III SA/Łd 746/21

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi – Wydział III w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia NSA Janusz Nowacki po rozpoznaniu w dniu 15 września 2021 r. na posiedzeniu niejawnym sprawy ze skargi A. B. i K. B. na decyzję Zakładu Ubezpieczeń Społecznych z dnia [...] nr [....] w przedmiocie odmowy wszczęcia postępowania w sprawie wniosku o zwolnienie z obowiązku opłacania należności z tytułu składek za okres od marca do maja 2020 r. p o s t a n a w i a: odrzucić skargę. W dniu 10 maja 2021 r. A. B. i K. B. wystąpiły do Zakładu Ubezpieczeń Społecznych z wnioskiem o zwolnienie z obowiązku opłacania należności z tytułu składek za okres od marca do maja 2020 r. figurujących na koncie płatnika – J. M. Decyzją z [...] Zakład Ubezpieczeń Społecznych odmówił wszczęcia postępowania w sprawie wniosku o zwolnienie z obowiązku opłacania należności z tytułu składek za okres od marca do maja 2020 r. Decyzja wraz uzasadnieniem i pouczeniem o przysługującym środku zaskarżenia została doręczona A. B. w dniu 1 lipca 2021 r., a K. B. w dniu 2 lipca 2021 r. W dniu 12 lipca 2021 r. (data wpływu wniosku do organu) K. B. od powyższej decyzji złożyła do Zakładu Ubezpieczeń Społecznych wniosek o ponowne rozpatrzenie sprawy. W dniu 22 lipca 2021 r. (data wpływu skargi do organu) A. B. i K.B. wniosły do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Łodzi skargę na decyzję Zakładu Ubezpieczeń Społecznych z dnia [...] w przedmiocie odmowy wszczęcia postępowania w sprawie wniosku o zwolnienie z obowiązku opłacania należności z tytułu składek za okres od marca do maja 2020 r. W odpowiedzi na skargę Zakład Ubezpieczeń Społecznych wniósł o odrzucenie skargi K. B., oświadczając jednocześnie, że skargę wniesioną przez A. B. zgodnie z art. 54a § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jedn. Dz.U. z 2019 r., poz. 2325 ze zm.), dalej p.p.s.a., potraktował jako wniosek o ponowne rozpatrzenie sprawy. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi zważył, co następuje: Skarga podlega odrzuceniu. Zgodnie z art. 52 § 1 p.p.s.a. strona może wnieść skargę do sądu administracyjnego po wyczerpaniu środków zaskarżenia, jeżeli służyły one skarżącemu w postępowaniu przed organem właściwym w sprawie, chyba że skargę wnosi prokurator, Rzecznik Praw Obywatelskich lub Rzecznik Praw Dziecka. Zasadę tę zmodyfikowano w art. 52 § 3 zdanie 1 p.p.s.a., zgodnie z którym, jeżeli stronie przysługuje prawo do zwrócenia się do organu, który wydał decyzję z wnioskiem o ponowne rozpatrzenie sprawy, strona może wnieść skargę na tę decyzję bez skorzystania z tego prawa. Przepis ten dopuszcza zatem możliwość zaskarżenia do sądu administracyjnego decyzji nieostatecznej w administracyjnym toku instancji, od której stronie przysługuje wniosek o ponowne rozpatrzenie sprawy. Z dniem doręczenia stronom decyzji termin do wniesienia wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy oraz skargi do sądu administracyjnego rozpoczynają biec równolegle, a ustawodawca pozostawił w tym przypadku stronie wybór środka ochrony prawnej. Nie oznacza to jednak, że strona może wnieść zarówno wniosek o ponowne rozpatrzenie sprawy, jak i skargę do sądu administracyjnego (por. m.in. postanowienie NSA z 13 lutego 2020 r., sygn. akt II GSK 28/20, dostępne orzeczenia.nsa.gov.pl). W rozpoznawanej sprawie skarżące mogły wybrać sposób zaskarżenia decyzji i albo skorzystać z prawa do złożenia wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy, albo wnieść do sądu skargę na decyzję, bez uprzedniego składania wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy. Z tych środków prawnych nie można jednak skorzystać kumulatywnie. Skargę do sądu można zatem wnieść tylko wtedy, gdy strona nie korzysta z prawa do złożenia wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy. Podkreślić również należy, że obowiązuje zakaz dwutorowości postępowania sądowoadministracyjnego i administracyjnego. W przypadku postępowania, w którym uczestniczy więcej niż jedna strona, może dojść do takiej sytuacji, że jedna ze stron może zaskarżyć decyzję do sądu administracyjnego, a druga złożyć wniosek o ponowne rozpatrzenie sprawy. Wówczas jednak w art. 54a p.p.s.a. wskazano zasadę pierwszeństwa drogi administracyjnej - w przypadku złożenia wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy przez jedną ze stron, skargę do sądu administracyjnego drugiej ze stron należy potraktować jako wniosek o ponowne rozpatrzenie sprawy. Skorzystanie z administracyjnych środków zaskarżenia skutkuje zatem tym, że skarga strony staje się niedopuszczalna i podlega odrzuceniu zgodnie z art. 58 § 1 pkt 6 p.p.s.a. (por. m.in. postanowienie WSA w Gliwicach z 26 lutego 2020 r., sygn. akt I SA/Gl 1563/19). W przypadku więc, gdy strona decyduje się najpierw skorzystać z wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy, a następnie wnosi skargę do sądu administracyjnego, skarga taka jest niedopuszczalna. Celem art. 52 § 3 p.p.s.a. nie było bowiem przyznanie stronie możliwości dwutorowej weryfikacji aktów administracyjnych wydawanych organy administracji publicznej, lecz prawo wyboru procedury weryfikacji: wniosku albo skargi. Nie ma przy tym znaczenia, czy środek przysługujący w toku postępowania administracyjnego (wniosek o ponowne rozpatrzenie sprawy) został złożony skutecznie, czy też nie, bowiem jedynym warunkiem ustawowym pozostaje nieskorzystanie z prawa złożenia tego wniosku (por. postanowienie NSA z 29 listopada 2019 r., sygn. akt I OZ 1169/19). Przyjęcie odmiennej wykładni prowadziłoby do sytuacji, w której strona mogłaby wnieść skargę do sądu niejako na wypadek, gdyby wniosek do organu o ponowne rozpatrzenie sprawy nie został wniesiony skutecznie. Taka argumentacja byłaby niezgodna z literalnym brzmieniem art. 52 § 3 p.p.s.a., który wymaga od strony wyboru trybu domagania się ochrony, a więc decyzji co do tego czy skorzysta z trybu postępowania administracyjnego, czy też z trybu sądowoadministracyjnego. Przy czym konsekwencje tego wyboru obciążają stronę (por. postanowienie NSA z 24 kwietnia 2020 r., sygn. akt II GSK 63/20, Lex nr 3030641). Wobec powyższego należy uznać, że w rozpoznawanej sprawie organ administracji publicznej trafnie uznał, że wniesiona przez K. B. skarga jest niedopuszczalna, skoro bowiem złożyła wniosek o ponowne rozpatrzenie sprawy to tym samym wybrała tryb zaskarżenia decyzji Zakładu Ubezpieczeń Społecznych kontynuowany w postępowaniu administracyjnym. Z tego powodu wniesiona do sądu administracyjnego skarga K. B. na decyzję Zakładu Ubezpieczeń Społecznych z dnia [...] jako decyzję nieostateczną, jest niedopuszczalna i podlega odrzuceniu. W myśl cyt. powyżej art. 54a § 1 p.p.s.a., jeżeli przed przekazaniem sądowi skargi jednej ze stron postępowania administracyjnego, inna strona tego postępowania zwróciła się do organu z wnioskiem o ponowne rozpatrzenie sprawy organ rozpoznaje tę skargę jak wniosek o ponowne rozpatrzenie sprawy. Sytuacja taka zaistniała w niniejszej sprawie w stosunku do skargi A. B., ponieważ przed przekazaniem sądowi skargi A. B. z wnioskiem o ponowne rozpatrzenie sprawy zakończonej zaskarżoną decyzją wystąpiła jedna ze stron – K. B., co w świetle obowiązujących przepisów czyni z przedmiotowej skargi A. B. skierowany do organu wniosek o ponowne rozpoznanie sprawy. W konsekwencji skarga wniesiona przez A. B. jest również niedopuszczalna, albowiem zaskarżona w tej skardze decyzja będzie przedmiotem weryfikacji przez organ administracji publicznej na podstawie wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy złożonego przez K. B. Niedopuszczalne jest bowiem aby ta sama decyzja była przedmiotem oceny organu administracji publicznej w postępowaniu administracyjnym oraz sądu w postępowaniu sądowoadministracyjnym. Wykluczone bowiem jest, aby strony korzystały z prawa do zaskarżenia danego aktu niejako "dwutorowo", tj. poprzez złożenie wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy oraz na skutek skargi wniesionej na decyzję nieostateczną. Dopiero zatem rozstrzygnięcie organu administracji publicznej wydane po ponownym rozpatrzeniu sprawy będzie mogło być skutecznie zaskarżone do sądu administracyjnego i poddane kontroli. Z przedstawionych powyżej względów Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi na podstawie art. 58 § 1 pkt 6 i § 3 p.p.s.a., odrzucił skargę K. B. i A. B., jako niedopuszczalną. a.l.