III SA/Łd 691/07

Dnia 6 marca 2008 roku Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi – Wydział III w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia NSA Teresa Rutkowska Sędziowie Sędzia NSA Janusz Nowacki Sędzia WSA Monika Krzyżaniak (spr.) Protokolant asystent sędziego Tomasz Godlewski po rozpoznaniu w dniu 6 marca 2008 roku na rozprawie sprawy ze skargi J. A. na decyzję Państwowego Wojewódzkiego Inspektora Sanitarnego w Ł. z dnia [...] nr [...] w przedmiocie odmowy stwierdzenia choroby zawodowej pod postacią astmy oskrzelowej postanawia: zawiesić postępowanie przed Wojewódzkim Sądem Administracyjnym w Łodzi. Decyzją z dnia [...] Państwowy Powiatowy Inspektor Sanitarny w Z. działając na podstawie art. 104 § 1 i 2 k.p.a oraz art. 5 pkt 4a ustawy z dnia 14 marca 1985 roku o Państwowej Inspekcji Sanitarnej (tekst jedn. Dz.U z 1998 r., nr 90, poz. 575 ze zm.) nie stwierdził u J. A. choroby zawodowej – astmy oskrzelowej. W uzasadnieniu decyzji organ wskazał, iż z analizy przebiegu zatrudnienia i narażenia zawodowego wynika, że J. A. w latach 1962-1999 (z przerwą z latach 1963-1965 w celu odbycia zasadniczej służby wojskowej) był zatrudniony w Zakładach Przemysłu Barwników "A" w Z. na stanowisku aparatowy, brygadzista, mistrz i dyspozytor. Wykonując w latach 1963-1993 prace aparatowego, brygadzisty i mistrza był narażony na czynniki szkodliwe: siarkowodór, odczynniki chemiczne w laboratorium, chlor, brom, chlorek benzolu, dwunitorchlorobenzen, chlorobenzen, nitrobenzen, tlenki siarki i azotu, chlorowodór, bromowodór, benzen, pirydynę, kwas chlorosulfonowy, amoniak, meta i parafenylenodwuaminę, antrachinon, rtęć, paranitrochlorobenzen, paraanizydynę, anilinę, formalinę, bezwodnik kwasu octowego, sodę amoniakalną, pyły żelaza i barwników oraz środki pomocnicze przemysłu włókienniczego. Przebywając obecnie na emeryturze, w listopadzie 2003 roku (data wpływu skierowania do PPIS w Z. - 13.11.2003 roku) J. A. został skierowany przez lekarza z PZOZ w Z. na badanie w celu rozpoznania choroby zawodowej. Zgłoszenie choroby zawodowej zostało wystawione po 10 latach od ustania narażenia zawodowego i 4 lata po ustaniu zatrudnienia, co w ocenie organu uzasadnia domniemanie, że lekarze badający J. A. w roku 1992 w Instytucie Medycyny Pracy w Ł. i roku 1998 w Poradni Chorób Płuc nie dopatrzyli się do dnia wystawienia skierowania zawodowej etiologii rozpoznanej choroby. J. A. dwukrotnie został poddany badaniom specjalistycznym w uprawnionych do orzekania o chorobach zawodowych jednostkach organizacyjnych służby zdrowia, tj. w Poradni Chorób Zawodowych Wojewódzkiego Ośrodka Medycyny Pracy w Ł. oraz po odwołaniu od tego orzeczenia w Klinice Chorób Zawodowych Instytutu Medycyny Pracy w Ł. W wyniku przeprowadzonych badań dwukrotnie orzeczono o braku podstaw do rozpoznania choroby zawodowej pod postacią astmy oskrzelowej. Wykonując natomiast zalecenia zawarte w wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Łodzi z dnia 16 lutego 2006 roku Państwowy Powiatowy Inspektor Sanitarny w Z. uzupełnił zgromadzony w sprawie materiał dowodowy o dokumentację dotyczącą przebiegu pracy zawodowej z uwzględnieniem narażenia zawodowego oraz wydanego ponownie orzeczenia lekarskiego z dnia 26 kwietnia 2007 roku wystawionego przez Klinikę Chorób Zawodowych Instytut Medycyny Pracy w Ł. o braku podstaw do rozpoznania choroby zawodowej. Z uwagi natomiast na fakt, że orzeczenie lekarskie o braku podstaw do stwierdzenia choroby zawodowej jest ostateczne, a od zakończenia pracy w narażeniu na czynniki alergizujące występujące w środowisku pracy upłynęło 15 lat wydanie niniejszej decyzji znajduje umocowanie prawne i faktyczne. Od powyższej decyzji J. A. złożył odwołanie, w którym wnosząc o zmianę zaskarżonej decyzji wskazał, że podczas wykonywania pracy zawodowej był narażony na alergeny wziewne mogące być przyczyną astmy oskrzelowej zawodowej. Podniósł, iż opinie Instytutu Medycyny Pracy w Ł. w dalszym ciągu są niejednoznaczne i nieprecyzyjne bowiem ograniczają się jedynie do przedstawienia wykazów opracowań i literatury poświęconej alergenom chemicznym, na które był narażony pracując zawodowo. Decyzją z dnia [...] Państwowy Wojewódzki Inspektor Sanitarny w Ł., działając m. in. na podstawie rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 30 lipca 2002 roku w sprawie wykazu chorób zawodowych, szczegółowych zasad postępowania w sprawach zgłaszania podejrzenia, rozpoznawania i stwierdzania chorób zawodowych oraz podmiotów właściwych w tych sprawach (Dz.U. Nr 132, poz. 1115), utrzymał zaskarżoną decyzję organu I instancji w mocy. W uzasadnieniu decyzji organ odwoławczy powołując się na uzasadnienie orzeczenia lekarskiego z dnia 26 kwietnia 2007 roku zaakcentował, iż podczas hospitalizacji skarżącego w roku 2004 ujemnie wypadły testy alergologiczne z szerokim zestawem alergenów zawodowych pacjenta w tym z p – fenylenodwuaminą oraz alergenami wchodzącymi w skład różnych barwników i barwnikami. Przeprowadzone badania spirometryczne również nie wykazywały zaburzeń wentylacji płuc o typie obturacji typowych między innymi dla astmy oskrzelowej, wybitnie dodatnio wypadła natomiast jedynie próba prowokacyjna z histaminą świadcząca o obecności bardzo żywej nadreaktywności oskrzeli charakterystycznej dla astmy oskrzelowej. Podstawą do rozpoznania astmy oskrzelowej atopowej u pacjenta był obraz kliniczny choroby układu oddechowego charakterystyczny dla astmy oskrzelowej oraz obecność bardzo żywej nadreaktywności oskrzeli i uczulenia pacjenta na pospolite alergeny środowiska domowego i komunalnego. Obecność natomiast w środowisku pracy pacjenta i jego kontakt z substancjami astmogennymi nie dowodzi zawodowej etiologii astmy oskrzelowej. Za pozazawodową etiologią choroby układu oddechowego pacjenta przemawia natomiast wywiad chorobowy oraz przebieg kliniczny (brak poprawy i postęp choroby po zaprzestaniu kontaktu zawodowego z substancjami chemicznymi), a także ujemne wyniki testów skórnych z potencjalnymi alergenami jego środowiska. Zatem, w ocenie organu odwoławczego wyniki badań lekarskich (a zwłaszcza badanie spirometryczne i próby prowokacyjne z histaminą) przeprowadzone w jednostkach orzeczniczych uprawnionych do rozpoznawania chorób zawodowych nie pozwalają przyjąć, że czynniki szkodliwe środowiska pracy z przeważającym prawdopodobieństwem spowodowały u skarżącego astmę oskrzelową. Z wysokim prawdopodobieństwem pozwalają natomiast uznać, że przyczyną rozpoznanej u skarżącego astmy oskrzelowej są czynniki pozazawodowe, co w świetle § 2 ust. 1 rozporządzenia z dnia 20 lipca 2002 roku nie pozwala na stwierdzenie u J. A. choroby zawodowej. W skardze skierowanej do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Łodzi skarżący podtrzymując argumentację przedstawioną w odwołaniu wskazał, iż nie zgadza się z treścią zaskarżonej decyzji. Dodatkowo podniósł, iż z treści opracowań naukowych lekarzy orzeczników dostępnych w Internecie wynika, że związki chemiczne – alergeny, takie jak: parafenylodwuamina, formalina, bezwodnik kwasu octowego w środowisku, których pracował prawie 20 lat wywołują astmę oskrzelową. W odpowiedzi na skargę Państwowy Wojewódzki Inspektor Sanitarny w Ł. podtrzymując stanowisko zawarte w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji, wniósł o jej oddalenie. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Zgodnie z treścią art. 125 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 roku - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.), Sąd może zawiesić postępowanie z urzędu, jeżeli rozstrzygnięcie sprawy zależy od wyniku innego toczącego się postępowania administracyjnego, sądowoadministracyjnego, sądowego lub przed Trybunałem Konstytucyjnym. Powyższe unormowanie dotyczy fakultatywnego zawieszenia postępowania sądowoadministracyjnego w razie wystąpienia w sprawie kwestii prejudycjalnej tj. sytuacji, w której uprzednie rozstrzygnięcie określonego zagadnienia w innym postępowaniu może wpływać na wynik niniejszego postępowania. Ocena w tym zakresie pozostawiona została uznaniu sądu. W niniejszej sprawie podstawę prawną zaskarżonej do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Łodzi decyzji Państwowego Wojewódzkiego Inspektora Sanitarnego w Ł. z dnia [...] stanowiły przepisy rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 30 lipca 2002 roku w sprawie wykazu chorób zawodowych, szczegółowych zasad postępowania w sprawach zgłaszania podejrzenia, rozpoznawania i stwierdzania chorób zawodowych oraz podmiotów właściwych w tych sprawach (Dz. U. Nr 132, poz. 1115), wydanego na podstawie art. 237 § 1 pkt 2 i 3 Kodeksu pracy, zawierającego delegację ustawową do wydania tego rozporządzenia. W sprawie natomiast o sygn. akt III SA/Kr 125/06 Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie, postanowieniem z dnia 6 lutego 2007 r., wystąpił do Trybunału Konstytucyjnego z pytaniem prawnym: "Czy przepisy art. 237 § 1 pkt 2 i 3 ustawy z dnia 26 czerwca 1974 toku - Kodeks pracy (tj. Dz.U. z 1998 r. Nr 21, poz. 94 ze zm.) oraz wykonawczego rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 30 lipca 2002 roku w sprawie wykazu chorób zawodowych, szczegółowych zasad postępowania w sprawach zgłaszania podejrzenia, rozpoznawania i stwierdzania chorób zawodowych oraz podmiotów właściwych w tych sprawach (Dz.U. Nr 132, poz. 1115) są zgodne z art. 92 ust. 1 Konstytucji RP". Sprawa ma sygnaturę P 23/07 i nie została dotychczas rozstrzygnięta przez Trybunał Konstytucyjny. W ocenie Sądu rozstrzygnięcie niniejszej sprawy zależy zatem niewątpliwie od wyniku postępowania toczącego się przed Trybunałem Konstytucyjnym. W przypadku bowiem stwierdzenia niezgodności z Konstytucją RP przepisów objętych pytaniem, Sąd będzie mógł uznać, że zaskarżona decyzja i poprzedzająca ją decyzja organu I instancji wydane zostały na podstawie wadliwych, niekonstytucyjnych przepisów prawnych, co może uzasadniać uwzględnienie skargi. Naruszenie prawa dające podstawę do wznowienia postępowania jest zgodnie z art. 145 § 1 pkt 1 lit. b ustawy - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi podstawą do uchylenia decyzji. Orzeczenie zaś przez Trybunał Konstytucyjny o niezgodności aktu normatywnego z Konstytucją stanowi podstawę wznowienia postępowania administracyjnego w trybie art. 145a k.p.a. Uznanie niekonstytucyjności przepisów objętych pytaniem prawnym może zasadniczo zmienić stan prawny, stanowiący podstawę oceny legalności zaskarżonej decyzji. Nie ulega bowiem wątpliwości, że w stosunku do poprzednio obowiązującego rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 18 listopada 1983 r. w sprawie chorób zawodowych (Dz.U. Nr 65, poz. 294 i z 1989 r. Nr 61, poz. 364), rozporządzenie będące przedmiotem pytania prawnego znacznie zaostrzyło kryteria, które muszą być spełnione, aby dane schorzenie mogło być uznane za chorobę zawodową. Z tych wszystkich powodów, na podstawie art. 125 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 roku Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.), Sąd orzekł jak w postanowieniu. a.ł.