III SA/Łd 819/24

Dnia 19 lutego 2025 roku Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi – Wydział III w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Joanna Wyporska-Frankiewicz, Sędziowie Sędzia WSA Ewa Alberciak, Sędzia WSA Anna Dębowska (spr.), Protokolant st. sekretarz sądowy Aneta Krawczyk, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 12 lutego 2025 roku sprawy ze skargi A. D. na decyzję Zakładu Ubezpieczeń Społecznych z dnia 28 sierpnia 2024 roku nr UP-605/2024 w przedmiocie odmowy umorzenia należności z tytułu składek uchyla zaskarżoną decyzję. Decyzją z 28 sierpnia 2024 r., nr UP-605/2024, Zakład Ubezpieczeń Społecznych, na podstawie art. 138 § 1 pkt 2 k.p.a. w związku z art. 83 ust. 4 ustawy z 13 października 1998 r. o systemie ubezpieczeń społecznych (tekst jedn.: Dz. U. z 2024 r., poz. 497), zwanej dalej "u.s.u.s.", uchylił decyzję własną z 6 czerwca 2024 r., nr 1213/2024 w całości i odmówił A. D. umorzenia należności z tytułu składek za osobę prowadzącą działalność będącą jednocześnie płatnikiem tych składek w łącznej kwocie 26 429,99 zł, w tym na: ubezpieczenia społeczne – za okres lipiec 2014 r. – kwiecień 2016 r., sierpień 2019 r. – wrzesień 2019 r. w kwocie 24 696,29 zł, w tym z tytułu składek – 16 499,29 zł i odsetek liczonych na 12 stycznia 2022 r. – 8 197 zł; ubezpieczenie zdrowotne – za okres wrzesień 2019 r. w kwocie 8,70 zł, w tym z tytułu składek – 8,70 zł; Fundusz Pracy za okres lipiec 2014 r. – kwiecień 2016 r., sierpień 2019 r. – wrzesień 2019 r., w kwocie 1 725 zł, w tym z tytułu składek – 1 377 zł i odsetek liczonych na 12 stycznia 2022 r. – 348,00 zł. Zakład Ubezpieczeń Społecznych umorzył postępowanie pierwszej instancji w zakresie przedawnionych należności z tytułu składek za okres kwiecień, maj, czerwiec 2014 r. oraz maj, czerwiec, lipiec 2019 r. W uzasadnieniu organ administracji przedstawiając stan faktyczny i prawny sprawy podniósł, że 12 stycznia 2022 r. do Zakładu Ubezpieczeń Społecznych wpłynął wniosek A. D. o umorzenie należności z tytułu nieopłaconych składek. Decyzją z 11 kwietnia 2022 r., nr 737/2022 Zakład Ubezpieczeń Społecznych odmówił skarżącemu umorzenia należności z tytułu składek. A. D. złożył wniosek o ponowne rozpatrzenie sprawy. Po ponownej analizie sprawy, decyzją z 4 sierpnia 2022 r., nr UP-634/2022 Zakład Ubezpieczeń Społecznych uchylił decyzję własną z 11 kwietnia 2022 r. w części należności przedawnionych, tj. składek i odsetek na ubezpieczenia społeczne za okres od lutego 2012 r. do maja 2012 r. oraz na Fundusz Pracy za okres od lutego 2012 r. do maja 2012 r. i w tym zakresie umorzył postępowanie pierwszej instancji. Na decyzję tę skarżący wniósł skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Łodzi. Wyrokiem z 16 lutego 2023 r., sygn. akt III SA/Łd 707/22 Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi uchylił zaskarżoną decyzję z 4 sierpnia 2022 r. Decyzją z 4 lipca 2023 r. Zakład Ubezpieczeń Społecznych uchylił w całości decyzję własną z 11 kwietna 2022 r., odmówił A. D. umorzenia należności z tytułu składek za osobę prowadzącą działalność będącą jednocześnie płatnikiem tych składek w łącznej kwocie 84 887,27 zł, w tym na ubezpieczenie społeczne za okres maj 2013 r. – wrzesień 2019 r., ubezpieczenie zdrowotne za wrzesień 2019 r. i Fundusz Pracy za okres maj 2013 r. – wrzesień 2019 r. i umorzył postępowanie pierwszej instancji w zakresie przedawnionych należności z tytułu składek za okres luty 2012 r. – kwiecień 2013 r. Na decyzję tę A. D. złożył skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Łodzi. Wyrokiem z 24 stycznia 2024 r., sygn. akt III SA/Łd 556/23 Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi uchylił zaskarżoną decyzję z 4 lipca 2023 r. oraz poprzedzającą ją decyzję z 11 kwietnia 2022 r. Decyzją z 6 czerwca 2024 r., nr 1213/2024 Zakład Ubezpieczeń Społecznych odmówił skarżącemu umorzenia należności z tytułu nieopłaconych składek ponieważ nie wystąpiła w sposób bezsporny żadna z przesłanek uzasadniających uznanie należności za całkowicie nieściągalne w myśl zapisu art. 28 ust. 2 i 3 u.s.u.s. Skarżący nie wykazał zgodnie z art. 28 ust. 3a u.s.u.s., że ze względu na stan majątkowy i sytuację rodzinną spłata należności wiązałaby się z brakiem możliwości zaspokojenia podstawowych potrzeb życiowych jego gospodarstwa domowego. Nie wykazał, że powstanie zadłużenia było następstwem szczególnych zdarzeń. Nie wykazał, że stan zdrowotny lub konieczność sprawowania opieki nad przewlekle chorym członkiem rodziny, pozbawiły go możliwości uzyskiwania dochodu umożliwiającego opłacenie należności. We wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy, skarżący zarzucił decyzji z 6 czerwca 2024 r., że niesłusznie uznano, że w 2019 r. prowadził działalność gospodarczą w formie spółki z ograniczoną odpowiedzialnością, podczas gdy formalnie nie prowadził działalności gospodarczej, a został uznany za przedsiębiorcę jedynie z uwagi na fakt bycia jedynym wspólnikiem spółki z ograniczoną odpowiedzialnością. Uznano, że możliwości przymusowego dochodzenia zaległości nie zostały przez organ rentowy wyczerpane nie wskazując przy tym konkretnie, jakie czynności pozwalające na spłatę zaległości organ może podjąć. Zakład Ubezpieczeń Społecznych uznał, że ma realne szanse na odzyskanie należności nie wskazując na czym opiera swoją argumentację i nie kwestionując przy tym trudnej sytuacji finansowej, osobistej i zdrowotnej. Niesłusznie wskazano, że wynagrodzenie poniżej minimum socjalnego pozwoli mu na normalne funkcjonowanie bez uszczerbku na zaspokojeniu podstawowych potrzeb. Zakład Ubezpieczeń Społecznych bezprawnie uznaje, że brak korzystania przez skarżącego ze środków z pomocy społecznej wyklucza go z kręgu osób uprawnionych do uwzględnienia wniosku. Skarżący wskazał również na inflację i rosnące ceny. Podkreślił, że nie traktuje zadłużenia wobec Zakładu Ubezpieczeń Społecznych drugorzędnie, a korzysta jedynie z możliwości danej przez ustawodawcę. Sytuacja nie uległa zmianie w stosunku do tej opisanej w dotychczas składanych pismach. Zakład Ubezpieczeń Społecznych podniósł następnie, że z oświadczenia o stanie rodzinnym i majątkowym oraz sytuacji materialnej osoby fizycznej, która nie prowadzi działalności gospodarczej z 9 kwietnia 2024 r. (data wypełnienia) wynika, że skarżący jest żonaty. Od 1 marca 2023 r. pracuje na podstawie umowy o pracę w D. Spółce z ograniczoną odpowiedzialnością na 1/2 etatu z wynagrodzeniem w wysokości 2 121 zł brutto, tj. 1 665,49 zł netto. Nie pobiera świadczeń emerytalnych bądź rentowych. Nie posiada dochodu z innych źródeł. Nie pobiera świadczeń z Urzędu Pracy, zasiłków z pomocy społecznej. Nie korzysta z innych form pomocy. Ponosi stałe wydatki z tytułu miesięcznych opłat w wysokości 460 zł, z tytułu opłat eksploatacyjnych w wysokości 150 zł, z tytułu kosztów związanych z leczeniem w wysokości 200 zł. Prowadzi gospodarstwo domowe z żoną. Jest wobec niego prowadzona egzekucja przez Komornika Sądowego (do spłaty 140 000 zł). Nie posiada nieruchomości, majątku ruchomego, innych praw majątkowych ani wierzytelności. Skarżący nie widzi "prognozy" poprawy swojej sytuacji materialnej. Leczy się na nadciśnienie tętnicze i stany lękowe. Organ administracji stwierdził, że korzystał z "wygenerowanych z systemu informatycznego oraz rejestrów centralnych": Krajowego Rejestru Sądowego, Centralnej Ewidencji Pojazdów oraz Bazy Danych Ksiąg Wieczystych i ustalił, że skarżący zaprzestał wykonywania działalności gospodarczej. Od 1 marca 2023 r. jest zatrudniony na podstawie umowy o pracę w wymiarze 1/2 etatu w firmie D., gdzie podstawy wymiaru składek na ubezpieczenia społeczne wynosiły w maju i czerwcu 2024 r. 2 121,00 zł, a w lipcu 2024 r. 2 150,00 zł, tj. 1 688,26 zł. Od 1 maja 2020 r. skarżący jest zatrudniony na podstawie umowy o pracę w firmie G. Spółce z ograniczoną odpowiedzialnością (ostatni raport rozliczeniowy za grudzień 2022 r., brak raportów rozliczeniowych od stycznia 2023 r., brak wyrejestrowania z ubezpieczeń). Skarżący jest ujawniony w Krajowym Rejestrze Sądowym jako wspólnik w spółkach: "D." Spółce z ograniczoną odpowiedzialnością (35 udziałów o wartości 3 500 zł), "T." Spółce z ograniczoną odpowiedzialnością (68 udziałów o wartości 34 000 zł) i "T.1" Spółce z ograniczoną odpowiedzialnością (36 udziałów o wartości 36 000 zł), a także jako wspólnik i prezes w "O." Spółce z ograniczoną odpowiedzialnością (50 udziałów o wartości 55 000 zł). Nie jest właścicielem żadnej nieruchomości ani żadnego pojazdu. Żona skarżącego od 1 stycznia 2016 r. jest zatrudniona na podstawie umowy o pracę, w pełnym wymiarze czasu pracy, w firmie E. Spółce z ograniczoną odpowiedzialnością. Odnosząc się do kwestii przedawnienia należności organ administracji wskazał, że decyzją z 22 lipca 2016 r. orzeczono, że jako wspólnik jednoosobowej spółki z ograniczoną odpowiedzialnością skarżący podlega obowiązkowym ubezpieczeniom od 6 marca 2009 r. Zaległości za marzec, kwiecień, maj i czerwiec 2014 r. oraz za okres od maja 2016 r. do lipca 2019 r. uległy przedawnieniu. Pozostałe należności z tytułu składek "figurujące" na koncie płatnika są nadal wymagalne i nie uległy przedawnieniu, a więc składki za: lipiec 2014 r. (wymagalne 11 sierpnia 2014 r.), sierpień 2014 r. (wymagalne 10 września 2014 r.), wrzesień 2014 r. (wymagalne 10 października 2014 r.), październik 2014 r. (wymagalne 10 listopada 2014 r.), listopad 2014 r. (wymagalne 10 grudnia 2014 r.), grudzień 2014 r. (wymagalne 12 stycznia 2015 r.), styczeń 2015 r. (wymagalne 10 lutego 2015 r.), luty 2015 r. (wymagalne 10 marca 2015 r. ), marzec 2015 r. (wymagalne 10 kwietnia 2015 r.), kwiecień 2015 r. (wymagalne 11 maja 2015 r.), maj 2015 r. (wymagalne 10 czerwca 2015 r.), czerwiec 2015 r. (wymagalne 10 lipca 2015 r.), lipiec 2015 r. (wymagalne 10 sierpnia 2015 r.), sierpień 2015 r. (wymagalne 10 września 2015 r.), wrzesień 2015 r. (wymagalne 12 października 2015 r.), październik 2015 r. (wymagalne 10 listopada 2015 r.), listopada 2015 r. (wymagalne 10 grudnia 2015 r.), grudzień 2015 r. (wymagalne 11 stycznia 2016 r.), styczeń 2016 r. (wymagalne 10 lutego 2016 r.), luty 2016 r. (wymagalne 10 marca 2016 r.), marzec 2016 r. (wymagalne 11 kwietnia 2016 r.), kwiecień 2016 r. (wymagalne 10 maja 2016 r.). Na zawieszenie biegu terminu przedawnienia dla powyższych należności wpłynęło postępowanie w sprawie wydania decyzji ustalającej obowiązek podlegania ubezpieczeniom społecznym prowadzone od 30 maja 2016 r. do 2 lipca 2021 r. Na koncie płatnika figuruje także zadłużenie za sierpień 2019 r. (wymagalne 10 września 2019 r.) i wrzesień 2019 r. (wymagalne 10 października 2019 r.). Wobec tych zaległości nie podjęto żadnych czynności, które zawieszają bieg terminu przedawnienia, ale nie upłynęło jeszcze 5 lat od dnia, w którym stały się wymagalne. Rozważając możliwość zastosowania art. 28 ust. 2 u.s.u.s. Zakład Ubezpieczeń Społecznych wskazał, że przesłanka wymieniona w art. 28 ust. 3 pkt 1 u.s.u.s. nie wystąpiła z przyczyn oczywistych. Przesłanki określone w art. 28 ust. 3 pkt 2, 4, 4b i 4c u.s.u.s. nie zachodzą, ponieważ nie pozyskano żadnych dokumentów, z których wynikałoby, że sąd oddalił wniosek o ogłoszenie upadłości lub umorzył postępowanie upadłościowe z przyczyn, o których mowa w art. 13 oraz art. 361 ust. 1 pkt 1 ustawy z 28 lutego 2003 r. Prawo upadłościowe, nie nastąpiło także zaspokojenie należności w zakończonym postępowaniu likwidacyjnym albo w umorzonym postępowaniu upadłościowym. Brak jest również dokumentów świadczących o tym, że ogłoszono upadłość, o której mowa w części III w tytule V ustawy Prawo upadłościowe. Nie zachodzi również przesłanka wymieniona w art. 28 ust. 3 pkt 3 u.s.u.s. – skarżący zaprzestał prowadzenia działalności gospodarczej. Nie zostało spełnione kryterium braku majątku, ponieważ skarżący jest ujawniony w Krajowym Rejestrze Sądowym jako wspólnik w spółce "T.1" posiadający 36 udziałów o wartości 36 000,00 zł; wspólnik w spółce "T." posiadający 68 udziałów o wartości 34 000,00 zł; wspólnik oraz prezes zarządu w spółce "O." posiadający 50 udziałów o wartości 55 000,00 zł, wspólnik w spółce "D." posiadający 35 udziałów o wartości 3 500,00 zł. Nie zostało spełnione kryterium braku następców prawnych. Przesłanka określona w art. 28 ust. 3 pkt 4a u.s.u.s. nie zachodzi, ponieważ wysokość nieopłaconych składek, o których umorzenie skarżący wnosi, przekracza kwotę kosztów upomnienia w postępowaniu egzekucyjnym (16 zł). Nie zachodzi zatem przesłanka określona w art. 28 ust. 3 pkt 4a u.s.u.s. Naczelnik Urzędu Skarbowego ani Komornik Sadowy nie stwierdził braku majątku, z którego można prowadzić egzekucję. Nie zachodzi zatem również przesłanka określona w art. 28 ust. 3 pkt 5 u.s.u.s. Przesłanka opisana w art. 28 ust. 3 pkt 6 u.s.u.s. nie zachodzi – nie jest oczywiste, że w postępowaniu egzekucyjnym nie uzyska się kwot przekraczających wydatki egzekucyjne. Dyrektor I Oddziału Zakładu Ubezpieczeń Społecznych w Łodzi nie prowadzi postępowania egzekucyjnego wobec zadłużenia na koncie skarżącego. Możliwości przymusowego dochodzenia zaległości z tytułu składek nie zostały przez organ rentowy wyczerpane. Organ administracji ocenił, że w niniejszej sprawie zastosowania nie ma także przesłanka wskazana w § 3 ust. 1 pkt 2 rozporządzenia Ministra Gospodarki, Pracy i Polityki Społecznej z 31 lipca 2003 r. w sprawie szczegółowych zasad umarzania należności z tytułu składek na ubezpieczenia społeczne (Dz. U. Nr 141, poz. 1365), zwanego dalej "rozporządzeniem z 31 lipca 2003 r.", ponieważ skarżący nie prowadzi działalności gospodarczej. Wystąpienie przesłanki, o której mowa w § 3 ust. 1 pkt 3 rozporządzenia z 31 lipca 2003 r. dotyczącej stanu zdrowia, uwarunkowane jest nie tylko istnieniem przewlekłej choroby zobowiązanego lub członka jego rodziny, ale także skutkiem choroby w postaci pozbawienia takiej osoby możliwości uzyskania dochodu. Zakład Ubezpieczeń Społecznych podkreślił, że nie neguje problemów zdrowotnych skarżącego i podchodzi do nich ze zrozumieniem, jednak w aktach sprawy nie znajduje się żadna dokumentacja dająca podstawy, by uznać, że jest on całkowicie wykluczony z rynku pracy z powodów zdrowotnych. Do sprawy nie przedłożono orzeczenia o trwałej i całkowitej niezdolności do pracy. Ograniczone możliwości płatnicze, podnoszone jako jeden z głównych argumentów, nie mogą być uznane za przesłankę wystarczającą do umorzenia zaległości we wnioskowanym zakresie. Przesłanka z § 3 ust. 1 pkt 1 rozporządzenia z 31 lipca 2003 r. nie odnosi się do subiektywnego odczucia dłużnika o dolegliwości z powodu konieczności zapłacenia zaległych należności, lecz oznacza obiektywną, wyjątkową sytuację, która zagraża podstawowemu bytowi zobowiązanego lub jego rodziny. Nie odnosi się więc ona do kłopotów finansowych, z uwagi na to, że każdy człowiek indywidualnie w ramach przysługującej mu samodzielności podejmowania decyzji, organizuje swoje sprawy zawodowe i osobiste. Każda osoba może wykazać, że znajduje się w trudnej sytuacji, lecz Zakład Ubezpieczeń Społecznych jest obowiązany w sposób dokładny i racjonalny ocenić sytuację i podjąć decyzję, czy uznaje ją za przesłankę do zastosowania umorzenia należności, czy też nie. Skarżący uzyskuje dochód z tytułu pracy w wymiarze czasu pracy 1/2 etatu w wysokości 1 688,26 zł netto. Oświadczył, że mieszka z żoną, jednak posiadają rozdzielność małżeńską majątkową. Żona skarżącego posiada własne źródło dochodu w postaci wynagrodzenia za pracę. Minimum socjalne wyznacza kwotę, która jest niezbędna gospodarstwu domowemu w celu zapewnienia odpowiednich warunków do odtworzenia sił życiowych i utrzymania więzi społecznych. Minimum socjalne dla jednoosobowego gospodarstwa pracowniczego w I kwartale 2024 r. zostało określone na kwotę 1 773,44 zł. Obecne dochody w gospodarstwie domowym skarżącego kształtują się na niższym poziomie od wskazanej kwoty minimum socjalnego, jednak na wyższym poziomie od kwoty minimum egzystencji również ustalonej przez IPPiS za 2023 r. na kwotę 901,04 zł dla jednoosobowego gospodarstwa pracowniczego. W sytuacji skarżącego nie zachodzi zagrożenie egzystencji i niemożność zaspokojenia podstawowych potrzeb życiowych. Ponosi on stałe, miesięczne wydatki w łącznej kwocie 810 zł (w tym 460 zł z tytułu miesięcznych opłat, 150 zł z tytułu opłat eksploatacyjnych oraz 200 zł z tytułu kosztów związanych z leczeniem). Biorąc pod uwagę dochody w gospodarstwie domowym, posiada on środki na pokrycie wykazanych wydatków. Wskazane wydatki nie są nadzwyczajnymi kosztami. Nie można też uznać, że opłaty za energię, gaz czy wodę to nadzwyczajne czy nieprzewidziane wydatki, gdyż są to wydatki ponoszone przez ogół społeczeństwa. Zakład Ubezpieczeń Społecznych nie może umarzać należności każdej osobie, która ponosi koszty związane z utrzymaniem. Posiadane przez skarżącego zobowiązania wobec innych wierzycieli nie mogą być argumentem przemawiającym za umorzeniem należności z tytułu składek. Przepisy, na podstawie których Zakład Ubezpieczeń Społecznych realizuje zadania jako wierzyciel, nie uprawniają do dokonywania działań mogących wpływać na polepszenie sytuacji innych wierzycieli, ponieważ należności z tytułu składek korzystają ze szczególnej ochrony prawnej. Skarżący nie udokumentował, aby problemy zdrowotne wykluczały go z rynku pracy całkowicie lub częściowo. Skoro pracuje on w niepełnym wymiarze czasu pracy i nie podnosi, by brakowało mu środków na utrzymanie, to podjęcie pracy w pełnym wymiarze czasu pracy pozwoli mu na spłatę niniejszego zadłużenia w formie układu ratalnego. Żona skarżącego ma możliwość wsparcia go finansowo. W 2023 r. spółka "D." wykazała zysk. Skarżący posiada w niej 70% udziałów. Skarżący ma 59 lat, zatem do uzyskania wieku emerytalnego pozostało mu jeszcze 6 lat aktywności zawodowej. Po tym czasie uzyska prawo do ubiegania się o przyznanie świadczenia emerytalnego, które również może stanowić w przyszłości skuteczne źródło zaspokojenia należności. W skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Łodzi na powyższą decyzję A. D. wniósł o jej zmianę w całości i orzeczenie, że z uwagi na przedstawione w toku postępowania wyjaśnienia i dokumenty spełnia przesłanki do udzielenia mu ulgi w spłacie zaległych zobowiązań względem Zakładu Ubezpieczeń Społecznych w postaci umorzenia tych zobowiązań zgodnie z przepisami prawa, ewentualnie o uchylenie decyzji i przekazanie sprawy do ponownego rozpatrzenia. Zaskarżonej decyzji skarżący zarzucił naruszenie: 1. art. 7 k.p.a., art. 77 k.p.a., art. 107 § 3 k.p.a. w związku z § 3 ust. 1 pkt 1 rozporządzenia z 31 lipca 2003 r. poprzez ustalenie, że nie przysługuje mu ulga w spłacie zaległych składek, gdyż w ocenie organu istnieje możliwość prowadzenia wobec niego dalszych działań egzekucyjnych, nie wskazując przy tym jakie to konkretnie działania mają doprowadzić do wyegzekwowania nieopłaconych składek; 2. art. 7 k.p.a., art. 77 k.p.a., art. 107 § 3 k.p.a. w związku z art. 123 u.s.u.s., co prowadziło do naruszenia art. 28 ust. 3 pkt 3 u.s.u.s. poprzez uznanie, że w 2019 r. skarżący prowadził działalność gospodarczą w formie spółki z ograniczoną odpowiedzialnością, podczas gdy Zakład Ubezpieczeń Społecznych powinien wziąć pod uwagę stan sprawy na dzień wydania decyzji zamiast stwierdzenia, że ocena możliwości egzekucyjnych nie zawsze odnosi się do bieżącej sytuacji ubezpieczonego, lecz także do przyszłych, potencjalnych możliwości zarobkowych ubezpieczonego, prowadząc w istocie do "wypaczenia", czy nawet "faktycznego wyłączenia" instytucji udzielania ulg w spłacie należności, gdyż poza śmiercią ubezpieczonego zawsze będą istniały potencjalne możliwości odzyskania od ubezpieczonego nieopłaconych składek na ubezpieczenie; 3. art. 7 k.p.a., art. 77 k.p.a., art. 107 § 3 k.p.a. w związku z art. 123 u.s.u.s., co prowadziło do naruszenia art. 28 ust. 3 pkt 3 u.s.u.s. poprzez uznanie, że w 2019 r. skarżący prowadził działalność gospodarczą w formie spółki z ograniczoną odpowiedzialnością, podczas gdy "formalnie" nie prowadził działalności gospodarczej, a został uznany za przedsiębiorcę jedynie z uwagi na fakt bycia jedynym wspólnikiem spółki z ograniczoną odpowiedzialnością; 4. art. 7 k.p.a., art. 77 k.p.a., art. 107 § 3 k.p.a. w związku z art. 123 u.s.u.s., co prowadziło do naruszenia art. 28 ust. 3 pkt 3 u.s.u.s. poprzez uznanie, że pomimo rozdzielności majątkowej z żoną, która miała miejsce w 2009 r., jest ona zobowiązania do finansowania zobowiązań skarżącego powstałych po dniu ustanowienia tej rozdzielności, w tym dotyczących zaległych składek na ubezpieczenie społeczne; 5. art. 7 k.p.a., art. 77 k.p.a., art. 107 § 3 k.p.a. poprzez nałożenie na żonę skarżącego obowiązku wsparcia go finansowo w kwestii uregulowania zaległych składek w sytuacji, w której nie jest ona i nigdy nie była stroną tego postępowania; 6. art. 7 k.p.a., art. 77 k.p.a., art. 107 § 3 k.p.a. w związku z § 3 ust. 1 pkt 3 rozporządzenia z 31 lipca 2003 r. polegające na pobieżnej ocenie stanu zdrowia skarżącego przez Zakład Ubezpieczeń Społecznych i pominięcie istotnego faktu, że z jego obecnym stanem zdrowia wiążą się istotne i stałe koszty generowane przez zakup coraz to droższych leków, które musi zażywać stale. W odpowiedzi na skargę organ administracji wniósł o jej oddalenie, podtrzymując stanowisko zajęte w zaskarżonej decyzji. Na rozprawie 12 lutego 2025 r. skarżący oświadczył, że popiera skargę. Jego obecna sytuacja materialna nie zmieniła się. Zakład Ubezpieczeń Społecznych nie prowadzi wobec niego żadnych postępowań egzekucyjnych. Jest prowadzone postępowanie egzekucyjne z tytułu niespłaconego kredytu. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi zważył, co następuje: Skarga jest zasadna. Zgodnie z art. 1 § 1 i 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (tekst jedn.: Dz. U. z 2024 r., poz. 1267) oraz art. 3 § 1 p.p.s.a. sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem stosując środki określone w ustawie. W myśl art. 145 § 1 p.p.s.a. sąd uwzględniając skargę na decyzję lub postanowienie: 1) uchyla decyzję lub postanowienie w całości lub w części, jeżeli stwierdzi: naruszenie prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy (lit. a), naruszenie prawa dające podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego (lit. b), inne naruszenie przepisów postępowania, jeżeli mogło ono mieć istotny wpływ na wynik sprawy (lit. c); 2) stwierdza nieważność decyzji lub postanowienia w całości lub w części, jeżeli zachodzą przyczyny określone w art. 156 Kodeksie postępowania administracyjnego lub w innych przepisach; 3) stwierdza wydanie decyzji lub postanowienia z naruszeniem prawa, jeżeli zachodzą przyczyny określone w Kodeksie postępowania administracyjnego lub innych przepisach. W razie nieuwzględnienia skargi w całości albo w części sąd oddala skargę odpowiednio w całości albo w części (art. 151 p.p.s.a.). Sądy administracyjne nie orzekają merytorycznie, tj. nie wydają orzeczeń, co do istoty sprawy. Uprawnienia wojewódzkich sądów administracyjnych określone w powołanych przepisach sprowadzają się do kontroli działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem, tj. kontroli zgodności zaskarżonego aktu z przepisami postępowania administracyjnego, a także prawidłowości zastosowania i wykładni norm prawa materialnego. Uwzględnienie skargi następuje w przypadku naruszenia prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy, naruszenia prawa dającego podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego lub innego naruszenia przepisów postępowania, jeśli mogło mieć ono istotny wpływ na wynik sprawy. Jednocześnie zakres kontroli przeprowadzanej przez sąd administracyjny wyznacza art. 134 § 1 p.p.s.a., który stanowi, że sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną, z zastrzeżeniem art. 57a. Przeprowadzona przez sąd w niniejszej sprawie kontrola według powyższych kryteriów wykazała, że zaskarżona decyzja została podjęta z naruszeniem przepisów prawa uzasadniającym uwzględnienie skargi. Zaskarżona decyzja jest kolejną decyzją, która została wydana w sprawie z wniosku skarżącego, który wpłynął do organu 12 stycznia 2022 r. Sprawa ta już dwukrotnie była przedmiotem kontroli sądu administracyjnego, który prawomocnymi wyrokami z 23 lutego 2023 r., sygn. akt III SA/Łd 707/22 i z 24 stycznia 2024 r., sygn. akt III SA/Łd 556/24 uchylił kolejne decyzje organu administracji. Wyrokiem z 23 lutego 2023 r., sygn. akt III SA/Łd 707/22 Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi uchylił decyzję Zakładu Ubezpieczeń Społecznych z 4 sierpnia 2022 r. nr UP-634/2022. W uzasadnieniu tego wyroku sąd wyjaśnił, że wynikający z art. 107 § 1 k.p.a. obowiązek organu zamieszczenia w decyzji rozstrzygnięcia oznacza obowiązek rozstrzygnięcia całości sprawy. Obowiązek ten jest odzwierciedleniem uprawnienia strony do załatwienia sprawy zgodnie zakresem jej wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy (odwołania). Rozstrzygnięcie jest jednym z najważniejszych składników orzeczenia i nie jest możliwe jego zastąpienie uzasadnieniem decyzji ani też wywodzenie rozstrzygnięcia z uzasadnienia orzeczenia. Innymi słowy musi być ono sformułowane w taki sposób, aby nie było wątpliwości: czego dotyczy, jakie uprawnienia zostały przyznanie stronie lub jakie obowiązki zostały na nią nałożone. Rozstrzygnięcie powinno być sformułowane precyzyjnie, w sposób nie budzący wątpliwości i powinno być zrozumiałe dla stron bez wnikania w treść uzasadnienia. Wynika to z władczego charakteru aktu administracyjnego, który kształtuje prawa i obowiązki strony i musi w związku z tym być jednoznaczny i precyzyjny, jak też z podstawowych zasad postępowania administracyjnego. Co więcej brak orzeczenia w osnowie decyzji o pozostałej części wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy (odwołania) i zawarcie wywodów w tym zakresie wyłącznie w uzasadnieniu może wręcz stanowić o niespójności między sentencją z uzasadnieniem. Dalej sąd stwierdził, że z rozstrzygnięcia zaskarżonej decyzji nie wynika, konkretnie w jakiej wysokości należności z tytułu składek zostały przez organ administracji uznane za przedawnione. Zaskarżona decyzja nie zawiera wystarczająco precyzyjnego rozstrzygnięcia w sentencji, pozwalającego, bez konieczności analizy uzasadnienia zaskarżonej decyzji, które również jest bardzo ogólnikowe w tym zakresie, jednoznacznie ustalić, w jakim zakresie orzekł organ. Skarżący wnosząc zatem wniosek o ponowne rozpatrzenie sprawy co do całości decyzji pierwszej instancji w istocie nie otrzymał orzeczenia co do pozostałej części zaskarżonej decyzji. Wobec takiego załatwienia sprawy w istocie nie wiadomo, jak organ odniósł się do pozostałej części wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy. Jednocześnie sąd zwrócił uwagę, że postępowanie w przedmiocie umorzenia należności z tytułu składek dotyczyć może tylko należności istniejących na dzień podjęcia decyzji, do których uiszczenia płatnik jest zobowiązany. Niedopuszczalnym jest natomiast objęcie tym postępowaniem należności, które wygasły wskutek przedawnienia. Stwierdzenie przedawnienia należności z tytułu składek na ubezpieczenia społeczne uniemożliwia prowadzenie postępowania o ich umorzenie, co powoduje konieczność umorzenia postępowania w przedmiocie umorzenia należności z powodu bezprzedmiotowości, ponieważ skoro należności się przedawniły, to nie ma już co umarzać. W każdym przypadku wniosku o umorzenie "należności z tytułu składek" niezbędne jest więc ustalenie ich wymagalności na dzień wydania decyzji. Sąd powołał się na wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z 5 stycznia 2022 r., sygn. akt I GSK 868/21, w którym wskazano, że organ powinien przede wszystkim dokonać oceny istnienia tego materialnego stosunku prawnego w dacie wszczęcia postępowania, aby ustalić, czy nie zachodzi pierwotna bezprzedmiotowość. Oczywiście w toku prowadzonego przez Zakład postępowania o umorzenie należności z tytułu składek, organ również musi baczyć na przedawnienie tych należności, z uwagi na możliwość zajścia bezprzedmiotowości postępowania o charakterze wtórnym. Zobowiązany wobec Zakładu z tytułu składek ma prawo złożyć wniosek o umorzenie należności z tytułu składek. Nie zawsze w stosunku do takiego zobowiązanego toczy się postępowanie egzekucyjne, w ramach którego może dojść do kontroli sądowej przedawnienia dochodzonych na drodze egzekucji należności składkowych. Nie można też zobowiązanego kierować na drogę egzekucyjną w celu kontroli przedawnienia należności z tytułu składek. Nie zawsze też stan faktyczny w przypadku istnienia zaległości w należnościach Zakładu pozwala na przymusowe dochodzenie tych składek. Poza tym postępowanie egzekucyjne generuje dodatkowe obciążenie zobowiązanego kosztami postępowania egzekucyjnego. Wprawdzie nie można też wykluczyć ustalenia co do przedawnienia należności z tytułu składek na drodze odwołania od decyzji złożonego do sądu powszechnego, jednak niewątpliwie postępowanie dotyczące umorzenia należności z tytułu składek, jak wcześniej to już zauważono, musi być postępowaniem posiadającym swój przedmiot. Nie można procedować w oparciu o przesłanki do umorzenia pomieszczone w art. 28 ust. 3 u.s.u.s., czy § 3 ust. 1 rozporządzenia z 31 lipca 2003 r., w sytuacji gdy składki te nie istnieją. Postępowanie w przedmiocie umorzenia składek w takim przypadku byłoby bezprzedmiotowe. Ustalenie, że składki, co do których został złożony wniosek o umorzenie istnieją (np. nie uległy przedawnieniu), to warunek wstępny do procedowania w przedmiocie umorzenia tych należności. Zatem Zakład w pierwszej kolejności winien zbadać przedmiotowość złożonego wniosku, jeśli choćby w części należności uległy przedawnieniu, wtedy w tej części organ zobowiązany będzie do umorzenia postępowania jako bezprzedmiotowego, w pozostałej zaś części nieprzedawnionej, organ zobowiązany będzie wydać decyzję umarzającą należności z tytułu składek lub odmówić ich umorzenia. Tak więc Zakład posiada kompetencję do ustalenia w postępowaniu dotyczącym umorzenia należności z tytułu składek, czy nie doszło do przedawnienia tych należności, zaś sąd administracyjny kognicję do kontroli wydanej przez Zakład w tym przedmiocie decyzji. Ewentualna wypowiedź sądu powszechnego w wyniku złożonego doń odwołania, co do przedawnienia składek, nie stanowi zagadnienia wstępnego, bez którego Zakład nie mógłby wydać decyzji w przedmiocie umorzenia składek, wypowiadając się przy tym w przedmiocie ich przedawnienia. Do oceny czy należności z tytułu składek uległy przedawnieniu zawsze właściwy będzie Zakład, a nie inny organ i to bez względu na to, czy będzie to postępowanie dotyczące umorzenia tych należności czy też postępowanie, którego rozstrzygniecie będzie podlegało kontroli sądu powszechnego. Poza tym to strona decyduje, na jakiej drodze chce ustalić czy składki nie uległy przedawnieniu. Wraz z upływem terminu przedawnienia stosunek prawny zobowiązania z tytułu składek wygasa bez względu na to, czy dłużnik powołał się na tą okoliczność – przedawnienie uwzględniane jest bowiem z urzędu (art. 31 u.s.u.s. w związku z art. 59 § 1 pkt 9 o.p., traktującym o wygaśnięciu zobowiązań na skutek ich przedawnienia). Tym samym zaległości w zobowiązaniach z tytułu składek, które wygasły wskutek przedawnienia i w związku z tym już nie istnieją nie mogą być przedmiotem decyzji w sprawie udzielenie ulgi w spłacie tych zobowiązań, polegającej na ich umorzeniu. W razie stwierdzenia zatem przez organ, że doszło do przedawnienie należności, co do których strona wnosi o ich umorzenie, postępowanie zainicjowane wnioskiem w tym zakresie jest bezprzedmiotowe (art. 105 k.p.a.). W przypadku wniosku, który obejmuje zarówno należności przedawnione, jak i nieprzedawnione, konieczne jest z kolei ustalenie wysokości zobowiązań faktycznie ciążących na wnioskodawcy, bowiem zastosowanie przesłanek umorzenia zawartych w ustawie o systemie ubezpieczeń społecznych oraz rozporządzeniu (szczególnie tych odwołujących się do okoliczności takich jak sytuacja majątkowa wnioskodawcy i jego zdolność do poniesienia ciężaru spłaty zobowiązań bez zagrożenia niezbędnych potrzeb życiowych swoich i rodziny, czy kwestia zestawienia ewentualnych kosztów postępowania egzekucyjnego z wysokością dochodzonych składek), wymaga ich odniesienia każdorazowo do skonkretyzowanej wysokości zaległości objętych obowiązkiem spłaty. Innymi słowy podstawy umorzenia odnoszące się do nieściągalności lub sytuacji majątkowej dłużnika i jego zdolności do zapłaty zaległości muszą być analizowane z uwzględnieniem kwoty rzeczywiście ciążących na dłużniku zobowiązań. Sąd wskazał, że od 1 stycznia 2012 r. na mocy art. 11 pkt 1 lit. a ustawy z dnia 16 września 2011 r. o redukcji niektórych obowiązków obywateli i przedsiębiorców (Dz. U. Nr 232, poz. 1378) art. 24 ust. 4 u.s.u.s. stanowi, że należności z tytułu składek ulegają przedawnieniu po upływie 5 lat, licząc od dnia, w którym stały się wymagalne, z zastrzeżeniem ust. 5-6. Obowiązkiem organu administracji jest więc zgromadzenie w aktach administracyjnych dokumentacji dotyczącej wysokości należności z omawianych tytułów, których umorzenia skarżący się domaga, odzwierciedlających zdarzenia mające wpływ na bieg terminu przedawnienia. Winno to być w uzasadnieniu decyzji przedmiotem dokładnych ustaleń faktycznych organu administracji oraz rozważań natury prawnej, czego w rozpoznawanej sprawie zabrakło, a co stanowi naruszenie art. 7, art. 77 § 1, art. 80 i art. 107 § 3 k.p.a. Wyrokiem z 24 stycznia 2024 r., sygn. akt III SA/Łd 556/24, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi uchylił zaskarżoną decyzję Zakładu Ubezpieczeń Społecznych z 4 lipca 2023 r. nr UP-479/2023 oraz poprzedzającą ją decyzję Zakładu Ubezpieczeń Społecznych z 11 kwietnia 2022 r. nr 737/2022. W uzasadnieniu tego wyroku sąd ocenił, że organ administracji wydając zaskarżoną decyzję naruszył zasadą dwuinstancyjności określoną w art. 15 k.p.a. W decyzji pierwszoinstancyjnej z 11 kwietnia 2022 r. organ administracji odmówił umorzenia należności skarżącego z tytułu składek: na ubezpieczenie społeczne za okres od lutego 2012 r. do sierpnia 2019 r. wraz z odsetkami oraz należności z tytułu składek na Fundusz Pracy za okres od lutego 2012 r. do sierpnia 2019 r. wraz z odsetkami. Natomiast w zaskarżonej decyzji organ rentowy uchylił decyzję z dnia 11 kwietnia 2022 r. w całości i odmówił umorzenia należności z tytułu składek: na ubezpieczenie społeczne za okres od maja 2013 r. do września 2019 r. wraz z odsetkami, należności z tytułu składek na ubezpieczenie zdrowotne za wrzesień 2019 r. oraz należności z tytułu składek na Fundusz Pracy za okres od maja 2013 r. do września 2019 r. Nadto organ administracji umorzył postępowanie pierwszej instancji w zakresie przedawnionych należności z tytułu składek za okres od lutego 2012 r. do kwietnia 2013 r. W zaskarżonej decyzji wydano bowiem rozstrzygnięcie w przedmiocie umorzenia należności z tytułu składek na ubezpieczenie społeczne, Fundusz Pracy oraz ubezpieczenie zdrowotne za miesiąc wrzesień 2019 r. w sytuacji gdy w decyzji pierwszoinstancyjnej nie ma rozstrzygnięcia w tym zakresie. W decyzji z 11 kwietnia 2022 r. rozstrzygnięto bowiem jedynie w przedmiocie należności z tytułu składek na ubezpieczenie społeczne i Fundusz Pracy za okres od lutego 2012 r. do sierpnia 2019 r. a nie za wrzesień 2019 r. oraz nie wydano rozstrzygnięcia w przedmiocie należności z tytułu składek na ubezpieczenie zdrowotne. Sąd ocenił, że organ administracji nie w pełni wykonał wskazania sądu określone w wyroku w sprawie III SA/Łd 707/22 dotyczące kwestii przedawnienia należności składkowych skarżącego. Decyzją nr 37/2016 z 22 lipca 2016 r. Zakład Ubezpieczeń Społecznych stwierdził, że skarżący podlega obowiązkowemu ubezpieczeniu emerytalnemu, rentowemu i wypadkowemu począwszy od 6 marca 2019 r. i ustalono podstawę wymiaru składek za okres od marca 2009 r. do czerwca 2016 r. Decyzja ta stała się prawomocna w 2 lipca 2021 r. W świetle art. 24 ust. 5f us.u.s. wymieniona decyzja skutkowała zawieszeniem biegu przedawnienia od dnia wszczęcia postępowania dotyczącego obowiązku podlegania ubezpieczeniu i podstawy wymiaru składek do dnia uprawomocnienia się decyzji wydanej w tym przedmiocie. W zaskarżonej decyzji podano, że zawiadomienie o wszczęciu postępowania w sprawie wydania wymienionej decyzji zostało doręczone skarżącemu w dniu 30 maja 2016 r. (w aktach administracyjnych brak jest jednak dowodu doręczenia tego zawiadomienia). Oznacza to, że w okresie od 30 maja 2016 r. do 2 lipca 2021 r. bieg terminu przedawnienia składek został zawieszony a począwszy od dnia 3 lipca 2021 r. biegł dalej. Decyzja organu rentowego, o której mowa w art. 24 ust. 5f u.s.u.s., skutkuje zawieszeniem biegu przedawnienia tylko tych należności składkowych, które były przedmiotem postępowania określonego w wymienionym przepisie. Innymi słowy zawieszenie biegu przedawnienia dotyczy tylko składek objętych decyzją, o której mowa w art. 24 ust. 5f u.s.u.s. A contrario oznacza to, że decyzja z art. 24 ust. 5f nie skutkuje zawieszeniem biegu przedawnienia składek nie objętych tą decyzją. Przedmiotem decyzji Zakładu Ubezpieczeń Społecznych z 22 lipca 2016 r. było podleganie skarżącego ubezpieczeniu społecznemu od 6 marca 2009 r. i ustalenie podstaw wymiaru składek na to ubezpieczenie i na Fundusz Pracy w okresie od marca 2009 r. do czerwca 2016 r. Decyzja ta dotyczyła zatem należności składkowych skarżącego w okresie od marca 2009 r. do czerwca 2016 r. i w stosunku do tych składek nastąpiło zawieszenie biegu przedawnienia od 30 maja 2016 r. do 2 lipca 2021 r. Decyzja ta nie skutkowała natomiast zawieszeniem biegu przedawnienia składek nie objętych tą decyzją, czyli składek za okres od lipca 2016 r. do września 2019 r. Składki za lipiec 2016 r. stały się wymagalne w sierpniu 2016 r., czyli już po wydaniu decyzji nr 37/2016, a więc nie były one objęte wymienioną decyzją. Odnośnie zatem składek za okres od lipca 2016 r. do września 2019 r. decyzja Zakładu Ubezpieczeń Społecznych z 22 lipca 2016 r. nie skutkowała zawieszeniem biegu przedawnienia. Prowadzi to do wniosku, że w stosunku do składek za wymieniony okres (tzn. za okres od lipca 2016 r. do września 2019 r.) mogło dojść do częściowego ich przedawnienia. W stosunku do części z tych składek upłynął bowiem już pięcioletni okres przedawnienia. Część z tych składek mogła się więc już przedawnić chyba, że miało miejsce jedno ze zdarzeń, o których mowa w art. 24 ust. 5-6h u.s.u.s. powodujące zawieszenie lub przerwę biegu przedawnienia. Sąd ocenił, że organ administracji nie wyjaśnił jednak, czy takie zdarzenie miało miejsce. W uzasadnieniu zaskarżonej decyzji brak jest rozważań w kwestii tego czy miała miejsce jakaś okoliczność powodująca zawieszenie lub przerwę biegu przedawnienia składek za okres od lipca 2016 r. do września 2019 r. Również z nadesłanych akt administracyjnych nie wynika, czy doszło do zawieszenia lub przerwy biegu przedawnienia składek za wymieniony okres. Kwestia ta nie została zatem dokładnie wyjaśniona przez organ rentowy. W sytuacji gdy kwestia ta nie została dokładnie wyjaśniona, to przedwczesna jest ocena, czy spełnione zostały przesłanki do umorzenia zadłużenia składkowego skarżącego określone w art. 28 ust. 3 i 3a s.u.s. oraz w rozporządzeniu Ministra Gospodarki, Pracy i Polityki Społecznej z 31 lipca 2003 r. w sprawie szczegółowych zasad umarzania należności z tytułu składek na ubezpieczenie społeczne. Postępowanie w przedmiocie umorzenia należności składkowych może dotyczyć tylko składek istniejących na dzień podjęcia decyzji co do których uiszczenia płatnik jest zobowiązany. Niedopuszczalne jest natomiast objęcie tym postępowaniem należności, które wygasły wskutek przedawnienia. Sąd zaznaczył, że przedmiotem wniosku skarżącego o umorzenie należności składkowych są składki za okres od lutego 2012 r. do września 2019 r. czyli sprzed 5-12 lat. Są to składki z dość odległego okresu i istnieją wątpliwości czy częściowo nie uległy one przedawnieniu, a jeżeli tak, to w jakim zakresie. Skoro istnieje taka wątpliwość do należało dokładnie wyjaśnić, czy i ewentualnie dlaczego nie doszło do przedawnienia składek za okres od maja 2013 r. do września 2019 r. Należało wyjaśnić którego dnia stały się one wymagalne, czy i ewentualnie kiedy doszło do przerwy lub zawieszania biegu przedawnienia oraz czy nastąpiły jeszcze inne zdarzenia mające wpływ na bieg przedawnienia a jeżeli tak to jakie i kiedy miały one miejsce. Oczywiście wszystkie wymienione okoliczności winny znaleźć potwierdzenie w odpowiednich dokumentach. W uzasadnieniu wyroku w sprawie III SA/Łd 707/22 Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi wyraźnie nakazał dokładne wyjaśnienie kwestii przedawnienia oraz zgromadzanie w aktach administracyjnych dokumentów odzwierciedlających zdarzenia mające wpływ na bieg terminu przedawnienia. Wskazania te nie zostały jednak w pełni wykonane, gdyż kwestia przedawnienia nie została dokładnie wyjaśniona. Reasumując sąd uznał, że doszło do naruszanie zasady dwuinstancyjności gdyż wydano rozstrzygnięciu wykraczające poza zakres rozstrzygnięcia decyzji pierwszoinstancyjnej. Nadto nie w pełni wykonano wskazania zawarte w wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Łodzi w sprawie sygn. akt III SA/Łd 707/22, gdyż nie wyjaśniono dokładnie kwestii przedawnienia należności składkowych skarżącego. Organ administracji naruszył przepisy art. 7, art. 15, art. 77 § 1, art. 80 i art. 107 § 3 k.p.a. oraz art. 153 p.p.s.a., co mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy. Jak stanowi art. 153 p.p.s.a., ocena prawna i wskazania co do dalszego postępowania wyrażone w orzeczeniu sądu wiążą w sprawie organy, których działanie, bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania było przedmiotem zaskarżenia, a także sądy, chyba że przepisy prawa uległy zmianie. Organ administracji oraz sąd ponownie rozpoznający sprawę są więc zobowiązane podporządkować ocenom prawnym i wskazaniom zawartym w uzasadnieniach prawomocnych wyroków Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Łodzi z 23 lutego 2023 r., sygn. akt III SA/Łd 707/22 i z 24 stycznia 2024 r., sygn. akt III SA/Łd 556/24. Jak wyjaśnił Naczelny Sąd Administracyjny w wyroku z 25 marca 2014 r., sygn. akt II GSK 55/13, obowiązek ten może być wyłączony tylko w przypadku istotnej zmiany stanu prawnego lub faktycznego, a także po wzruszeniu wyroku. W wyniku ponownego rozpatrzenia sprawy organ administracji zaskarżoną decyzją uchylił w całości decyzję własną z 6 czerwca 2024 r. w całości, odmówił skarżącemu umorzenia należności z tytułu składek za osobę prowadzącą działalność będącą jednocześnie płatnikiem tych składek w łącznej kwocie 26 429,99 zł, w tym na ubezpieczenia społeczne za okres lipiec 2014 r. – kwiecień 2016 r., sierpień 2019 – wrzesień 2019 r., ubezpieczenie zdrowotne za okres wrzesień 2019 r., Fundusz Pracy za okres lipiec 2014 r. – kwiecień 2016 r., sierpień 2019 – wrzesień 2019 r., umorzył postępowanie pierwszej instancji w zakresie przedawnionych należności z tytułu składek za kwiecień, maj, czerwiec 2014 r. oraz maj, czerwiec, lipiec 2019 r. W ocenie sądu organ administracji nie w pełni zastosował się do oceny prawnej i wskazań zawartych w prawomocnych wyrokach Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Łodzi z 23 lutego 2023 r., sygn. akt III SA/Łd 707/22 i z 24 stycznia 2024 r., sygn. akt III SA/Łd 556/24. Przede wszystkim należy zwrócić uwagę, że organ administracji w dalszym ciągu nie ustalił przedmiotu postępowania. Jak bowiem wynika z pierwszej decyzji organu administracji wydanej w tej sprawie, tj. decyzji z 11 kwietnia 2022 r., jego przedmiot miały stanowić składki na ubezpieczenia społeczne i Fundusz Pracy począwszy od lutego 2012 r. Przedmiot decyzji z 4 lipca 2023 r. stanowiły składki na ubezpieczenia społeczne i Fundusz Pracy począwszy od maja 2013 r. Organ administracji w zaskarżonej decyzji w ogóle się nie rozstrzygnął już o tych składkach. Nie odniósł do kwestii ich wymagalności. Organ administracji w zaskarżonej decyzji tym razem uznał za wymagalne i nieprzedawnione składki na ubezpieczenia społeczne i Fundusz Pracy począwszy od lipca 2014 r. Umorzył postępowanie z uwagi na przedawnienia w zakresie składek za okres kwiecień – czerwiec 2014 r. i maja – lipiec 2019 r. Na podstawie uzasadnienia zaskarżonej decyzji nie sposób stwierdzić, dlaczego poprzednio przedmiot postępowania przed organem administracji stanowiły składki na ubezpieczenia społeczne i Fundusz Pracy począwszy od lutego 2012 r. (decyzja z 11 kwietnia 2022 r.), czy składki na ubezpieczenia społeczne i Fundusz Pracy począwszy od maja 2013 r. (decyzja z 4 lipca 2023 r.). Z zaskarżonej decyzji nie wynika, czy był to wynik omyłki organu administracji, czy składki te uległy przedawnieniu. Organ administracji powinien był zawrzeć w decyzji stosowne rozstrzygnięcie, które winien następnie uzasadnić. Należy przypomnieć, że w prawomocnym wyroku z 24 stycznia 2024 r., sygn. akt III SA/Łd 556/23 sąd wskazywał już na konieczność wyjaśnienia tej kwestii. Zaznaczył, że przedmiotem wniosku skarżącego jest umorzenie należności składkowych za okres od lutego 2012 r. i wyraźnie wskazał, że należy wyjaśnić, czy doszło do przedawnienia składek "od maja 2013 r. do września 2019 r.". Tymczasem w zaskarżonej decyzji brak jest stosownego rozstrzygnięcia odnoszącego się do okresów wcześniejszych niż kwiecień 2014 r. Jak już sąd wyraźnie wskazał w uzasadnieniu wyroku z 16 lutego 2023 r., sygn. akt III SA/Łd 707/22 wynikający z art. 107 § 1 k.p.a. obowiązek organu zamieszczenia w decyzji rozstrzygnięcia oznacza obowiązek rozstrzygnięcia całości sprawy. Obowiązek ten jest odzwierciedleniem uprawnienia strony do załatwienia sprawy zgodnie zakresem jej wniosku. Rozstrzygnięcie jest jednym z najważniejszych składników orzeczenia i nie jest możliwe jego zastąpienie uzasadnieniem decyzji ani też wywodzenie rozstrzygnięcia z uzasadnienia orzeczenia. Innymi słowy musi być ono sformułowane w taki sposób, aby nie było wątpliwości: czego dotyczy, jakie uprawnienia zostały przyznanie stronie lub jakie obowiązki zostały na nią nałożone. Rozstrzygnięcie powinno być sformułowane precyzyjnie, w sposób nie budzący wątpliwości i powinno być zrozumiałe dla stron bez wnikania w treść uzasadnienia. Wynika to z władczego charakteru aktu administracyjnego, który kształtuje prawa i obowiązki strony i musi w związku z tym być jednoznaczny i precyzyjny, jak też z podstawowych zasad postępowania administracyjnego. Należy podkreślić, że w postępowaniu w sprawie umorzenia należności z tytułu składek Zakład Ubezpieczeń Społecznych, stosownie do odesłania zawartego w art. 123 u.s.u.s., związany jest zasadami i regulacjami zawartymi m. in. w art. 7, art. 8, art. 77, art. 80 i art. 107 k.p.a. Przepisy te nakazują organom wyjaśnienie istotnych kwestii po wyczerpującym zebraniu, rozpatrzeniu i ocenie całego materiału dowodowego oraz kierowanie się przy tym zasadą prowadzenia postępowania w sposób budzący zaufanie jego uczestników do władzy publicznej, a ponadto elementy powyższe mają znaleźć odzwierciedlenie w uzasadnieniu decyzji. Obowiązkiem każdego organu administracji publicznej jest zatem wyczerpujące wskazanie okoliczności faktycznych i prawnych, którymi kierował się przy podejmowaniu rozstrzygnięcia, w szczególności uzasadnienie winno zawierać ocenę zebranego w postępowaniu materiału dowodowego, dokonaną przez organ wykładnię stosowanych przepisów oraz ocenę przyjętego stanu faktycznego w świetle obowiązującego prawa. Z zasady prawdy obiektywnej wyrażonej w art. 7 k.p.a. wywodzi się, że podjęcie wszelkich kroków niezbędnych do dokładnego wyjaśnienia oraz załatwienia sprawy wymaga w pierwszym rzędzie rozważania, jakie fakty mają w sprawie znaczenie. O tym decyduje zaś norma prawa materialnego (por. B. Adamiak, J. Borkowski, K.p.a. Komentarz, Warszawa 2006, s. 69, wyrok NSA z 2 marca 2017 r., I GSK 1855/15). Nieustalenie przez organy w ramach toczącego się postępowania lub pominięcie w uzasadnieniu decyzji okoliczności faktycznych, mogących mieć istotny wpływ na rozstrzygnięcie sprawy, może stanowić przesłankę do uznania naruszenia przez organ przepisów o postępowaniu administracyjnym w stopniu wywierającym istotny wpływ na wynik sprawy. Należy przy tym podkreślić, że zgodnie z art. 133 § 1 p.p.s.a. sąd orzeka wyłącznie na podstawie akt sprawy. W orzecznictwie wskazuje się, że aktami sprawy w rozumieniu art. 133 § 1 p.p.s.a. są przedstawione sądowi przez organ akta administracyjne, jak i akta sądowe. Orzekanie na podstawie akt sprawy oznacza, że sąd w procesie kontroli sądowoadministracyjnej bierze pod uwagę okoliczności, które z akt tych wynikają (por. wyroki NSA: z 26 kwietnia 2021 r., I OSK 3727/18; z 16 lutego 2021 r., III OSK 3112/21). "Akta sprawy" w powyższym rozumieniu oznaczają dokumentację sprawy, na podstawie której organ ustalił stan faktyczny sprawy i wydał rozstrzygnięcie będące przedmiotem kontroli sądu administracyjnego. Zarazem sąd jest zobligowany przyjmować, że przesłane przez organ przy skardze akta sprawy są tymi, które organ posiadał, prowadząc postępowanie zakończone orzeczeniem zaskarżonym do sądu (por. wyrok NSA z 1 lutego 2008 r., I OSK 1548/06). Organ administracji ponownie rozpoznając sprawę winien był zatem w sposób nie budzący wątpliwości ustalić, które należności na dzień wydania zaskarżonej decyzji, tj. 28 sierpnia 2024 r., nie uległy przedawnieniu i jaka jest ich wysokość. Podkreślić trzeba, że organ administracji chcąc się skutecznie powołać na wymagalność należności, w tym z powodu zawieszenia terminu przedawnienia, powinien precyzyjnie wskazać w odniesieniu do każdej z należności kiedy, w jakiej dacie poszczególne należności stały się wymagalne, kiedy, w jakiej dacie rozpoczął się bieg terminu przedawnienia w odniesieniu do każdej z nich, kiedy, w jakiej dacie doszłoby do jego upływu. Organ winien także precyzyjnie wskazać, jakie konkretnie zdarzenia miały wpływ na bieg terminów przedawnienia w odniesieniu do każdej z należności, na jaki konkretnie okres czasu spowodowały one zawieszenie jego biegu, a po jego ustaniu jaki okres czasu pozostał do jego upływu. Organ winien zatem precyzyjnie wskazać kiedy, w jakiej dacie ustało zawieszenie biegu przedawnienia w odniesieniu do każdej z należności oraz jaki okres czasu biegu terminu przedawnienia upłynął do jego zawieszenia (tj. ile lat, miesięcy, dni), jaki okres czasu trwało zawieszenie biegu terminu przedawnienia (tj. ile lat, miesięcy, dni) oraz jaki okres czasu pozostał do upływu terminu przedawnienia (tj. ile lat, miesięcy, dni). Rozważania organu administracji powinny obejmować w tym zakresie szczegółowe wyliczenia. Obowiązkiem organu administracji było dokładne ustalenie i przedstawienie w uzasadnieniu decyzji daty początkowej, od której liczony jest bieg terminu przedawnienia w odniesieniu do konkretnych należności będących przedmiotem postępowania oraz zdarzeń, które w odniesieniu do konkretnych należności mogły mieć wpływ na przedłużenie terminu przedawnienia i o jaki konkretnie okres czasu termin ten uległ przedłużeniu. W uzasadnieniu decyzji należało wskazać precyzyjnie podstawę poczynionych ustaleń faktycznych. Same zaś ustalenia organu administracji winny zostać poparte zgromadzonymi w aktach sprawy odpowiednimi dokumentami w sposób umożliwiający tak skarżącemu, jak i sądowi zapoznanie się z nimi i ich weryfikację. W odniesieniu do należności z tytułu składek na ubezpieczenia społeczne i Fundusz Pracy od "lutego 2012 r.", czy od "maja 2013 r." brak jest w ogóle jakichkolwiek ustaleń. Istotne wątpliwości wzbudza również wysokość określonych w zaskarżonej decyzji należnych odsetek nie tylko z uwagi na niedostateczne wykazanie, że należności z tytułu składek są w dalszym ciągu wymagalne, ale również dlatego, że ewentualne odsetki należne od poszczególnych należności z tytułu składek powinny być ustalone na dzień wydania decyzji, gdyż ma to wpływ na ocenę sytuacji skarżącego, tj. wysokości ciążących na nim zobowiązań (w tym wypadku 28 sierpnia 2024 r.), podczas gdy organ administracji nie wiadomo z jakich przyczyn i w jaki sposób ustalił odsetki na "12 stycznia 2022 r." W uzasadnieniu zaskarżonej decyzji nie zawarł w tym zakresie żadnych rozważań. W uzasadnieniach wyroków z 16 lutego 2023 r., III SA/Łd 707/22 i z 24 stycznia 2024 r., sygn. akt III SA/Łd 556/23 sąd dwukrotnie wyraźnie nakazał dokładne wyjaśnienie zakresu postępowania, jego przedmiotu, poczynienie ustaleń dotyczących przedawnienia należności oraz zgromadzanie w aktach administracyjnych dokumentów odzwierciedlających zdarzenia mające wpływ na bieg terminu przedawnienia. Wskazania te nie zostały jednak w pełni wykonane. Z tych wszystkich względów stwierdzić należy, że zaskarżona decyzja nie może pozostać w obrocie prawnym, gdyż została wydana bez należytego wyjaśnienia i oceny wszystkich, istotnych dla prawidłowego rozstrzygnięcia sprawy okoliczności. W zgromadzonym materiale dowodowym w dalszym ciągu występują istotne luki, a zaskarżona decyzja dotknięta jest brakiem należytego uzasadnienia. Organ administracji dopuścił się naruszenia szeregu przepisów prawa procesowego, które to naruszenia mogły mieć istotny wpływ na wynik sprawy – art. 7, art. 8, art. 9, art. 11, art. 77 § 1, art. 80, art. 107 § 1 pkt 5 i 6 oraz § 3 k.p.a. Nie wykonując wskazań sądu zawartych w prawomocnych wyrokach organ administracji naruszył art.153 p.p.s.a. Konsekwencją naruszenia przepisów normujących postępowanie przed organem administracji było nieprawidłowe ustalenie stanu faktycznego sprawy, wobec czego nie jest możliwa ocena, czy organ administracji prawidłowo zastosował przepisy prawa materialnego. Zaskarżona decyzja została wydana przedwcześnie. Z powyższych względów sąd, na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. a i c p.p.s.a., orzekł o uchyleniu zaskarżonej decyzji. W ponownie prowadzonym postępowaniu organ zobowiązany będzie do uwzględnienia powyższej oceny prawnej i wyeliminowania wskazanych nieprawidłowości. W ponownie prowadzonym postępowaniu organ zobowiązany będzie do uwzględnienia powyższej oceny prawnej i wyeliminowania wskazanych nieprawidłowości. Organ administracji winien uwzględnić rozważania zawarte w prawomocnych wyrokach wydanych w sprawach sygn. akt III SA/Łd 707/22 i III SA/Łd 556/23 uwzględniając fakt, że na podstawie art. 153 p.p.s.a. są one wiążące zarówno dla organu administracji jak i sądu ponownie rozpoznającego sprawę. Należy dokładnie wyjaśnić kwestię przedawnienia należności składkowych skarżącego i udokumentować w aktach sprawy okoliczności mające wpływ na ocenę biegu terminu przedawnienia należności w sposób umożliwiający tak skarżącemu, jak i sądowi zapoznanie się z nimi i weryfikację prawidłowości ustaleń poczynionych przez organ administracji. Organ administracji zbierze niezbędny materiał dowodowy, w tym dotyczący okoliczności mających wpływ na bieg terminu przedawnienia, oraz ustali, czy i w jakim ewentualnie zakresie należności stanowiące przedmiot wniosku skarżącego nie uległy przedawnieniu, jaka jest ich wysokość wraz z odsetkami. Następnie w odniesieniu do nieprzedawnionych należności organ administracji oceni spełnienie przez skarżącego przesłanek umorzenia należności. Swoje stanowisko organ administracji przedstawi w uzasadnieniu odpowiadającym wymogom art. 107 § 3 k.p.a. wskazując, jakimi przesłankami kierował się podejmując rozstrzygnięcie oraz podstawę ustaleń faktycznych w sposób umożliwiający ich weryfikację. Przed wydaniem decyzji organ administracji zobowiązany będzie zastosować art. 10 § 1 k.p.a. w sposób umożliwiający skarżącemu zapoznanie się z kompletnymi aktami sprawy. ds