III SA/Łd 827/07

Dnia 11 września 2008 roku Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi Wydział III w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Monika Krzyżaniak (spr.), Sędziowie Sędzia NSA Janusz Furmanek, Asesor WSA Ewa Alberciak, Protokolant Tomasz Porczyński, po rozpoznaniu w dniu 11 września 2008 roku na rozprawie sprawy ze skargi W. M. na decyzję Wojewody [...] z dnia [...] Nr [...] w przedmiocie wymeldowania 1. oddala skargę; 2. przyznaje adwokat A. K. prowadzącej Kancelarię Adwokacką w Łodzi przy ul. [...], kwotę 292,80 (dwieście dziewięćdziesiąt dwa i 80/100) złote obejmującą podatek od towarów i usług oraz kwotę 17,00 (siedemnaście) złotych jako opłatę skarbową od pełnomocnictwa, łącznie kwotę 309,80 (trzysta dziewięć i 80/100) złotych tytułem kosztów nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej skarżącemu W.M. z urzędu i nakazuje wypłacić powyższą kwotę adwokat A. K. z funduszu Skarbu Państwa – Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Łodzi. BG Decyzją z dnia [...], nr [...] Prezydent Miasta Z., po przeprowadzeniu postępowania z wniosku I. M., na podstawie art. 15 ust. 2 ustawy z dnia 10 kwietnia 1974 roku o ewidencji ludności i dowodach osobistych (tekst jedn. Dz. U. z 2006r., Nr 139, poz. 993 ze zm.) oraz art. 104 k.p.a., orzekł o wymeldowaniu W. M. z miejsca pobytu stałego z lokalu Nr 12 położonego przy ul. A. w Z. W uzasadnieniu decyzji organ I instancji wskazał, że analiza zgromadzonego w sprawie materiału dowodowego w postaci: pisma Komendy Powiatowej Policji w Z. z dnia [...], stanowiącego wynik kontroli meldunkowej oraz zeznań wnioskodawczyni i przesłuchanych w charakterze świadków sąsiadów wykazała, że W. M. nie przebywa w miejscu stałego zameldowania. W trakcie prowadzonego postępowania wyjaśniającego W. M. przedłożył szereg dokumentów, z których w jego ocenie wynika, że nie przebywa w miejscu zameldowania z uwagi na wyrok Sądu Rejonowego w Z. nakazujący opuszczenie lokalu i zakazujący zbliżania się do byłej żony – I. M. Organ, powołując na orzecznictwo sądów administracyjnych i Trybunału Konstytucyjnego wskazał jednak, iż o opuszczeniu lokalu w rozumieniu art. 15 ust. 2 ustawy o ewidencji ludności i dowodach osobistych można mówić nie tylko wtedy gdy mamy do czynienia z dobrowolną zmianą miejsca pobytu ale także wówczas, gdy osoba zameldowana została usunięta z lokalu i nie została do niego dopuszczona, a we właściwym czasie nie skorzystała ze środków prawnych umożliwiających jej powrót do lokalu. Odnosząc się do licznych wniosków W. M., w których podnosił, że nie zgadza się na wymeldowanie, gdyż pozbawi go to prawa do lokalu i spowoduje podział majątku, któremu jest przeciwny, organ wskazał, iż dalsze zameldowanie pod wskazanym adresem spowodowałoby utrzymywanie swoistej fikcji meldunkowej, a samo wymeldowanie nie wpływa na prawa majątkowe związane z lokalem. Od powyższej decyzji W. M. wniósł odwołanie, w którym wskazał, iż nie zgadza się z rozstrzygnięciem zawartym w decyzji Prezydenta Miasta Z. z dnia [...]. Stwierdził, iż w treści zaskarżonej decyzji jego nazwisko zostało wielokrotnie przekręcone, co powoduje że decyzja jest prawnie nieważna. Podniósł, iż zwrócił się z wnioskiem o możliwość zadawania pytań świadkom, jednak nie zostało to uwzględnione. Dodał, że jeżeli była małżonka chce go wymeldować, to w pierwszej kolejności powinna załatwić mu mieszkanie na stałe. Postanowieniem z dnia [...] Nr [...] Prezydent Miasta [...] działając na podstawie art. 113 § 1 oraz 123 k.p.a., sprostował z urzędu błędy pisarskie zawarte w uzasadnieniu decyzji z dnia [...] dotyczące pisowni nazwiska W. M. i I. M. oraz omyłkowego wpisania daty decyzji "[...]" zamiast "[...]" Decyzją z dnia [...], nr [...] Wojewoda [...] utrzymał w mocy zaskarżoną decyzję organu I instancji. W uzasadnieniu decyzji organ odwoławczy wskazał, że fakt opuszczenia przez W. M. lokalu nr 12 przy ul. A. w Z. został przez niego osobiście potwierdzony w wyjaśnieniach złożonych w dniu 19 marca 2007 roku oraz w piśmie skierowanym do Prezydenta Miasta Z. z dnia 22 marca 2007 roku. W złożonych wyjaśnieniach skarżący potwierdził, że po opuszczeniu w dniu 23 sierpnia 2006 roku Zakładu Karnego w S. nie powrócił do miejsca stałego zameldowania, stosując się do zaleceń zawartych w wyroku Sądu Okręgowego w Sieradzu I Wydział Cywilny z dnia 14 czerwca 2006 roku. Okoliczność dobrowolnego opuszczenia lokalu zdaniem Wojewody [...] potwierdziła również przesłuchana w charakterze świadka – M. N. – Starszy Kurator Zawodowy dla Dorosłych oraz znajdująca się w aktach sprawy kopia postanowienia o warunkowym przedterminowym zwolnieniu, z którego wynika, że skarżący wiedział, że po opuszczeniu Zakładu Karnego nie będzie mógł mieszkać w miejscu swego dotychczasowego pobytu stałego. Odnosząc się natomiast do zarzutów zawartych w odwołaniu, Wojewoda podkreślił, iż nie zasługują na uwzględnienie, ponieważ orzekający w sprawie organ I instancji dołożył wszelkiej staranności w ustaleniu wszystkich okoliczności faktycznych w sprawie, a zaistniałe omyłki pisarskie zostały sprostowane postanowieniem Prezydenta Miasta Z. z dnia [...]. W skardze skierowanej do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Łodzi W. M. podniósł, iż zaskarżona decyzja Wojewody [...] narusza jego prawa. Wskazał, iż nie zgadza się ze stwierdzeniem, że opuścił miejsce pobytu stałego dobrowolnie, skoro zgodnie z wyrokiem Sądu Okręgowego w Sieradzu nakazano mu opuszczenie i opróżnienie lokalu, pozbawiając go jednocześnie prawa do lokalu mieszkalnego. Podniósł, iż nie uwzględniono jego dobra i nie zapewniono mu prawa do lokalu o charakterze socjalnym oraz nie wzięto pod uwagę faktu, że na mieszkanie przy ul. A. w Z. łożył środki finansowe wspólnie z byłą żoną. Powołując się na brak dostatecznych środków finansowych, skarżący złożył wniosek o zwolnienie go od kosztów sądowych i ustanowienie adwokata z urzędu. W odpowiedzi na skargę Wojewoda [...] podtrzymując stanowisko wyrażone w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji, wniósł o jej oddalenie. Postanowieniem z dnia 28 stycznia 2008r. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi przyznał skarżącemu prawo pomocy w zakresie całkowitym poprzez zwolnienie od kosztów sądowych oraz ustanowienie adwokata. W piśmie procesowym z dnia 11 kwietnia 2008 roku pełnomocnik skarżącego zarzucił organom naruszenie art. 15 ust. 2 ustawy o ewidencji ludności i dowodach osobistych, przez błędne przyjęcie, że skarżący dobrowolnie z zamiarem trwałego opuszczenia lokalu i zamiarem przeniesienia swojego centrum życiowego w inne miejsce, zaprzestał korzystania z lokalu nr 12 przy ul. A. w Z. Podkreślił, iż z materiałów załączonych do akt sprawy wynika, iż zaprzestanie korzystania z lokalu nie jest zgodne z wolą skarżącego, a związane jest z jego sytuacja życiową i okolicznościami prawnymi, nie mającymi jednak wpływu na wynik postępowania o wymeldowanie. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje; Skarga nie zasługuje na uwzględnienie. Zgodnie z treścią art. 1 § 1 i 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz. 1269 ze zm.) sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem. Natomiast, w myśl art. 145 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.) sąd uwzględniając skargę na decyzję lub postanowienie: 1/ uchyla decyzję lub postanowienie w całości lub w części, jeżeli stwierdzi: a/ naruszenie prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy, b/ naruszenie prawa dające podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego, c/ inne naruszenie przepisów postępowania, jeżeli mogło ono mieć istotny wpływ na wynik sprawy; 2/ stwierdza nieważność decyzji lub postanowienia w całości lub w części, jeżeli zachodzą przyczyny określone w art. 156 Kodeksu postępowania administracyjnego lub w innych przepisach; 3/ stwierdza wydanie decyzji lub postanowienia z naruszeniem prawa, jeżeli zachodzą przyczyny określone w Kodeksie postępowania administracyjnego lub innych przepisach. Z wymienionych przepisów wynika, iż sąd bada legalność zaskarżonej decyzji pod kątem jej zgodności z prawem materialnym, określającym prawa i obowiązki stron oraz z prawem procesowym, regulującym postępowanie przed organami administracji publicznej. Wychodząc z tych przesłanek Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi nie uwzględnił skargi, gdyż nie stwierdził, aby zaskarżona decyzja naruszała przepisy prawa materialnego lub przepisy postępowania administracyjnego w sposób wpływający na wynik sprawy, co w myśl art. 145 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi mogłoby stanowić podstawę do jej uchylenia. Przystępując do oceny zgodności z prawem zaskarżonej decyzji należy wskazać, iż materialnoprawną podstawę rozstrzygnięcia stanowiły przepisy ustawy z dnia 10 kwietnia 1974 roku o ewidencji ludności i dowodach osobistych (tekst jedn. Dz. U. z 2001 r., Nr 87, poz. 960 ze zm.). Zgodnie zaś z treścią art. 15 ust. 2 powołanej ustawy, organ gminy wydaje na wniosek strony lub z urzędu decyzję w sprawie wymeldowania osoby, która opuściła miejsce pobytu stałego lub czasowego trwającego ponad 3 miesiące i nie dopełniła obowiązku wymeldowania się. Pobytem stałym, zgodnie z art. 6 ust. 1, jest natomiast zamieszkiwanie osoby w określonej miejscowości pod oznaczonym adresem z zamiarem stałego lub długotrwałego przebywania, z wolą koncentracji w danym miejscu swoich spraw życiowych. Z powyższego przepisu wynika więc, iż warunkiem decydującym o wymeldowaniu danej osoby jest jednoznaczne ustalenie przez organ administracji, czy osoba ta faktycznie opuściła bez wymeldowania się dotychczasowe miejsce pobytu stałego i czy opuszczenie to miało charakter trwały i dobrowolny. W orzecznictwie sądów administracyjnych wielokrotnie podkreślano, iż o opuszczeniu miejsca pobytu stałego w rozumieniu art. 15 ust. 2 powołanej ustawy można mówić wówczas, gdy osoba fizyczna nie przebywa w lokalu mieszkalnym, w którym poprzednio miała zorganizowane centrum życiowe oraz gdy nieprzebywanie jest wynikiem woli, zamiaru tej osoby. Zamiar ten ma bowiem istotne znaczenie przy ocenie, czy do opuszczenia lokalu rzeczywiście doszło. Przy ustaleniu zamiaru nie można jednak poprzestać tylko na oświadczeniach zainteresowanej osoby. Dla oceny zamiaru istotne znaczenie mieć będzie czy okoliczności istniejące w sprawie potwierdzają wolę osoby zainteresowanej, czy też pozostają z nią w sprzeczności. Do okoliczności takich należeć będą między innymi: sposób opuszczenia lokalu, koncentracja interesów życiowych w danym miejscu (przebywanie w nim w sensie fizycznym, praca, nauka), a także obiektywna możliwość realizacji woli przebywania w nim. Podobne stanowisko zaprezentował Naczelny Sąd Administracyjny w wyrokach z dnia: 18 grudnia 2001 roku, sygn. akt II SA/Ka 613/00 – niepublik., z dnia 28 listopada 2001 roku, sygn. akt SA/Rz 685/00 - niepublik. i z dnia 6 lutego 2002 roku, sygn. akt SA/Sz 1278/00 - niepublik. W niniejszej sprawie stan faktyczny jest niesporny. Z zebranego materiału dowodowego wynika, że z wnioskiem o wymeldowanie skarżącego wystąpiła była żona – I. M., która wskazała, że w 2006 roku został orzeczony rozwód wraz z eksmisją W. M. z zajmowanego wspólnie lokalu (wyrok Sądu Okręgowego w Sieradzu I Wydziału Cywilnego z dnia 14 czerwca 2006r. w spr. o sygn. akt I 1 C 78/06 – załącznik do k. 1 akt administracyjnych). Podniosła, że od ponad pół roku były mąż nie mieszka w lokalu i nie wymeldował się z niego. Jednocześnie, powyższa okoliczność potwierdzona została przez samego skarżący, który m. in. w protokole z dnia 19 marca 2007 roku (k. 6 akt administracyjnych) oraz w piśmie z dnia 23 marca 2007r (k. 7 akt administracyjnych) oświadczył, iż po warunkowym zwolnieniu z Zakładu Karnego w Sieradzu w sierpniu 2006 roku, nie zamieszkał w lokalu nr 12 przy ul A. w Z. Fakt ten znalazł również odzwierciedlenie w kontrolach meldunkowych dokonanych w miejscu stałego zameldowania skarżącego oraz w zeznaniach przesłuchanych w charakterze świadków sąsiadów i kuratora sądowego. Odnosząc się natomiast do zarzutów podniesionych w skardze, iż opuszczenie miejsca stałego zameldowania przez skarżącego nie było dobrowolne, gdyż zgodnie z wyrokiem Sądu Okręgowego w Sieradzu nakazano mu opuszczenie i opróżnienie lokalu, pozbawiając go jednocześnie prawa do lokalu mieszkalnego, stwierdzić należy, że na skutek wyroku eksmisyjnego z dnia 14 czerwca 2006 roku W. M. utracił prawo do przebywania w lokalu nr 12 przy ul. A. w Z. Fakt podnoszony przez skarżącego, iż wyrok jest niesprawiedliwy, ponieważ nie przyznano mu lokalu socjalnego oraz nie wzięto pod uwagę okoliczności, że wspólnie z byłą żoną łożył na mieszkanie, nie może być brany pod uwagę w niniejszym postępowaniu. Sąd administracyjny nie jest bowiem uprawniony do oceniania prawomocnych wyroków wydanych przez sądy powszechne. Zgodnie z art. 365 § 1 Kodeksu postępowania cywilnego orzeczenie prawomocne wiąże nie tylko strony i sąd, który je wydał, lecz również inne sądy oraz inne organy państwowe i organy administracji publicznej, a w wypadkach w ustawie przewidzianych także inne osoby. Należy podkreślić, iż wyrok eksmisyjny zwykle związany jest z brakiem dobrowolności opuszczenia spornego lokalu. Dlatego też, nieistotne dla rozstrzygnięcia sprawy jest w takim przypadku badanie w toku postępowania administracyjnego woli czy zamiaru osoby opuszczającej lokal, skoro osoba ta nie ma uprawnień do przebywania w lokalu i wyprowadza się z miejsca pobytu stałego wykonując prawomocny wyrok sądowy lub na skutek podjętych czynności egzekucyjnych. Mimo, iż z orzecznictwa sądów administracyjnych wynika, że w postępowaniu w sprawie o wymeldowanie osoby z pobytu stałego organy winny badać, czy opuszczenie lokalu nastąpiło w sposób dobrowolny, jednak nie odnosi się to do sytuacji, gdy orzeczona została eksmisja z tego lokalu. Nieprzebywanie w miejscu stałego zameldowania w związku z utratą uprawnień do przebywania w lokalu jest aktem równoznacznym z ustaniem pobytu w tym lokalu w rozumieniu art. 6 ust. 1 ustawy o ewidencji ludności i dowodach osobistych. Jak słusznie zatem zauważyły organy orzekające w niniejszej sprawie, opuszczenie lokalu wskutek wykonania wyroku orzekającego eksmisję jest opuszczeniem lokalu w rozumieniu art. 15 ust. 2 ustawy o ewidencji ludności i dowodach osobistych, które w konsekwencji uzasadnia orzeczenie o wymeldowaniu osoby eksmitowanej. Nie można również uznać za zasadne argumentów skarżącego, iż nie zamieszkał on w miejscu stałego zameldowania po opuszczeniu zakładu karnego w sierpniu 2006r roku, gdyż warunkiem jego przedterminowego zwolnienia było nieprzebywanie w lokalu nr 12 przy ul. A. w Z. Ze znajdującego się w aktach sprawy postanowienia Sądu Okręgowego w Sieradzu III Wydział Penitencjarny i Nadzoru nad Wykonaniem Orzeczeń Karnych z dnia 23 sierpnia 2006 roku (załącznik do k. 7 akt administracyjnych) nie wynika, aby w okresie próby nałożono na skarżącego zakaz zbliżania się do byłej żony, czy też zakaz przebywania w miejscu stałego zameldowania. Z uzasadnienia tego postanowienia wynika jedynie, iż orzekając o warunkowym zwolnieniu Sąd wziął pod uwagę okoliczność, że W. M. zerwał wszelkie kontakty z byłą żoną i po opuszczeniu więzienia nie będzie z nią mieszkał, a zatem ryzyko popełnienia przestępstwa, polegającego na fizycznym i psychicznym znęcaniu się na I. M., zostało zminimalizowane. Należy zatem przyjąć, iż skarżący sam zobowiązał się do zerwania kontaktów z byłą żoną i do nieprzebywania w spornym lokalu, aby uzyskać warunkowe przedterminowe zwolnienie. Powyższe oznacza, iż skarżący świadomie i dobrowolnie wykonał wyrok eksmisyjny i zaprzestał przebywania w lokalu mieszkalnym, w którym poprzednio miał zorganizowane swoje centrum życiowe. Sąd nie uwzględnił również zarzutu skarżącego, podniesionego w odwołaniu od decyzji organu I instancji, polegającego na braku możliwości zadawania pytań świadkom, przesłuchanym w toku postępowania administracyjnego. Istotnie w aktach sprawy brak jest dowodów potwierdzających powiadomienie skarżącego o miejscu i czasie przeprowadzenia dowodu z przesłuchania świadków, jednak z uwagi na fakt, iż okoliczności dotyczące zarówno terminu jak i sposobu opuszczenia miejsca pobytu stałego przez W. M. nie są sporne i poparte dokumentami, Sąd uznał, że uchybienie to nie miało istotnego wpływu na treść zapadłego w sprawie rozstrzygnięcia. Należy również zaznaczyć, iż W. M. został powiadomiony przez organ I instancji o możliwości zapoznania się z materiałem dowodowym zgromadzonym w toku postępowania administracyjnego, w tym z zeznaniami świadków, a z oświadczenia złożonego przez skarżącego w dniu 20 lipca 2007 roku wynika, że po zapoznaniu się z aktami sprawy, nie wnosił o przeprowadzenie dodatkowych czynności (k. 73 akt administracyjnych). Nie możne również być uznany za zasadny zarzut skarżącego dotyczący nieważności decyzji organu I instancji z uwagi na omyłki powstałe w pisowni nazwiska "M." w uzasadnieniu tej decyzji. Mimo kilkukrotnego użycia przez organ w uzasadnieniu decyzji z dnia [...] nazwiska "M." i "M." zamiast "M.", nie ulega wątpliwości, iż decyzja o wymeldowaniu z pobytu stałego z lokalu nr 12 przy ul. A. w Z. dotyczyła W. M., gdyż wynika to jasno z sentencji tej decyzji. Ponadto, postanowieniem z dnia [...] organ I instancji sprostował z urzędu powyższe błędy pisarskie. Mając powyższe na uwadze, należy stwierdzić, iż dalsze utrzymywanie zameldowania skarżącego w miejscu, w którym nie przebywa z uwagi na prawomocne orzeczenie eksmisji ze spornego lokalu, stanowiłoby ewidentną fikcję meldunkową. Tak jak bowiem zameldowanie, również wymeldowanie jest tylko i wyłącznie aktem rejestracji danych dotyczących pobytu określonej osoby, o ustaniu jej pobytu w dotychczasowym miejscu (o jego opuszczeniu). Z tego też powodu dla zapewnienia zgodności pomiędzy stanem faktycznym a zapisami w ewidencji ludności niezbędne jest, aby organy meldunkowe mogły wymuszać na obywatelu pewne czynności służące rejestracji miejsca pobytu osoby podlegającej obowiązkowi meldunkowemu lub też poprzez własne rozstrzygnięcia zastępować takie czynności w celu uzyskania zgodności między ewidencją a istniejącym stanem rzeczy. Poza tym, zaznaczyć trzeba, że orzekając o wymeldowaniu organ nie przesądza o prawie do lokalu, ani tym bardziej, nie jest zobowiązany do zapewnienia osobie wymeldowanej lokalu zastępczego. Z tych wszystkich względów, uznając, iż zaskarżona decyzja nie narusza prawa materialnego ani też przepisów postępowania, w stopniu mogącym mieć istotny wpływ na wynik sprawy, Sąd na podstawie art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.) orzekł, jak w sentencji. O wynagrodzeniu adwokata, przyznanego skarżącemu z urzędu, Sąd orzekł stosownie do art. 250 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi i § 19 pkt 1 w zw. z § 18 ust. 1 pkt 1c rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 28 września 2002r. w sprawie opłat za czynności adwokackie oraz ponoszenia przez Skarb Państwa kosztów nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej z urzędu (Dz. U. Nr 163, poz. 1348 ze zm.). TG