III SA/Łd 871/11

Dnia 27 października 2011 roku Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi - Wydział III w składzie następującym: Przewodnicząca Sędzia WSA Monika Krzyżaniak Sędziowie Sędzia NSA Irena Krzemieniewska Sędzia NSA Janusz Nowacki (spr.) Protokolant asystent sędziego Jarosław Moraczewski po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 19 października 2011 roku sprawy ze skargi H. W. na decyzję Państwowego Wojewódzkiego Inspektora Sanitarnego w Ł. z dnia [...] nr [...] w przedmiocie umorzenia postępowania dotyczącego choroby zawodowej oddala skargę. Sygn. akt III SA/Łd 871/111 UZASADNIENIE W dniu 18 marca 2011 roku H. W. wystąpiła do Państwowego Powiatowego Inspektora Sanitarnego w B. ze zgłoszeniem podejrzenia choroby zawodowej pod postacią "obustronnego trwałego ubytku słuchu spowodowanego hałasem, wskazując na pozycję 21 w aktualnym wykazie chorób zawodowych zawartym w załączniku do rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 30 czerwca 2009 roku w sprawie chorób zawodowych (Dz. U. Nr 105 poz. 869). Jako przyczynę powstania schorzenia strona wskazała zatrudnienie przez okres 22 lat (od dnia 8 maja 1972 roku do dnia 28 lutego 1994 roku) na tkalni przy krosnach w hałasie przekraczającym normę higieniczną. Zaznaczyła, że od wielu lat cierpi na niedosłuch. Przedstawiła zaświadczenie lekarskie wystawione przez lekarza audiologa z dnia 11 lutego 2011 roku, potwierdzające w oparciu o aktualne badania (w tym audiogram) istniejące schorzenie. Decyzją z dnia [...], znak; [...] Państwowy Powiatowy Inspektor Sanitarny w B., działając na podstawie art. 12 ustawy z dnia 14 marca 1985 roku o Państwowej Inspekcji Sanitarnej (tekst jedn. Dz. U. z 2006 r., Nr 122, poz. 851 ze zm.) oraz art. 105 § 1 k.p.a,. umorzył postępowanie administracyjne w sprawie stwierdzenia u H. W. choroby zawodowej pod postacią obustronnego trwałego ubytku słuchu typu ślimakowego spowodowanego hałasem. W uzasadnieniu decyzji organ administracji podniósł, iż niedopuszczalne jest ponowne rozpoznanie sprawy i wydanie decyzji merytorycznej, jeżeli uprzednio sprawa tożsama pod względem podmiotowym i przedmiotowym została rozstrzygnięta prawomocnym wyrokiem. Od powyższej decyzji H. W. wniosła odwołanie, w którym wskazała, że nie zgadza się z zaskarżoną decyzję, ponieważ sprawa o stwierdzenie choroby zawodowej toczyła się kilka lat temu, od tego czasu zmienił się stan faktyczny sprawy – ubytek słuchu znacznie się pogorszył, co uzasadnia przeprowadzenie postępowania na okoliczność związku istniejącego schorzenia z wykonywanym zatrudnieniem. Decyzją z dnia [...], znak [...] Państwowy Wojewódzki Inspektor Sanitarny w Ł. utrzymał w mocy zaskarżoną decyzję organu I instancji. W uzasadnieniu decyzji organ odwoławczy podniósł, iż nie wyrokiem z dnia 27 kwietnia 2006 roku, sygn. akt III SA/Łd 110/06 Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi uchylił decyzję Państwowego Wojewódzkiego Inspektora Sanitarnego w Ł. z dnia [...] o odmowie stwierdzenia u H. W. choroby zawodowej pod postacią obustronnego trwałego ubytku słuchu typu ślimakowego spowodowanego hałasem. Od powyższej decyzji Państwowy Wojewódzki Inspektor Sanitarny w Ł. wniósł skargę kasacyjną. Wyrokiem z dnia 2 marca 2007 roku, sygn. akt II OSK 1332/06 Naczelny Sąd Administracyjny uchylił zaskarżony wyrok i oddalił skargę H. W. na decyzję PWIS w Ł. rozstrzygając tym samym niniejszą sprawę ostatecznie. Zatem niedopuszczalne jest ponowne rozpoznanie sprawy oraz wydanie decyzji merytorycznej, jeśli uprzednio sprawa tożsama pod względem podmiotowym i przedmiotowym dotycząca tego samego stanu faktycznego została ostatecznie rozstrzygnięta. Państwowy Powiatowy Inspektor Sanitarny w B. prawidłowo orzekł o umorzeniu postępowania z powodu jego bezprzedmiotowości oraz prawidłowo uznał, że bezprzedmiotowość tego postępowania spowodowana jest istniejącą w obrocie prawnym prawomocną decyzją o braku podstaw do stwierdzenia u H. W. choroby zawodowej pod postacią uszkodzenia słuchu spowodowanego hałasem. Błędne jest natomiast przekonanie strony, że pogorszenie się u niej słuchu już po wydaniu poprzedniej decyzji, jest okolicznością wpływającą na zmianę stanu faktycznego sprawy i tym samym powodującą, że nie zachodzi tożsamość niniejszej sprawy ze sprawą już rozstrzygniętą prawomocnym wyrokiem. W ocenie organu skoro w dacie wydania poprzedniej decyzji nie stwierdzono u H. W. uszkodzenia słuchu spowodowanego hałasem, to w chwili obecnej, nie będąc narażona zawodowo na oddziaływanie hałasu, nie mogło dojść do pogorszenia uszkodzenia słuchu spowodowanego narażeniem na ponadnormatywny hałas zawodowy. W świetle zaś orzeczeń jednostek orzeczniczych uprawnionych do orzekania o istnieniu chorób zawodowych, po ustaniu narażenia na hałas ubytek słuchu spowodowany hałasem nie ulega zwiększeniu, a wszelkie zwiększenia ubytku słuchu powstałe już po ustaniu narażenia mają wyłącznie przyczynę pozazawodową. Progresja zatem ubytku słuchu, która, jak orzeczono, nie została spowodowana hałasem w związku z wykonywanym zatrudnieniem, nie jest okolicznością mającą jakiekolwiek znaczenie dla podważenia postępowania zakończonego prawomocnym wyrokiem. W obrocie prawnym funkcjonuje ostateczna decyzja nie stwierdzająca istnienia u H. W. choroby zawodowej. Ponowne rozstrzyganie w tej samej kwestii, w sytuacji gdy po uprawomocnieniu się decyzji strona nie wykonywała zatrudnienia w narażeniu zawodowym na czynnik szkodliwy mogący ją wywołać (H. W. zakończyła pracę zawodową w lutym 1994 r.) powoduje, że postępowanie jest bezprzedmiotowe i skutkuje koniecznością umorzenia postępowania. W skardze skierowanej do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Łodzi H. W. podtrzymała zarzuty przedstawione w odwołaniu. Wniosła o uchylenie zaskarżonej decyzji oraz poprzedzającej ją decyzji organu I instancji. W uzasadnieniu skargi podniosła, iż od ostatniego badania słuchu, które miało miejsce w roku 2006 ubytek słuchu uległ znacznemu pogorszeniu, co powoduje, że stan faktyczny sprawy wbrew twierdzeniom organu uległ zmianie. W ocenie skarżącej zakończenie pracy zawodowej w roku 1994 i brak w chwili obecnej narażenia na hałas nie przesądza o tym, że ubytek słuchu nie powstał w związku z pracą wykonywaną w warunkach szkodliwych. W odpowiedzi na skargę Państwowy Wojewódzki Inspektor Sanitarny w Ł. podtrzymał stanowisko przedstawione w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji. Wniósł o oddalenie skargi. . Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył co następuje: Skarga H. W. nie jest zasadna. Zgodnie z art. 1 § 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych /Dz.U Nr 153, poz.1269 ze zm./ sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej. W myśl zaś art.1 § 2 wymienionej ustawy kontrola, o której mowa w § 1, sprawowana jest pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. Stosownie do treści art.145 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi /Dz.U Nr 153, poz.1270 ze zm./ sąd uwzględniając skargę na decyzję lub postanowienie: 1/ uchyla decyzję lub postanowienie w całości lub w części jeżeli stwierdzi: a/ naruszenie prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy, b/ naruszenie prawa dające podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego, c/ inne naruszenie przepisów postępowania, jeżeli mogło ono mieć istotny wpływ na wynik sprawy, 2/ stwierdza nieważność decyzji lub postanowienia w całości lub w części, jeżeli zachodzą przyczyny określone w art.156 Kodeksu postępowania administracyjnego lub w innych przepisach, 3/ stwierdza wydanie decyzji lub postanowienia z naruszeniem prawa, jeżeli zachodzą przyczyny określone w Kodeksie postępowania administracyjnego lub w innych przepisach. Z wymienionych przepisów wynika, iż sąd bada legalność zaskarżonej decyzji, tj. bada czy jest ona zgodna z prawem materialnym określającym prawa i obowiązki stron oraz prawem procesowym regulującym postępowanie przed organami administracji publicznej. Badając legalność zaskarżonej decyzji sąd nie stwierdził naruszenia przez organy administracji przepisów prawa materialnego bądź procesowego w stopniu uzasadniającym jej uchylenie. Z zebranego materiału dowodowego wynika, iż w sprawie schorzenia skarżącej w postaci ubytku słuchu toczyło się już postępowanie administracyjne zakończone ostateczną decyzją Państwowego Wojewódzkiego Inspektora Sanitarnego w Ł. z dnia [...]. W decyzji tej organ odwoławczy utrzymał w mocy decyzję organu I instancji odmawiającą uznania za chorobę zawodowa odbiorczego ubytku słuchu typu pozaślimakowego ucha lewego oraz odbiorczego ubytku słuchu typu ślimakowego niewielkiego stopnia ucha prawego. H. W. złożyła skargę do sądu administracyjnego i prawomocnym wyrokiem z dnia 2 marca 2007r. w sprawie II OSK 1332/06 Naczelny Sąd Administracyjny uchylił zaskarżony wyrok i oddalił skargę. W dniu 18 marca 2011r. H. W. ponownie zgłosiła podejrzenie choroby zawodowej załączając zaświadczenie lekarskie z 11 lutego 2011r. stwierdzające głęboki niedosłuch, znacznie przekraczający możliwy niedosłuch wynikający z wieku pacjenta, co wskazuje na możliwość utraty słuchu w związku z działaniem hałasu w miejscu pracy. Zasadnicze znaczenie w rozpoznawanej sprawie ma ustalenie czy zachodzi powaga rzeczy osądzonej (res iudicata) a więc czy sprawa została już wcześniej rozstrzygnięta ostateczną decyzją administracyjną. Dla uznania, iż ma miejsce res iudicata musi istnieć tożsamość obu spraw tzn. uprzedniej i obecnej sprawy. Aby uznać, iż zachodzi tożsamość obu spraw muszą zostać spełnione łącznie cztery warunki: 1. istnieją te same podmioty w obu sprawach 2. istnieje ten sam przedmiot obu spraw 3. istnieje ten sam stan prawny 4. istniej ten sam stan faktyczny W rozpoznawanej sprawie nie ulega wątpliwości, iż istnieją te same podmioty w sprawie zakończonej decyzją z 25 stycznia 2006r. oraz w niniejszej sprawie. Nie budzi również wątpliwości fakt, iż przedmiot obu spraw jest ten sam a mianowicie stwierdzenie u skarżącej choroby zawodowej uszkodzenia słuchu. Odnośnie przesłanki tożsamości stanu prawnego to zostanie ona spełniona gdy obowiązuje ten sam akt prawny w poprzedniej i obecnej sprawie. Przesłanka ta jest spełniona również w przypadku gdy nastąpiła zmiana aktu prawnego lecz zachowana została ciągłość regulacji praw i obowiązków stron postępowania. Dotyczy to sytuacji gdy nowa regulacja prawna została przejęta przez nowy akt. Pogląd taki wyraził Naczelny Sąd Administracyjny w wyrokach: z 16 grudnia 2009r. w spr. II OSK 1613/09 (Lex nr 597336) i z 17 marca 2003r. w spr. I SA 2568/02 (Lex nr 156372) oraz Wojewódzki Sad Administracyjny w Warszawie w wyroku z 28 czerwca 2006r. w spr. I SA/Wa 484/06 (Lex nr 219393). Poprzednia sprawa zakończona ostateczną decyzją z [...] była rozstrzygana na podstawie przepisów rozporządzenia Rady Ministrów z 18 listopada 1983r. w sprawie chorób zawodowych(Dz.U. nr 65 poz.294 z późn. zm.). Zgodnie z treścią § 1 ust.1 wymienionego rozporządzenia za choroby zawodowe uważa się choroby określone w wykazie chorób zawodowych, stanowiącym załącznik do rozporządzenia, jeżeli zostały spowodowane działaniem czynników szkodliwych dla zdrowia występujących w środowisku pracy. W myśl punktu 15 wykazu chorób zawodowych, stanowiącego załącznik do rozporządzenia z 18 listopada 1983r., chorobą zawodową jest uszkodzenie słuchu wywołane działaniem hałasu. Od dnia 3 lipca 2009r. obowiązuje przepis art.2351 Kodeksu pracy zgodnie z którym za chorobę zawodową uważa się chorobę, wymienioną w wykazie chorób zawodowych, jeżeli w wyniku oceny warunków pracy można stwierdzić bezspornie lub z wysokim prawdopodobieństwem, że została ona spowodowana działaniem czynników szkodliwych dla zdrowia występujących w środowisku pracy albo w związku ze sposobem wykonywania pracy, zwanych "narażeniem zawodowym". W myśl zaś punktu 21 wykazu chorób zawodowych, stanowiącego załącznik do rozporządzenia Rady Ministrów z 30 czerwca 2009r. w sprawie chorób zawodowych (Dz.U. nr 105 poz.869), chorobą zawodową jest obustronny trwały odbiorczy ubytek słuchu typu ślimakowego lub czuciowo – nerwowego spowodowany hałasem, wyrażony podwyższeniem progu słuchu o wielkości co najmniej 45 dB w uchu lepiej słyszącym, obliczony jako średnia arytmetyczna dla częstotliwości audiometrycznych 1,2 i 3 kHz. Analiza przepisów rozporządzenia z 18 listopada 1983r. oraz art.2351 Kodeksu pracy wskazuje, iż w zasadzie konstrukcja uznania schorzenia za chorobę zawodową nie uległa zmianie. W myśl przepisów rozporządzenia z 18 listopada 1983r. uszkodzenia słuchu muszą zostać spowodowane działaniem hałasu występującego w środowisku pracy. Zgodnie zaś z przepisem art.2351 Kodeksu pracy musi być bezsporne lub wysokie prawdopodobieństwo, iż schorzenie zostało spowodowane działaniem czynników szkodliwych występujących w środowisku pracy. Zarówno poprzednio obowiązujące jak i nowe uregulowanie prawne przewidują zatem tę samą przesłankę, która musi być spełniona aby uznać schorzenie za chorobę zawodową a mianowicie taką, że uszkodzenie słuchu musi być spowodowane działaniem hałasu występującego w środowisku pracy. Nowe uregulowanie zawęża również rodzaje uszkodzenia słuchu jakie mogą zostać uznane za chorobę zawodową. W przepisach rozporządzenia z 18 listopada 1983r. jest bowiem mowa o "uszkodzeniach słuchu’ zaś nowe uregulowanie stanowi jedynie o "ubytkach słuchu" spełniających wymogi określone w punkcie 21 wykazu chorób zawodowych, Nadto nowe uregulowanie wprowadza termin w jakim musza wystąpić udokumentowane objawy choroby podczas gdy rozporządzenie z 18 listopada 1983r. nie przewiduje takiego terminu. Mimo pewnych różnic istniejących w poprzednio i obecnie obowiązujących uregulowaniach prawnych nie uległa zmianie zasadnicza przesłanka uznania schorzenia za chorobę zawodową a mianowicie taka, że ubytek słuchu musi zostać spowodowany działaniem hałasu występującym w środowisku pracy. Skoro przesłanka ta nie uległa zmianie to można uznać, iż zachowana została ciągłość regulacji prawnej w tym zakresie. W przekonaniu sądu regulacja prawna z rozporządzenia z 18 listopada 1983r. w tej kwestii została przejęta przez nowe uregulowanie prawne a tym samym można uznać, iż ma tutaj miejsce tożsamość stanu prawnego. Jeżeli chodzi o przesłankę tożsamości stanu faktycznego to należy zaznaczyć, iż odnosi się ona jednie do tzw. faktów prawotwórczych. Faktami prawotwórczymi są natomiast takie fakty, które mają znaczenie dla sposobu rozstrzygnięcia sprawy. Innymi słowy oznacza to, iż chodzi o zmianę takich faktów, które skutkowałyby koniecznością odmiennego załatwienia sprawy (wyrok WSA w Rzeszowie z 17 lipca 2008r. w spr. II SA/Rz 76/08 – Lex nr 510203). Organy administracji słusznie uznały, iż nie doszło do zmiany stanu faktycznego w zakresie tzw. faktów prawotwórczych. Dla oceny zasadności tej przesłanki istotne znaczenie ma treść wyroku Naczelnego Sądu Administracyjnego w sprawie II OSK 1332/06. W uzasadnieniu tego wyroku podniesiono "że u skarżącej rozpoznano obustronny ubytek słuchu typu mieszanego (przewodzeniowo-odbiorczy) i nie stwierdzono u niej cech uszkodzenia komórek słuchowych narządu Cortiego. Hałas zaś powoduje "wyłącznie" uszkodzenie tych komórek zlokalizowanych w ślimaku, co powoduje ubytek słuchu typu ślimakowego. U badanej stwierdzono ubytek słuchu typu pozaślimakowego w jednym uchu, co wyklucza hałas jako przyczynę ubytku słuchu. Stwierdzony u badanej obraz kliniczny nie pochodzi od hałasu. Hałas bowiem może powodować typowe uszkodzenia słuchu narządu Cortiego umiejscowionych w ślimaku". NSA zaznaczył, iż brak jest związku przyczynowego między hałasem a stwierdzonym stanem słuchu. W wymienionym wyroku podniesiono także, iż "żadne z badań nie wykazało uszkodzenia narządu słuchu typowego przy działaniu hałasu a polegającego na ślimakowym uszkodzeniu narządu Cortiego. Wbrew stanowisku Sądu I instancji trzeba stwierdzić, że orzeczenia lekarskie wskazują na możliwe inne przyczyny, nieznacznego ubytku słuchu stwierdzonego u skarżącej powstałe w warunkach pozazawodowych - zaliczając do przyczyn tych wiek i schorzenia ogólnoustrojowe. Zarówno w orzeczeniach lekarskich po specjalistycznych i rozszerzonych badaniach, jak i w wyjaśnieniach uzupełniających podkreśla się symulacyjną i agrawacyjną postawę pacjentki". W wyroku z 2 marca 2007r. Naczelny Sąd Administracyjny wykluczył zatem możliwość uznania, iż uszkodzenia słuchu u skarżącej zostały spowodowane działaniem hałasu występującego w środowisku pracy. W obecnej sprawie H. W. złożyła nowe zaświadczenie lekarskie z dnia 11 lutego 2011r. wystawione przez otolaryngologa G. M. oraz audiogram AC-40 z tego samego dnia. Z dokumentacji tej wynika, iż niedosłuch u skarżącej pogłębił się. W ocenie lekarza wystawiającego zaświadczenie znaczny niedosłuch przekracza możliwy niedosłuch wynikający z wieku pacjentki i wskazuje na możliwość utraty słuch w związku z działaniem hałasu w miejscu pracy. Nie negując faktu, iż niedosłuch u skarżącej znacznie się pogłębił, w przekonaniu sądu, nie ma to znaczenia dla ustalenia czy nastąpiła zmiana stanu faktycznego w zakresie tzw. faktów prawotwórczych. Należy podkreślić, iż w poprzednio zakończonej sprawie przesądzone zostało, że ubytek słuchu u skarżącej nie został spowodowany działaniem hałasu występującym w środowisku pracy. Skoro wykluczony został związek przyczynowy między stwierdzonym stanem słuchu a działaniem hałasu to okoliczność, iż obecnie niedosłuch uległ pogorszeniu nie ma istotnego znaczenia. Należy zaznaczyć, iż H. W. pracowała w warunkach narażenia na działanie hałasu w miejscu pracy do dnia 28 lutego 1994r. Od dnia 1 marca 1994r. nie jest ona narażona na działanie hałasu w środowisku pracy. W sytuacji gdy od przeszło 16 lat nie jest ona narażona na działanie hałasu zawodowego zaś w poprzedniej sprawie przesądzono, iż uszkodzenie słuchu nie zostało spowodowane hałasem występującym w miejscu pracy, to obecne pogorszenie się u niej słuchu nie stanowi zmiany faktów, które miałyby znaczenie dla rozstrzygnięcia sprawy. Innymi słowy nie miała miejsce zmiana stanu faktycznego w zakresie tzw. faktów prawotwórczych. Reasumując sąd uznał, iż skarga H. W. nie jest zasadna. Istnieje tożsamość sprawy zakończonej decyzją ostateczną z dnia [...] i obecnej sprawy. Skoro istnieje tożsamość obu spraw to niedopuszczalne jest orzekanie merytoryczne w przedmiocie wniosku skarżącej z dnia 18 marca 2011r. Stanowiłoby to naruszenie zasady powagi rzeczy osądzonej zaś wydana decyzja dotknięta byłaby wadą nieważności, o której mowa w art.156 § 1 pkt.3 kpa. Rozpoznając sprawę sąd nie stwierdził naruszenia przepisów prawa materialnego bądź przepisów postępowania administracyjnego mogących mieć wpływ na wynik sprawy. Mając to na uwadze, na podstawie art.151 ustawy z 30 sierpnia 2002r., sąd oddalił skargę H. W. a.ł.