III SA/Łd 855/04

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi Wydział III w składzie następującym: Sędzia NSA Janusz Furmanek po rozpoznaniu w dniu 3 listopada 2004 r. na posiedzeniu niejawnym w sprawie ze skargi Zarządu Fundacji Rozwoju Gminy K. na pismo Wojewody [...] z dnia [...] nr [...] w przedmiocie odwołania Zarządu Fundacji Rozwoju Gminy K. postanowił: odrzucić skargę. Pismem z dnia [...] L.dz. [...]Zarząd Fundacji Rozwoju Gminy K. wniósł o wszczęcie przez Wojewodę [...] postępowania nadzorczego i uchylenie uchwały Rady Gminy K. z dnia [...] nr [...] dotyczącej odwołania Zarządu Fundacji. Zdaniem wnioskodawcy ww. uchwała jest sprzeczna z prawem, w szczególności ze statutem Fundacji i ustawą o fundacjach. Pismem z dnia [...] nr [...] i [...] Wojewoda [...] wskazał, iż nie jest organem właściwym do oceny legalności uchwały rady gminy dotyczącej odwołania zarządu fundacji powołanej przez gminę. Oceny tej może, zdaniem Wojewody, dokonać właściwy sąd rejestrowy. W dniu 31 sierpnia 2004 r. Zarząd Fundacji złożył skargę na powyższe rozstrzygnięcie nadzorcze Wojewody. Skarżący powołał się na przepis art. 85 ustawy z dnia 8 marca 1990 r. o samorządzie gminnym, zgodnie z którym nadzór nad działalnością gminną sprawowany jest na podstawie kryterium zgodności z prawem. Organ nadzoru badający sprawę winien zatem, zdaniem skarżącego, "ustalić i wyjaśnić czy organ gminy może decydować w kwestiach, co do których nie ma prawa". Wg skarżącego uchwała Rady Gminy K. z dnia [...] nr [...] została podjęta z naruszeniem przepisów ustawy o fundacjach. W odpowiedzi na skargę Wojewoda wniósł o odrzucenie skargi i wyjaśnił, iż pismo z dnia [...] nie jest rozstrzygnięciem nadzorczym, lecz jedynie informacją, iż Wojewoda nie jest organem właściwym do oceny legalności zaskarżonej uchwały Rady Gminy K. Pismo to nie jest również aktem nadzoru nad działalnością organów jednostek samorządu terytorialnego określonym w art. 3 § 2 pkt 7 p.s.a. Wojewódzki Sąd Administracyjny zwarzył co następuje: Stosownie do treści art. 3 § 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. nr 153, poz. 1270) sądy administracyjne orzekają w sprawach skarg na: 1) decyzje administracyjne; 2) postanowienia wydane w postępowaniu administracyjnym, na które przysługuje zażalenie albo kończące postępowanie lub też rozstrzygające sprawę co do istoty; 3) postanowienia wydane w postępowaniu egzekucyjnym i zabezpieczającym, na które przysługuje zażalenie; 4) inne niż decyzja czy postanowienie akty lub czynności z zakresu administracji publicznej dotyczące uprawnień lub obowiązków wynikających z przepisów prawa; 5) akty nienormatywne organów jednostek samorządu terytorialnego i ich związków, podejmowane w sprawach z zakresu administracji publicznej; 6) akty prawa miejscowego, wydawane przez terenowe organy administracji rządowej lub organy jednostek samorządu terytorialnego; 7) akty nadzoru nad działalnością organów jednostek samorządu terytorialnego; 8) bezczynność organów w przypadkach określonych w pkt 1-4; 9) czynności poddane kontroli Naczelnego Sądu Administracyjnego na mocy ustaw szczególnych. Kontrola działalności administracji publicznej sprawowana przez sądy administracyjne obejmuje zatem m. in. orzekanie w sprawach skarg na bezczyn-ność organów w przypadkach określonych w art. 3 § 2 pkt 1-4 p.s.a. W przypadku skargi na bezczynność organu przedmiotem sądowej kontroli nie jest określony akt lub czynność organu administracji, lecz ich brak w sytuacji, gdy organ miał obowiązek podjąć działanie w danej formie i w określonym przez prawo terminie. Wniesienie skargi jest uzasadnione nie tylko w przypadku niedotrzymania terminu załatwienia sprawy, ale także w przypadku odmowy wydania aktu, mimo istnienia w tym względzie ustawowego obowiązku - wyrok NSA z 14 czerwca 1983 r., SAB/Wr 6/83 (GP 1983, nr 24). Brak reakcji organu nadzoru na pismo żądające stwierdzenia w trybie nadzoru nieważności uchwały organu gminy nie jest jednakże "bezczynnością organu" uzasadniającą dopuszczalność wniesienia skargi. Przedmiotem skargi do sądu administracyjnego może być rozstrzygnięcie nadzorcze stwierdzające nieważność uchwały organu gminy, a nie zaniechanie - obojętnie, w jakiej formie wyrażone - wydania przez organ nadzoru takiego rozstrzygnięcia. Postępowanie nadzorcze w stosunku do aktów podejmowanych przez organy samorządu terytorialnego podejmowane jest z urzędu. Wojewoda zatem nie wszczynając tego postępowania na żądanie obywatela, nie pozostaje w bezczynności. Jego pismo odmawiające wydania rozstrzygnięcia nadzorczego w trybie art. 91 ustawy z dnia 8 marca 1990 r. o samorządzie gminnym (t.j. Dz. U. z 2001 r., nr 142 poz. 1591 ze zm.), jest jedynie odpowiedzią na skargę w rozumieniu art. 238 k.p.a. i jako takie nie podlega zaskarżeniu do sądu administracyjnego - por. post. NSA z 23 stycznia 1992 r., SA/Po 69/92 (ONSA 1992, nr 2, poz. 34); post. NSA z 8 kwietnia 1992 r., SAB/Wr 15/92 (ONSA 1993, nr 2 poz. 39); post. NSA z 8 lipca 1991 r., SA/Ka 491/91 (ONSA 1991, nr 3-4 poz. 68); post. NSA z 8 kwietnia 1992 r., SAB/Wr 16/92 (Wspólnota 1992, nr 29 s. 21). Ponadto zauważyć należy, iż rozstrzygnięcie organu nadzorczego dotyczące gminy podlega zaskarżeniu do sądu administracyjnego, ale do złożenia takiej skargi uprawniona jest gmina lub związek komunalny, których interes prawny, uprawnienie lub kompetencje zostały naruszone (art. 98 ust. 1 i 3 ustawy o samo-rządzie gminnym). Takie uregulowanie ustawowe wyłącza możliwość wniesienia skargi na rozstrzygnięcie nadzorcze przez jakikolwiek inny podmiot poza gminą lub związkiem komunalnym. Inne podmioty mogą kwestionować legalność uchwał organów gminy wyłącznie w trybie art. 101 ustawy o samorządzie gminnym. Obywatel przy tym nie może domagać się, ażeby sąd administracyjny nakazał wojewodzie wezwać wójta do zaprzestania naruszania prawa. Taka skarga jest niedopuszczalna. Może o to natomiast wystąpić gmina lub związek międzygminny - wyrok NSA (Rzeczpospolita 2004/171 str. C2). W niniejszej sprawie skarga została złożona na pismo Wojewody zawierające informację, iż Wojewoda nie jest organem właściwym do oceny legalności uchwały Rady Gminy K. w sprawie odwołania Zarządu Fundacji Rozwoju Gminy K. z dnia [...] nr [...]. Pismo takie, stosownie do powyższych rozważań, nie jest rozstrzygnięciem nadzorczym, na które przysługuje skarga do sądu administracyjnego. Stosownie do art. 58 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270) Sąd odrzuca skargę: 1) jeżeli sprawa nie należy do właściwości sądu administracyjnego; 2) wniesioną po upływie terminu do jej wniesienia; 3) gdy nie uzupełniono w wyznaczonym terminie braków formalnych skargi; 4) jeżeli sprawa objęta skargą pomiędzy tymi samymi stronami jest w toku lub została już prawomocnie osądzona; 5) jeżeli jedna ze stron nie ma zdolności sądowej albo jeżeli skarżący nie ma zdolności procesowej, a nie działa za niego przedstawiciel ustawowy albo jeżeli w składzie organów jednostki organizacyjnej będącej stroną skarżącą zachodzą braki uniemożliwiające jej działanie; 6) jeżeli z innych przyczyn wniesienie skargi jest niedopuszczalne. Sąd orzeka o odrzuceniu skargi w drodze postanowienia; rozstrzygnięcie może zapaść na posiedzeniu niejawnym. Skarga jest niedopuszczalna w szczególności gdy został złożona na czynność, na którą – jak w niniejszej sprawie – skarga nie służy. Wobec powyższego Sąd, na podstawie art. 58 § 1 pkt 6 p.s.a., orzekł jak w sentencji.