III SA/Łd 822/04
WyrokWSA w Łodzi2005-01-20
Skład orzekający: Teresa Rutkowska, Krzysztof Szczygielski, Małgorzata Łuczyńska
Analiza orzeczenia
Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.
Zagadnienie prawne
Czy zwolnienie policjanta ze służby na podstawie art. 41 ust. 2 pkt 8 ustawy o Policji, w sytuacji gdy materiał dowodowy pochodzi z postępowania karnego, może nastąpić bez zapewnienia stronie czynnego udziału w postępowaniu administracyjnym i bez zapoznania jej z tymi dowodami?Ratio decidendi
Sąd uznał, że naruszenie zasady czynnego udziału strony w postępowaniu administracyjnym (art. 10 KPA) oraz brak zapoznania strony z dowodami zebranymi w postępowaniu karnym, które stanowiły podstawę decyzji o zwolnieniu ze służby, stanowi istotne naruszenie przepisów postępowania. Uzasadnienie decyzji organów było również wadliwe, nie wskazując konkretnych dowodów i analizy, na których oparto rozstrzygnięcie. W związku z tym, sąd uchylił zaskarżony rozkaz personalny.Stan faktyczny
Policjant R.C. został zwolniony ze służby na podstawie art. 41 ust. 2 pkt 8 ustawy o Policji z powodu oczywistości popełnienia czynów o znamionach przestępstwa, które uniemożliwiały jego dalsze pozostawanie w służbie. Zwolnienie nastąpiło w oparciu o materiały zebrane w toku postępowania karnego, w którym policjantowi postawiono zarzuty popełnienia przestępstw. Decyzja została utrzymana w mocy przez organ odwoławczy. Policjant zaskarżył decyzję do WSA, zarzucając m.in. naruszenie prawa do obrony i brak zapoznania z aktami sprawy.Rozstrzygnięcie
Wojewódzki Sąd Administracyjny uchylił zaskarżony rozkaz personalny Komendanta Wojewódzkiego Policji w Ł. oraz poprzedzający go rozkaz personalny Komendanta Powiatowego Policji w Z. i orzekł, że do czasu uprawomocnienia się wyroku zaskarżona decyzja nie podlega wykonaniu.Pełny tekst orzeczenia
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi Wydział III w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia NSA Teresa Rutkowska, Sędziowie WSA Krzysztof Szczygielski, Asesor Małgorzata Łuczyńska (spr.), Protokolant Asystent sędziego Paulina Hućko, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 20 stycznia 2005 roku sprawy ze skargi R.C. na rozkaz personalny Komendanta Wojewódzkiego Policji w Ł. z dnia [...] Nr [...] w przedmiocie zwolnienia ze służby 1. uchyla zaskarżony rozkaz personalny i poprzedzający go rozkaz personalny Komendanta Powiatowego Policji w Z. nr [...] z dnia [...], 2. orzeka, że do czasu uprawomocnienia się wyroku zaskarżona decyzja nie podlega wykonaniu
Rozkazem personalnym Nr [...] z dnia [...] Komendant Powiatowy Policji w Z., działając na podstawie art. 41 ust. 2 pkt 8 w zw. z art. 45 ust. 3 ustawy z dnia 6 kwietnia 1990 roku o Policji (Dz.U. z 2002 roku Nr 7 poz. 58 ze zm.) zwolnił ze służby w Policji z dniem 12 maja 2004 roku R.C., nadając tej decyzji rygor natychmiastowej wykonalności w trybie art. 108 § 1 Kpa.
W uzasadnieniu podniesiono, że R.C. Prokurator Prokuratury Okręgowej w Ł. postawił zarzut popełnienia przestępstw polegających na tym, że:
I. W okresie od co najmniej 17 maja 2002 roku do co najmniej 14 czerwca 2002 roku w Ł. i Z., działając wspólnie i w porozumieniu z innymi ustalonymi i nieustalonymi osobami, brał udział w zorganizowanej grupie przestępczej, mającej na celu dokonywanie przestępstw polegających w szczególności na wyłudzaniu z firm ubezpieczeniowych odszkodowań komunikacyjnych w następstwie wprowadzenia tych instytucji w błąd co do okoliczności zaistnienia kolizji drogowych pomiędzy samochodami osobowymi, przyczyn i stopnia uszkodzeń tych samochodów, w następstwie składania nieprawdziwych oświadczeń przez uczestników kolizji co do ich przebiegu, posługiwanie się poświadczającymi nieprawdę dokumentami sporządzonymi przez funkcjonariuszy Policji potwierdzającymi zaistnienie i przyczyny kolizji, posługiwanie się poświadczającymi nieprawdę dokumentami sporządzonymi przez likwidatorów szkód z firm ubezpieczeniowych określających stopień uszkodzenia pojazdów oraz części koniecznych do wymiany, a także posługiwanie się podrobionymi lub poświadczającymi nieprawdę dokumentami wskazującymi dokonanie napraw tych samochodów lub zakup do nich części, a określonych w art. 286 § 1 kk, art. 270 § 1 kk, art. 271 § 1 i § 3kk, art. 273 kk, art. 228 § 3 i § 4 kk tj. o czyn z art. 258 § 1 kk.
II. W czasie po 16 maja 2002 r. do co najmniej 14 czerwca 2002r., w Ł. i w Z. działając wspólnie i w porozumieniu w warunkach zorganizowanej grupy przestępczej opisanej w pkt I w celu osiągnięcia korzyści majątkowej, poprzez wprowadzenie w błąd PZU IV Inspektorat w Ł., co do okoliczności zaistnienia w dniu 17 maja 2002 roku w Z., kolizji drogowej pomiędzy samochodem marki Ford Maveric nr rej [...] zarejestrowanym na K.K. i przez nią kierowanym, którego w rzeczywistości właścicielem był K.M. a samochodem marki Mercedes Vito nr rej [...] zarejestrowanym i kierowanym przez K.G., w następstwie złożenia w tej firmie ubezpieczeniowej zawiadomienia o szkodzie niezgodnego ze stanem faktycznym, przez użycie wystawionych przez K.S. i R.C. jako funkcjonariusza Policji z Sekcji Ruchu Drogowego Komendy Powiatowej Policji w Z., dokumentu w postaci notatki urzędowej poświadczającej nieprawdę co do okoliczności i przyczyn kolizji pomiędzy tymi pojazdami, która w rzeczywistości została dokonana na terenie posesji P.P., wyłudził do dnia 14 czerwca 2002 roku na szkodę tego ubezpieczyciela pieniądze w kwocie 7.161,22 PLN wypłacone K.G. oraz pieniądze w kwocie 6.861,95 PLN wypłacone K.K. czyli pieniądze w łącznej kwocie 14.023,17 PLN tj. o czyn z art. 286 § 1kk i art. 271 § 1 i § 3 kk i art. 273 kk i art. 228 § 3 i § 4 w zw. z art. 11 § 2 kk w zw. z art. 65 kk.
Wobec policjanta zastosowano środek zapobiegawczy w postaci tymczasowego aresztowania.
W ocenie Komendanta Powiatowego Policji w Z. zgromadzony w sprawie materiał dowodowy, pozwala przyjąć, w konkretnych okolicznościach sprawy, iż zachodzi oczywistość popełnienia przez R.C. czynów noszących znamiona przestępstwa. Za tak dokonaną oceną oczywistości przemawiać może również fakt zastosowania przez Sąd względem policjanta tymczasowego aresztowania jako najsurowszego środka zapobiegawczego.
Organ I instancji podkreślił, że oczywistość popełnienia czynu o znamionach przestępstwa nie musi być stwierdzona prawomocnym wyrokiem sądu stwierdzającym popełnienie przez policjanta przestępstwa, albowiem w takim przypadku zachodziłaby przesłanka określona w art. 41 ust. 1 pkt 4 ustawy o Policji powodująca obligatoryjne zwolnienie policjanta ze służby w Policji. Natomiast w art. 41 ust. 2 pkt 8 ustawy o Policji ustawodawca stworzył możliwość dokonania przez właściwy organ oceny czynu policjanta przed wydaniem w jego sprawie prawomocnego wyroku. U podstaw podjętej decyzji leżą także wyniki dokonanej analizy przedmiotowej sprawy. Chodzi mianowicie o umyślność w działaniu policjanta, motywy jego działania, którymi była chęć osiągnięcia korzyści majątkowej oraz działanie w zorganizowanej grupie przestępczej. Również na podjęcie decyzji o zwolnieniu nie bez znaczenia pozostaje konieczność wzmacniania zaufania do Policji i budowania przekonania społecznego o uczciwości pełniących służbę funkcjonariuszy, a także niedopuszczenie do stworzenia podstaw do przypuszczeń, iż osoby, na których ciąży zarzut popełnienia tak poważnego przestępstwa umyślnego mogą nadal korzystać z uprawnień, jakie daje im pozostawanie w służbie.
Powyższe okoliczności uzasadniają podjecie decyzji o skorzystaniu z prawa do zwolnienia policjanta ze służby na podstawie art. 41 ust. 2 pkt 8 ustawy o Policji. Decyzja ta został poprzedzona zasięgnięciem opinii związku zawodowego policjantów, który nie wniósł zastrzeżeń co do zwolnienia policjanta ze służby. Rygor natychmiastowej wykonalności został nadany z uwagi na zabezpieczenie interesu społecznego przejawiającego się w niedopuszczeniu do dalszego pozostawania w służbie policjanta, który działając z niskich pobudek w zorganizowanej grupie przestępczej dopuścił się popełnienia szeregu przestępstw oraz zaprzestania dalszego wydatkowania środków publicznych funkcjonariuszowi który sprzeniewierzył się podstawowym zasadom pełnionej służby.
Od powyższego rozkazu R.C. wniósł odwołanie. Podniósł, że zwolniono go w okresie obowiązywania rozkazu mocą którego został zawieszony w czynnościach służbowych do czasu zakończenia postępowania karnego. Podkreślił, że nie zna szczegółów postępowania przygotowawczego, ale w jego ocenie obciążające go dowody to pomówienia i kłamstwa. Podniósł dotychczasowy nienaganny przebieg służby oraz trudną sytuację materialną rodziny.
Komendant Wojewódzki Policji w Ł. rozkazem personalnym Nr [...] z dnia 6 lipca 2004 roku działając na podstawie art. 127 § 2 w zw. z art. 138 § 1 pkt 2 Kpa utrzymał w mocy zaskarżony rozkaz.
W odniesieniu do zarzutu zwolnienia w trybie art. 41 ust. 2 pkt 8 w okresie obowiązywania rozkazu personalnego Komendanta Powiatowego Policji w Z. w przedmiocie zawieszenia w czynnościach służbowych R.C. organ odwoławczy wyjaśnił, że nie ma przeszkód w podjęciu przez przełożonego właściwego w sprawach osobowych decyzji dotyczącej rozwiązania stosunku służbowego z zawieszonym w czynnościach służbowych policjantem gdy wypełnione zostały przesłanki określone w art. 41 ust. 2 pkt 8 ustawy o Policji. Komendant Powiatowy Policji w Z. uzasadnił obydwie wymagane tym przepisem przesłanki, a więc oczywistość popełnienia czynu o znamionach przestępstwa oraz fakt uniemożliwienia pozostawania policjanta w służbie. W opinii organu odwoławczego organ I instancji dokonał trafnej i prawidłowej oceny materiałów wskazujących na oczywistość popełnienia zarzucanego obwinionemu czynu. Powołując się na orzecznictwo Sądu Najwyższego na tle art. 52§ 1 pkt 2 Kodeksu pracy w kwestii oczywistości popełnienia przestępstwa podejmowane wprawdzie w sprawach z zakresu prawa pracy, ale zdaniem organu odwoławczego odnoszące się do omawianej problematyki w przedmiotowej sprawie, organ odwoławczy argumentował, że oczywistość popełnienia przestępstwa może być stwierdzona nie tylko na podstawie wyroku skazującego, ale również na podstawie oceny konkretnego zdarzenia, które nie pozostawia wątpliwości, że przestępstwo zostało popełnione.
W ocenie organu odwoławczego również spełnienie drugiej przesłanki , niemożności pozostawienia policjanta w służbie nie budzi wątpliwości.
Komendant Wojewódzki Policji w Ł. stwierdził, że postępowanie zostało przeprowadzone rzetelnie i zgodnie z procedurą. Mając powyższe na uwadze orzeczono jak w sentencji.
W skardze wniesionej do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Ł. R.C. wniósł o uchylenie rozkazu personalnego Komendanta Wojewódzkiego Policji w Ł. Nr [...] z dnia [...]. W jego ocenie materiał dowodowy w sprawie nie uzasadnia zwolnienia go ze służby z powodu oczywistości popełnienia przez niego czynu o znamionach przestępstwa. Skarżący utrzymuje, że jedynymi obciążającymi go dowodami są pomówienia osoby wielokrotnie karanej za wykroczenia, które dodatkowo są niespójne, niekonsekwentne i wielokrotnie zmieniane.
Pełnomocnik Komendanta Wojewódzkiego Policji w Ł. w odpowiedzi na skargę wniósł o jej oddalenie, podtrzymując w całości argumenty zawarte w zaskarżonym rozkazie. Wskazał, że postępowanie administracyjne w przedmiocie zwolnienia ze służby zostało przeprowadzone zgodnie z obowiązującymi przepisami, a zaskarżone orzeczenie nie narusza zasady domniemania niewinności, z której strona cały czas korzysta w toku postępowania karnego, a w przypadku jego zakończenia wyrokiem uniewinniającym lub orzeczeniem o umorzeniu postępowania z powodu niepopełnienia przestępstwa lub braku ustawowych znamion czynu zabronionego strona ma zagwarantowane prawo przywrócenia do służby na stanowisko równorzędne.
W dniu 18 stycznia 2005 roku R.C. wniósł do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Ł. głos do protokołu , w którym powołując się na art. 135g i 135i ustawy o Policji zarzucił organowi prowadzącemu postępowanie, że nie zapoznał się ze wszystkimi wyjaśnieniami złożonymi w toku postępowania przygotowawczego przez obwiniającego go K.M. oraz nie dopełnił obowiązku zapoznania go z aktami postępowania czym naruszył jego prawo do obrony. W ocenie skarżącego bezpodstawnie opatrzono decyzję rygorem natychmiastowej wykonalności, na dwa miesiące przed terminem nabycia przez niego praw emerytalnych co miało uniemożliwić skarżącemu nabycie tych praw. Wprowadzono również w błąd związek zawodowy policjantów sugerując w piśmie do niego skierowanym , że skarżącemu zostaną najprawdopodobniej przedstawione kolejne zarzuty. W ocenie skarżącego organ nie przedstawił żadnych dowodów potwierdzających w sposób nie budzący wątpliwości oczywistości popełnienia czynu o znamionach przestępstwa, a postępowanie zostało przeprowadzone z naruszeniem procedury.
Na rozprawie w dniu 20 stycznia 2005 roku skarżący podniósł dodatkowy zarzut naruszenia art. 107 kpa z uwagi na fakt, iż uzasadnienie zaskarżonego rozkazu nie spełnia wymogów tego przepisu.
Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył co następuje:
Stosownie do treści art. 1 § 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz.U. Nr 153 poz. 1269) obowiązującej od 1 stycznia 2004r. sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości poprzez kontrolę działalności administracji publicznej. W świetle zaś art. 1 § 2 tejże ustawy kontrola , o której mowa w § 1 sprawowana jest pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej.
Kognicja Sądu ograniczona jest do oceny legalności kwestionowanego skargą aktu lub czynności organów administracji publicznej i obejmuje ocenę prawidłowości zastosowania przepisów prawa i ich wykładni przez organy administracji przy czym sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną (art. 134 § 1 cytowanej ustawy). Oznacza to między innymi, że Sąd nie musi w ocenie legalności zaskarżonej decyzji ograniczać się tylko do zarzutów sformułowanych w skardze, ale może wadliwości kontrolowanego aktu podnosić z urzędu.
Zgodnie z art. 145 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. Nr 153 poz. 1270), Sąd uwzględniając skargę na decyzję lub postanowienie:
1/ uchyla decyzję lub postanowienie w całości albo w części, jeżeli stwierdzi:
a/ naruszenie prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy,
b/naruszenie prawa dające podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego,
c/ inne naruszenie przepisów postępowania, jeżeli mogło ono mieć istotny wpływ na wynik sprawy;
2/ stwierdza nieważność decyzji lub postanowienia w całości lub w części, jeżeli zachodzą przyczyny określone w art. 156 Kodeksu postępowania administracyjnego lub w innych przepisach;
3/ stwierdza wydanie decyzji lub postanowienia z naruszeniem prawa, jeżeli zachodzą przyczyny określone w Kodeksie postępowania administracyjnego lub w innych przepisach.
Przechodząc do oceny zasadności wniesionej skargi, stwierdzić należy, że w ocenie Sądu, skarga zasługuje na uwzględnienie. Zaskarżona decyzja została wydana z naruszeniem przepisów prawa procesowego mających istotny wpływ na rozstrzygnięcie w sprawie.
Zgodnie z art. 41 ust. 2 pkt 8 ustawy z dnia 6 kwietnia 1990 roku o Policji (tekst jedn. z 2002 r. Dz.U. Nr 7 poz. 58 ze zm.). Policjanta można zwolnić ze służby w przypadku popełnienia czynu o znamionach przestępstwa albo przestępstwa skarbowego, jeżeli popełnienie czynu jest oczywiste i uniemożliwia jego pozostanie w służbie. W ocenie organów orzekających w przedmiotowej sprawie materiał dowodowy zgromadzony w sprawie uzasadniał zwolnienie funkcjonariusza ze służby wobec spełnienia przesłanek określonych w wyżej cytowanym przepisie. Pismem z dnia 28 kwietnia 2004 roku skutecznie powiadomiono skarżącego o wszczęciu postępowania w sprawie zwolnienia go ze służby w Policji w trybie art. 41 ust. 2 pkt 8. Skarżącemu doręczono również uchwałę z dnia 30 kwietnia 2004 roku Zarządu Terenowego NSZZ Policjantów w Z. zawierającą stanowisko w sprawie braku sprzeciwu organizacji związkowej co do trybu zwolnienia funkcjonariusza ze służby. Jak wynika z akt administracyjnych przekazanych Sądowi materiałami dowodowymi w niniejszym postępowaniu są zebrane w toku postępowania karnego i udostępnione przez Prokuraturę Okręgową w Ł. przesłuchanie świadka K.M. z dnia 24 września 2003 roku oraz protokoły przeszukania: pomieszczeń mieszkalnych i gospodarczych należących do skarżącego, samochodu marki Toyota Celica należącego do skarżącego, miejsca pracy skarżącego, pomieszczeń służbowych zajmowanych przez skarżącego. W ocenie organu odwoławczego postępowanie zostało przeprowadzone prawidłowo, zgodnie z zasadami obowiązującej procedury, a przesłanki uzasadniające podjęcie zaskarżonego rozkazu wyczerpująco i trafnie ocenione.
Z takim stanowiskiem nie można się zgodzić.
Na wstępie należy wyjaśnić, że nieuzasadnione jest powoływanie się przez skarżącego na przepisy obowiązujące w postępowaniu dyscyplinarnym. Należy bowiem podnieść, że postępowanie w sprawie zwolnienia w trybie art. 41 ust. 2 pkt 8 nie jest postępowaniem dyscyplinarnym. Art. 41 ust. 2 pkt 8 stanowi samoistną podstawę stwarzająca organowi możliwość zwolnienia ze służby funkcjonariusza wobec spełnienia przesłanek wynikających z tego przepisu bez konieczności uprzedniego przeprowadzenia postępowania dyscyplinarnego.
Użycie w przepisie art. 41 ust. 2 pkt 5 ustawy z 1990 r. o Policji zwrotu "można zwolnić" oznacza, że zwolnienie takie ma charakter fakultatywny i pozostawione zostało tzw. uznaniu administracyjnemu. Nie oznacza to, że postępowanie w takiej sprawie i w tym trybie nie podlega żadnym regułom i zasadom procesowym.
Nie ulega wątpliwości, że w warunkach postępowania, które zostaje wszczęte z urzędu, gdzie organ decyduje o jego zakresie, musi on czuwać na prawidłowym przebiegiem tego postępowania, a samo postępowanie winno być prowadzone zgodnie z zasadami procedury administracyjnej.
Istotną w tym kontekście jest zasada czynnego udziału stron w toczącym się postępowaniu. Bez tej zasady strona byłaby rzeczywiście nie podmiotem, lecz przedmiotem toczącego się postępowania. Zasad ta zapisana jest w art. 10 kpa. Jest ona wprowadzona jako uprawnienie strony do czynnego udziału. Przejawia się ona np. w obowiązku zawiadomienia strony o wszczęciu postępowania, prawa strony dostępu do akt sprawy, prawa do zgłaszania dowodów, obowiązku zawiadamiania strony o terminie i miejscu przeprowadzania dowodów, prawo strony do wypowiadania się przed wydaniem decyzji. Wbrew poglądowi organu odwoławczego, to że strona została zawiadomiona o wszczęciu postępowania w sprawie zwolnienia ze służby w Policji, powiadomiona o treści uchwały podjętej przez Zarząd Terenowy NSZZ Policjantów w Z. oraz zapoznana w toku postępowania przygotowawczego z materiałami zgromadzonymi przez organy dochodzenia (nota bene w aktach sprawy brak jest dowodu potwierdzającego to stanowisko) nie oznacza, że organ zagwarantował skarżącemu czynny udział w każdym stadium postępowania. Od zasady wynikającej z art. 10 § 1 kpa organy administracji publicznej mogą odstąpić tylko w przypadku, gdy załatwienie sprawy nie cierpi zwłoki ze względu na niebezpieczeństwo dla życia lub zdrowia ludzkiego albo ze względu na grożącą niepowetowaną szkodę materialną, a przyczyny odstąpienia winny być utrwalone w aktach sprawy w drodze adnotacji. (art. 10 § 2 i § 3 kpa).
Zgodnie z art. 80 kpa organ administracji publicznej ocenia na podstawie całokształtu materiału dowodowego, czy dana okoliczność została udowodniona. W świetle art. 81 kpa okoliczność faktyczna może być uznana za udowodnioną, jeżeli strona miała możliwość wypowiedzenia się co do przeprowadzonych dowodów, chyba, że zachodzą okoliczności, o których mowa w art. 10 § 2 kpa. Treść przepisu art. 81 wymaga więc, aby organ administracji przynajmniej powiadomił stronę o zgromadzonym materiale dowodowym oraz o tym, w jakim czasie i miejscu strona może się z zebranymi dowodami zapoznać, jak również wypowiedzieć się co do przeprowadzonych dowodów.
W przedmiotowej sprawie organy orzekające oparły rozstrzygnięcie na podstawie dowodów zgromadzonych w toku równolegle prowadzonego przez Prokuraturę Okręgową w Ł. postępowania przygotowawczego. Z akt sprawy nie wynika czy skarżący znał treść tych dowodów, jeżeli zaś zważyć, że w oparciu o te dowody tj. przesłuchanie świadka organy administracji doszło do istotnych w sprawie ustaleń, uznając oczywistość popełnienia przez skarżącego czynu o znamionach przestępstwa to uchybienie polegające na tym, że skarżącego nie zapoznano z tymi dowodami należało ocenić jako istotne z perspektywy wyniku sprawy. Jak stwierdził Naczelny Sąd Administracyjny w wyroku z dnia 11 lutego 1998r. sygn. akt ISA/Kr 801/97 (LEX Nr 31895), którego teza pozostaje aktualna również w niniejszej sprawie "Zaznajomienie strony z dowodami zebranymi w ramach innego postępowania, w tym także postępowania karnego skarbowego, nie zwalnia organu podatkowego od obowiązku wynikającego z art. 10 § 1 kpa zapoznania jej z tymi dowodami i materiałami w toku postępowania podatkowego, zmierzającego do wydania na ich podstawie decyzji podatkowej."
Przed rozpatrzeniem materiału dowodowego organ obowiązany jest wysłuchać wypowiedzi stron co do przeprowadzonych dowodów, zgromadzonych materiałów oraz wszystkich zgłoszonych żądań. Przepis art. 10 § 1 kpa zaznacza, że takie ustosunkowanie się do całego materiału faktycznego i prawnego, zgromadzonego w sprawie, który będzie podstawą do podjęcia decyzji jest szczególnym uprawnieniem stron z racji ich czynnego udziału w postępowaniu.
Organ w trakcie całego postępowania dowodowego musi stronie stwarzać możność takiego ustosunkowania się do dowodów, a czy strona z tej możliwości skorzysta czy nie, to jest już sprawa jej koncepcji obrony swoich interesów.
Należy podnieść, że w dniu 6 stycznia 2005 roku skarżący zapoznał się z aktami sprawy w Wojewódzkim Sądzie Administracyjnym w Ł., a następnie w głosie do protokołu z dnia 18 stycznia 2005 roku stwierdził, że akta są niekompletne i zawierają tylko protokół z jednego przesłuchania świadka K.M., gdy w rzeczywistości składał on wyjaśnienia sześciokrotnie w tym 7 maja 2004 roku tj. na trzy dnie przed wydaniem decyzji o zwolnieniu skarżącego ze służby w Policji. W tym dniu, jak twierdzi skarżący, świadek odwołał obciążające skarżącego wyjaśnienia podając powody, które skłoniły go do ich złożenia. Może to oznaczać, że skarżący faktycznie nie znał dowodów zgromadzonych w sprawie, a fakt, iż organy administracji nie zapoznały skarżącego z aktami sprawy a w swojej decyzji nie przywołały konkretnych dowodów na których oparły rozstrzygnięcia spowodowało, że skarżący nawet nie mógł podjąć merytorycznej polemiki.
W utrwalonym orzecznictwie NSA prezentowany jest pogląd, że naruszenie zagwarantowanej stronie ustawowo zasady czynnego jej udziału w postępowaniu, we wszystkich jego istotnych czynnościach stanowi kwalifikowaną wadę procesową tego postępowania, niezależnie od tego czy miało to, czy też nie, wpływ na treść decyzji (por. wyrok NSA z dnia 4 kwietnia 1997r. sygn. akt III SA 1795/95 LEX Nr 29916, wyrok NSA z dnia 26 stycznia 1999r. sygn. akt III SA 979/98 LEX Nr 39458).
Zasadny jest również zarzut naruszenia art. 107 § 3 kpa. Uzasadnienie decyzji administracyjnej winno czynić zadość wymogom określonym w art. 107 § 3 kpa. Uzasadnienie faktyczne decyzji powinno w szczególności zawierać wskazanie faktów, które organ uznał za udowodnione, dowodów, na których się oparł oraz przyczyn, z powodu których innym dowodom odmówił wiarygodności i mocy dowodowej , zaś uzasadnienie prawne – wyjaśnienie podstawy prawnej decyzji z przytoczeniem przepisów prawa. Chodzi tu zatem o wytłumaczenie, dlaczego organ zastosował konkretny przepis prawa materialnego w danej sytuacji faktycznej i wskazanie związku między oceną stanu faktycznego, a treścią rozstrzygnięcia.
Nie może być uznana za zgodną z prawem decyzja wydana bez wyczerpującego wyjaśnienia i przeanalizowania okoliczności faktycznych w danej sprawie i bez rozważenia przepisów prawa materialnego w świetle prawidłowo ustalonego stanu faktycznego. Sama konstatacja, że "zgromadzony w sprawie materiał dowodowy pozwala przyjąć w konkretnych okolicznościach sprawy, iż zachodzi oczywistość popełnienia czynów noszących znamiona przestępstwa"(fragment uzasadnienia decyzji organu I instancji) lub stwierdzenie, że "w przedmiotowej sprawie Komendant Powiatowy Policji w Z. dokonał trafnej i prawidłowej oceny materiałów wskazujących na oczywistość popełnienia zarzucanego obwinionemu czynu" (fragment uzasadnienie decyzji organu II instancji) – bez wskazania o jakie dowody i materiały chodzi bez ich dogłębnej analizy i przedstawienia sposobu rozumowania, który doprowadził organy orzekające do powyższych konstatacji nosi cechy dowolności i jest sprzeczne z obowiązująca zasadą swobodnej oceny dowodów. Organ jest obowiązany swoja ocenę oprzeć na przekonywujących podstawach i dać temu wyraz w uzasadnieniu. W nauce podkreśla się, że swobodna ocena dowodów, aby nie przekształciła się w samowolę musi być dokonana zgodnie z normami prawa procesowego oraz z zachowaniem określonych reguł. Naruszenie tych reguł, a także norm procesowych odnoszących się do środków dowodowych, stanowi przekroczenie granic swobodnej oceny dowodów (wyrok NSA z dnia 13 czerwca 2000r. sygn. akt I SA/Ka 2160/98 LEX nr 43969). Uzasadnienia decyzji organów nie mogą więc ograniczać się jedynie do samej konkluzji. Proces dochodzenia do prawdy obiektywnej winien znaleźć odzwierciedlenie we wskazaniu faktów prawotwórczych i dowodów oraz zawierać ich ocenę w świetle obowiązującego prawa.
Należy również podnieść, że jak wynika z art. 107 § 1 kpa decyzja administracyjna składa się z kilku elementów wymienionych w tym przepisie. Dla jej poprawności niezbędnym jest, aby pomiędzy takimi elementami, jak: podstawa prawna, rozstrzygnięcie oraz uzasadnienie prawne i faktyczne, istniała wewnętrzna spójność. Tymczasem w przedmiotowej decyzji rozstrzygnięcie organu odwoławczego nie jest spójne z powołaną w decyzji podstawą prawną. W podstawie prawnej powołano bowiem art. 138 § 1 pkt 2 kpa co wskazywać by mogło na zamiar uchylenia decyzji organu I instancji w całości lub części i konieczność orzeczenie w tym zakresie co do istoty. Tymczasem organ odwoławczy podjął decyzję o utrzymaniu w mocy decyzji Komendanta Powiatowego Policji w Z.
Reasumując, wskazane wyżej naruszenia przepisów postępowania w szczególności art. 10. art. 81 i art. 107 § 3 kpa miały istotny wpływ na wynik sprawy. Z uwagi zaś na fakt, iż materialną treść decyzji ocenia się również przez pryzmat poprawności procedury, przy zastosowaniu której została podjęta, to podniesione wyżej istotne uchybienia procesowe nie pozwalają sądowi na merytoryczną ocenę zaskarżonego rozkazu.
Mając powyższe na uwadze Wojewódzki Sąd Administracyjny na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. b i c w zw. z art. 135 oraz art. 152 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 roku – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153 poz. 1270) orzekł jak w sentencji.
Źródło: Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych (orzeczenia.nsa.gov.pl), pozyskano 16.07.2026. · Źródło