III SA/Łd 864/04

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi Wydział III w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia NSA Janusz Nowacki (spr.), Sędziowie WSA Czesława Nowak-Kolczyńska, Asesor WSA Monika Krzyżaniak, Protokolant asystent sędziego Paweł Pijewski, po rozpoznaniu w dniu 12 stycznia 2005r. na rozprawie sprawy ze skargi Ł.D.W. na decyzję Wojewody [...] z dnia [...] Nr [...] w przedmiocie zmiany nazwiska 1. uchyla zaskarżoną decyzję, 2. zasądza od Wojewody [...] na rzecz Ł.D.W. kwotę 355 ( trzysta pięćdziesiąt pięć) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania. Decyzją z dnia [...] nr [...] Starosta [...] na podstawie art.8 w związku z art.2 ustawy z dnia 15 listopada 1956r. o zmianie imion i nazwisk/Dz.U. nr 59 z 1963r. poz.328 z późn. zm./ oraz art.104 kpa odmówił dokonania zmiany nazwiska Ł.D.W. na nazwisko J. W uzasadnieniu stwierdzono, iż w styczniu 2003r. Ł.D.J. złożył wniosek o zmianę nazwiska na W. podnosząc, iż zmiana taka pozwoli mu na łatwiejsze zaaklimatyzowanie się w środowisku biznesowym za granicą prowadzonym przez rodzinę matki. Wniosek ten został uwzględniony i decyzją z dnia [...] dokonano zmiany nazwiska. W dniu 3 czerwca 2004r. Ł. D. W. złożył wniosek o zmianę nazwiska na J. gdyż obecnie mógłby już legalnie pracować nosząc nazwisko swojego ojca. W ocenie organu administracji nazwisko jest najważniejszym elementem, służącym do ustalenia tożsamości człowieka. W związku z czym nie może być ono zmieniane w zależności od panującej sytuacji na rynku pracy, czy miejsca, w którym się człowiek znajduje. Jego zmiana musi być poparta ważnymi względami a takie nie występują w rozpoznawanej sprawie. Mając to na uwadze organ administracji orzekł jak w sentencji decyzji. Odwołanie od wymienionej decyzji złożył Ł. D. W. podnosząc, iż jest ona krzywdząca. Odwołujący źle się czuje z nowym nazwiskiem i chciałby powrócić do poprzedniego. Na wiosnę chce się ożenić i chciałby aby żona i dzieci nosiły nazwisko J. Decyzją z dnia [...] nr [...] Wojewoda [...] na podstawie art.138 § 1 pkt.1 kpa w związku z art.2 ustawy z dnia 15 listopada 1956r. o zmianie imion i nazwisk/Dz.U. nr 59 z 1963r. poz.328 z późn. zm./ utrzymał w mocy zaskarżoną decyzję organu administracji I instancji. W uzasadnieniu stwierdzono, iż zgodnie z treścią art.2 ustawy z dnia 15 listopada 1956r. zmiana nazwiska może nastąpić tylko z ważnych przyczyn, w szczególności wtedy gdy wnioskodawca nosi nazwisko ośmieszające, o brzmieniu niepolskim albo mające formę imienia oraz gdy wnioskodawca pragnie zmienić swoje nazwisko na nazwisko, którego od wielu lat używa. Zasadą jest stabilizacja nazwiska, które jest jednym z najważniejszych elementów służącym do ustalenia tożsamości osoby i jego zmiana może nastąpić tylko z ważnych przyczyn, Zmiana nazwiska musi być wynikiem dojrzałej rozwagi, a nie chwilowego emocjonalnego impulsu, czy uzależniona od sytuacji gospodarczej kraju. Nazwisko nie może być zmieniane w zależności od panującej sytuacji na rynku pracy, czy miejsca, w którym się człowiek znajduje. Także chęć zawarcia związku małżeńskiego nie jest wystarczającym argumentem przemawiającym za zmianą nazwiska gdyż odwołujący będzie miał możliwość wyboru nazwiska dla siebie i dzieci na podstawie przepisów kodeksu rodzinnego i opiekuńczego. Z uwagi na to, iż nie wystąpiły ważne przyczyny o których mowa w art.2 ustawy z dnia 15 listopada 1956r. organ odwoławczy utrzymał w mocy zaskarżoną decyzję. Na wymienioną decyzję skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego złożył Ł. D. W. podnosząc, iż jest ona krzywdząca. Skarżący chciałby powrócić do swojego nazwiska przed jego zmianą. Nadto na wiosnę 2005r. chce zawrzeć związek małżeński i chciałby aby żona i jego dzieci nosiły nazwisko J. Organ administracji w odpowiedzi na skargę wnosił o jej oddalenie podtrzymując swoje stanowisko przedstawione w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył co następuje: Skarga Ł.a D.a Wolankiewicza jest zasadna. Zgodnie z treścią art.1 § 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002r. prawo o ustroju sądów administracyjnych/Dz.U. nr 153 poz.1269/ sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej. W myśl zaś art.1 § 2 wymienionej ustawy kontrola o której mowa w § 1 sprawowana jest pod względem zgodności z prawem jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. Zgodnie z treścią art.3 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi/Dz.U. nr 153 poz.1270/ sądy administracyjne sprawują kontrolę działalności administracji publicznej i stosują środki określone w ustawie. W myśl zaś art.145 § 1 wymienionej ustawy sąd uwzględniając skargę na decyzję lub postanowienie: 1./ uchyla decyzje lub postanowienie w całości lub w części jeżeli stwierdzi: a./ naruszenie prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy b./ naruszenie prawa dające podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego c./ inne naruszenie przepisów postępowania, jeżeli mogło ono mieć istotny wpływ na wynik sprawy 2./ stwierdza nieważność decyzji lub postanowienia w całości lub w części, jeżeli zachodzą przyczyny określone w art.156 kodeksu postępowania administracyjnego lub innych przepisach 3./ stwierdza wydanie decyzji lub postanowienia z naruszeniem prawa, jeżeli zachodzą przyczyny określone w kodeksie postępowania administracyjnego lub innych przepisach. Z wymienionych przepisów wynika, iż sąd bada legalność zaskarżonej decyzji czy jest ona zgodna z prawem materialnym określającym prawa i obowiązki stron oraz z prawem procesowym regulującym postępowanie przed organami administracji publicznej. W rozpoznawanej sprawie organy administracji publicznej naruszyły przepisy postępowania administracyjnego i naruszenie to mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy. Podstawą prawną rozstrzygnięcia stanowiły przepisy ustawy z dnia 15 listopada 1956r. o zmianie imion i nazwisk/Dz.U. nr 59 poz.328 z późn. zm./. Zgodnie z treścią art.2 ust.1 wymienionej ustawy wniosek o zmianę nazwiska podlega uwzględnieniu jeżeli jest uzasadniony ważnymi względami. W myśl zaś art.2 ust.2 cytowanej ustawy w szczególności ważne względy zachodzą gdy wnioskodawca nosi nazwisko: 1./ ośmieszające albo nie licujące z godnością człowieka 2./ o brzmieniu niepolskim 3./ posiadające formę imienia a także jeżeli wnioskodawca pragnie zmienić nazwisko na nazwisko, którego od wielu lat używa. W polskim ustawodawstwie zasadą jest stabilizacja nazwiska ze względu na funkcję jako ono pełni w życiu jednostki i grup społecznych. Nazwisko jest najważniejszym elementem służącym do ustalenia tożsamości osoby. Dlatego też jego zmiana jest dopuszczalna jedynie z "ważnych względów". Przy ocenie czy zaistniały "ważne względy", w rozumieniu art.2 ust.1 ustawy z dnia 15 listopada 1956r., należy uwzględniać zarówno kryteria obiektywne jak i subiektywne przekonanie zainteresowanej osoby co do zamiaru zmiany nazwiska. Pojęcie "ważne względy" jest wyrażeniem nieostrym co wymaga rozważenia wszystkich okoliczności sprawy tak aby nie zostały przekroczone granice swobodnej interpretacji tego pojęcia. Pogląd taki wyraził Naczelny Sąd Administracyjny w wyroku z dnia 26 maja 1981r. w sprawie S.A. 974/81(ONSA nr 1 z 1981r. poz.49), z dnia 21 czerwca 1982r. w sprawie II S.A. 699/82(ONSA nr 1 z 1982r. poz.57) i z dnia 9 lipca 1993r. w sprawie S.A./Wr 605/93(ONSA nr 3 z 1994r. poz.110). W rozpoznawanej sprawie organy administracji obu instancji nie rozważyły w dostatecznym stopniu czy zaistniały ważne względy w rozumieniu art.2 ust.1 ustawy z dnia 15 listopada 1956r. a w szczególności nie rozważono wszystkich argumentów skarżącego. Ł. W. podniósł kilka przyczyn dla których chce zmienić swoje nazwisko. Pierwszą z nich jest to, iż posiada on własną firmę i chciałby aby ona funkcjonowała pod nazwiskiem J. a ponadto źle się czuje z nazwiskiem W. Organy administracji obu instancji słusznie uznały, iż nie są to ważne względy o których mowa w art.2 ust.1 ustawy z dnia 15 listopada 1956r. Okoliczność, iż skarżący chciałby aby jego firma nosiła inne nazwisko właściciela nie uzasadnia zmiany nazwiska. Okoliczność zaś, iż w ocenie skarżącego, źle się on czuje z nazwiskiem W. świadczy o jego kaprysie co do zmiany nazwiska. W sytuacji gdyby przyczyna taka uzasadniała zmianę nazwiska to praktycznie każdy mógłby je zmienić powołując się jedynie na własne subiektywne odczucia. Byłoby to sprzeczne z zasadą stabilizacji nazwiska przewidzianą w art.2 ust.1 ustawy z dnia 15 listopada 1956r. Organy administracji trafnie zatem doszły do przekonania, iż to, że skarżący chciałby aby firma funkcjonowała pod nazwiskiem J. oraz złe samopoczucie odnośnie nazwiska W. nie są ważnymi względami uzasadniającymi zmianę nazwiska. Skarżący na uzasadnienie swojego wniosku podniósł nadto, iż chciałby powrócić do poprzedniego nazwiska, które jest nazwiskiem rodowym jego ojca a ponadto na wiosnę 2005r. ma zamiar zawrzeć związek małżeński i chciałby aby żona i dzieci nosiły nazwisko J. Organy administracji nie odniosły się do tych przyczyn w sposób wyczerpujący. Należy zaznaczyć, iż decyzją dnia [...] Starosta [...] zmienił nazwisko skarżącego z nazwiska "J" na "W". W rozpoznawanej sprawie przedmiotem postępowania nie jest ocena przyczyn takiej zmiany. Decyzja z dnia [...] zawiera zresztą bardzo krótkie uzasadnienie i nie wyjaśnia dlaczego dokonano wówczas zmiany nazwiska. W niniejszej sprawie istotne jest natomiast to dlaczego skarżący chce powrócić do poprzedniego nazwiska. Podkreślić należy, iż nazwisko J. jest nazwiskiem rodowym ojca skarżącego. Ł. W. jest osobą młodą i prawie przez całe swoje życie nosił nazwisko J. Pod tym nazwiskiem ukończył szkołę podstawową i średnią oraz stawiał pierwsze kroki w życiu zawodowym. Obecnie ma zamiar założyć rodzinę i chciałby aby jego dzieci nosiły nazwisko rodowe ojca skarżącego. Okoliczność, iż skarżący przez prawie całe swoje życie nosił nazwisko J. i chce zachować nazwisko rodowe swojego ojca nie została wyczerpująco rozważona przez organy administracji. W uzasadnieniu zaskarżonej decyzji podniesiono jedynie, iż chęć zawarcia związku małżeńskiego nie jest argumentem przemawiającym za zmianą nazwiska gdyż skarżący będzie miał możliwość wyboru nazwiska dla siebie i dzieci na podstawie przepisów kodeksu rodzinnego i opiekuńczego. Sformułowanie to jest bardzo lakoniczne i jednocześnie jest niezgodne z prawdą. Przy zawarciu związku małżeńskiego skarżący będzie mógł jedynie przyjąć nazwisko żony a nie powrócić do nazwiska Jasiczek. Również dzieci przyjmują nazwisko swoich rodziców a więc także nie będą miały możliwości noszenia nazwiska Jasiczek. Oznacza to, iż zarówno skarżący jaki i jego żona oraz przyszłe dzieci nie będą mogli nosić nazwiska J. Organy administracji nie odniosły się w ogóle do tej kwestii. Nie ustosunkowały się do tego, iż skarżący chciałby zachować nazwisko rodowe swojego ojca ani nie wyjaśniły czy jest on jedynym męskim potomkiem swojego ojca choć okoliczności te mają istotne znaczenie dla oceny czy zachodzą "ważne względy" o których mowa w art.2 ust.1 ustawy z dnia 15 listopada 1956r. Pogląd, iż zamiar powrotu przez skarżącego do nazwiska rodowego jego naturalnego ojca, w sytuacji gdy skarżący jest jego jedynym męskim potomkiem, należy uznać za ważny wzgląd w rozumieniu art.2 ust.1 ustawy z dnia 15 listopada 1956r. wyraził Naczelny Sąd Administracyjny w wyroku z dnia 23 czerwca 1983r. w sprawie S.A./Gd 302/83 (nie publikowany). Sąd w obecnym składzie podzielił pogląd wyrażony w tym wyroku. Reasumują sąd uznał, iż organy administracji naruszyły przepisy postępowania. Nie podjęły bowiem wszelkich kroków niezbędnych do wyjaśnienia stanu faktycznego jak również w sposób wyczerpujący nie zebrały i nie rozpatrzyły całego materiału dowodowego. Stanowi to naruszenie przepisów art. 7, 77 § 1 i 80 kpa. Uchybienia jakich dopuściły się organy orzekające mogły mieć istotny wpływ na wynik sprawy. Mając to na uwadze, na podstawie art.145 § 1 pkt.1 c ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r., sąd uchylił zaskarżoną decyzję. Z uwagi na to, iż skarga została uwzględniona na podstawie art.200 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. w związku z § 14 ust.2 pkt.1c rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 28 września 2002r. w sprawie opłat za czynności adwokackie oraz ponoszenia przez Skarb Państwa pomocy prawnej udzielonej przez adwokata ustanowionego z urzędu/Dz.U. nr 163 poz.1348 z późn. zm./ sąd zasądził od Wojewody [...] na rzecz skarżącego kwotę 355 zł tytułem zwrotu kosztów postępowania. Na sumę tę złożyła się: kwota 100 zł tytułem zwrotu wpisu sądowego, kwota 240 zł tytułem zwrotu kosztów zastępstwa procesowego oraz kwota 15 zł tytułem zwrotu opłaty skarbowej. Przy ponownym rozpoznaniu sprawy organ administracji winien ponownie rozpatrzyć cały zebrany materiał dowodowy a w razie potrzeby dokonać jego uzupełnienia w szczególności poprzez wyjaśnienie czy skarżący jest jedynym męskim potomkiem swojego ojca. Po zebraniu całego materiału dowodowego organ administracji winien dokonać wnikliwej jego oceny uwzględniając wszystkie podnoszone przez skarżącego okoliczności uzasadniające zmianę nazwiska a następnie wydać rozstrzygnięcie w sprawie. Swoje rozstrzygnięcie organ administracji winien uzasadnić w sposób odpowiadający wymogom określonym w art.107 § 3 kpa.