III SA/Łd 810/25

Dnia 27 listopada 2025 roku Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi – Wydział III w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Anna Dębowska po rozpoznaniu w dniu 27 listopada 2025 roku na posiedzeniu niejawnym sprawy ze skargi E.H. na postanowienie Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Sieradzu z dnia 3 września 2025 roku znak: SKO.4191.29.25 w przedmiocie uznania ponaglenia za nieuzasadnione postanawia: odrzucić skargę. d.j. E.H. wniósł do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Łodzi skargę na postanowienie Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Sieradzu z 3 września 2025 r. o uznaniu ponaglenia skarżącego w sprawie niewykonania przez Burmistrza Wieruszowa wytycznych wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Łodzi z 12 maja 2021 r., sygn. akt III SA/Łd 299/21, wydanego w przedmiocie odmowy wszczęcia postępowania w sprawie rozgraniczenia nieruchomości, za nieuzasadnione. W odpowiedzi na skargę organ administracji wniósł o odrzucenie skargi jako niedopuszczalnej. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi zważył, co następuje: Skargę jako niedopuszczalną należało odrzucić. Przed merytorycznym rozpoznaniem skargi sąd administracyjny w pierwszej kolejności bada z urzędu jej dopuszczalność. Ustala, czy nie zachodzi jedna z przesłanek do odrzucenia skargi, jakie zostały enumeratywnie wymienione w art. 58 § 1 ustawy z 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jedn.: Dz. U. z 2024 r., poz. 935 ze zm.), zwanej dalej "p.p.s.a.". Zgodnie z art. 58 § 1 p.p.s.a. sąd odrzuca skargę: jeżeli sprawa nie należy do właściwości sądu administracyjnego (pkt 1); wniesioną po upływie terminu do jej wniesienia (pkt 2); gdy nie uzupełniono w wyznaczonym terminie braków formalnych skargi (pkt 3); jeżeli sprawa objęta skargą pomiędzy tymi samymi stronami jest w toku lub została już prawomocnie osądzona (pkt 4); jeżeli jedna ze stron nie ma zdolności sądowej albo jeżeli skarżący nie ma zdolności procesowej, a nie działa za niego przedstawiciel ustawowy albo jeżeli w składzie organów jednostki organizacyjnej będącej stroną skarżącą zachodzą braki uniemożliwiające jej działanie (pkt 5); jeżeli interes prawny lub uprawnienie wnoszącego skargę na uchwałę lub akt, o którym mowa w art. 3 § 2 pkt 5 i 6, nie zostały naruszone stosownie do wymagań przepisu szczególnego (pkt 5a); jeżeli z innych przyczyn wniesienie skargi jest niedopuszczalne (pkt 6). Jednym z warunków dopuszczalności skargi jest więc pozostawanie sprawy, której dotyczy skarga, w kognicji sądu administracyjnego. Skarga jest dopuszczalna, gdy przedmiot sprawy należy do właściwości sądu administracyjnego. Zgodnie z art. 1 § 1 i 2 ustawy z 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (tekst jedn.: Dz. U. z 2024 r., poz. 1267), sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej oraz rozstrzyganie sporów kompetencyjnych i o właściwość między organami jednostek samorządu terytorialnego, samorządowymi kolegiami odwoławczymi i między tymi organami a organami administracji rządowej (§ 1). Jak stanowi art. 3 § 2 p.p.s.a., kontrola działalności administracji publicznej przez sądy administracyjne obejmuje orzekanie w sprawach skarg na: decyzje administracyjne (pkt 1); postanowienia wydane w postępowaniu administracyjnym, na które służy zażalenie albo kończące postępowanie, a także na postanowienia rozstrzygające sprawę co do istoty (pkt 2); postanowienia wydane w postępowaniu egzekucyjnym i zabezpieczającym, na które przysługuje zażalenie (pkt 3); inne niż określone w pkt 1-3 akty lub czynności z zakresu administracji publicznej dotyczące uprawnień lub obowiązków wynikających z przepisów prawa, z wyłączeniem aktów lub czynności podjętych w ramach postępowania administracyjnego określonego w ustawie z dnia 14 czerwca 1960 r. - Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2024 r. poz. 572), postępowań określonych w działach IV, V i VI ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. – Ordynacja podatkowa (Dz. U. z 2023 r. poz. 2383 i 2760), postępowań, o których mowa w dziale V w rozdziale 1 ustawy z 16 listopada 2016 r. o Krajowej Administracji Skarbowej (Dz. U. z 2023 r. poz. 615, z późn. zm.) oraz postępowań, do których mają zastosowanie przepisy powołanych ustaw (pkt 4); pisemne interpretacje przepisów prawa podatkowego wydawane w indywidualnych sprawach, opinie zabezpieczające i odmowy wydania opinii zabezpieczających, opinie w sprawie opodatkowania wyrównawczego, opinie zabezpieczające w sprawie opodatkowania wyrównawczego i odmowy wydania opinii zabezpieczających w sprawie opodatkowania wyrównawczego; (pkt 4a); opinie, o których mowa w art. 119zzl § 1 ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. – Ordynacja podatkowa i odmowy wydania tych opinii (pkt 4b); akty prawa miejscowego organów jednostek samorządu terytorialnego i terenowych organów administracji rządowej (pkt 5); akty organów jednostek samorządu terytorialnego i ich związków, inne niż określone w pkt 5, podejmowane w sprawach z zakresu administracji publicznej (pkt 6); akty nadzoru nad działalnością organów jednostek samorządu terytorialnego (pkt 7); bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania w przypadkach określonych w pkt 1-4 lub przewlekłe prowadzenie postępowania w przypadku określonym w pkt 4a (pkt 8); bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania w sprawach dotyczących innych niż określone w pkt 1-3 aktów lub czynności z zakresu administracji publicznej dotyczących uprawnień lub obowiązków wynikających z przepisów prawa podjętych w ramach postępowania administracyjnego określonego w ustawie z 14 czerwca 1960 r. – Kodeks postępowania administracyjnego oraz postępowań określonych w działach IV, V i VI ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. – Ordynacja podatkowa oraz postępowań, do których mają zastosowanie przepisy powołanych ustaw (pkt 9). Sądy administracyjne orzekają także w sprawach sprzeciwów od decyzji wydanych na podstawie art. 138 § 2 ustawy z 14 czerwca 1960 r. - Kodeks postępowania administracyjnego oraz w sprawach sprzeciwów od postanowień, do których odpowiednie zastosowanie ma przepis art. 138 § 2 ustawy z 14 czerwca 1960 r. - Kodeks postępowania administracyjnego (art. 3 § 2a p.p.s.a.). Sądy administracyjne orzekają także w sprawach, w których przepisy ustaw szczególnych przewidują sądową kontrolę, i stosują środki określone w tych przepisach (art. 3 § 3 p.p.s.a.). W myśl art. 4 p.p.s.a., sądy administracyjne rozstrzygają spory o właściwość między organami jednostek samorządu terytorialnego i między samorządowymi kolegiami odwoławczymi, o ile odrębna ustawa nie stanowi inaczej, oraz spory kompetencyjne między organami tych jednostek a organami administracji rządowej. Przytoczone powyżej przepisy umożliwiają zaskarżenie do sądu administracyjnego aktów lub czynności organów administracji publicznej oraz podmiotów, które na mocy przepisów szczególnych uprawnione są do prowadzenia działalności mieszczącej się w zakresie pojęcia "działalności publicznej". Kontrola działalności administracji publicznej sprawowana przez sądy administracyjne ma zatem charakter ograniczony, co oznacza, że objęte są nią jedynie działania administracyjne, czy też ich brak, wskazane w ustawie. Przedstawiony powyżej katalog ma charakter zamknięty, co oznacza, że wniesienie skargi wykraczającej poza ten zakres skutkuje jej odrzuceniem jako niedopuszczalnej, zgodnie z art. 58 § 1 pkt 1 p.p.s.a. W rozpatrywanej sprawie przedmiotem skargi jest postanowienie Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Sieradzu z 3 września 2025 r., którym organ ten uznał niezasadność ponaglenia wniesionego przez skarżącego w trybie art. 37 k.p.a. Stosownie do art. 37 § 1 k.p.a., stronie służy prawo do wniesienia ponaglenia, jeżeli: nie załatwiono sprawy w terminie określonym w art. 35 lub przepisach szczególnych ani w terminie wskazanym zgodnie z art. 36 § 1 (bezczynność) (pkt 1); postępowanie jest prowadzone dłużej niż jest to niezbędne do załatwienia sprawy (przewlekłość) (pkt 2). Ponaglenie wnosi się do organu wyższego stopnia za pośrednictwem organu prowadzącego postępowanie, a jeżeli nie ma takiego organu - do organu prowadzącego postępowanie. Zgodnie z art. 37 § 6 k.p.a. organ rozpatrujący ponaglenie wydaje postanowienie, w którym: wskazuje, czy organ rozpatrujący sprawę dopuścił się bezczynności lub przewlekłego prowadzenia postępowania, stwierdzając jednocześnie, czy miało ono miejsce z rażącym naruszeniem prawa (pkt 1); w przypadku stwierdzenia bezczynności lub przewlekłości: zobowiązuje organ rozpatrujący sprawę do załatwienia sprawy, wyznaczając termin do jej załatwienia, jeżeli postępowanie jest niezakończone (pkt 2a); zarządza wyjaśnienie przyczyn i ustalenie osób winnych bezczynności lub przewlekłości, a w razie potrzeby także podjęcie środków zapobiegających bezczynności lub przewlekłości w przyszłości (pkt 2b). Zgodnie z art. 141 § 1 k.p.a., na wydane w toku postępowania postanowienia służy stronie zażalenie, gdy kodeks tak stanowi. Wskazać zatem należy, że na stanowisko organu wyższego stopnia wyrażone w trybie art. 37 § 6 k.p.a., czyli na postanowienie w przedmiocie rozpatrzenia ponaglenia, zażalenie nie przysługuje (por. P. M. Przybysz, Kodeks postępowania administracyjnego. Komentarz aktualizowany, Art. 37 Ponaglenie na przewlekłość oraz na bezczynność, pkt 14, LEX/el. 2021). Postanowienie to ma charakter incydentalny (wpadkowy), nie kończy postępowania w sprawie i nie zawiera rozstrzygnięcia co do istoty sprawy, jest wyłącznie czynnością nadzorczą. Nie jest zatem postanowieniem, o jakim mowa w art. 3 § 2 pkt 2 p.p.s.a. (por. postanowienie NSA z 18 kwietnia 2019 r., II OSK 866/19; postanowienie WSA w Łodzi z 4 lipca 2024 r., III SAB/Łd 26/24). Nie jest to również postanowienie wydane w postępowaniu egzekucyjnym i zabezpieczającym, na które przysługuje zażalenie (art. 3 § 2 pkt 3 p.p.s.a.). Nie jest także postanowieniem podlegającym kontroli sądu na podstawie przepisów szczególnych (art. 3 § 3 p.p.s.a.) (por. postanowienie WSA w Rzeszowie z 4 listopada 2021 r., II SA/Rz 1465/21). Postanowienie takie stanowi wyraz realizacji przez organy wyższego stopnia obowiązku wskazania, czy organ rozpatrujący sprawę dopuścił się bezczynności lub przewlekłości wskazywanej w ponagleniu, którego wniesienie stanowi z kolei warunek formalny wystąpienia ze skargą do sądu administracyjnego na bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania (art. 52 p.p.s.a.). Ponaglenie jest w istocie podaniem (żądaniem) o rozpatrzenie sprawy bezczynności organu administracji publicznej lub przewlekłego prowadzenia przez ten organ postępowania. Skuteczne wniesienie ponaglenia wszczyna incydentalne postępowanie w sprawie stwierdzenia bezczynności lub przewlekłości, które kończy wydanie postanowienia i stanowi postępowanie incydentalne, odrębne od postępowania właściwego. Wniesienie ponaglenia jest niezbędną do wyczerpania przesłanki złożenia do sądu administracyjnego skargi na bezczynność organu w rozpoznaniu sprawy lub na przewlekłe prowadzenie postępowania. Należy jednak podkreślić, że rozpoznanie ponaglenia jest sprawą odrębną od właściwego postępowania, choć niewątpliwie z nią powiązaną (por. postanowienie WSA w Gdańsku z 6 listopada 2025 r., III SA/Łd 551/25). W konsekwencji przyjąć należy, że przedmiot niniejszej sprawy nie mieści się w zakresie kognicji sądu administracyjnego. Skarga jest zatem niedopuszczalna. Sąd administracyjny nie jest właściwym do jej rozpatrzenia. Mając powyższe na uwadze sąd, na podstawie art. 58 § 1 pkt 1 i § 3 p.p.s.a., orzekł jak w postanowieniu. d.j.