25 listopada 1994 r. (18131/91) wskazał, że granice pomiędzy pozytywnymi i negatywnymi obowiązkami Państwa na podstawie art. 8 nie pozwalają na precyzyjne ich zdefiniowanie. Zasady znajdujące zastosowanie są, niemniej jednak, podobne. W obu kontekstach należy mieć na względzie sprawiedliwą równowagę, która winna być zachowana pomiędzy konkurującymi interesami jednostki i społeczeństwa jako takiego. Trybunał stwierdził, że pomimo coraz częstszego korzystania z numerów identyfikujących tożsamość, nazwiska w dalszym ciągu odgrywają główną rolę przy identyfikacji osób. Jakkolwiek zatem uznając, że mogą istnieć autentyczne powody kierujące osobą, która chce zmienić swe nazwisko, Trybunał stwierdził, że ograniczenia prawne takiej możliwości mogą mieć uzasadnienie w świetle interesu publicznego, na przykład w celu zapewnienia dokładnej ewidencji ludności lub w celu zabezpieczenia środków identyfikacji tożsamości oraz powiązania osób noszących dane nazwisko z daną rodziną (podobnie wyrok ETPC z 1.07. 2008 r. Nr 44378/05 , wyrok ETPC z 16.05.2013 r. Nr 20390/07). W ocenie sądu, istniejące w RP regulacje nie naruszają "sprawiedliwej równowagi, która winna być zachowana pomiędzy konkurującymi interesami jednostki i społeczeństwa jako takiego" i dlatego zarzut dotyczące sprzeczności zaskarżonej decyzji z art. 8 Konwencji jest nieuzasadniony. Odmowa zmiany nazwiska rodowego skarżącej na nazwisko jej partnerki nie oznacza braku poszanowania jej życia rodzinnego. Oznacza tylko, że prowadzenie faktycznego życia rodzinnego z inną osobą, bez względu na płeć osób pozostających w związku, nie może wywołać skutków prawnych w postaci uwzględnienia wniosku o zmianę nazwiska . W tym przypadku w ustawie przedmiotem ochrony prawnej jest nazwisko jako element porządku prawnego i środek służący powszechnie do identyfikacji osób, a nie instytucja małżeństwa. Nie jest trafny zarzut podnoszony przez stronę skarżącą, że u podstaw odmowy zmiany nazwiska leży uznanie, że osoby pozostające w związku osób jednej płci nie mogą tworzyć relacji o charakterze rodzinnym. Chodzi jedynie o to, że z faktu tworzenia faktycznych relacji o charakterze rodzinnym nie można wywodzić skutków prawnych zastrzeżonych przez ustawodawcę dla rodziny w sensie prawnym. Uznanie związku osób jednej płci za życie rodzinne nie jest przesłanką zmiany nazwiska, tak jak nie stanowi jej związek nieformalny osób różnej płci. Nie ma więc także podstaw do uznania, że zaskarżone rozstrzygnięcie narusza art. 14 Konwencji o zakazie dyskryminacji. Przedmiotem rozstrzygnięcia była kwestia prawa Skarżącej do zmiany nazwiska, a nie kwestia innych uprawnień, jakie zdaniem pełnomocnika skarżącej mają konkubenci. Uprawnienia, przewidziane w art. 691 Kodeksu cywilnego, do wstąpienia w stosunek najmu po zmarłym najemcy dla osób, które pozostawały z nim faktycznie we wspólnym pożyciu, nie mają znaczenia dla rozpoznania wniosku o zmianę nazwiska takiej osoby na nazwisko konkubenta. Z powyższych względów Sąd na podstawie art. 151 p.p.s.a. oddalił skargę. bg