III SA/Łd 814/04

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi Wydział III w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia NSA Janusz Nowacki (spr.) Sędziowie Sędzia NSA Irena Krzemieniewska Sędzia WSA Małgorzata Łuczyńska Protokolant Asystent sędziego Tomasz Naraziński po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 21 września 2006 roku sprawy ze skargi D. Z. na decyzję Wojewody [...] z dnia [...] nr [...] w przedmiocie anulowania czynności materialno-technicznej zameldowania oddala skargę. Decyzją nr [...] z dnia [...] Prezydent Miasta T., na podstawie art.104 kpa i art.47 ust.2 ustawy z dnia 10 kwietnia 1974r. o ewidencji ludności i dowodach osobistych (Dz.U. nr 87 z 2001r. poz.960 z późn. zm.) orzekł o anulowaniu czynności materialno – technicznej zameldowania D. Z. w lokalu nr 1 przy ul. A 15 w T. W uzasadnieniu stwierdzono, iż zgodnie z treścią art.47 ust.1 ustawy z dnia 10 kwietnia 1974r. organ gminy obowiązany jest na podstawie zgłoszenia dokonać zameldowania przez zarejestrowania danych dotyczących osoby i miejsca pobytu. Warunkiem zameldowania na pobyt stały jest pobyt osoby pod oznaczonym adresem z zamiarem tam przebywania. Wyrokiem z dnia 27 maja 2002r. Trybunał Konstytucyjny uznał, iż art.9 ust.2 ustawy z dnia 10 kwietnia 1974r. jest niezgodny z Konstytucją Rzeczypospolitej Polskiej. Oznacza to, iż w aktualnym stanie prawnym warunkiem zameldowania jest pobyt w lokalu, w którym ma nastąpić zameldowanie. W dniu 12 sierpnia 2003r. D. Z. została zameldowana w lokalu nr 1 przy ul. A 15. Na druku zgłoszenia pobytu potwierdzenie jej pobytu w lokalu dokonał współwłaściciel J. G.. W lokalu tym od dnia 17 lipca 2003r. zameldowany na pobyt stały jest także P. K.. M. G., pełnomocnik J. G., w dniu 11 sierpnia 2003r. wymienił zamki w drzwiach spornego lokalu i tego dnia wieczorem D. Z. weszła do tego lokalu. Nie wniosła jednak mebli, pościeli oraz innych rzeczy osobistych. Nie była także obecna podczas interwencji Policji która miała miejsce tego wieczora. Następnego dnia była w spornym lokalu tyko kilka godzin. Krótkotrwałe przebywanie w spornym lokalu w dniach 11 i 12 sierpnia 2003r. nie było pobytem w nim z zamiarem stałego w nim przebywania. Pobyt ten nie miał charakteru zamieszkiwania. Faktu zamieszkiwania nie potwierdzili świadkowie przesłuchiwani w tej sprawie. D. Z. nie poczyniła żadnych starań mających na celu ulokowanie w spornym lokalu swoich funkcji życiowych. Lokal ten pozostawał cały czas w dyspozycji P. K.. Zameldowanie D. Z. nie potwierdziło rzeczywistego stanu faktycznego uzasadniającego jej zameldowanie Czynność meldunkowa była więc wadliwa. Mając to na uwadze organ administracji orzekł jak w sentencji decyzji. Odwołanie od wymienionej decyzji złożyła D. Z. podnosząc, iż jest ona niesłuszna. Została ona wydana przy jednostronnej ocenie zebranego materiału dowodowego. W dniu 11 sierpnia 2003r. otrzymała ona klucze od spornego mieszkania od M. G. i wniosła rzeczy niezbędne do przygotowania lokalu do zamieszkania. Następnego dnia do lokalu włamał się P. K. i wymienił zamki w drzwiach. W konkluzji odwołująca wnosiła o uchylenie zaskarżonej decyzji. Decyzją nr [...] z dnia [...] Wojewoda [...], na podstawie art.138 § 1 pkt.1 kpa w związku z art.47 ust.2 ustawy z dnia 10 kwietnia 1974r. o ewidencji ludności i dowodach osobistych (Dz.U. nr 87 z 2001r. poz.960 z późn. zm.) utrzymał w mocy zaskarżoną decyzję. W uzasadnieniu stwierdzono, iż zgodnie z treścią art.6 ust.1 ustawy z dnia 10 kwietnia 1974r. pobyt stały oznacza zamieszkiwanie w określonej miejscowości pod oznaczonym adresem z zamiarem stałego przebywania. Chodzi tu o przebywanie, które ma na celu założenie ośrodka swoich osobistych i majątkowych interesów. Do zameldowania konieczne jest zatem fizyczne przebywanie w określonym miejscu oraz wola tam przebywania. W przypadku D. Z. przesłanki te nie zostały spełnione. Od dnia 17 lipca 2003r. w lokalu zameldowany jest bowiem P. K.. D. Z. w dniu 11 sierpnia 2003r. nie wniosła mebli ani żadnych rzeczy osobistych zaś w dniu 12 sierpnia 2003r. około godz.1400 P. K. zmienił zamki w drzwiach i od tego czasu D. Z. nie ma dostępu do lokalu. Fakt jej zamieszkiwania w spornym lokalu nie potwierdzili przesłuchiwani świadkowie. Zameldowanie D. Z. było zatem fikcją. Organ administracji I instancji nie naruszył prawa i słusznie uchylił czynność zameldowania D. Z.. Mając to na uwadze organ odwoławczy utrzymał w mocy zaskarżoną decyzję organu administracji I instancji. Skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Łodzi na wymienioną decyzję złożyła D. Z. podnosząc, iż organy administracji dokonały jednostronnej i dowolnej oceny materiału dowodowego. Sporny lokal został użyczony skarżącej przez jego współwłaściciela M. G.. W dniu 11 sierpnia 2003r. skarżąca zameldowała się w tym lokalu i objęła go w swoje posiadanie. Wniosła część swoich rzeczy niezbędnych do przygotowania lokalu do zamieszkania. W dniu 12 sierpnia 2003r. P. K. włamał się do tego lokalu i zmienił zamki w drzwiach czym uniemożliwił skarżącej dalsze przebywanie w lokalu. Organy administracji uznały, iż lokal nie nadawał się do zamieszkania a jednocześnie uznano, że brak jest podstaw do anulowania zameldowania P. K.. Sprawa nie została wyjaśniona w dostateczny sposób. W konkluzji skarżąca wnosiła o uchylenie zaskarżonej decyzji i oraz poprzedzającej ją decyzji organu administracji I instancji. Uczestnik postępowania J. G. poparł skargę. Organ administracji w odpowiedzi na skargę wnosił o jej oddalenie podtrzymując swoje stanowisko przedstawione w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył co następuje: Skarga D. Z. nie jest zasadna. Zgodnie z treścią art.1 § 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002r. prawo o ustroju sądów administracyjnych/Dz.U. nr 153 poz.1269/ sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej. W myśl zaś art.1 § 2 wymienionej ustawy kontrola o której mowa w § 1 sprawowana jest pod względem zgodności z prawem jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. Zgodnie z treścią art.3 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi/Dz.U. nr 153 poz.1270/ sądy administracyjne sprawują kontrolę działalności administracji publicznej i stosują środki określone w ustawie. W myśl zaś art.145 § 1 wymienionej ustawy sąd uwzględniając skargę na decyzję lub postanowienie: 1./ uchyla decyzje lub postanowienie w całości lub w części jeżeli stwierdzi: a./ naruszenie prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy b./ naruszenie prawa dające podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego c./ inne naruszenie przepisów postępowania, jeżeli mogło ono mieć istotny wpływ na wynik sprawy 2./ stwierdza nieważność decyzji lub postanowienia w całości lub w części, jeżeli zachodzą przyczyny określone w art.156 kodeksu postępowania administracyjnego lub innych przepisach 3./ stwierdza wydanie decyzji lub postanowienia z naruszeniem prawa, jeżeli zachodzą przyczyny określone w kodeksie postępowania administracyjnego lub innych przepisach. Z wymienionych przepisów wynika, iż sąd bada legalność zaskarżonej decyzji czy jest ona zgodna z prawem materialnym określającym prawa i obowiązki stron oraz z prawem procesowym regulującym postępowanie przed organami administracji publicznej. Badając legalność zaskarżonej decyzji sąd nie stwierdził naruszenia przez organy administracji przepisów prawa materialnego bądź procesowego w stopniu uzasadniającym jej uchylenie. Podstawą prawną rozstrzygnięcia w rozpoznawanej sprawie stanowiły przepisy ustawy z dnia 10 kwietnia 1974r. o ewidencji ludności i dowodach osobistych/Dz.U. nr 32 z 1984r. poz.174 z późn. zm./. Zgodnie z treścią art.10 ust.1 wymienionej ustawy osoba, która przebywa w określonej miejscowości pod tym samym adresem dłużej niż trzy doby jest obowiązana zameldować się na pobyt stały lub czasowy najpóźniej przed upływem czwartej doby licząc od dnia przybycia. W myśl zaś art.6 ust.1 cytowanej ustawy pobytem stałym jest zamieszkiwanie w określonej miejscowości pod oznaczonym adresem z zamiarem stałego przebywania. Podnieść należy, iż w dniu zameldowania skarżącej tzn. 12 sierpnia 2003r., nie obowiązywał już przepis art.9 ust.2 ustawy z dnia 10- kwietnia 1974r. Utracił on moc obowiązującą z dniem 19 czerwca 2002r. w związku z treścią wyroku Trybunału Konstytucyjnego z dnia 27 maja 2002r. w sprawie K 20/01. Z przepisów art.6 ust.1 i art.10 ust.1 ustawy z dnia 10 kwietnia 1974r. wynika, iż przesłankami zameldowania na pobyt stały jest zamieszkiwanie w konkretnym lokalu z zamiarem stałego w nim przebywania. Należy zaznaczyć, iż miejscem pobytu stałego konkretnej osoby jest lokal, w którym znajduje się centrum życiowe tej osoby a więc miejsce gdzie skoncentrowane są jej sprawy rodzinne, osobiste i majątkowe. Zamieszkiwanie w lokalu polega natomiast na stałym korzystaniu z jego urządzeń, nocowaniu w nim, spędzaniu w nim wolnego czasu oraz zaspakajaniu w nim podstawowych funkcji życiowych. Czynność zameldowania ma potwierdzać istniejący stan faktyczny a więc dana osoba winna najpierw zamieszkać w danym lokalu a następnie dokonać zameldowania w nim. Pogląd taki wyraził Naczelny Sąd Administracyjny w wyroku z dnia 6 sierpnia 1999r. w spr. V SA 3/99(Lex nr 49962) i z dnia 14 maja 2001r. w spr. V SA 1496/00(Lex nr 54454). Organy administracji obu instancji słusznie uznały, iż w dniu 12 sierpnia 2003r. nie zostały spełnione przesłanki do zameldowania D. Z.. Z zebranego materiału dowodowego wynika, iż lokal nr 1 przy ul. A 15 został udostępniony skarżącej przez M. G. w dniu 11 sierpnia 2003r. w późnych godzinach wieczornych. Lokal ten wcześniej zajmował P. K., który od dnia 17 lipca 2003r. był w nim zameldowany. Wprowadzenie skarżącej do tego lokalu nastąpiło po uprzedniej wymianie zamków w drzwiach przez M. G. i pod nieobecność P. K.. Skarżąca tego dnia przebywała w lokalu bardzo krótko gdyż po wezwaniu policji przez Z.a K. szybko oddaliła się. Następnego zaś dnia około godz.800 zameldowała się i była w tym lokalu przez krótki okres czasu w godzinach swojej pracy. Później już do tego mieszkania nie wróciła. Jeszcze tego samego dnia P. K., za wiedzą i zgodą policjantów, ponownie wymienił zamki w drzwiach. W sumie zatem D. Z. przebywała w spornym lokalu przez bardzo krótki okres czasu, nie dłużej niż kilka godzin, w późnych godzinach wieczornych w dniu 11 sierpnia 2003r. oraz w godzinach przedpołudniowych następnego dnia. Do mieszkania tego wniosła jedynie bluzkę, gazetę, szczotkę, szufelkę oraz śruby i kołki. Nie wnosiła natomiast żadnych innych przedmiotów, które świadczyłyby o zamiarze stałego zamieszkania w spornym mieszkaniu takich jak meble, pościel, odzież czy artykułu spożywcze. Dowodzi to, iż nie skoncentrowała w tym lokalu swoich interesów życiowych, rodzinnych i majątkowych. Był to zatem krótki pobyt skarżącej w spornym mieszkaniu a żadne jej czynności nie wskazują, że miała ona zamiar stałego w nim pobytu. Okoliczność, iż D. Z. nigdy nie mieszkała w tym lokalu potwierdzili świadkowie T. Z., W. S., A. S., Z. Z. i Z. K.. O zamieszkiwaniu skarżącej w spornym mieszkaniu nie mogą przesądzać zeznania zgłoszonych przez nią świadków K. W. i A. D.. K. W. słyszała jedynie od M. G., że D. Z. zamieszkała w spornym lokalu zaś A. D. była razem ze skarżącą w tym lokalu przez krótki okres czasu w dniu 12 sierpnia 2003r. Zarówno relacji K. W. jak i A. D. nie można uznać z dowód zamieszkiwania skarżącej w spornym mieszkaniu. Organy administracji obu instancji trafnie oceniły zebrany materiał dowodowy i słusznie doszły do wniosku, że D. Z. nie zamieszkała w spornym lokalu z zamiarem stałego w nim pobytu. Należy zaznaczyć, iż czynność zameldowania ma potwierdzać istniejący stan faktyczny. Oznacza to, iż dana osoba winna najpierw zamieszkać w lokalu a następnie dokonać w nim zameldowania. W przypadku skarżącej przesłanki te nie zostały spełnione. D. Z. nie zamieszkała w spornym mieszkaniu z zamiarem stałego w nim pobytu a jedynie lokal ten został jej udostępniony przez M. G. na krótki okres czasu. Nie zostały więc spełnione przesłanki do jej zameldowania. Dodać należy, iż udostępnienie skarżącej spornego lokalu przez M. G. nastąpiło wbrew woli większości współwłaścicieli. Nieruchomość przy ul. A 15, w dniu zameldowania skarżącej, stanowiła współwłasność 7 osób a mianowicie: J. G., J. S., Z. K., B. K. , H. S., Z. Z. i R. Z. przy czym J. G. posiadał 9/32 udziałów zaś pozostali współwłaściciele mieli 23/32 udziałów. W dniu 10 lipca 2003r. wszyscy współwłaściciele, z wyjątkiem J. G., zezwolili na zameldowanie P. K. w lokalu nr 1 upoważniając Z. K. do reprezentowania ich w postępowaniu administracyjnym. Natomiast w dniu 11 lipca 2003r. Z. Z., będący spadkobiercą H. K., która wcześniej zajmował lokal nr 1, użyczył ten lokal P. K. Zameldowanie skarżącej w spornym mieszkaniu nastąpiło za zgodą J. G. posiadającego 9/32 udziałów a bez wiedzy i zgody większości współwłaścicieli. W dniu zameldowania D. Z. nie obowiązywał już art.9 ust.2 ustawy z dnia 10 kwietnia 1974r. Mimo to do zameldowania może uprawniać jedynie pobyt legalny, oznaczający przebywanie na zasadach zgodnych z prawem, za wiedzą i zgodą osoby uprawnionej do dysponowania lokalem. Do zameldowania nie uprawnia natomiast sytuacja będąca następstwem naruszenia posiadania czy też wręcz przestępstwa polegającego na naruszeniu miru domowego. Nie można bowiem czerpać uprawnień z zachowań sprzecznych z prawem a samowoli nie może sankcjonować instytucja zameldowania. Pogląd taki wyraził Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w wyroku z dnia 24 czerwca 2004r. w spr.V SA 519/03(Lex nr 146738) oraz Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi w wyroku z dnia 8 września 2005r. w spr. III SA/Łd 357/05(nie publikowany) i z dnia 7 października 2005r. w spr.III SA/Łd 318/05(nie publikowany). Sąd w obecnym składzie podzielił poglądy wyrażone w wymienionych wyrokach. Konsekwencją przyjęcia poglądu, iż do zameldowania uprawnia jedynie pobyt legalny jest to, że w przypadku współwłasności mieszkania do zameldowania konieczna jest wiedza i zgoda większości współwłaścicieli. Odnośnie zgody na zameldowanie w lokalu stanowiącym współwłasność w orzecznictwie sądowym istnieje dualizm poglądów czy jest to czynność zwykłego zarządu czy tez czynność przekraczająca zakres zwykłego zarządu. W wyrokach z dnia 24 stycznia 2001r. w spr.II SA/Łd 2222/97(nie publikowany) i z dnia 31 października 2003r. w spr.II SA/Łd 1505/00(nie publikowany) Naczelny Sąd Administracyjny wyraził pogląd, że czynność taka nie przekracza granic zwykłego zarządu gdyż nie ma ona charakteru rozporządzenia rzeczą. Podobny pogląd wyraził również Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi w wyroku z dnia 30 kwietnia 2004r. w spr.3 II SA/Łd 1671/01(nie publikowany). Sąd w obecnym składzie podzielił poglądy wyrażone w wymienionych wyrokach. Skoro zatem do zameldowania uprawnia jedynie pobyt legalny i wymagana jest na to zgoda większości współwłaścicieli lokalu, w którym ma nastąpić zameldowanie, to krótkotrwałego pobytu skarżącej w spornym lokalu nie można uznać za legalny. Zgodę na pobyt wyraził bowiem tylko jeden współwłaściciel – J. G., mający 9/32 udziałów. Zameldowanie nastąpiło natomiast bez wiedzy i zgody pozostałych współwłaścicieli a nawet wbrew ich woli gdyż wcześniej zgodzili się oni na zameldowanie w tym lokalu P. K.. Dodać należy, iż M. G., jako pełnomocnik swojego brata J. G., w dniu 11 sierpnia 2003r. udostępnił skarżącej sporne mieszkanie po uprzedniej wymianie zamków w drzwiach tego lokalu. Krótkotrwałego pobytu D. Z. w tym lokalu nie można więc uznać za legalny. Reasumując sąd uznał, iż w dniu 12 sierpnia 2003r. nie zostały spełnione przesłanki do zameldowania skarżącej w spornym lokalu. D. Z. nie zamieszkiwała bowiem w tym lokalu z zamiarem długotrwałego w nim pobytu a ponadto jej krótkotrwałe przebywanie w tym mieszkaniu nie miało charakteru legalnego. Organy administracji obu instancji słusznie zatem anulowały czynność zameldowania skarżącej. Rozpoznając sprawę sąd nie stwierdził naruszenia przepisów prawa materialnego bądź przepisów postępowania administracyjnego mogących mieć wpływ na wynik sprawy. Mając to na uwadze, na podstawie art.151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r., sąd oddalił skargę D. Z. Zarzuty skarżącej nie zasługują na uwzględnienie. D. Z. podniosła w skardze, iż organy administracji w sposób dowolny, jednostronny i niekorzystny dla niej oceniły zebrany materiał dowodowy zaś pobyt w spornym lokalu uniemożliwił jej P. K., który w dniu 12 sierpnia 2003r. zmienił zamki w drzwiach. Nadto skarżąca podniosła, iż organ I instancji uznał, że nie mogła ona mieszkać w spornym lokalu gdyż nie nadawał się do zamieszkania zaś w sprawie o anulowanie zameldowania P. K. ten sam organ stwierdził, że nie ma przesłanek do anulowania tej czynności. W przekonaniu sądu organy administracji obu instancji dokonały prawidłowej oceny całości zebranego materiału dowodowego. W uzasadnieniach decyzji obu organów wyjaśniono na jakich dowodach i dlaczego organy oparły swoje ustalenia a dlaczego niektóre dowody pominęły. W szczególności organy administracji ustosunkowały się do zeznań świadków zgłoszonych przez skarżącą i wyjaśniły dlaczego relacje A. D. i K. W. nie mogą świadczyć o zamieszkiwaniu D. Z. w spornym lokalu. Ocena materiału dowodowego dokonana przez organy administracji nie jest dowolna i jednostronna lecz mieści się w granicach swobodnej oceny, o której mowa w art.80 kpa. Okoliczność, iż ocena ta jest niekorzystna dla skarżącej nie oznacza, iż jest ona dowolna i jednostronna. D. Z. nie wykazała, iż organy administracji naruszyły zasadę swobodnej oceny dowodów. Odnośnie zarzutu, iż dalszy pobyt skarżącej w spornym lokalu uniemożliwił P. K. gdyż zmienił zamek w drzwiach mieszkania to rzeczywiście fakt taki miał miejsce. W dniu 12 sierpnia w godzinach południowych P. K. faktycznie zmienił zamek w drzwiach lokalu. Przy ocenie tego zdarzenia nie można jednak pominąć faktu, iż to P. K. posiadał tytuły prawny do tego lokalu i był w nim zameldowany od 17 lipca 2003r. Natomiast M. G. w dniu 11 sierpnia w późnych godzinach wieczornych zmienił zamek w drzwiach tego lokalu. Skoro zatem P. K. miał tytuł prawny do spornego lokalu i był w nim zameldowany to miał także prawo założyć nowy zamek. Dodać należy, iż wymiana zamka w drzwiach przez P. K. odbyła się po uprzednim zawiadomieniu policji o takim zamiarze przez P. K. i w obecności Z. K. i A. S.. Funkcjonariusze policji nie kwestionowali zresztą prawa P. K. do założenia nowego zamka. Nie można zatem przyjąć, jak podnosi to skarżąca, że to P. K. bezprawnym zachowaniem uniemożliwił jej zamieszkiwanie w lokalu. W rzeczywistości sytuacja była odwrotna gdyż to D. Z. w dniu 11 sierpnia, w sposób nielegalny, weszła do spornego lokalu. Niezasadny jest zarzut, iż organ I instancji przyjął, że skarżąca nie mogła zamieszkać w spornym lokalu gdyż nie nadawał się on do zamieszkania zaś w sprawie o anulowanie zameldowania P. K. ten sam organ uznał, że brak jest podstaw do anulowania tej czynności. W uzasadnieniu swojej decyzji organ I instancji użył następującego sformułowania: "ponadto zgodne zeznania stron i świadków uczestniczących w postępowaniu potwierdzające, iż w dacie tej lokal nie nadawał się do zwykłego użytku". Dokonując analizy tego zdania należy jednak uwzględnić dalsze sformułowanie zawarte po tym zdaniu a mianowicie: "wszystkie znajdujące się w nim sprzęty zostały wyniesione na korytarz zaś D. Z. nie wniosła do lokalu żadnych rzeczy osobistych ani też nowych mebli, pościeli czy urządzeń gospodarstwa domowego". Analiza całej tej kwestii wskazuje, iż w dacie zameldowania skarżącej, tzn. w dniu 12 sierpnia 2003r., sporny lokal rzeczywiście nie nadawał się do zamieszkania bo nie było w nim żadnych sprzętów. Wszystkie bowiem rzeczy znajdujące się w tym mieszkaniu, w tym przedmioty P. K. i H. K., M. G. wyniósł na korytarz 11 sierpnia w godzinach wieczornych. D. Z. natomiast wniosła jedynie bluzkę, gazetę, szczotkę i szufelkę. Organ I instancji trafnie zatem uznał, że w dniu 12 sierpnia sporne mieszkanie nie nadawało się do zamieszkania bo wszystkie sprzęty zostały wyniesione poprzedniego dnia przez M. G.. Nie pozostaje to w sprzeczności z rozstrzygnięciem tego samego organu I instancji w sprawie anulowania zameldowania P. K. gdyż w tamtej sprawie organ badał istnienie przesłanek zameldowania P. K. w dniu 17 lipca a nie 12 sierpnia 2003r. W ocenie sądu ten zarzut skarżącej nie zasługuje na uwzględnienie.