III SA/Łd 705/14
PostanowienieWSA w Łodzi2015-09-15
Skład orzekający: Małgorzata Kowalska
Analiza orzeczenia
Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.
Zagadnienie prawne
Czy ponowny wniosek o przyznanie prawa pomocy w zakresie częściowym poprzez zwolnienie od kosztów sądowych może zostać uwzględniony, jeśli sytuacja materialna strony nie uległa zasadniczej zmianie od czasu prawomocnego oddalenia poprzedniego wniosku?Ratio decidendi
Ponowny wniosek o przyznanie prawa pomocy w zakresie częściowym poprzez zwolnienie od kosztów sądowych nie może zostać uwzględniony, jeśli strona nie wykazała, że od czasu prawomocnego oddalenia poprzedniego wniosku nastąpiły okoliczności zasadniczo zmieniające jej sytuację materialną. Prawomocne postanowienie w przedmiocie prawa pomocy wiąże strony i sąd, a ponowne rozpoznanie wniosku jest dopuszczalne jedynie w przypadku wystąpienia nowych okoliczności, które istotnie wpływają na sytuację finansową strony.Stan faktyczny
Skarżący A. Z. złożył ponowny wniosek o przyznanie prawa pomocy w zakresie częściowym poprzez zwolnienie od kosztów sądowych od skargi kasacyjnej. Wniosek został oparty na oświadczeniu o stanie rodzinnym, majątku i dochodach oraz dodatkowych dokumentach. Wcześniejszy wniosek o prawo pomocy został prawomocnie oddalony przez WSA w Łodzi, a zażalenie na to postanowienie oddalił NSA. Skarżący prowadzi działalność gospodarczą w zakresie sprzedaży paliw, która generuje znaczne obroty, ale obecnie przynosi stratę. Posiada kredyty obrotowe i prywatny rachunek bankowy z widocznymi środkami.Rozstrzygnięcie
Odmówiono skarżącemu A. Z. prawa pomocy w zakresie częściowym poprzez zwolnienie od kosztów sądowych.Pełny tekst orzeczenia
Dnia 15 września 2015 roku Starszy referendarz sądowy w Wojewódzkim Sądzie Administracyjnym w Łodzi w Wydziale III Małgorzata Kowalska po rozpoznaniu w dniu 15 września 2015 r. na posiedzeniu niejawnym wniosku A. Z. o przyznanie prawa pomocy poprzez zwolnienie od kosztów sądowych w sprawie ze skargi A. Z. na decyzję Dyrektora Izby Celnej w Ł. z dnia [...] Nr [...] w przedmiocie: określenia zobowiązania w podatku akcyzowym za wrzesień 2012 roku p o s t a n a w i a: odmówić skarżącemu A. Z. prawa pomocy w zakresie częściowym poprzez zwolnienie od kosztów sądowych.
Postanowieniem z 17 listopada 2014 roku Wojewódzki Sąd Administracyjny w Ł. odmówił A. Z. przyznania prawa pomocy poprzez zwolnienie od kosztów sądowych w sprawie z jego skargi na decyzję Dyrektora Izby Celnej w Ł. z [...] określającą mu zobowiązanie podatkowe w podatku akcyzowym za wrzesień 2012 roku. W uzasadnieniu wskazano, że z wniosku o przyznanie prawa pomocy, dodatkowych dokumentów i informacji udzielonych na wezwanie referendarza sądowego wynika, że wnioskodawca wspólnie z rodzicami prowadzi gospodarstwo domowe, którego miesięczne dochody zamykają się kwota ok. 4.700 zł. W roku 2013 prowadzona przez wnioskodawcę działalność gospodarcza przyniosła dochód w wysokości 19.744 zł. W okresie od stycznia do sierpnia 2014r. przychód z prowadzonej działalności gospodarczej zamknął się dla skarżącego kwotą 2.687.082 zł przy kosztach w wysokości 2.705.752 zł w efekcie działalność ta przyniosła stratę w wysokości ok. 18.600 zł. Skarżący zamieszkuje w domu będącym własnością jego rodziców, wykazane koszty jego utrzymania zamykają się kwotą ok. 154 zł miesięcznie (opłata za prąd i wodę). Wnioskodawca wraz z matką są właścicielami stacji paliw, na której swoją działalność gospodarczą prowadzi skarżący. Z nadesłanych deklaracji VAT-7 wynika, że miesięczny obrót firmy wnioskodawcy wniósł w maju 2014r. 339.775 zł, czerwcu 330.927 zł, w lipcu 433.098 zł, zaś w sierpniu 405.373 zł. Wnioskodawca posiada dwa kredyty obrotowe w kwocie 400.000 i 200.000 zł, miesięczne koszty ich obsługi kształtują się na poziomie ok.5.000 zł. Z nadesłanych wyciągów z rachunków bankowych związanych z prowadzoną działalnością gospodarczą wynika, że skarżący posiada także rachunek prywatny, na który w dniu 28 sierpnia br. przelał kwotę 10.000 zł z rachunku firmowego w banku WBK, jednak jego posiadania nie ujawnił w formularzu PPF ani w toku prowadzonego postępowania wyjaśniającego w przedmiocie prawa pomocy. Wielkość obrotów prowadzonej przez skarżącego działalności gospodarczej przeczy jego twierdzeniom o braku jakichkolwiek środków, z których mogłyby zostać pokryte koszty sądowe w sprawie. Skarżący w ramach prowadzonej działalności obraca co miesiąc kwotami wielokrotnie przewyższającymi wysokość wszystkich wpisów od skarg w sprawach zawisłych przed tutejszym sądem. Powyższe wskazuje, że może część środków pieniężnych przeznaczonych na finansowanie swojej działalności gospodarczej, wygospodarować na pokrycie kosztów obecnego procesu. Oceny takiej nie zmienia okoliczność, iż działalność ta w chwili obecnej przynosi stratę. Dla oceny przedmiotowego wniosku nie bez znaczenia pozostaje także fakt, że skarżący co miesiąc reguluje swoje zobowiązania prywatnoprawne z tytułu posiadanych kredytów obrotowych w granicach 5.000 zł, a przyznania prawa pomocy nie może uzasadniać chęć zaspokojenia w pierwszej kolejności innych zobowiązań, preferencyjnie traktowanych przez skarżącego. Wreszcie nieujawnienie posiadanego prywatnego rachunku bankowego, na który wnioskodawca 28 sierpnia br przelał kwotę 10.000 zł nie pozwala na pełną ocenę możliwości finansowania kosztów postepowania przez stronę i musi zostać potraktowana jako niewykazanie obiektywnego baku środków na pokrycie kosztów procesu. Naczelny sad Administracyjny postanowieniem z 8 stycznia 2015 roku oddaliła zażalenia skarżącego na powyższe rozstrzygnięcie.
Wyrokiem z 8 maja 2015 roku Wojewódzki Sąd Administracyjny w Ł. oddalił skargę strony na decyzję Dyrektora Izby Celnej z [...] w przedmiocie podatku akcyzowego za wrzesień 2012 roku.
W dniu 16 lipca 2015 roku skarżący wystąpił ze skargą kasacyjną od powyższego rozstrzygnięcia. W odpowiedzi na wezwanie do uiszczenia wpisu od skargi w wysokości 750 zł ponownie wystąpił z wnioskiem o częściowe zwolnienie od kosztów sądowych tj. od opłaty od skargi kasacyjnej. Ze złożonego na formularzu PPF oświadczenia o stanie rodzinnym majątku i dochodach oraz dodatkowych dokumentów nadesłanych na wezwanie referendarza sądowego wynika, że skarżący wspólnie z matką prowadzi gospodarstwo domowe, którego źródłem utrzymania są dochody z działalności gospodarczej prowadzonej przez wnioskodawcę pod nazwą "A" w zakresie sprzedaży paliw w wysokości 2.165 zł miesięcznie oraz dochody z dzierżawy uzyskiwane przez jego matkę w wysokość 1.220 zł miesięcznie. Z nadesłanej kopi deklaracji podatkowej za rok 2014 wynika, że działalność gospodarcza podatnika w roku ubiegłym wygenerowała przychód na poziomie 3.980.553 zł koszty w wysokości 3.959.427 zł i w efekcie przyniosła dochód w wysokości 21.126 zł. W okresie od stycznia do lipca br. przychód z prowadzonej działalności gospodarczej zamknął się dla skarżącego kwotą 1.978.765 zł przy kosztach w wysokości 2.049.923 zł w efekcie działalność ta w chwili obecnej przynosi stratę w wysokości ok. 71.160 zł. Skarżący zamieszkuje w domu będącym własnością jego matki, wykazane koszty jego utrzymania zamykają się kwotą 172 zł miesięcznie (opłata za prąd i wodę). Wnioskodawca jest właścicielem samochodu ciężarowego MAN. Z nadesłanych deklaracji VAT-7 wynika, że miesięczny obrót firmy wnioskodawcy wniósł w maju br. 303.286 zł, czerwcu 300.888 zł, w lipcu 337.752 zł. Wnioskodawca posiada kredyt obrotowy w rachunku bieżącym w kwocie 400.000 zł, miesięczne obciążenia związane z jego obsługa kształtują się na poziomie 2.750 zł. Wnioskodawca nie nadesłał wyciągu z prywatnego rachunku bankowego na dzień 16 lipca br., a wiec dzień występowania ze skarga kasacyjna w przedmiotowej sprawie. Z nadesłanego wyciągu za okres od 22 lipca do 21 sierpnia br. wynika zaś, że na dzień występowania z wnioskiem o prawo pomocy tj. 30 lipca br. na rachunku tym skarżący posiadała środki w wysokości przekraczającej kwotę 10.000 zł
Referendarz sądowy zważył, co następuje:
Wniosek nie jest zasadny.
Stosownie do przepisów art. 243 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 roku Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz. U. z 2012 r.,poz. 270 ze zm.)- dalej "p.p.s.a." prawo pomocy może być przyznane stronie na jej wniosek złożony przed wszczęciem postępowania lub w toku postępowania. Prawo pomocy obejmuje zwolnienie od kosztów sądowych oraz ustanowienie adwokata, radcy prawnego, doradcy podatkowego lub rzecznika patentowego (art. 244 § 1 cyt. ustawy). W myśl art. 245 § 1 p.p.s.a. prawo pomocy może być przyznane w zakresie całkowitym lub częściowym. Niniejszym wnioskiem skarżący wystąpił o przyznanie prawa pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych (punkt 4 formularza wniosku), czyli o przyznanie prawa pomocy w zakresie częściowym. Stosownie do treści art. 246 § 1 pkt 2 p.p.s.a. przyznanie prawa pomocy w zakresie częściowym osobie fizycznej następuje, gdy wykaże, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania, bez uszczerbku utrzymania koniecznego i dla siebie i rodziny.
Aktualnie rozpoznawany wniosek jest ponownym wnioskiem skarżącego o przyznanie prawa pomocy we wnioskowanym zakresie. Wskazać należy, że prawomocnym postanowieniem z 17 listopada 2014 roku Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi odmówił wnioskodawcy przyznania prawa pomocy poprzez zwolnienie od kosztów sądowych podkreślając, że skarżący nie wykazał, że znajduje się w sytuacji uniemożliwiającej poniesienie kosztów postępowania. Ocenę tę podzielił także Naczelny Sąd Administracyjny oddalając zażalenie skarżącego oraz wskazując, że wielkość obrotów prowadzonej działalności gospodarczej oraz wysokość ponoszonych zobowiązań prywatnoprawnych wykluczają uznanie skarżącego za osobę ubogą niezdolną do poniesienia kosztów procesu. W tym miejscu wskazać należy, że jakkolwiek strona, po prawomocnym oddaleniu wniosku o przyznanie prawa pomocy, może złożyć kolejny wniosek o jego przyznanie, to jednak rozpoznanie tego kolejnego wniosku nie może polegać na weryfikowaniu ocen i rozstrzygnięcia objętych wcześniejszym prawomocnym postanowieniem. Prawomocne postanowienie w tym zakresie wiąże nie tylko strony, ale także sąd (art. 170 p.p.s.a.). Ponowne rozstrzygnięcie w przedmiocie prawa pomocy jest dopuszczalne, ale tylko z uwagi na takie okoliczności, które powstały później i w sposób zasadniczy zmieniają sytuację materialną strony (por. postanowienia Naczelnego Sądu Administracyjnego z 25 czerwca 2008 roku sygn. akt II OZ 654/08).
W obecnie rozpoznawanym, wniosku skarżącego o przyznanie prawa pomocy nową okolicznością jest fakt likwidacji jednego z posiadanych uprzednio rachunków bankowych, oraz likwidacji posiadanego uprzednio kredytu obrotowego na kwotę 200.000 zł. Wnioskodawca w dalszym ciągu posiada jednak kredyt obrotowy wartości 400.000 zł, którego koszty obsługi miesięcznie wynoszą ok. 2.750 zł. Prowadzona przez niego działalność gospodarcza w ubiegłym roku przyniosła dochód na poziomie 21.126 zł, a więc wyższy w stosunku do 2013 roku (19.744 zł). Miesięczne przychody z prowadzonej działalności gospodarczej w tym roku kształtują się na poziomie 300.000 - 337.000 zł. W tych okolicznościach fakt aktualnego notowania straty z prowadzonej działalności gospodarczej w wysokości ok. 70.000 zł, a więc wielokrotnie mniejszej od miesięcznych obrotów skarżącego nie świadczy o braku możliwości po stronie skarżącego do poniesienia obciążających go na tym etapie procesu niezbędnych kosztów sądowych. Wskazać także należy, że w ubiegłym roku prowadzona przez wnioskodawcę działalność gospodarcza w analogicznym okresie również wykazywała stratę jednak na koniec roku przyniosła dochód na poziomie 21.000 zł. Przedstawiona w obecnym wniosku o prawo pomocy sytuacja skarżącego nie różni się w istotny sposób od okoliczności ocenionych w toku postępowania dotyczącego jego pierwszego wniosku o prawo pomocy. Nadesłany wyciąg z prywatnego rachunku bankowego wnioskodawcy wskazuje ponadto, że na dzień występowania z ponownym wnioskiem o prawo pomocy na rachunku tym strona posiadała kwotę przekraczająca 10.000 zł, a więc pozwalającą na poniesienie wymaganych na obecnym etapie postępowania kosztów sądowych. W tej sytuacji brak jest podstaw do uwzględnienia ponownego wniosku skarżącego o przyznanie prawa pomocy poprzez zwolnienie od kosztów sądowych.
Mając powyższe na uwadze, na podstawie art. 246 § 1 pkt 2 w związku z art. 170 i art. 258 § 1 i § 2 pkt 7 p.p.s.a. orzeczono jak w sentencji.
m.k.
Źródło: Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych (orzeczenia.nsa.gov.pl), pozyskano 16.07.2026. · Źródło