III SA/Łd 849/15
WyrokWSA w Łodzi2016-02-12
Skład orzekający: Teresa Rutkowska, Janusz Nowacki, Ewa Alberciak
Analiza orzeczenia
Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.
Zagadnienie prawne
Czy odmowa stwierdzenia choroby zawodowej pod postacią kontaktowego zapalenia skóry z podrażnienia jest uzasadniona, jeśli badania diagnostyczne nie wykazały jednoznacznego związku przyczynowego między zmianami skórnymi a warunkami pracy, a także wystąpiły nietypowe lokalizacje zmian i ich utrzymywanie się po zaprzestaniu narażenia zawodowego?Ratio decidendi
Sąd oddalił skargę, uznając, że organy administracji prawidłowo odmówiły stwierdzenia choroby zawodowej. Kluczowe dla rozstrzygnięcia było stwierdzenie przez jednostki orzecznicze braku związku przyczynowego między zmianami skórnymi a narażeniem zawodowym, co wynikało z nietypowej lokalizacji zmian, ich utrzymywania się po zaprzestaniu pracy oraz ujemnych wyników testów alergologicznych. Organy administracji są związane orzeczeniami lekarskimi jednostek orzeczniczych, które stanowią podstawowy dowód w sprawie.Stan faktyczny
Skarżąca M. B. domagała się stwierdzenia u niej choroby zawodowej w postaci kontaktowego zapalenia skóry z podrażnienia. Organy sanitarne, opierając się na orzeczeniach lekarskich jednostek orzeczniczych I i II stopnia, odmówiły stwierdzenia choroby zawodowej, wskazując na brak związku przyczynowego między zmianami skórnymi a pracą zawodową. Skarżąca zarzucała błędy w ustaleniach faktycznych i naruszenie przepisów postępowania, twierdząc, że badania nie objęły specyficznych dla jej pracy czynników (chińskie barwniki i środki chemiczne).Rozstrzygnięcie
Oddalono skargę.Pełny tekst orzeczenia
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi, Wydział III w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia NSA Teresa Rutkowska (spr.) Sędziowie Sędzia NSA Janusz Nowacki Sędzia WSA Ewa Alberciak Protokolant Asystent sędziego Tomasz Porczyński po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 12 lutego 2016 r. sprawy ze skargi M. B. na decyzję Państwowego Wojewódzkiego Inspektora Sanitarnego w Ł. z dnia [...] r. nr [...] w przedmiocie odmowy stwierdzenia choroby zawodowej oddala skargę.
Decyzją z dnia [...]r., nr [...] Państwowy Wojewódzki Inspektor Sanitarny w Ł działając na podstawie art. 12 ust. 2 pkt 1 ustawy z dnia 14 marca 1985r. o Państwowej Inspekcji Sanitarnej (Dz. U. z 2011r., Nr 212, poz.1263, z późn. zm.), art. 2351 i 2352 ustawy z dnia 26 czerwca 1974r.- Kodeks pracy (tekst jedn. Dz.U. z 2014r., poz. 1502 ze zm.), rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 30 czerwca 2009r. w sprawie chorób zawodowych (tekst jedn. Dz.U. 2013r., poz. 1367) oraz 138 § 1 pkt 1 K.p.a. utrzymał w mocy decyzję Państwowego Powiatowego Inspektora Sanitarnego w Z z dnia [...]r., Nr[...] o braku podstaw do stwierdzenia u M B choroby zawodowej pod postacią kontaktowego zapalenia skóry z podrażnienia, wymienioną pod poz. 18.2 wykazu chorób zawodowych.
Powyższe rozstrzygnięcie zostało wydane w oparciu o następujące ustalenia faktyczne i prawne.
Decyzją z dnia [...]r. Państwowy Powiatowy Inspektor Sanitarny w Z stwierdził brak podstaw do rozpoznania u M B choroby zawodowej pod postacią kontaktowego zapalenia skóry z podrażnienia, wymienionej pod poz. 18.2 wykazu chorób zawodowych. W uzasadnieniu decyzji organ wskazał, że M B została poddana badaniom specjalistycznym w jednostce orzeczniczej pierwszego stopnia – tj. Wojewódzkim Ośrodku Medycyny Pracy w Ł. W wyniku przeprowadzonych badań wydano orzeczenie lekarskie nr[...] z dnia [...]r. o braku podstaw do rozpoznania choroby zawodowej pod postacią: kontaktowego zapalenia skóry z podrażnienia, wymienionej w pozycji 18.2 wykazu chorób zawodowych. W uzasadnieniu wskazano, że na podstawie obrazu klinicznego, przebiegu pracy zawodowej oceny narażenia i przeprowadzonej diagnostyki nie stwierdzono podstaw do rozpoznania choroby zawodowej pod postacią kontaktowego zapalenia skóry z podrażnienia. W toku postepowania ustalono, że M B od 1982 do 1995r. była zatrudniona kolejno na stanowisku; stażysty, referenta oraz specjalisty. Od 1995r., który podaje jako początek narażenia zawodowego była zatrudniona na stanowisku handlowiec. Zakres jej obowiązków obejmował prowadzenie spraw związanych z reklamacjami (tj. przeglądanie tkanin, wykładzin podłogowych), praca przy komputerze, organizacja rynku zbytu oraz windykacje i reklamacje (bezpośredni kontakt z tekstyliami). Jako przyczynę choroby zawodowej podano występowanie czynników fizycznych (tkaniny, narzędzia) oraz chemicznych (co których brak jest danych). Kontaktowe zapalenie skóry z podrażnienia to miejscowa reakcja zapalna spowodowana ekspozycją na substancje chemiczne, bądź bodźce fizyczne. Powstaje wskutek bezpośredniego kontaktu z substancjami drażniącymi, zwykle nie przekraczając miejsca aplikacji substancji wywołującej podrażnienie. Obecnie za jeden z najważniejszych czynników ryzyka kontaktowego zapalenia skóry z podrażnienia uważa się pracę w środowisku mokrym (tzw. wet work) czyli ekspozycję na wodę, detergenty i inne płyny lub stosowanie nieprzepuszczalnych rękawic, stanowiące okluzyjne środowisko dla skóry rąk.
M B w trakcie wykonywania swoich obowiązków zawodowych nie była narażona na działanie czynników drażniących w sposób, który podaje się jako przyczynę powstania kontaktowego zapalenia skóry z podrażnienia. W trakcie diagnostyki przeprowadzonej w Poradni Chorób Zawodowych testy naskórkowe standard europejski nie wykazały nadreaktywności na żaden z alergenów, w tym formaldehyd stosowany przy produkcji włókien syntetycznych i barwników. W serii barwników i apretur tkanin wykryto słabą reakcje na błękit zawiesinowy. W badaniu histopatologicznym przeprowadzonym w 2007r. stwierdzono u M B dermatitis spongiotika (egzema). Poziom jednak IgE całkowitego oceniono na 217.3 IU/ml, co mogło świadczyć o reakcji immunologicznej.
W związku z powyższym po dokonaniu oceny przebiegu pracy zawodowej, oceny narażenia zawodowego, badań klinicznych i diagnostyki przeprowadzonej w Poradni Chorób Zawodowych nie stwierdzono z pewnością lub z wysokim prawdopodobieństwem, że zmiany chorobowe miały charakter czysto zawodowy, co jest niezbędnym warunkiem rozpoznania choroby zawodowej.
Strona nie zgodziła się z orzeczeniem WOMP w Ł nr[...] z dnia [...]r. i złożyła wniosek o przeprowadzenie ponownego badania w jednostce orzeczniczej II stopnia.
W dniu [...]r. Instytut Medycyny Pracy i Zdrowia w S wydał orzeczenie lekarskie nr [...] o braku podstaw do rozpoznania choroby zawodowej. W uzasadnieniu podano, że aktualnie w badaniu dermatologicznym stwierdzono zmiany chorobowe dotyczące przedramion i podudzi, z przewagą po stronie prawej; są to ogniska rumieniowo-złuszczające, strupki, przebarwienia, zmiany swędzące, na przedramionach obejmują głównie powierzchnie zewnętrzne, na podudziach obustronnie. Wykazano podwyższony poziom całkowitego IgE w surowicy krwi. W przeprowadzonych w celu diagnostyki różnicowej alergologicznych testach skórnych metodą punktową z powszechnymi aeroalergenami uzyskano słabododatni wynik z roztoczem kurzu domowego D.pteronyssinus (+), pyłkami drzew (++); roztoczami spichrzowymi (++), płatkowe testy skórne - standardowe oraz z potencjalnymi alergenami zawodowymi (barwniki, tkaniny, akrylany, zestaw gumy, rękawica lateksowa) dały wynik ujemny. W oparciu o wywiad chorobowy, dostępną dokumentację medyczną, ocenę dermatologiczną, wykonaną różnicową diagnostykę alergologiczną, a zwłaszcza uwzględniając charakter i lokalizację zmian skórnych — nietypowe dla wyprysku kontaktowego z podrażnienia umiejscowienie zmian na przedramionach, podudziach, okresowo na skórze pleców oraz utrzymywanie się zmian chorobowych z okresami zaostrzeń pomimo zaprzestania pracy zawodowej (brak korelacji nasilenia zmian skórnych z ekspozycją na czynniki drażniące) — nie stwierdzono podstaw do rozpoznania kontaktowego zapalenia skóry z podrażnienia pochodzenia zawodowego.
W związku z tym, że M B nie zgodziła się z orzeczeniem jednostki orzeczniczej II stopnia Państwowy Powiatowy Inspektor Sanitarny w Z pismem z dnia 11 lutego 2014r. zwrócił się do Instytutu Medycyny Pracy i Zdrowia Środowiskowego w S o przeanalizowanie zastrzeżeń i zajęcie stanowiska w przedmiotowej sprawie.
W piśmie z dnia 26 lutego 2014r. Instytutu Medycyny Pracy i Zdrowia Środowiskowego w S utrzymał stanowisko w zakresie braku podstaw do rozpoznania kontaktowego zapalenia skóry z podrażnienia pochodzenia zawodowego.
W wyniku wyrażonego przez stronę sprzeciwu wobec orzeczeń wydanych przez jednostki orzecznicze I i II stopnia Państwowy Powiatowy Inspektor Sanitarny w Z pismem z dnia 15 maja 2014r. zwrócił się do Krajowego Konsultanta w Dziedzinie Medycyny Pracy przy Instytucie Medycyny Pracy im.[...] w Ł z prośbą o zajęcie stanowiska w sprawie uznania lub odrzucenia związku przyczynowego między czynnikami zawodowymi, a zaistniałym schorzeniem w oparciu o analizę dokumentacji.
W piśmie z dnia 28 listopada 2014r. Kliniki Chorób Zawodowych i Toksykologii, przy Instytucie Medycyny Pracy im. [...] w Ł wskazano, że po przeanalizowaniu dostępnej dokumentacji medycznej, w tym dokumentacji poradni dermatologicznych, pod opieką których pozostawała M B oraz dokumentacji przebiegu procesu orzeczniczego w sprawie choroby zawodowej skóry nie znaleziono uzasadnienia do odrzucenia orzeczeń jednostki orzeczniczej I i II. Stopnia. Wyjaśniono, że M B była hospitalizowana w Klinice Chorób Zawodowych i Toksykologii IMP w Ł w dniach [...]r. Podczas hospitalizacji przeprowadzono testy płatkowe, obejmujące najczęstsze alergeny kontaktowe (poszerzona Europejska Seria Podstawowa) oraz potencjalne alergeny środowiska pracy (Seria Barwniki i Apretury Tkanin, stosowana również w chińskich ośrodkach alergologicznych do diagnostyki nadwrażliwości na związki uczulające tkanin). Testy te wypadły ujemnie. Również punktowe testy skórne z powszechnymi aeroalergenami wypadły ujemnie. Podczas badania dermatologicznego stwierdzono zmiany chorobowe skóry gładkiej, zlokalizowane w obrębie przedramion, ramion i podudzi. W obrębie przedramion i ramion odnotowano suchość, szorstkość i pogrubienie skóry oraz obecność nadżerek, przebarwień i blizenek o większym nasileniu w obrębie kończyny górnej prawej. Po stronie wyprostnej podudzi obecne były przeczosy skóry. Ponadto na tułowiu stwierdzono występowanie naczyniaków rubinowych, a na twarzy pojedyncze teleangiektazje.
W podsumowaniu wyjaśniono, że "dane z wywiadu i dokumentacji medycznej dotyczące choroby skóry, to jest utrzymywanie się i zaostrzenia zmian wypryskowych pomimo zakończenia zawodowej ekspozycji na tkaniny wiele lat temu, lokalizacja zmian skórnych również w obrębie podudzi, czyli poza miejscem kontaktu z potencjalnymi czynnikami drażniącymi w miejscu pracy, przemawiają za pozazawodową etiologią choroby skóry i nie upoważniają do rozpoznania kontaktowego zapalenia skóry z podrażnienia pochodzenia zawodowego. Ponadto zaznaczono, że ujemne wyniki testów piątkowych, w tym z potencjalnymi alergenami środowiska pracy, nie dają również podstaw do rozpoznania alergicznego kontaktowego zapalenia skóry o etiologii zawodowej.
Decyzją z dnia [...]r. Państwowy Powiatowy Inspektor Sanitarny w Z stwierdził brak podstaw do rozpoznania u M B choroby zawodowej pod postacią kontaktowego zapalenia skóry z podrażnienia, wymienionej pod poz. 18.2 wykazu chorób zawodowych.
Od powyższej decyzji strona wniosła w odwołanie, w którym zarzucając błąd w ustaleniach faktycznych polegający na całkowitym pominięciu przez jednostki orzecznicze I i II stopnia faktycznego narażenia zawodowego na barwniki i środki chemiczne pochodzenia chińskiego w ramach czynności zawodowych oraz wykonaniu jedynie podstawowych badań i testów, z pomięciem właściwych, co miało istotny wpływ na treść skarżonej decyzji, wniosła o zmianę zaskarżonej decyzji i stwierdzenie choroby zawodowej pod postacią kontaktowe zapalenie skóry z podrażnienia. W uzasadnieniu odwołania strona wskazała, że zarówno jednostka orzecznicza I jak i II stopnia nie wykonały testów, które dotyczyłyby barwników i środków chemicznych na kontakt z którymi narażona była skarżąca. Wszystkie wykonane badania stanowiły jedynie podstawowe i popularne testy: Europejską Serię Podstawową, standardowe alergeny barwników tekstylnych i środków apretury tkanin. Zdaniem skarżącej okoliczność, że towary pochodzące z Chin zawierają odmienne od europejskich barwniki oraz środki chemiczne, traktować należy jako notoryjność faktyczną. Wobec powyższego zastosowanie Europejskiej Serii Podstawowej należy traktować niemalże na równi z diagnozowaniem malarii, przy zastosowaniu wiedzy z zakresu diagnostyki np. grypy. Całkowicie nielogicznym i sprzecznym z zasadami podstawowego rozumowania jest więc wniosek jednostek orzeczniczych o nie stwierdzeniu choroby zawodowej, skoro nie zapoznano się w ogóle z rzeczywistą etiologią obecnego stanu zdrowia skarżącej.
Państwowy Wojewódzki Inspektor Sanitarny w Ł utrzymując zaskarżoną decyzję w mocy wskazał, że zgodnie art. 2351 Kodeksu pracy za chorobę zawodową uważa się chorobę wymienioną w wykazie chorób zawodowych, jeżeli w wyniku oceny warunków pracy można stwierdzić bezspornie lub z wysokim prawdopodobieństwem, że została ona spowodowana działaniem czynników szkodliwych dla zdrowia występujących w środowisku pracy albo w związku ze sposobem wykonywania pracy, zwanych "narażeniem zawodowym". Do stwierdzenia choroby zawodowej przez właściwego inspektora sanitarnego konieczne jest orzeczenie lekarskie o rozpoznaniu choroby zawodowej wydane przez upoważnioną zgodnie z § 5 w/w rozporządzenia jednostkę orzeczniczą.
Z materiału dowodowego zgromadzonego w postępowaniu wynika, że M B w latach 1982-2012 była zatrudniona w różnych zakładach pracy na różnych stanowiskach. Miejscem pracy, w którym wystąpiły zmiany skórne będące powodem zgłoszenia podejrzenia choroby zawodowej jest spółka "[...]" w S, w której M B w latach 1995- 2012 była zatrudniona na stanowisku handlowca. Z opisu wykonywanych czynności, który zawiera karta oceny narażenia zawodowego sporządzona przez PPIS wynika, że charakter prac wykonywanych przez M B był zróżnicowany (tj. organizacja rynku zbytu, wyjazdy w teren, spotkania z klientami, windykacje należności, przeglądanie reklamowanych tkanin dekoracyjnych i wykładzin podłogowych, prace administracyjno-biurowe). Z orzeczenia lekarskiego z dnia 11 lipca 2013r. wynika, że M B ostatni raz w pracy była pod koniec 2010r. W okresie zatrudnienia objęta była profilaktycznymi badaniami lekarskimi, w wyniku których nie orzekano przeciwwskazań zdrowotnych do wykonywania pracy zawodowej. W 2011r. Ośrodek Diagnostyki i Leczenia Astmy i Alergii Centralnego Szpitala Klinicznego w Ł skierował M B na badania w celu wydania opinii, czy istnieją podstawy do rozpoznania choroby zawodowej skóry wywołanej kontaktem z wyrobami importowanymi z Chin. Badania specjalistyczne wykonano w uprawnionej do orzekania o chorobach zawodowych jednostkach orzeczniczych I i II stopnia tj. Przychodni Konsultacyjno-Diagnostycznej Wojewódzkiego Ośrodka Medycyny Pracy w Ł i Instytucie Medycyny Pracy i Zdrowia Środowiskowego w S.
W wyniku postępowania diagnostyczno-orzeczniczego wydano orzeczenia lekarskie o braku podstaw do rozpoznania choroby zawodowej pod postacią kontaktowego zapalenia skóry z podrażnienia (poz. 18.2 wykazu chorób zawodowych).
PWIS w Ł podkreślił, że choroby skóry wykazują duże zróżnicowanie ze względu na ich rodzaj, lokalizację, stopień zaawansowania, rokowanie i czynniki przyczynowe. Kontaktowe zapalenie skóry jest jedną z najczęstszych dermatoz. Określenie to obejmuje alergiczne kontaktowe zapalenie skóry (ACD) oraz kontaktowe zapalenie skóry z podrażnienia (ICD). Rozpoznanie przewlekłego kontaktowego zapalenia skóry z podrażnienia jest diagnozą z wykluczenia i wymaga wykonania testów naskórkowych w celu różnicowania z wypryskiem alergicznym. Kontaktowe zapalenie skóry z podrażnienia (ICD) jest miejscową reakcją zapalną skóry o podłożu nieimmunologicznym, będącą następstwem jednorazowej (postać ostra) lub wielokrotnej (postać przewlekła) aplikacji czynnika drażniącego. Reakcja skórna na takie czynniki może mieć charakter środowiskowy lub zawodowy. Ostre kontaktowe zapalenie skóry z podrażnienia (niekiedy odpowiadające oparzeniu chemicznemu II stopnia) - powstaje w następstwie działania silnych czynników drażniących. Klinicznie charakteryzuje się występowaniem rumienia, obrzęku, pęcherzy, pęcherzyków oraz sączenia treścią zapalną. Przewlekłe kontaktowe zapalenie skóry z podrażnienia, które jest najczęstszą postacią ICD związane jest z przewlekłym powtarzalnym oddziaływaniem słabych czynników drażniących (np. woda, detergenty, kosmetyki). W obrazie klinicznym obserwuje się rumień, złuszczanie. pęknięcia naskórka, nadżerki, suchość, szorstkość, wzmożone pobruzdowanie i poletkowanie skóry, nadmierne rogowacenie. W tej postaci zmiany chorobowe lokalizują się zwykle w obrębie skóry rąk ze względu na największe prawdopodobieństwo kontaktu z czynnikami drażniącymi.
Zmiany chorobowe skóry po ekspozycji na środki drażniące występują szybko, nie przekraczają miejsca działania substancji drażniącej, a po odsunięciu od źródeł narażenia następuje całkowite ustąpienie zmian skórnych. Uważa się, że czas regeneracji bariery naskórkowej wynosi około 4 tygodni. Stwierdzenie zawodowej etiologii kontaktowego zapalenia skóry z podrażnienia (ICD) w świetle literatury przedmiotu (por. Profilaktyka chorób zawodowych skóry, pod red. Beaty Kręcisz, wydawca IMP w Ł) wymaga spełnienia następujących warunków:
-kliniczne rozpoznanie kontaktowego zapalenia skóry
-wykluczenie alergii kontaktowej jako przyczyny zmian skórnych
-potwierdzenie zawodowego narażenia na czynniki drażniące
-stwierdzenie związku przyczynowego między zmianami skórnymi a narażeniem na czynniki drażniące w miejscu pracy, to jest wystąpienia klinicznych objawów ostrego lub przewlekłego ICD podczas wykonywania pracy w styczności z czynnikami drażniącymi, lokalizacja odpowiadająca narażeniu, korelacja nasilenia zmian skórnych z ekspozycją na czynniki drażniące
- dodatnie próby ekspozycji i eliminacji— całkowita lub częściowa remisja zmian skórnych w okresach przerw w pracy oraz zaostrzenie po podjęciu zatrudnienia.
Z ustaleń jednostek orzeczniczych, które orzekały i opiniowały w niniejszym postępowaniu wynika, że w przypadku M B stwierdzone zmiany skórne nie są przyczynowo związane z wykonywaną pracą zawodową. Za przyjęciem takiego stanowiska przemawia:
-niecharakterystyczna dla kontaktowego zapalenia skóry z podrażnienia lokalizacja zmian, w tym przypadku w obrębie podudzi i okresowo na skórze pleców
-utrzymywanie się zmian chorobowych z okresami zaostrzeń pomimo zakończenia pracy zawodowej wiele lat temu oraz
-ujemne wyniki testów płatkowych w tym z potencjalnymi alergenami środowiska pracy dodatkowo pozwoliły wyeliminować podejrzenie alergicznego kontaktowego zapalenia skóry o etiologii zawodowej wymienionego, jako odrębna jednostka chorobowa w pozycji 18.1 wykazu chorób zawodowych.
W świetle przedstawionych okoliczności zdaniem organu odwoławczego nie zostały spełnione przesłanki niezbędne do stwierdzenia choroby zawodowej, albowiem obowiązujące w przepisach uwarunkowania wymagają dla jej stwierdzenia wystąpienia łącznie 3 niezbędnych elementów, tj.:
- choroba stwierdzona u badanego musi być ujęta w wykazie chorób zawodowych
-w środowisku pracy muszą występować czynniki szkodliwe dla zdrowia
- musi istnieć, co najmniej wysokie prawdopodobieństwo, że choroba ta została spowodowana tymi czynnikami szkodliwymi
Brak któregokolwiek z powyższych kryteriów nie pozwala uznać, że stwierdzone schorzenie jest chorobą zawodową. Organ wydający decyzję związany jest treścią orzeczenia lekarskiego, które ocenia stan zdrowia pracownika i określa, czy rozpoznane schorzenie odpowiada wymienionemu w wykazie chorób zawodowych, a także ocenia, czy warunki pracy miały wpływ na powstanie tego schorzenia. Takie orzeczenie lekarskie stanowi podstawowy środek dowodowy służący stwierdzeniu choroby zawodowej.
Zebrany w sprawie materiał dowodowy, a przede wszystkim treść opinii lekarskich, które stanowią podstawowy dowód w sprawie, wskazują że zmiany skórne rozpoznane u M B mają charakter pozazawodowy.
Zawarty w odwołaniu M B wniosek o przeprowadzenie badań, które dotyczyłyby narażenia zawodowego na barwniki i środki chemiczne pochodzenia chińskiego zdaniem organu nie znajduje uzasadnienia, albowiem z treści pisma IMP w Ł z dnia 28 listopada 2014r. jednoznacznie wynika, że podczas hospitalizacji przeprowadzono testy płatkowe, obejmujące potencjalne alergeny środowiska pracy (Seria Barwniki i Apretury Tkanin, stosowana również w chińskich ośrodkach alergologicznych do diagnostyki nadwrażliwości na związki uczulające tkanin). Testy te wypadły ujemnie.
Ponadto przesłanką wykluczającą związek występujących u M B zmian skórnych z narażeniem zawodowym jest występowanie zmian w miejscach, w których nie powinny występować (podudzia i okresowo skóra pleców), gdyż lokalizacją zmian odpowiadającą narażeniu jest skóra rąk, ze względu na bezpośredni kontakt z czynnikami drażniącymi oraz fakt, że zmiany skórne utrzymują się nadal, pomimo zakończenia pracy zawodowej wiele lat temu.
W skardze skierowanej do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Łodzi skarżąca wnosząc o uchylenie zaskarżonej decyzji oraz poprzedzającej ją decyzji organu I instancji zarzuciła naruszenie;
- art. 7 w zw. z art. 77 i art. 80 K.p.a. poprzesz brak dokładnego wyjaśnienia przez organ II instancji stanu faktycznego sprawy i jej załatwienia mając na względzie interes społeczny i słuszny interes obywateli, a w konsekwencji pominięcie kluczowej kwestii, że skarżąca do dnia dzisiejszego nie została w ogóle zdiagnozowana w zakresie rzeczywistego narażenia na czynniki drażniące w postaci chińskich barwników i środków chemicznych;
-art. 235 1 Kodeksu pracy poprzez błędną wykładnię, a w konsekwencji nieuzasadnione przyjęcie pozazawodowego charakteru zmian skórnych, w sytuacji gdy skarżąca poddana została jedynie podstawowym badaniom i testom z pominięciem diagnozy w zakresie narażenia na czynniki drażniące, tj. chińskie barwniki i środki chemiczne;
- art. 138 § 1 K.p.a. poprzez utrzymanie zaskarżonej decyzji w mocy.
W uzasadnieniu skargi strona podtrzymując argumentację przedstawioną w odwołaniu wskazała, że przeprowadzone badania i testy dotyczące potencjalnych alergenów środowiska pracy stanowią jedynie standardowy zestaw testów. Organ II Stopnia nie zbadał w ogóle prawdziwości zarzutów M B i nie zrobił nic aby wyjaśnić stan faktyczny sprawy.
W odpowiedzi na skargę Państwowy Wojewódzki Inspektor Sanitarny w Ł wniósł o jej oddalenie, podtrzymując dotychczasowe stanowisko w sprawie.
Na rozprawie 12 lutego 2016 r. pełnomocnik skarżącej popierał skargę oraz złożył do akt sprawy kserokopię wyników badań skarżącej przeprowadzonych w listopadzie 2015 r.
Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje:
Skarga nie jest uzasadniona.
Zgodnie z treścią art. 1 § 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 roku – Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz. 1269 ze zm.), sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości m.in. przez kontrolę działalności administracji publicznej. Kontrola ta sprawowana jest pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej (§ 2 art. 1 powołanej ustawy).
Kognicja Sądu ograniczona jest do oceny legalności kwestionowanego skargą aktu lub czynności organów administracji publicznej i obejmuje ocenę prawidłowości zastosowania przepisów prawa i ich wykładni przez organy administracji.
W rozpatrywanej sprawie, podstawę prawną rozstrzygnięcia stanowią przepisy ustawy Kodeks pracy i przepisy rozporządzenia z dnia 30 czerwca 2009 r. w sprawie chorób zawodowych ( tekst jedn. Dz. U. z 2013 r. poz. 1367 ). Zgodnie z art. 235¹ ustawy z dnia 26 czerwca 1974 r. – Kodeks pracy ( Dz. U. z 1998 r, Nr 21, poz. 94 ze zm.) dodanym ustawą z dnia 22 maja 2009 r.( Dz. U. Nr 99, poz. 825), która weszła w życie 3 lipca 2009 r., za chorobę zawodową uważa się chorobę wymienioną w wykazie chorób zawodowych, jeżeli w wyniku oceny warunków pracy można stwierdzić bezspornie lub z wysokim prawdopodobieństwem, że została ona spowodowana działaniem czynników szkodliwych dla zdrowia występujących w środowisku pracy albo w związku ze sposobem wykonywania pracy, zwanych "narażeniem zawodowym".
Stosownie do § 8 ust. 1 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 30 czerwca 2009 r. w sprawie chorób zawodowych ( Dz. U. nr 105, poz. 869), decyzję o stwierdzeniu choroby zawodowej albo decyzję o braku podstaw do stwierdzenia choroby zawodowej wydaje się na podstawie materiału dowodowego, a w szczególności danych zawartych w orzeczeniu lekarskim oraz formularzu oceny narażenia zawodowego pracownika lub byłego pracownika. Przy czym, jak wynika z § 5 ust. 1-3 rozporządzenia, właściwym do orzekania w zakresie chorób zawodowych jest lekarz spełniający wymagania kwalifikacyjne określone w ustawie o służbie medycyny pracy, zatrudniony w jednej z jednostek orzeczniczych I lub II stopnia, wskazanych w tym przepisie.
Rozporządzenie reguluje także sposób przeprowadzania oceny narażenia zawodowego.
Z przytoczonych wyżej przepisów wynika, że decyzja o stwierdzeniu choroby zawodowej może być wydana, jeżeli spełnione zostaną łącznie następujące przesłanki: schorzenie zostanie rozpoznane jako choroba zawodowa przez lekarza zatrudnionego we właściwej jednostce orzeczniczej, w środowisku pracy występowały czynniki szkodliwe dla zdrowia i bezspornie lub z wysokim prawdopodobieństwem można stwierdzić istnienie związku przyczynowego między stwierdzonym schorzeniem a warunkami pracy.
Ustalenia stanu faktycznego - w podanym wyżej , istotnym dla sprawy zakresie - poczynione muszą być zgodnie z przepisami prawa procesowego. Po myśli art. 7 k.p.a., który wyraża między innymi zasadę prawdy obiektywnej, organ orzekający winien podjąć wszelkie kroki niezbędne do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego oraz do załatwienia sprawy. W tym celu, stosownie do wymogów określonych przepisem art. 77 § 1 k.p.a., organ obowiązany jest w sposób wyczerpujący zebrać i rozpatrzyć cały materiał dowodowy. Ocena tak zebranego materiału powinna być dokonana w granicach prawem przewidzianej swobody. Stosownie do art. 80 k.p.a., organ ocenia, na podstawie całokształtu materiału dowodowego, czy dana okoliczność została udowodniona. Przy czym, według art. 75 § 1 k.p.a., jako dowód należy dopuścić wszystko co może przyczynić się do wyjaśnienia sprawy, a nie jest sprzeczne z prawem. W szczególności, dowodem mogą być dokumenty, zeznania świadków, opinie biegłych oraz oględziny.
Przedmiotem sporu w niniejszej sprawie jest odmowa stwierdzenia choroby zawodowej wymienionej w pozycji 18 pkt 2 Wykazu chorób zawodowych, będącego załącznikiem rozporządzenia, pod postacią: kontaktowego zapalenia skóry z podrażnienia. Zgłoszenie podejrzenia wystąpienia u skarżącej takiej choroby zawodowej dokonane zostało 30.09. 2011 r., w wyniku którego 9 listopada 2011 r. nastąpiło wszczęcie postępowania w sprawie . W dniu 28 września 2012 r. zgłoszenie podejrzenia wystąpienia u skarżącej tej samej choroby powtórzone zostało przez lekarza WOMP w Ł .
Odnosząc się w pierwszej kolejności do zarzutu naruszenia przepisów postępowania przez niewyjaśnienie wszystkich okoliczności stwierdzić należy, że w ocenie Sądu rozstrzygnięcie sprawy nastąpiło po wyczerpującym zebraniu materiału dowodowego i dokonaniu jego wnikliwej oceny. Podstawą faktyczną wydanego orzeczenia o braku podstaw do rozpoznania u M B wskazanej wyżej choroby zawodowej były orzeczenia lekarskie wydane po zbadaniu skarżącej w jednostce orzeczniczej I stopnia , a następnie po przeprowadzeniu ponownego badania, w jednostce orzeczniczej II stopnia . Lekarze wydający te orzeczenia dysponowali oceną narażenia zawodowego i dokumentacją lekarską i informacjami o przebiegu pracy zawodowej oraz przeprowadzali badania skarżącej. Orzeczenia te są spójne, logiczne i wyjaśniają dlaczego zmiany chorobowe występujące u skarżącej nie mogą być uznane z pewnością lub wysokim prawdopodobieństwem za zmiany o charakterze kontaktowego zapalenia skóry z podrażnienia wywołanego kontaktem z tkaninami czy wykładzinami w miejscu pracy. W orzeczeniach wskazuje się na brak korelacji nasilenia zmian skórnych występujących u skarżącej z ekspozycją na czynniki drażniące., gdyż pomimo zaprzestania wykonywania pracy zawodowej od 1.02. 2009 r. zmiany chorobowe występowały nadal ( 2013 r). z okresami zaostrzeń. Nietypowe dla wyprysku kontaktowego jest także umiejscowienie zmian skórnych, na przedramionach, podudziach, okresowo na skórze pleców.
W związku z kolejnymi zastrzeżeniami podnoszonymi przez skarżącą wobec przeprowadzonego procesu diagnostycznego, organ inspekcji sanitarnej zwrócił się o udzielenie pomocy w zajęciu stanowiska w sprawie wydanych orzeczeń do Instytutu Medycyny Pracy[...] - Krajowego Konsultanta w Dziedzinie Medycyny Pracy, który nie znalazł podstaw do odrzucenia orzeczeń WOMP w Ł i Instytutu Medycyny Pracy i Zdrowia Środowiskowego w S.
Podkreślić należy, że organy inspekcji sanitarnej nie posiadają uprawnień do samodzielnej oceny dokumentacji medycznej i są związane orzeczeniami lekarskimi, które posiadają walor opinii biegłego. Organ powinien zatem jedynie ocenić wydane orzeczenia jako dowód w postępowaniu, zgodnie z regułami określonymi w k.p.a.. Jeżeli wydana opinia lekarska jest należycie uzasadniona organ prowadzący postępowanie jest nią związany w tym znaczeniu, że nie może rozpoznać choroby zawodowej, gdy choroby zawodowej nie stwierdza lekarz właściwej jednostki orzeczniczej. Orzeczenie lekarskie jest jedynym wiarygodnym środkiem dowodowym służącym stwierdzeniu choroby zawodowej , jeżeli nie budzi wątpliwości w świetle pozostałych dowodów. Stanowisko takie wielokrotnie wyrażał Naczelny Sąd Administracyjny.
Podnoszona przez skarżąca okoliczność, że do dnia dzisiejszego nie została ona zdiagnozowana w zakresie rzeczywistego narażenia jej na czynniki drażniące w postaci chińskich barwników i środków chemicznych , co stanowi naruszenie art. 7 k.p.a. i art. 77 i 80 k.p.a .nie może być uznana za uzasadnioną. Skarżąca została bowiem poddana w każdej z jednostek dostępnym testom, które obejmowały najczęstsze alergeny kontaktowe oraz potencjalne alergeny środowiska pracy stosowane także w chińskich ośrodkach alergologicznych. Jak podkreślano w piśmie IMP w Ł z 28 listopada 2014 r. za pozazawodową etiologią choroby skóry przemawia przebieg choroby tj. utrzymywanie się zmian i zaostrzenia zmian po zakończeniu zawodowej ekspozycji na tkaniny i umiejscowienie zmian. Jednostka orzecznicza jednoznacznie też stwierdziła, że ujemne wyniki testów płatkowych, w tym z potencjalnymi alergenami środowiska pracy nie dają też podstaw do rozpoznania alergicznego kontaktowego zapalenia skóry o etiologii zawodowej.. Nie ma zatem podstaw, w świetle zebranego w sprawie materiału, do zakwestionowania ustaleń organu, że brak podstaw do uznania, że stwierdzone zmiany skórne są przyczynowo związane z wykonywana praca zawodową. Przemawia za tym niecharakterystyczna dla kontaktowego zapalenia skóry lokalizacja zmian skórnych, utrzymywanie się zmian i występowanie zaostrzeń choroby po zaprzestaniu zatrudnienia a także ujemne wyniki testów płatkowych.
Skoro stwierdzone zmiany skórne nie mają cech kontaktowego zapalenia skóry z podrażnienia, co wynika z orzeczeń uprawnionych jednostek , nie ma podstaw do zakwestionowania ustaleń organu w tym zakresie.
Należy zauważyć, że istotnie w orzeczeniach uprawnionych jednostek nie znalazło się rozpoznanie choroby ,na którą cierpi skarżąca i ustalenie jej przyczyn. W tym zakresie należy jednak stwierdzić, że do zadań lekarskich jednostek orzeczniczych nie należy prowadzenie dalszych badań mających ustalenie przyczyn choroby. Wydanie orzeczenia o braku podstaw do rozpoznania choroby zawodowej ma miejsce między innymi wówczas, gdy lekarskie jednostki orzecznicze stwierdzą, że występujące schorzenie nie mieści się w wykazie chorób zawartym w załączniku do rozporządzenia, a taka sytuacja miała miejsce w niniejszej sprawie. ( patrz wyrok NSA z 8.11.2011 r. II OSK 1898/11.) Podkreślić raz jeszcze należy , że organ administracji nie ma prawa do samodzielnej oceny dokumentacji medycznej prowadzącej do odmiennego rozpoznania . Organ ocenia orzeczenia jako dowód w postępowaniu i, w ocenie Sądu, w rozpoznawanej sprawie ocena ta była wnikliwa i wyczerpująca.
Wymaganą okolicznością dla stwierdzenia choroby zawodowej jest, przy uwzględnieniu oceny warunków pracy, bezsporne lub z wysokim prawdopodobieństwem stwierdzenie, że choroba wymieniona w wykazie chorób zawodowych została spowodowana działaniem czynników szkodliwych dla zdrowia występujących w środowisku pracy. W rozpoznawanej sprawie nie stwierdzono u skarżącej choroby z pkt 18 .2 wykazu, co uzasadniało wydanie orzeczenia o braku podstaw do stwierdzenia choroby zawodowej.
Z powyższych względów sąd na podstawie art. 151 p.p.s.a. oddalił skargę.
k.p.
Źródło: Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych (orzeczenia.nsa.gov.pl), pozyskano 19.07.2026. · Źródło