III SA/Łd 802/14
PostanowienieWSA w Łodzi2015-10-19
Skład orzekający: Robert Adamczewski
Analiza orzeczenia
Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.
Zagadnienie prawne
Czy ponowny wniosek o przyznanie prawa pomocy w zakresie częściowego zwolnienia od kosztów sądowych może zostać uwzględniony, jeśli nie wykazano istotnej zmiany sytuacji materialnej strony w porównaniu do poprzedniego, prawomocnie odrzuconego wniosku?Ratio decidendi
Ponowny wniosek o przyznanie prawa pomocy w zakresie częściowego zwolnienia od kosztów sądowych nie może zostać uwzględniony, jeśli strona nie wykazała istotnej zmiany swojej sytuacji materialnej, która powstała po wydaniu prawomocnego postanowienia odrzucającego poprzedni wniosek. Prawomocne postanowienie w przedmiocie prawa pomocy wiąże sąd, a ponowne rozpoznanie wniosku jest dopuszczalne jedynie w przypadku zasadniczej zmiany sytuacji materialnej strony.Stan faktyczny
Skarżący złożył skargę na decyzję Dyrektora Izby Celnej w Ł. dotyczącą podatku akcyzowego. W związku z wezwaniem do uiszczenia wpisu od skargi, skarżący złożył wniosek o przyznanie prawa pomocy w zakresie częściowego zwolnienia od kosztów sądowych. Sąd I instancji odmówił przyznania prawa pomocy, wskazując na wysokie dochody i obroty skarżącego z działalności gospodarczej. NSA oddalił zażalenie. Po wyroku WSA oddalającym skargę, skarżący złożył skargę kasacyjną i ponownie wniósł o częściowe zwolnienie od kosztów sądowych. Referendarz sądowy ponownie odmówił przyznania prawa pomocy, uznając, że nie zaszła istotna zmiana sytuacji materialnej skarżącego.Rozstrzygnięcie
Odmówiono A.Z. przyznania prawa pomocy w zakresie częściowego zwolnienia od kosztów sądowych.Pełny tekst orzeczenia
Referendarz Sądowy w Wojewódzkim Sądzie Administracyjnym w Łodzi, w Wydziale III - Robert Adamczewski po rozpoznaniu w dniu 19 października 2014 r. na posiedzeniu niejawnym wniosku A.Z. o przyznanie prawa pomocy w zakresie częściowego zwolnienia od kosztów sądowych w sprawie ze skargi A.Z. na decyzję Dyrektora Izby Celnej w Ł. z dnia [...] znak [...] w przedmiocie określenia zobowiązania w podatku akcyzowym za listopad 2012 roku postanawia odmówić A.Z. przyznania prawa pomocy U.K.
III SA/Łd 802/14
Uzasadnienie
A.Z. (dalej wnioskodawca), reprezentowany przez profesjonalnego pełnomocnika, wniósł skargę na decyzję Dyrektora Izby Celnej w Ł. z dnia [...] w przedmiocie określenia zobowiązania w podatku akcyzowym za listopad 2012 roku. W związku z wezwaniem do uiszczenia wpisu od skargi strona sformułowała wniosek o przyznanie prawa pomocy w zakresie częściowym poprzez zwolnienie od kosztów sądowych, załączając formularz wniosku o przyznanie prawa pomocy na druku "PPF".
Postanowieniem z 16 grudnia 2014 roku Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi odmówił A.Z. przyznania prawa pomocy poprzez zwolnienie od kosztów sądowych w niniejszej sprawie. W uzasadnieniu Sąd I instancji wskazał, że skarżący prowadzi działalność gospodarczą i osiąga z niej stałe dochody. W formularzu wniosku wykazał dochód w wysokości 2.300 zł. Działalność gospodarcza skarżącego prowadzona jest na szeroką skalę, o czym świadczy wysokość uzyskiwanych przychodów z tego tytułu. Z przekazanych kopii zeznań podatkowych wynika, że w 2013 roku uzyskał on przychód w wysokości 3.833.473,66 zł. Potwierdzają to również dane wynikające z deklaracji od podatku od towarów i usług za okres od kwietnia do września 2014 r. W kwietniu 2014 r. podstawa opodatkowania wyniosła 344.274 zł, w maju – 339.775 zł, w czerwcu – 330.927 zł, w lipcu – 433.098 zł, w sierpniu – 405.373 zł zaś we wrześniu – 375.413 zł.
Sąd I instancji zwrócił również uwagę na bardzo wysokie obroty na posiadanych przez skarżącego rachunkach bankowych. Wnioskodawca posiada dwa kredyty obrotowe w kwocie 400.000 i 200.000 zł. Odnosząc się do podnoszonej okoliczności ujemnego salda na rachunku Sąd wskazał, że wynika ono z faktu zaciągnięcia, wymienionych, kredytów bankowych. Nie można zatem skutecznie twierdzić, iż rachunki bankowe skarżącego wykazują debet, albowiem uzyskane środki pieniężne zostały przez skarżącego spożytkowane na określone cele.
Sąd I instancji wskazał również na kwestię posiadanych przez skarżącego nieruchomości, których jest właścicielem lub współwłaścicielem. Z przedłożonych przez skarżącego dokumentów, w szczególności z umowy darowizny na podstawie, której stał się współwłaścicielem w ½ części nieruchomości w O. i B. gmina S. wraz z matką R.Z., wynikało, że poza wskazanymi nieruchomościami, na jednej z których posadowiona jest prowadzona przez skarżącego stacja paliw, posiada on również inną niewskazaną wcześniej zabudowaną nieruchomość.
Sąd zwrócił również uwagę na nierzetelne wskazanie przez stronę, dochodów uzyskiwanych przez rodziców R.Z. i M.Z., z którymi jak oświadczył prowadzi wspólne gospodarstwo domowe. Złożone w zakresie pobierania przez ojca skarżącego renty, której wysokość miała wynosić 760 złotych miesięcznie, oświadczenie nie zostało poparte jakimikolwiek dokumentami. Przedstawione informacje na tema uzyskiwanych przez matkę skarżącego dochodów z tytułu najmu za okres 2012 – 2013 r. w kwocie 11.902,44 zł. były w ocenie Sądu I instancji nie wystarczając do stwierdzenia, że jest to jej jedyne źródło dochodu. Ponadto skarżący nie udokumentował kosztów, jakie ponosi w związku ze swoim utrzymaniem.
Naczelny Sąd Administracyjny, postanowieniem z dnia 17 lutego 2015 roku oddalił zażalenie skarżącego na powyższe rozstrzygnięcie.
Wyrokiem z 20 maja 2015 roku Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi oddalił skargę strony na decyzję Dyrektora Izby Celnej z [...] w przedmiocie podatku akcyzowego za listopad 2012 roku.
W dniu 3 sierpnia 2015 roku skarżący wystąpił ze skargą kasacyjną od powyższego rozstrzygnięcia. W odpowiedzi na wezwanie do uiszczenia wpisu od skargi kasacyjnej ponownie wystąpił z wnioskiem o częściowe zwolnienie od kosztów sądowych. Ze złożonego na formularzu PPF oświadczenia o stanie rodzinnym majątku i dochodach oraz dodatkowych dokumentów nadesłanych na wezwanie referendarza sądowego wynika, że skarżący wspólnie z matką prowadzi gospodarstwo domowe, którego źródłem utrzymania są dochody z działalności gospodarczej prowadzonej przez wnioskodawcę pod nazwą "A." w zakresie sprzedaży paliw w wysokości 2.165 zł miesięcznie oraz dochody z dzierżawy uzyskiwane przez jego matkę w wysokość 1.220 zł miesięcznie. Z nadesłanej kopi deklaracji podatkowej za rok 2014 wynika, że działalność gospodarcza podatnika w roku ubiegłym wygenerowała przychód na poziomie 3.980.553 zł koszty w wysokości 3.959.427 zł i w efekcie przyniosła dochód w wysokości 21.126 zł. W okresie od stycznia do lipca br. przychód z prowadzonej działalności gospodarczej zamknął się dla skarżącego kwotą 1.978.765 zł przy kosztach w wysokości 2.049.923 zł w efekcie działalność ta w chwili obecnej przynosi stratę w wysokości ok. 71.160 zł. Skarżący zamieszkuje w domu będącym własnością jego matki, wykazane koszty jego utrzymania zamykają się kwotą ok. 250 zł miesięcznie (opłata za prąd i wodę). Wnioskodawca jest właścicielem samochodu ciężarowego MAN. Z nadesłanych deklaracji VAT-7 wynika, że miesięczny obrót firmy wnioskodawcy wniósł w kwietniu 2015 r. – 270.738 zł, w maju br. 303.286 zł, czerwcu 300.888 zł, w lipcu 337.752 zł, w sierpniu – 325.008 zł. Wnioskodawca posiada kredyt obrotowy w rachunku bieżącym w kwocie 400.000 zł, miesięczne obciążenia związane z jego obsługa kształtują się na poziomie 2.750 zł. Z przekazanych uprzednio przez skarżącego wyciągów z prywatnego rachunku bankowego za okres od 22 lipca do 21 sierpnia br. wynikało, że na dzień 30 lipca br. na rachunku tym skarżący posiadała środki w wysokości przekraczającej kwotę 10.000 zł. Wniosek o zwolnienie od kosztów sądowych w niniejszej sprawie złożył natomiast w dniu 31 sierpnia 2015 r.
Referendarz Sądowy zważył, co następuje:
Zgodnie z treścią art. 243 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tj. Dz. U. z 2012 r., poz. 270 ze zm.) [dalej: ustawa – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi], prawo pomocy może być przyznane stronie na jej wniosek złożony przed wszczęciem postępowania lub w toku postępowania. Jednocześnie ustawodawca w art. 246 § 1 powoływanej ustawy uzależnił przyznanie prawa pomocy od wykazania przez stronę, że nie ma ona środków na poniesienie jakichkolwiek kosztów postępowania (przyznanie prawa pomocy w zakresie całkowitym) lub że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny (przyznanie prawa pomocy w zakresie częściowym).
Działając na podstawie art. 258 § 2 pkt 7 ustawy – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi należy rozważyć, czy w świetle podanych okoliczności strona skarżąca spełnia przesłanki do przyznania prawa pomocy w zakresie całkowitym lub częściowym.
Odnosząc się do wniosku skarżącego o zwolnienie od kosztów sądowych Aktualnie rozpoznawany wniosek jest ponownym wnioskiem skarżącego o przyznanie prawa pomocy we wnioskowanym zakresie. Wskazać należy, że prawomocnym postanowieniem z 16 grudnia 2014 roku Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi odmówił wnioskodawcy przyznania prawa pomocy poprzez zwolnienie od kosztów sądowych podkreślając, że skarżący nie wykazał, że znajduje się w sytuacji uniemożliwiającej poniesienie kosztów postępowania. Ocenę tę podzielił także Naczelny Sąd Administracyjny oddalając zażalenie skarżącego oraz wskazując, że wielkość obrotów prowadzonej działalności gospodarczej oraz wysokość ponoszonych zobowiązań prywatnoprawnych wykluczają uznanie skarżącego za osobę ubogą niezdolną do poniesienia kosztów procesu. W tym miejscu wskazać należy, że jakkolwiek strona, po prawomocnym oddaleniu wniosku o przyznanie prawa pomocy, może złożyć kolejny wniosek o jego przyznanie, to jednak rozpoznanie tego kolejnego wniosku nie może polegać na weryfikowaniu ocen i rozstrzygnięcia objętych wcześniejszym prawomocnym postanowieniem. Prawomocne postanowienie w tym zakresie wiąże nie tylko strony, ale także sąd (art. 170 ustawy p.p.s.a.). Ponowne rozstrzygnięcie w przedmiocie prawa pomocy jest dopuszczalne, ale tylko z uwagi na takie okoliczności, które powstały później i w sposób zasadniczy zmieniają sytuację materialną strony (por. postanowienia Naczelnego Sądu Administracyjnego z 25 czerwca 2008 roku sygn. akt II OZ 654/08).
W obecnie rozpoznawanym, wniosku skarżącego o przyznanie prawa pomocy nową okolicznością jest fakt likwidacji jednego z posiadanych uprzednio rachunków bankowych, oraz likwidacji posiadanego uprzednio kredytu obrotowego na kwotę 200.000 zł. Wnioskodawca w dalszym ciągu posiada jednak kredyt obrotowy wartości 400.000 zł, którego koszty obsługi miesięcznie wynoszą ok. 2.750 zł. Prowadzona przez niego działalność gospodarcza w ubiegłym roku przyniosła dochód na poziomie 21.126 zł, a więc wyższy w stosunku do 2013 roku (19.744 zł). Miesięczne przychody z prowadzonej działalności gospodarczej w tym roku kształtują się na poziomie 300.000 - 337.000 zł. W tych okolicznościach fakt aktualnego notowania straty z prowadzonej działalności gospodarczej w wysokości ok. 70.000 zł, a więc wielokrotnie mniejszej od miesięcznych obrotów skarżącego nie świadczy o braku możliwości po stronie skarżącego do poniesienia obciążających go na tym etapie procesu niezbędnych kosztów sądowych. Wskazać także należy, że w ubiegłym roku prowadzona przez wnioskodawcę działalność gospodarcza w analogicznym okresie również wykazywała stratę jednak na koniec roku przyniosła dochód na poziomie 21.000 zł. Przedstawiona w obecnym wniosku o prawo pomocy sytuacja skarżącego nie różni się w istotny sposób od okoliczności ocenionych w toku postępowania dotyczącego jego pierwszego wniosku o prawo pomocy. Nadesłany wyciąg z prywatnego rachunku bankowego wnioskodawcy wskazuje ponadto, że na miesiąc przez dniem występowania z ponownym wnioskiem o prawo pomocy na rachunku tym strona posiadała kwotę przekraczająca 10.000 zł, a więc pozwalającą na poniesienie wymaganych na obecnym etapie postępowania kosztów sądowych. W tej sytuacji brak jest podstaw do uwzględnienia ponownego wniosku skarżącego o przyznanie prawa pomocy poprzez zwolnienie od kosztów sądowych.
Mając powyższe na uwadze, na podstawie art. 246 § 1 pkt 2 w zw. z art. 170 i art. 258 § 1 i § 2 pkt 7 ustawy – Prawo postepowaniu przed sądami administracyjnymi, orzeczono jak w sentencji.
U.K.
Źródło: Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych (orzeczenia.nsa.gov.pl), pozyskano 18.07.2026. · Źródło