III SA/Łd 812/11

Referendarz Sądowy w Wojewódzkim Sądzie Administracyjnym w Łodzi, w Wydziale III - Robert Adamczewski po rozpoznaniu w dniu 14 marca 2012 r. na posiedzeniu niejawnym wniosku R. K. o przyznanie prawa pomocy w zakresie częściowego zwolnienia od kosztów sądowych w sprawie ze skargi R. K. na decyzję Dyrektora [...] Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa z dnia [...] Nr [...] w przedmiocie odmowy przyznania płatności w ramach systemu wsparcia bezpośredniego postanawia odmówić przyznania prawa pomocy R.A. III SA/Łd 812/11 Uzasadnienie W dniu 1 lipca 2011 roku R. K. wniósł do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Łodzi skargę na decyzję Dyrektora [...] Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa z dnia [...] (Nr [...]) w przedmiocie odmowy przyznania płatności w ramach systemu wsparcia bezpośredniego. W dniu 12 sierpnia 2011 r. skarżący uiścił wpis od skargi w kwocie 200 zł. Wyrokiem z dnia 8 grudnia 2011 r. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi oddalił skargę. Skarżący złożył wniosek o sporządzenie uzasadnienia wyroku uiszczając jednocześnie opłatę kancelaryjną w kwocie 100 zł za odpis orzeczenia z uzasadnieniem. Następnie skarżący, reprezentowany przez profesjonalnego pełnomocnika, wniósł skargę kasacyjną od wskazanego wyroku, formułując jednocześnie wniosek o przyznanie prawa w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych, przedkładając następnie – po wezwaniu Sądu - wypełniony formularz wniosku o przyznanie prawa pomocy osobie fizycznej na druku "PPF". W uzasadnieniu wniosku podniósł, że prowadzi gospodarstwo rolne, którego – jak wskazał – od kilku lat przynosi straty w związku z klęskami żywiołowymi. Wskazał na swoje wydatki w gospodarstwie domowym: żywność - ok. 1.000 zł, rachunki za media – ok. 1.500 zł, splata kredytów – ok. 1.000 zł. Wyjaśnił także, że zaciągnął kredyt na kwotę 80.000 zł związany z prowadzoną działalnością rolniczą. W oświadczeniu o stanie rodzinnym i majątku i dochodach podał, iż prowadzi gospodarstwo domowe wspólnie z żoną H. K., źródłem utrzymania rodziny są jego dochody z tytułu prowadzonego gospodarstwa rolnego w kwocie ok. 1.700 zł, emerytura – 724 zł oraz diety z tytułu pełnienia funkcji społecznego członka zarządu – ok. 1.320 zł. Zgodnie z oświadczeniem skarżący jest właścicielem domu o powierzchni 100 m2 oraz nieruchomości rolnej o powierzchni 18 ha. Nie posiada oszczędności. Referendarz Sądowy zważył, co następuje: Zgodnie z treścią art. 243 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.) [dalej: ustawa – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi], prawo pomocy może być przyznane stronie na jej wniosek złożony przed wszczęciem postępowania lub w toku postępowania. Jednocześnie ustawodawca w art. 246 § 1 powoływanej ustawy uzależnił przyznanie prawa pomocy od wykazania przez stronę, że nie ma ona środków na poniesienie jakichkolwiek kosztów postępowania (przyznanie prawa pomocy w zakresie całkowitym) lub że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny (przyznanie prawa pomocy w zakresie częściowym). Działając na podstawie art. 258 § 2 pkt 7 ustawy – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi należy rozważyć, czy w świetle podanych okoliczności strona skarżąca spełnia przesłanki do przyznania prawa pomocy w zakresie całkowitym lub częściowym. Odnosząc się do wniosku strony skarżącej o przyznanie prawa pomocy stwierdzić należy, że w stanie faktycznym istniejącym w rozpatrywanej sprawie brak jest przesłanek uzasadniających przyznanie prawa pomocy we wnioskowanym zakresie, tym samym wniosek nie zasługuje na uwzględnienie. Przede wszystkim zauważyć należy, iż stosownie do powołanych przepisów, warunkiem przyznania stronie prawa pomocy jest wykazanie, iż występują przesłanki uzasadniające jej udzielenie. W interesie strony skarżącej leży zatem przedstawienie wszelkich okoliczności, które wskazywałyby na fakt pozostawania w trudnej sytuacji materialnej. Ocena zdolności płatniczych nie sprowadza się bowiem tylko do stwierdzenia, że wnioskodawca uzyskuje lub nie uzyskuje dochodów, ale również polega na zbadaniu, czy posiada majątek oraz czy posiada obiektywnie rozumianą zdolność do zdobycia potrzebnych środków finansowych. Udzielenie stronie prawa pomocy w postępowaniu przed sądem administracyjnym jest formą jej dofinansowania z budżetu państwa i przez to powinno się sprowadzać do wypadków, w których zdobycie przez stronę środków na sfinansowanie udziału w postępowaniu sądowym jest rzeczywiście, obiektywnie niemożliwe (por. postanowienie Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 6 października 2004 roku o sygn. akt GZ 71/04). Przy ocenie możliwości płatniczych wnioskodawcy prawa pomocy trzeba również pamiętać o tym, że koszty sądowe stanowią daninę publiczną. Konstytucja RP przewiduje bowiem powszechny obowiązek ponoszenia takich danin, stanowiąc w art. 84, że każdy jest obowiązany do ponoszenia ciężarów i świadczeń publicznych, w tym podatków, określonych w ustawie. Dlatego też przyznanie prawa pomocy sprowadzać winno się do wypadków, w których zdobycie przez stronę środków na sfinansowanie udziału w postępowaniu sądowym jest rzeczywiście, obiektywnie niemożliwe. Strona występująca o przyznanie prawa pomocy jest zobowiązana wykazać z prawdopodobieństwem graniczącym z pewnością, że poniesienie kosztów sądowych wiązać się będzie z uszczerbkiem koniecznego utrzymania dla niej i jej rodziny. Wskazać w związku z tym należy, że skarżący wraz z żoną osiągają stałe dochody w kwocie ok. 3.750 zł. W ocenie referendarza, w sytuacji uzyskiwania w gospodarstwie domowym wskazanych dochodów skarżący nie może zasłaniać się argumentem, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania (przesłanka z art. 246 § 1 pkt 2 ustawy – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi). W ocenie referendarza, przedmiotowe okoliczności w zestawieniu z wysokością aktualnie obciążających skarżącego, na tym etapie postępowania kosztów sądowych oraz faktem, iż ewentualne przyszłe koszty rozłożone byłyby w czasie, pozwalają na przyjęcie, że skarżący jest w stanie ponieść te koszty sądowe. W szczególności, iż koszty postępowania sądowego na tym etapie dotyczą w praktyce wpisu od skargi kasacyjnej (100 zł) i ewentualnie innych przyszłych kosztów, rozłożonych w czasie. Argumentem przemawiającym przeciwko przyznaniu skarżącemu zwolnienia od kosztów sądowych jest także fakt, iż skarżący – mimo podnoszonych przez niego w uzasadnieniu trudności finansowych – reguluje na bieżącą wszelkie inne zobowiązania zarówno publicznoprawne, jak i – co szczególnie ważne – prywatnoprawne (spłata kredytu bankowego). Podkreślić w związku z tym należy, że w orzecznictwie dominuje pogląd, że podmiot ubiegający się o przyznanie prawa pomocy, nie może przedkładać pierwszeństwa ponoszenia zobowiązań cywilnoprawnych (np. rat kredytów, niezależnie jakiemu celowi one służą) przed koszty postępowania sądowego. Stanowisko takie znajduje szerokie, ugruntowane poparcie w orzecznictwie sądowym (por. np. postanowienie Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 7 lutego 2006 r., sygn. akt I OZ 83/06, czy postanowienie NSA z dnia 25 kwietnia 2006, sygn. akt I FZ 150/06). W orzecznictwie generalnie przyjmuje się, że przedkładanie należności o charakterze prywatnoprawnym, czy też związanych z prowadzoną działalnością, nad publicznoprawnymi nie może skutkować przerzuceniem ciężaru finansowania postępowań sądowo-administracyjnych na Skarb Państwa. Reasumując, wszystkie przedmiotowe okoliczności w zestawieniu z wysokością kosztów sądowych, do których poniesienia zobligowany jest na tym etapie postępowania skarżący pozwalają na przyjęcie, że poniesienie tych kosztów nie doprowadzi do uszczerbku utrzymania koniecznego dla skarżącego i jego rodziny. Skarżący dysponując wraz z żoną stałymi dochodami, jest więc w stanie bez uszczerbku koniecznego dla utrzymania siebie i rodziny ponieść koszty sądowe w niniejszej sprawie, które na tym etapie ograniczają się do opłacenia kosztów wpisu od skargi kasacyjnej w kwocie 100 złotych. Mając na uwadze wszystkie powyższe okoliczności referendarz sądowy stwierdził, że skarżący nie wykazał w sposób przekonujący i wystarczający, iż nie jest w stanie ponieść kosztów sądowych, a ich uiszczenie spowoduje uszczerbek dla utrzymania koniecznego dla skarżącego i jego rodziny. W związku z powyższym, działając na podstawie art. 246 § 1 pkt 2 w zw. z art. 245 § 3 i art. 258 § 1 i § 2 pkt 7 ustawy – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, orzeczono jak w postanowieniu. R.A.