III SA/Łd 700/04

Dnia 26 stycznia 2005 roku Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi Wydział III w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia NSA Janusz Nowacki, Sędziowie Sędzia WSA Czesława Nowak-Kolczyńska (spr.), Asesor WSA Monika Krzyżaniak, Protokolant asystent sędziego Paweł Pijewski, po rozpoznaniu w dniu 12 stycznia 2005 roku na rozprawie sprawy ze skargi W.W. na orzeczenie Komendanta Wojewódzkiego Policji w Ł. z dnia [...] Nr [...] w przedmiocie wymierzenia kary dyscyplinarnej 1. uchyla zaskarżone orzeczenie oraz poprzedzające je orzeczenie Komendanta Miejskiego Policji w Ł. z dnia [...] nr [...]; 2. wstrzymuje wykonanie zaskarżonego orzeczenia do dnia uprawomocnienia się wyroku; 3. zasądza od Komendanta Wojewódzkiego Policji w Ł. na rzecz W.W. kwotę 255 (dwieście pięćdziesiąt pięć) zł tytułem zwrotu kosztów postępowania. Orzeczeniem z dnia [...] nr [...] Komendant Miejski Policji w Ł. działając na podstawie art. 135 j ust. 1 pkt 3 ustawy z dnia 6 kwietnia 1990 r. o Policji ( Dz. U. z 2002 r. nr 7 poz. 58 z późn. zm. ) uznał sierż. szt. W.W. winnym tego, że w dniu 23 marca 2004 r. w Ł., pełniąc służbę patrolową i posiadając przy sobie broń służbową w sposób rażący nie zachował środków ostrożności ten sposób, że pozostawił ją podczas korzystania z toalety mieszczącej się na stacji paliw A przy ul. B 7, dopuszczając się tym samym do utraty broni służbowej marki P-99 Walter nr [...] wraz z jednym magazynkiem i 16 sztukami amunicji typu Parabellum tj. o czyn z art. 132 ust 1 i 2 oraz ust. 3 pkt. 7 ustawy o Policji w związku z § 10 ust. 1 pkt 1 Zarządzenia nr 6 KGP z dnia 16 maja 2000 r. w sprawie szczegółowych zasad przyznawania i użytkowania broni palnej przez policjantów ( Dz. Urz. KGP nr 4 poz. 38 ) i wymierzył mu karę dyscyplinarną wydalenia ze służby. W uzasadnieniu organ stwierdził, że zarzut utraty broni znalazł w pełni potwierdzenie w zebranym materiale dowodowym. Ponadto organ podkreślił, że skarżący dopuścił się czynu o wysokim stopniu społecznej szkodliwości, a czynem tym naruszył fundamentalne obowiązki funkcjonariusza, narażając Policję na utratę dobrego imienia i spowodował zagrożenie bezpieczeństwa oraz porządku publicznego. Od powyższego orzeczenia W.W. złożył odwołanie wnosząc o wymierzenie łagodniejszej kary i pozostawienie go w służbie. W uzasadnieniu skarżący przyznał się do zarzucanego mu czynu i podniósł, że z uwagi na trudną sytuację rodzinną oraz 11-letni nienaganny przebieg służby nałożona na niego kara dyscyplinarna jest niewspółmiernie wysoka. Zwłaszcza, że bezpośrednio po zdarzeniu powiadomił przełożonych i starał się wszelkimi dostępnymi sposobami doprowadzić do odnalezienia utraconej broni. Komendant Wojewódzki Policji w Ł. orzeczeniem z dnia [...] nr [...] powołując w podstawie prawnej art. 135 n ust. 4 pkt 1 ustawy z dnia 6 kwietnia 1990 roku o Policji utrzymał zaskarżone orzeczenie w mocy. W uzasadnieniu orzeczenia Komendant Wojewódzki Policji stwierdził, że bezsporny jest w sprawie fakt utraty przez W.W. broni służbowej wraz z magazynkiem i 16 sztukami amunicji. Organ odwoławczy wyjaśnił, że zasady logiki i doświadczenia życiowego jednoznacznie wskazują, że broń służbowa powinna być przedmiotem szczególnej troski każdego funkcjonariusza policji. Zdaniem organu jedyną okolicznością łagodzącą w tej sprawie jest trudna sytuacja rodzinna obwinionego. Jednakże wysoki stopień szkodliwości czynu i naruszenie fundamentalnych obowiązków funkcjonariusza przemawia - w ocenie organu - za wymierzeniem najwyższej kary dyscyplinarnej. Skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Łodzi wniósł W.W. W skardze wniósł o uchylenie orzeczenia nr [...] Komendanta Wojewódzkiego Policji w Ł. z dnia [...] oraz poprzedzającego go orzeczenia Komendanta Miejskiego Policji w Ł. z dnia [...] w przedmiocie wymierzenia kary dyscyplinarnej wydalenia ze służby. Zaskarżonym orzeczeniom zarzucił: -naruszenie art. 135 j ust. 2 pkt 4 ustawy o Policji poprzez niewskazanie w opisie czynu w orzeczeniach organu I i II instancji charakteru zawinienia w zakresie naruszenia szczególnych środków ostrożności wynikających z § 10 ust. l pkt 1 zarządzenia nr 6 KGP z dnia 16 maja 2000 r. w sprawie szczegółowych zasad przyznawania i użytkowania broni palnej przez policjantów; -naruszenie art. 135 j ust. 2 pkt 6 ustawy o Policji poprzez nieokreślenie w uzasadnieniu obu orzeczeń charakteru zawinienia w zakresie naruszenia w/w zasad ostrożności; -naruszenie art. 134 h ust. l oraz ust. 3 pkt l i 2 ustawy o Policji poprzez wymierzanie rażąco niewspółmiernej kary do popełnionego przewinienia wskutek nieuwzględnienie dotychczasowego pozytywnego przebiegu służby, pozytywnej opinii służbowej oraz nieumyślności w zakresie utraty broni, a także trudnej sytuacji rodzinnej oraz podjęcia starań zmniejszenia skutków przewinienia służbowego; -naruszenie art. 135 n ust. l i 2 ustawy o Policji w odniesieniu do orzeczenia II instancji poprzez nie sporządzenie przez komisję sprawozdania z przeprowadzonych czynności wraz z wnioskami oraz przedstawienia go wyższemu przełożonemu dyscyplinarnemu jako organowi II instancji, co mogło mieć wpływ na wynik sprawy. W odpowiedzi na skargę organ odwoławczy wniósł o oddalenie skargi jako niezasadnej. Powtórzył argumenty zawarte w uzasadnieniu zaskarżonego orzeczenia oraz dodatkowo wyjaśnił, że zarzuty zawarte w skardze stanowią powielenie stanowiska członka komisji do zbadania zaskarżonego orzeczenia nadkom. R.L., z którym to organ II instancji zapoznał się. Ponadto organ wyjaśnił, że wprawdzie komisja powołana do zbadania zaskarżonego orzeczenia nie przedstawiła wspólnego sprawozdania z przeprowadzonych czynności ale organ II instancji przyjął stanowisko przewodniczącego komisji jako stanowisko całej komisji, natomiast stanowisko członka komisji R.L. potraktował jako zdanie odrębne. Na rozprawie w dniu 12 stycznia 2005 roku pełnomocnik skarżącego złożył pismo procesowe wnosząc o: - przywrócenie skarżącego do służby w Policji, - zasądzenie wypłaty zaległych poborów od dnia zwolnienia ze służby wraz z należnymi odsetkami. - dopuszczenie dowodu z zeznań świadka K.W. na okoliczność właściwego zadziałania skarżącego oraz jego stanu zdrowia. - dopuszczenie dowodu z zeznań przewodniczącego związków zawodowych policji na okoliczność dobrej opinii jaką posiadał skarżący w miejscu pracy. W uzasadnieniu pisma pełnomocnik stwierdził, że w toku postępowania dyscyplinarnego zostało popełnionych szereg błędów, w szczególności sprawozdanie komisji powołanej decyzją nr [...] jest obarczone błędem prawnym, ponieważ orzekając winę skarżącego komisja nie była w pełnym trój-osobowym składzie, dodatkowo przy rozpoznawaniu sprawy zlekceważyła opinie związków zawodowych i środowiska zawodowego, wykazała się brakiem konsekwencji odnośnie dysponowania bronią przez skarżącego, a ponadto zastosowała najsurowszy wymiar kary z opóźnieniem, a przecież prawo stanowi, że dopuszczenie obwinionego do miejsca pracy po zaistnieniu przestępstwa jest jednoznaczne interpretowane pozytywnie na jego rzecz. Ponadto pełnomocnik stwierdził dodatkowo, że Sąd Rejonowy w Łodzi IV Wydział Karny - sygn. akt IV K 425/04 - nie uznał winy W.W. za oczywistą i warunkowo umorzył postępowanie. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył co następuje: Skarga zasługuje na uwzględnienie. Zgodnie z treścią art. 1 § 1 i 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz. 1269) sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem. Natomiast, w myśl art. 145 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270) sąd uwzględniając skargę na decyzję lub postanowienie: 1/ uchyla decyzję lub postanowienie w całości lub w części, jeżeli stwierdzi: a/ naruszenie prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy, b/ naruszenie prawa dające podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego, c/ inne naruszenie przepisów postępowania, jeżeli mogło ono mieć istotny wpływ na wynik sprawy; 2/ stwierdza nieważność decyzji lub postanowienia w całości lub w części, jeżeli zachodzą przyczyny określone w art. 156 Kodeksu postępowania administracyjnego lub w innych przepisach; 3/ stwierdza wydanie decyzji lub postanowienia z naruszeniem prawa, jeżeli zachodzą przyczyny określone w Kodeksie postępowania administracyjnego lub innych przepisach. Z wymienionych przepisów wynika, iż sąd bada legalność zaskarżonej decyzji pod kątem jej zgodności z prawem materialnym, określającym prawa i obowiązki stron oraz z prawem procesowym, regulującym postępowanie przed organami administracji publicznej. Art. 134 § 1 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi stanowi zaś, iż Sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc jednak związanym zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną. Oznacza to, iż Sąd dokonuje oceny zgodności z prawem zaskarżonego aktu administracyjnego, nawet gdy dany zarzut nie został podniesiony w skardze. W rozpoznawanej sprawie Sąd, oceniając legalność zaskarżonej decyzji, stwierdził iż organy administracji publicznej I i II instancji naruszyły przepisy prawa materialnego - ustawy z dnia 6 kwietnia 1990 r. o Policji w zakresie odpowiedzialności dyscyplinarnej i karnej policjantów – oraz przepisy procedury administracyjnej, w szczególności art. 7, 77, 80, 107 § 3 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. kodeks postępowania administracyjnego ( Dz. U. z 2000 r. Nr 98, poz.1071 z późn. zm. ), które to naruszenie mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy. Organy administracji publicznej prowadzące postępowanie mają obowiązek zebrania i rozpatrzenia materiału dowodowego, aby ustalić stan faktyczny sprawy zgodny z rzeczywistością. W szczególności są zobowiązane dokonać wszechstronnej oceny okoliczności konkretnego przypadku, na podstawie analizy całego materiału dowodowego, a stanowisko wyrażone w rozstrzygnięciu końcowym uzasadnić w sposób wymagany przez przepisy k.p.a.. Rację ma skarżący, iż orzeczenia organów obu instancji nie odpowiadają warunkom określonym w art. 135 j ust 2 pkt 4, 6 powołanej ustawy o Policji, bowiem brak jest w opisie przewinienia dyscyplinarnego charakteru zawinienia, zaś uzasadnienia tych orzeczeń, w istocie, skupiają się na przedstawieniu faktów, które organy uznały za udowodnione, nie zawierają natomiast pełnej oceny przyjętego stanu faktycznego w świetle konkretnych przepisów prawa. W szczególności organy nie wskazały jaki wpływ miał charakter zawinienia na wymiar kary dyscyplinarnej ( w sytuacji, kiedy Komendant Wojewódzki Policji wskazywał na winę nieumyślną skarżącego ). A jest to w niniejszej sprawie element istotny, wyznaczający konsekwencje prawne faktów uznanych za udowodnione, w sytuacji gdy istnieje wybór tych konsekwencji. Pominięcie więc rozważań w tym zakresie narusza przepis art. 107 § 3 k.p.a.. Ponadto uzasadnienie Komendanta Wojewódzkiego Policji zawiera szereg nieścisłości; wbrew twierdzeniom zawartym w orzeczeniu organu II instancji obwiniony, w odwołaniu z dnia 6 kwietnia 2004 r. włączonym do akt sprawy nie wnosił o uchylenie zaskarżonego orzeczenia lecz pozostawił decyzję organowi rozstrzygającemu. Również nie cała komisja lecz tylko jeden członek komisji wnosił o utrzymanie w mocy zaskarżonego orzeczenia. Drugi bowiem przedstawił stanowisko odmienne, wskazując wręcz na takie naruszenia przepisów prawa, które mogły mieć wpływ na wynik postępowania i w swoim stanowisku opiniodawczym proponował uchylenie orzeczenia organu I instancji. W przedmiotowej sprawie zasadny jest także zarzut, iż organy administracyjne obu instancji nie rozpatrzyły całego materiału dowodowego, czym naruszyły art. 77 § 1 k.p.a. oraz 134 h ust. 1 i 3 powołanej ustawy o Policji. Zgodnie bowiem z treścią art. 134 h ust.1 powołanej ustawy wymierzona kara powinna być współmierna do popełnionego przewinienia dyscyplinarnego i stopnia zawinienia, w szczególności powinna uwzględniać okoliczności popełnienia przewinienia dyscyplinarnego, jego skutki, w tym następstwa dla służby, rodzaj i stopień naruszenia ciążących na obwinionym obowiązków, pobudki działania, zachowanie obwinionego przed popełnieniem przewinienia dyscyplinarnego i po jego popełnieniu oraz dotychczasowy przebieg służby. Natomiast zgodnie z ust 3 powołanego przepisu na złagodzenie wymiaru kary mają wpływ w szczególności nieumyślność popełnienia czynu, podjęcie przez policjanta starań o zmniejszenie jego skutków, dobrowolne poinformowanie przełożonego dyscyplinarnego o popełnieniu przewinienia dyscyplinarnego przed wszczęciem postępowania dyscyplinarnego. W myśl art. 135 g powołanej ustawy przełożony dyscyplinarny i rzecznik dyscyplinarny są obowiązani badać oraz uwzględniać okoliczności przemawiające zarówno na korzyść, jak na niekorzyść obwinionego. Organy zaś ustalając katalog okoliczności łagodzących ograniczyły się jedynie do wskazania trudnej sytuacji rodzinnej obwinionego. Nie uwzględniły natomiast wbrew ogólnym zasadom wymiaru kary: dotychczasowego przebiegu służby, pozytywnej opinii służbowej skarżącego, faktu szybkiego podjęcia przez niego działań zmierzających do odzyskania broni, dobrowolnego i natychmiastowego powiadomienia przełożonych o jej utracie oraz nieumyślności popełnienia czynu. Organ nie wykazał ponadto dlaczego przyjął, że okoliczność utraty broni w toalecie stanowi element wpływający na zaostrzenie wymiaru kary. Brak w tym względzie należytej oceny wyników postępowania dowodowego stanowi również naruszenie przepisów postępowania – art. 80 k.p.a.. W przedmiotowej sprawie doszło także do uchybienia art. 135 m ust 1-3 powołanej ustawy, co podnosi strona skarżąca, bowiem organ administracyjny powołał komisję do zbadania zaskarżonego orzeczenia I instancji, w składzie dwuosobowym. Natomiast powołany przepis obliguje wyższego przełożonego dyscyplinarnego, którym w niniejszym postępowaniu był Komendant Wojewódzki Policji ( zgodnie z treścią przepisu art. 132 ust. 8 pkt 1 ustawy o Policji ) do powołania komisji składającej się z trzech oficerów w służbie stałej. W skład komisji nie wszedł przedstawiciel związku zawodowego. A zgodnie z treścią ust. 3 tego artykułu w przypadku niewyznaczenia przedstawiciela związku zawodowego, trzeciego członka komisji wyznacza wyższy przełożony dyscyplinarny. Komendant Wojewódzki Policji nie wyznaczył trzeciego członka komisji, pomimo obowiązku ustawowego. I niezasadne jest stanowisko zawarte w odpowiedzi na odwołanie, iż nie ma ta okoliczność istotnego wpływu na wynik sprawy, gdyż sprawozdanie komisji ma jedynie charakter opiniodawczy. Opiniodawczy charakter sprawozdania, to nie znaczy zbędny, nie mający żadnego wpływu - jak chce tego organ, co mogłoby prowadzić do nieograniczonej dowolności w rozstrzyganiu. A temu sprzeciwia się ustawodawca statuując obowiązek powołania komisji i to w odpowiednim składzie ilościowym i jakościowym, która może wystąpić o uzupełnienie materiału dowodowego. A z przeprowadzonych czynności sporządza sprawozdanie wraz z wnioskiem dotyczącym sposobu załatwienia odwołania ( art. 135 m ust. 1-8, art. 135 n ust. 1-3 ). Organ II instancji niedopełniając obowiązku powołania komisji w składzie 3–osobowym, przekroczył swoje uprawnienia przyjmując stanowisko przewodniczącego komisji jako stanowisko całej komisji ( mimo, że przewodniczący działał jednoosobowo, w imieniu własnym ), a stanowisko członka komisji R.L. potraktował jako zdanie odrębne, nie odnosząc się przy tym merytorycznie do wskazanych w nim uchybień i naruszeń przepisów prawa. Nie wyjaśnił zaistniałych rozbieżności w tych stanowiskach i nie odniósł się do wątpliwości zawartych w stanowisku nadkomisarz R.L. Ponadto do akt sprawy nie zostało dołączone Zarządzenie Nr 6 Komendanta Głównego Policji z dnia 16 maja 2000 r. w sprawie szczegółowych zasad przyznawania i użytkowania broni palnej przez policjantów. Brak tego aktu - publikowanego w Dzienniku Urzędowy Komendanta Głównego Policji ( który nie jest publikatorem powszechnie dostępnym ) uniemożliwia sądowi zbadanie, czy przy wydawaniu zaskarżonego orzeczenia nie naruszono przepisów powyższego zarządzenia. W odniesieniu do żądań pełnomocnika skarżącego zawartych w piśmie z dnia 11 stycznia 2005 roku Sąd stwierdza ich bezpodstawność, wskazując jak na wstępie, iż kognicja sądu administracyjnego ograniczona jest do oceny legalności kwestionowanego skargą aktu organów administracji publicznej i obejmuje ocenę prawidłowości zastosowania przepisów prawa i ich wykładni przez organ administracyjny. W jej wyniku Sąd zgodnie z powołanym art. 145 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, w razie uwzględnienia skargi uchyla zaskarżone orzeczenie, stwierdza jego nieważność lub w wypadkach określonych w kodeksie postępowania administracyjnego lub innych przepisach stwierdza wydanie aktu z naruszeniem prawa. Nie jest zatem właściwy do zasądzenie wypłaty zaległych poborów czy przywrócenia skarżącego do służby, czego domaga się pełnomocnik. Ponadto przed sądem administracyjnym możliwe jest jedynie uzupełniające postępowanie dowodowe, ograniczone do możliwości przeprowadzenia dowodu z dokumentu. Wobec czego wniosek pełnomocnika skarżącego o dopuszczenie dowodu z zeznań świadków jest niedopuszczalny. Mając powyższe na uwadze Sąd w oparciu o art. 145 § 1 pkt 1 lit. a i c ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi orzekł jak w sentencji. Rozstrzygnięcie dotyczące wykonania zaskarżonej decyzji zostało podjęte przez Sąd na podstawie art. 152 cytowanej ustawy. O kosztach postępowania Sąd orzekł stosownie do art. 200 w związku z art. 205 § 2 cytowanej ustawy oraz § 18 ust. 1 pkt 1 lit. c rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 28 września 2002 roku w sprawie opłat za czynności radców prawnych ( ... ) (Dz. U. Nr 163 poz. 1349 z późń. zm.).