III SA/Łd 833/16

Dnia 4 stycznia 2017 roku Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi – Wydział III w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia NSA Janusz Furmanek po rozpoznaniu 4 stycznia 2016 roku na posiedzeniu niejawnym wniosku B. P. o wstrzymanie wykonania zaskarżonej decyzji oraz poprzedzającej ją decyzji Zarządu Województwa [...] z [...] (nr [...]) w sprawie ze skargi B. P. na decyzję Zarządu Województwa [...] z [...] nr [...] w przedmiocie określenia kwoty przypadającej do zwrotu p o s t a n a w i a odmówić wstrzymania wykonania zaskarżonej decyzji oraz poprzedzającej ją decyzji Zarządu Województwa [...] z [...] (nr [...]) R.A. B. P. wniósł do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Łodzi skargę na decyzję Zarządu Województwa [...] z [...] (nr [...]) w przedmiocie określenia kwoty przypadającej do zwrotu. W treści skargi skarżący sformułował wniosek o wstrzymanie wykonania w całości zaskarżonych decyzji Instytucji z uwagi na niebezpieczeństwo spowodowania trudnych do odwrócenia skutków dla skarżącego. W uzasadnieniu wniosku o wstrzymanie skarżący podał, że koszt jego miesięcznego utrzymania wynosi około 3.000 zł, czyli tyle, ile zarobkuje. Stan majątkowy skarżącego oraz koszty utrzymania powodują, że w przypadku wykonania decyzji Instytucji pozostanie on bez środków pieniężnych koniecznych do jego utrzymania. W takim przypadku skarżący niejako zmuszony będzie do sprzedaży nieruchomości. Okoliczność ta powoduje, że w przypadku ewentualnego uwzględnienia skargi nie będzie możliwe odzyskanie przez niego sprzedanych nieruchomości. Powoduje to, że nawet ewentualne roszczenie o zwrot bezpodstawnie uiszczonych należności wraz z odsetkami nie spowoduje przywrócenia stanu obecnego. Wysokość zobowiązania określonego w niniejszej sprawie znacznie przekracza możliwości płatnicze skarżącego. Skarżący nie posiada bowiem zdolności kredytowych, które pozwoliłyby mu na spłatę tej należności. Jednocześnie zapłata należności wskazanych w decyzji spowoduje pozostawienie skarżącego bez środków koniecznych do jego utrzymania. Konieczność spieniężenia posiadanego majątku może natomiast rodzić nieodwracalne skutki faktyczne. Skarżący podkreślił, że planuje przeznaczyć posiadane nieruchomości na cele mieszkaniowe, a wykonanie zaskarżonej decyzji stwarza realne prawdopodobieństwo wystąpienia następstw faktycznych w postaci zachwiania stabilności finansowej zarówno o znamionach znacznej szkody, jak i trudnych do odwrócenia skutków. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi zważył co następuje: Wniosek nie zasługuje na uwzględnienie. Na wstępie należy wskazać, że wstrzymanie wykonania zaskarżonej decyzji ma na celu ochronę strony przed negatywnymi skutkami, które może wywołać wykonanie zaskarżonego aktu lub czynności. Przyznanie stronie skarżącej ochrony tymczasowej w postępowaniu sądowoadministracyjnym stanowi odstępstwo od reguły wyrażonej w art. 61 § 1 ustawy z 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tj. Dz.U. z 2016 r., poz. 718 ze zm.) [dalej: ustawa p.p.s.a.], zgodnie z którą wniesienie skargi do sądu administracyjnego nie wstrzymuje wykonania aktu lub czynności. Stosownie do treści art. 61 § 3 ustawy p.p.s.a., sąd może na wniosek skarżącego wydać postanowienie o wstrzymaniu wykonania w całości lub w części zaskarżonego aktu lub czynności, jeżeli zachodzi niebezpieczeństwo wyrządzenia znacznej szkody lub spowodowania trudnych do odwrócenia skutków, z wyjątkiem przepisów prawa miejscowego, które weszły w życie, chyba że ustawa szczególna wyłącza wstrzymanie ich wykonania. W orzecznictwie sądów administracyjnych przyjmuje się, że niebezpieczeństwo, o którym mowa w cytowanym przepisie oznacza, że chodzi o taką szkodę, która nie będzie mogła być wynagrodzona przez późniejszy zwrot spełnionego i wyegzekwowanego świadczenia, ani też nie będzie możliwe przywrócenie rzeczy do pierwotnego stanu. W szczególności będzie to miało miejsce w takich wypadkach, gdy grozi utrata przedmiotu świadczenia, który wskutek swych właściwości nie może być zastąpiony innym przedmiotem, a jego wartość pieniężna nie przedstawiałaby znaczenia dla skarżącego, lub gdyby zachodziło niebezpieczeństwo poniesienia straty na życiu i zdrowiu. Trudne zaś do odwrócenia skutki to takie prawne lub faktyczne skutki, które raz zaistniałe powodują istotną lub trwałą zmianę rzeczywistości, przy czym powrót do stanu poprzedniego może nastąpić tylko po dłuższym czasie przy stosunkowo dużym nakładzie sił i środków. Sąd administracyjny wydając orzeczenie w omawianym przedmiocie, powinien swoje rozstrzygnięcie oprzeć zarówno o wniosek skarżącego, jak i materiał dowodowy zgromadzony w aktach sprawy i ocenić, czy występują przesłanki wstrzymania wykonania zaskarżonego aktu wymienione w art. 61 § 3 ustawy p.p.s.a., a nie w oparciu o subiektywnie sformułowane przez stronę przesłanki, które nie znajdują oparcia w przepisach ustawy. Konieczność uwzględnienia w postępowaniu sądowoadministracyjnym całości akt sprawy nie oznacza jednak, że sąd w odniesieniu do wniosku o wstrzymanie wykonania zaskarżonego aktu miałby się domyślać lub przewidywać, jakie zajdzie realne niebezpieczeństwo wyrządzenia znacznej szkody lub trudnych do odwrócenia skutków. Uprawdopodobnienie okoliczności przemawiających za wstrzymaniem wykonania zaskarżonej decyzji spoczywa na stronie skarżącej (por. postanowienie Naczelnego Sądu Administracyjnego z 22 listopada 2004 r., sygn. akt FZ 474/04 oraz z 31 sierpnia 2004 r., sygn. akt FZ 267/04). W ocenie sądu argumentacja przedstawiona przez skarżącego jest niewystarczająca do uznania, że w niniejszej sprawie zachodzą okoliczności uzasadniające możliwość wyrządzenia znacznej szkody lub spowodowania trudnych do odwrócenia skutków. Okoliczności wskazane we wniosku nie prowadzą do konsekwencji, o których mowa w art. 61 § 3 ustawy p.p.s.a., nie podano bowiem żadnych faktów, które mogłyby uprawdopodobnić zaistnienie przesłanek potrzebnych do wstrzymania wykonania decyzji, a więc trudnych do odwrócenia skutków lub wyrządzenia znacznej szkody. W uzasadnieniu wniosku skarżący wskazał, że koszt jego miesięcznego utrzymania wynosi około 3.000 zł czyli tyle, ile zarobkuje. Stan majątkowy oraz koszty utrzymania powodują - w ocenie skarżącego - że w przypadku wykonania decyzji pozostanie bez środków pieniężnych koniecznych do utrzymania i w konsekwencji zmuszony będzie do sprzedaży posiadanych nieruchomości przeznaczonych na cele mieszkaniowe. Okoliczność ta powoduje, że w przypadku ewentualnego uwzględnienia skargi, nie będzie możliwe odzyskanie sprzedanych nieruchomości, a ewentualne roszczenie o zwrot bezpodstawnie uiszczonych należności wraz z odsetkami nie spowoduje przywrócenia stanu poprzedniego. Oceniając argumentację przedstawioną we wniosku stwierdzić należy, że nie daje ona podstaw do udzielenia skarżącemu ochrony tymczasowej. Przede wszystkim wskazać trzeba, że skarżący nie przedłożył jakichkolwiek dokumentów obrazujących jego sytuację majątkową. W tym zakresie brak jest dokumentów potwierdzających ogólne informacje o stanie finansowym rodziny i osiąganych dochodach. Nie jest też w szczególności znana Sądowi wysokość dochodów małżonki skarżącego. Z dostępnych danych, zgromadzonych w toku innego postępowania przed tutejszym sądem ze skargi B. P., wynika natomiast, że saldo rachunku bankowego żony skarżącego w 2015 r. opiewało na kwoty oscylujące wokół kwoty ok. 20.000 zł. Obecny stan majątkowy skarżącego i jego żony nie jest natomiast znany, a skarżący takich danych mnie przedstawił. Wszystkie te okoliczności, przede wszystkim jednak brak wiarygodnych danych finansowych odnośnie do sytuacji majątkowej strony postępowania, oznaczają, że brak jest możliwości obiektywnej oceny co do skutków konieczności zwrotu dofinansowania. W tym miejscu podkreślić należy, że choć konieczność zwrotu części kwoty dofinansowania zawsze powoduje pewne negatywne skutki wobec majątku zobowiązanego, to nie zawsze jednak skutki te wiążą się z wywołaniem znacznej szkody lub spowodowania trudnych do odwrócenia skutków. Instytucja wstrzymania wykonania zaskarżonej decyzji nie służy bowiem zabezpieczeniu strony przed jakimikolwiek skutkami konieczności zwrotu wskazanych środków, lecz jedynie przed takimi, których ewentualne wygranie sporu sądowego by nie naprawiło (por. postanowienie NSA z 28 lipca 2009 r., sygn. akt I FSK 450/09). W sytuacji braku informacji o aktualnej sytuacji finansowej skarżącego (i jego żony), nie sposób ocenić, czy konieczność zwrotu części dofinansowania w celu wykonania zaskarżonej decyzji, spowoduje tak daleko idące skutki, o jakich mowa w art. 61 § 3 ustawy p.p.s.a. W tak ukształtowanych okolicznościach faktycznych sprawy nie można zatem uznać, by skarżący wykazał, że zachodzą okoliczności wskazujące na niebezpieczeństwo wyrządzenia znacznej szkody lub spowodowania trudnych do odwrócenia skutków. W świetle powyższych okoliczności nie można zatem stwierdzić, że wykonanie decyzji (określającej kwotę przypadającą do zwrotu wraz z odsetkami) realnie zagrozi sytuacji materialnej skarżącego i jego rodziny opartej o stałe źródła dochodu oraz posiadane nieruchomości. Skarżący nie wykazał również na czym miałyby polegać trudne do odwrócenia skutki wykonania decyzji, która ze swej istoty jest odwracalna. Ograniczył się jedynie do ogólnikowego stwierdzenia, że wykonanie decyzji pozbawi go środków pieniężnych koniecznych do utrzymania i w konsekwencji zmuszony będzie do sprzedaży posiadanych nieruchomości przeznaczonych, jak wskazał na cele mieszkaniowe. Okoliczność ta zdaniem skarżącego powoduje, że w przypadku ewentualnego uwzględnienia skargi, nie będzie możliwe odzyskanie sprzedanych nieruchomości, a ewentualne roszczenie o zwrot bezpodstawnie uiszczonych należności wraz z odsetkami nie spowoduje przywrócenia stanu poprzedniego. Należy wskazać, że z charakteru udzielenia ochrony tymczasowej wynika, że jest ona środkiem tylko doraźnym. Wobec powyższego, skarżący musiałby wykazać, że wykonanie decyzji narazi go na trudne do odwrócenia skutki lub znaczną szkodę w krótkim czasie, czego w niniejszej sprawie nie uczynił. Brak zatem wykazania potencjalnego niebezpieczeństwa wyrządzenia znacznej szkody lub spowodowania trudnych do odwrócenia skutków – grożących stronie skarżącej w przypadku wykonania zaskarżonej decyzji, uniemożliwił pozytywne rozstrzygnięcie wniosku. Uzasadnienie wniosku powinno bowiem odnosić się do konkretnych okoliczności pozwalających wywieść, że wstrzymanie wykonania zaskarżonego aktu jest zasadne w stosunku do wnioskodawcy. Podkreślić również należy, że każda decyzja administracyjna zobowiązująca do uiszczenia należności pociąga za sobą dolegliwość finansową, rodząc określony skutek w finansach zobowiązanego do ich uiszczenia, nie oznacza to jednak, że zawsze w takiej sytuacji należy zastosować wyjątkowe rozwiązanie prawne, jakim jest ochrona tymczasowa w postępowaniu sądowoadministracyjnym. To, że należność określona w decyzji jest wysoka, nie świadczy bowiem o zajściu niebezpieczeństwa wyrządzenia znacznej szkody lub spowodowania trudnych do odwrócenia skutków. Faktu egzekwowania obowiązku pieniężnego wynikającego z ostatecznej decyzji nie można utożsamiać z niebezpieczeństwem wyrządzenia znacznej szkody (czy spowodowania trudnych do odwrócenia skutków), a tak zdaje się rozumieć to skarżący. Samo bowiem wykonanie świadczenia pieniężnego nie wywoła nieodwracalnych skutków, gdyż ewentualne uchylenie zaskarżonej decyzji spowoduje konieczność zwrotu wyegzekwowanej należności wraz z należnymi odsetkami. Na marginesie powyższych rozważań podnieść także należy, że rozstrzygnięcie w przedmiocie wstrzymania wykonania decyzji nie jest uzależnione od oceny zasadności samej skargi. W postępowaniu o ochronę tymczasową, sąd nie mógł badać prawidłowości postępowania administracyjnego, gdyż niweczyłoby to kontrolę sądową legalności zaskarżonego postanowienia. Rozpoznanie wniosku o wstrzymanie wykonania zaskarżonego aktu abstrahuje od ostatecznego rozstrzygnięcia sprawy sądowoadministracyjnej. Podejmowane jest bowiem na wstępnym etapie postępowania. Z powyższych względów, sąd na podstawie art. 61 § 3 i § 5 ustawy – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, orzekł jak postanowieniu. r.a.