III SA/Łd 877/12

WyrokWSA w Łodzi2012-11-27

Skład orzekający: Teresa Rutkowska, Ewa Alberciak, Monika Krzyżaniak

Analiza orzeczenia

Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.

Zagadnienie prawne
Czy rolnik, który nabył gospodarstwo rolne od teściów poprzez umowę darowizny na rzecz męża, może ubiegać się o płatność zwierzęcą na podstawie przepisów rozporządzenia Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z 2009 r., jeśli dokumenty potwierdzające nabycie własności złożył po terminie określonym w przepisach?
Ratio decidendi
Rolnik, który ubiega się o płatność zwierzęcą w związku z nabyciem gospodarstwa rolnego, jest zobowiązany do złożenia odpowiednich dokumentów potwierdzających nabycie własności w określonym terminie. Niezłożenie tych dokumentów w terminie, nawet jeśli nastąpiło to w wyniku darowizny na rzecz małżonka, skutkuje wygaśnięciem uprawnienia do żądania przyznania płatności w pełnej wysokości. Sąd jest związany wykładnią prawa dokonaną przez Naczelny Sąd Administracyjny, który uznał, że strona uchybiła terminowi do złożenia dokumentów.
Stan faktyczny
Skarżąca M. L. wnioskowała o przyznanie płatności bezpośrednich z tytułu wspierania działalności rolniczej, w tym płatności zwierzęcej do powierzchni 7,21 ha trwałych użytków zielonych. Organ I instancji przyznał płatność tylko do 1,20 ha, uznając, że skarżąca nie spełniła warunków określonych w rozporządzeniu Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z 2009 r. ze względu na niezłożenie w terminie dokumentów potwierdzających nabycie własności gospodarstwa rolnego od teściów (darowizna na rzecz męża). Organ II instancji utrzymał tę decyzję w mocy. WSA w Łodzi wyrokiem z 2011 r. uchylił decyzje organów, uznając rozporządzenie za niezgodne z ustawą. NSA wyrokiem z 2012 r. uchylił wyrok WSA i przekazał sprawę do ponownego rozpoznania, wskazując na konieczność oceny legalności działania organu i wykładni przepisów. WSA w Łodzi, rozpoznając sprawę ponownie, oddalił skargę, wiążąc się wykładnią NSA.
Rozstrzygnięcie
Oddalił skargę.

Pełny tekst orzeczenia

Dnia 27 listopada 2012 roku Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi – Wydział III w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia NSA Teresa Rutkowska, Sędziowie Sędzia WSA Ewa Alberciak, Sędzia WSA Monika Krzyżaniak (spr.), , Protokolant Pomocnik sekretarza – Bartosz Adamus, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 8 listopada 2012 roku sprawy ze skargi M. L. na decyzję Dyrektora [...] Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa z dnia [...] nr [...] w przedmiocie płatności bezpośrednich z tytułu wspierania działalności rolniczej oddala skargę. Wnioskiem z dnia [...] M. L. wystąpiła o przyznanie na rok 2009: jednolitej płatności obszarowej, uzupełniającej płatności obszarowej oraz płatności uzupełniającej do powierzchni roślin przeznaczonych na paszę uprawianych na trwałych użytkach zielonych do powierzchni upraw o powierzchni 7,21 ha. Po uchyleniu decyzji Kierownika Biura Powiatowego ARiMR w P. z dnia [...], którą przyznano m.in. płatność uzupełniającą do powierzchni roślin przeznaczonych na paszę uprawianych na trwałych użytkach zielonych tylko do powierzchni gruntów 1,20 ha, ponownie rozpatrując sprawę, organ I instancji wezwał M. L. do przedstawienia dokumentów potwierdzających spełnienie przesłanek przyznania płatności zwierzęcej, o których mowa w § 10 ust. 3 lub § 11 ust. 2 rozporządzenia Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z dnia 9 marca 2009 r. w sprawie rodzajów roślin objętych płatnością uzupełniającą oraz szczegółowych warunków i trybu przyznawania oraz wypłaty płatności w ramach systemów wsparcia bezpośredniego. W dniu 26 marca 2010 r. M. L. złożyła w Biurze Powiatowym ARiMR formularz korekty wniosku, odpis skrócony aktu małżeństwa wystawiony w dniu 25 września 2006 r. oraz akt notarialny repertorium A Nr [...] z dnia [...| – umowę darowizny zawartą pomiędzy teściami skarżącej, a mężem skarżącej w przedmiocie darowania do majątku odrębnego męża skarżącej nieruchomości rolnych za rentę strukturalną. Decyzją z dnia [...] organ I instancji przyznał wnioskodawczyni jednolitą płatność obszarową do powierzchni 27,44 ha, płatność uzupełniającą do powierzchni grupy upraw podstawowych 19,86 ha oraz płatność uzupełniającą do powierzchni roślin przeznaczonych na paszę uprawianych na trwałych użytkach zielonych do upraw 1,20 ha. W odwołaniu M. L. podniosła, iż prowadzone przez nią gospodarstwo posiada 7,21 ha użytków zielonych, zaś płatność obszarowa do powierzchni roślin przeznaczonych na paszę została naliczona tylko do powierzchni 1,20 ha. Jej zdaniem, w myśl § 10 ust. 3 rozporządzenia Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z 2009 r. - przejmując w całości gospodarstwo od swego teścia spełniła wymagania do ubiegania się o płatność zwierzęcą w stosunku do całości posiadanych użytków zielonych. Decyzją z dnia [...] Dyrektor Oddziału Regionalnego ARiMR w Ł. utrzymał w mocy zaskarżoną decyzję i wyjaśnił, iż skarżąca spełniła przesłanki przyznania płatności zwierzęcej, o których mowa w § 6 ust. 1 pkt 1 i 2 rozporządzenia Ministra Rolnictwa i Rozwoju z 2009 r., bowiem w okresie od 1 kwietnia 2005 r. do 31 marca 2006 r. była posiadaczem bydła, co potwierdza zgłoszenie do rejestru zwierząt gospodarskich oznakowanych oraz w 2006 r. uzyskała uzupełniającą płatność obszarową do powierzchni 1,20 ha trwałych użytków zielonych. Ustosunkowując się do treści odwołania organ zauważył, iż w myśl § 10 ust. 3 rozporządzenia Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z 2009 r., rolnik, który ubiega się o przyznanie płatności zwierzęcej w związku z nabyciem na własność wszystkich gruntów rolnych wchodzących w skład gospodarstwa rolnego rolnika, któremu co najmniej raz przyznano tę płatność, zobligowany jest dołączyć do wniosku odpowiednie dokumenty, m.in. potwierdzające, iż własność gruntów rolnych została nabyta od rolnika, któremu przyznano płatność zwierzęcą. Skarżąca dopiero dnia 26 marca 2010 r. dołączyła do akt sprawy skrócony odpis aktu małżeństwa oraz akt notarialny, z którego wynika, iż teściowie skarżącej darowali do majątku osobistego męża skarżącej, własność wszystkich gruntów rolnych wchodzących w skład ich gospodarstwa rolnego. Wobec treści przepisu § 10 ust. 3 cyt. rozporządzenia, organ uznał, że po przekroczeniu granicznego terminu do złożenia wniosku wraz z koniecznymi załącznikami - jakim jest dzień 9 czerwca 2009 r. - uprawnienie do żądania przyznania płatności wygasa. Ponieważ skarżąca złożyła wymagane dokumenty 26 marca 2010 r. (roku następnego), czynność ta nie mogła wywołać oczekiwanego przez stronę skutku, tj. przyznania płatności zwierzęcej. Organ wyjaśnił ponadto, że skoro nabywcą gospodarstwa rolnego rolnika, któremu co najmniej raz przyznano płatność zwierzęcą, jest małżonek M. L., zaś tworzące to gospodarstwo grunty rolne weszły w skład majątku odrębnego męża skarżącej, to również z tych względów brak jest podstaw do uwzględnienia tej okoliczności przy ustalaniu należnej skarżącej płatności zwierzęcej. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi wyrokiem z dnia 12 stycznia 2011 r. sygn. akt II SA/Łd 1270/10 uchylił decyzje organów I i II instancji oraz zasądził od organu na rzecz skarżącej kwotę 200 złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania. W uzasadnieniu Sąd wskazał, że przepis § 10 rozporządzenia Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z 2009 r. zawiera bardziej restrykcyjne warunki przyznania płatności niż przepis art. 7 ust. 1 ustawy z dnia 26 stycznia 2007 r. o płatnościach w ramach systemów wsparcia bezpośredniego. Wskazany przepis rozporządzenia stawia wymóg nabycia przez rolnika gruntów na własność, podczas gdy art. 7 ust. 1 ustawy o płatnościach stanowi jedynie o ich posiadaniu. WSA podkreślił, że skoro rozporządzenia wydawane są na podstawie ustaw i w celu ich wykonania, to ograniczona jest ich treść w tym sensie, że w drodze delegacji ustawowej nie może zostać przekazane uprawnienie do modyfikacji przepisów rangi ustawowej. Odwołując się następnie do treści przepisu art. 92 Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej oraz orzecznictwa Trybunału Konstytucyjnego, z którego wynika m.in. że rozporządzenie musi mieścić się w granicach udzielonego przez ustawę upoważnienia i nie może być sprzeczne z aktem ustawodawczym, na podstawie którego zostało wydane, Sąd doszedł do wniosku, że cyt. rozporządzenie wykracza poza ramy zarysowane przez ustawę zatem jego przepisy nie mogą stanowić podstawy do odmowy przyznania skarżącej płatności zwierzęcej. Zdaniem Sądu należało odmówić zastosowania rozporządzenia i stosować wprost przepisy ustawy. W konsekwencji WSA nakazał aby organy, ponownie rozpatrując sprawę, "zbadały stan posiadania, a nie własności, i to w odniesieniu do zwierząt, a nie gruntów". Jednocześnie odnosząc się do stanowiska organu, iż płatność nie została przyznana z powodu uchybienia terminowi dołączenia do wniosku dokumentów potwierdzających nabycie na własność gruntów rolnika, któremu przyznano płatność zwierzęcą, Sąd powołał się na orzecznictwo Naczelnego Sądu Administracyjnego i stwierdził, iż przesłankami przyznania płatności są posiadanie przez rolnika określonego rodzaju zwierząt w okresie referencyjnym i fakt umieszczenia tych zwierząt we właściwym rejestrze, nie ma zaś podstaw prawnych do przyjęcia, że organ odmawia przyznania płatności rolnikowi, nie zbadawszy rzeczywistego stanu posiadania zwierząt. Z tego względu Sąd przypisał wyjątkowe znaczenie twierdzeniu skarżącej, że to jej został przekazany żywy inwentarz i nakazał zbadanie tej kwestii przez organ. Jako bez znaczenia WSA ocenił fakt, że grunty rolne zostały darowane mężowi skarżącej. Kontestując stanowisko organu co do procedury składania wniosków i pozostałych dokumentów, Sąd podkreślił, że procedura ta nie wyłącza stosowania art. 50 § 1 k.p.a., zgodnie z którym organ może wzywać osoby do udziału w czynnościach i do złożenia wyjaśnień lub zeznań osobiście, przez pełnomocnika lub na piśmie, jeżeli jest to niezbędne do rozstrzygnięcia sprawy. Zdaniem Sądu, nic nie stało na przeszkodzie, aby organ wezwał skarżącą do złożenia stosownych dokumentów do dnia 9 czerwca 2009 r., bowiem art. 9 k.p.a. statuuje zasadę należytego i wyczerpującego informowania stron o okolicznościach faktycznych i prawnych mogących mieć wpływ na ustalenie praw i obowiązków tych stron. Ostatecznie Sąd uznał, że skarżąca usunęła wszystkie braki formalne wniosku w terminie do tego wyznaczonym, a więc wskazanym przez organ w piśmie z dnia 22 marca 2010 r. Wreszcie WSA wskazał, że zaskarżona decyzja nie rozstrzyga o odmowie przyznania płatności w zakresie w jakim organ tego świadczenia nie przyznał, a stosownie do treści przepisu art. 107 § 1 k.p.a., organ zobowiązany był do odniesienia się do całości żądania strony nie tylko w uzasadnieniu, lecz również w osnowie decyzji. W skardze kasacyjnej organ administracji wniósł o uchylenie ww. wyroku w całości i rozpoznanie sprawy przez Naczelny Sąd Administracyjny, ewentualnie o uchylenie zaskarżonego wyroku i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania. W wyniku rozpoznania skargi kasacyjnej Naczelny Sąd Administracyjny wyrokiem z dnia 22 czerwca 2012 r. sygn. akt II GSK 722/11, uchylił powyższy wyrok i przekazał sprawę do ponownego rozpoznania Wojewódzkiemu Sądowi Administracyjnemu w Łodzi oraz odstąpił od zasądzenia kosztów postępowania na rzecz organu. W uzasadnieniu NSA nakazał Sądowi I instancji dokonanie oceny legalności działania organu, mając na uwadze rzeczywistą i znajdującą oparcie w podstawie prawnej decyzji przyczynę przyznania skarżącej płatności zwierzęcej w wysokości odpowiadającej wielkości trwałych użytków zielonych sprzed 2009 r. NSA podkreślił, iż sąd ponownie rozpatrujący sprawę będzie zobligowany do rozważenia, czy skarżąca uchybiła, jak twierdzi organ, terminowi do złożenia dowodów na okoliczność posiadania uprawniających do płatności zwierzęcej gruntów w liczbie hektarów podanych we wniosku i czy ewentualnie stwierdzone uchybienie wyklucza ją z prawa do płatności zwierzęcej w innej, niż przyznana wysokości. Kwestia możliwości zastosowania wobec skarżącej przepisu § 10 ust. 3 rozporządzenia Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z 2009 r. oznacza konieczność dokonania wykładni tego przepisu i stwierdzenia, czy prawidłowe jest stanowisko organu, że przepis ten wymaga nabycia przez rolnika własności wszystkich gruntów rolnych wchodzących w skład gospodarstwa rolnego, przy czym niezbędne jest odniesienie się do normatywnej definicji rolnika. NSA zaznaczył przy tym, iż Sąd I instancji nieprawidłowo odmówił zastosowania przepisów rozporządzenia w sytuacji, gdy ocenie poddał jedynie § 10 tego aktu prawnego, stwierdzając że ten właśnie przepis pozostaje w sprzeczności z art. 7 ust. 1 ustawy o płatnościach, ustanawiając bardziej restrykcyjne, niż ustawa warunki przyznania płatności. Ewentualna odmowa zastosowania powinna dotyczyć wyłącznie przepisu, który w ocenie Sądu legł u podstaw wadliwej decyzji, a więc przepisu § 10 ust. 3 cyt. rozporządzenia. Zdaniem NSA, ocenę konstytucyjności § 10 cyt. rozporządzenia można było jednak podjąć dopiero po dokonaniu wykładni tego przepisu i skonfrontowaniu wyniku tego zabiegu ze stanowiskiem organu administracji zawartym w zaskarżonej decyzji. Lektura zaskarżonych decyzji, w ocenie NSA, prowadzi tymczasem do wniosku, że podstawą przyznania płatności zwierzęcej w wysokości innej, niż wnioskowana było uchybienie terminowi dla złożenia kompletnego wniosku o przyznanie płatności. Brak dotyczył złożenia dowodów na okoliczność większej niż poprzednio powierzchni użytków trwałych po wymaganym przepisami wspólnotowymi i krajowymi terminie. W uzasadnieniu wyroku NSA podkreślił również, iż za całkowicie błędne należy uznać rozumowanie Sądu I instancji, który odnosząc się do złożenia przez skarżącą aktu notarialnego darowizny gospodarstwa i skróconego odpisu aktu małżeństwa w rok po złożeniu wniosku, uznał że organ powinien był wezwać skarżącą do udziału w podejmowanych czynnościach i do złożenia wyjaśnień na podstawie z art. 50 § 1 Kpa., czego nie uczynił, przez co uchybił również obowiązkowi informowania z art. 9 Kpa. Wskazał, iż kwestię udzielania stronom postępowania o przyznanie płatności obszarowych pouczeń, wyjaśnień reguluje przepis art. 3 ust. 2 pkt 3 ustawy o płatnościach i dzieje się to jedynie na żądanie strony, a z akt sprawy administracyjnej nie wynika, aby skarżąca takie żądanie zgłaszała. Ponadto, nie jest prawidłowe łączenie możliwości jakie daje organowi administracyjnemu art. 50 § 1 Kpa. z przyjętą w art. 9 tej ustawy zasadą informowania stron. Wzywanie stron do udziału w podejmowanych czynnościach i do złożenia wyjaśnień wiązać należy przede wszystkim z przepisem art. 7 Kpa. i wynikającym z niego obowiązkiem dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego sprawy (zasada prawdy obiektywnej), a ta zasada doznała ograniczenia na gruncie odmiennej regulacji zawartej w art. 3 ust. 2 ustawy o płatnościach. NSA podkreślił, iż to strona, domagając się określonych płatności, zobowiązana jest przedstawić dowody na poparcie swoich twierdzeń, zaś obowiązek organu sprowadza się do rozpatrzenia całego, przedstawionego mu przez stronę materiału dowodowego. Obowiązek strony do przedstawienia niezbędnych dowodów na poparcie danych zawartych we wniosku o przyznanie płatności zwierzęcej znajduje wyraz w rozporządzeniu Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z 14 marca 2008 r. w sprawie szczegółowych wymagań jakie powinny spełniać wnioski w sprawach dotyczących płatności w ramach systemów wsparcia bezpośredniego i przepisach stanowiących o tym, jakie warunki powinien spełniać wniosek o przyznanie płatności. Powyższe oznacza zdaniem NSA, że mimo, iż nie można bronić całkowitej bierności organu w prowadzeniu postępowania mającego ustalić prawo rolnika do płatności, jednak brak jest podstaw, aby zgodzić się z twierdzeniem Sądu I instancji o potrzebie skierowania przez organ do skarżącej wezwania w trybie art. 50 § 1 Kpa., w celu uzupełnienia wniosku o przyznanie płatności we właściwym terminie. Na rozprawie w dniu 8 listopada 2012 r., skarżąca oświadczyła, że nie zgadza się z wyrokiem Naczelnego Sądu Administracyjnego i popiera skargę wraz z argumentacją w niej zawartą. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Ponownie rozpoznając skargę M. L. Sąd uznał, że jest ona niezasadna. Podstawowe znaczenie dla rozstrzygnięcia niniejszej sprawy ma fakt, że została ona przekazana do rozpoznania Wojewódzkiemu Sądowi Administracyjnemu w Łodzi mocą wyroku Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 22 czerwca 2012 r. sygn. akt II GSK 722/11, wydanego na skutek skargi kasacyjnej od wyroku WSA w Łodzi z dnia 12 stycznia 2011 r. Wobec tego, zastosowanie znajduje w sprawie art. 190 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2012 r. poz. 270 t.j.), w myśl którego wojewódzki sąd administracyjny, któremu sprawę przekazano pozostaje związany wykładnią prawa dokonaną w tej sprawie przez Naczelny Sąd Administracyjny. Wykładnia ta obejmuje zarówno prawo materialne, jak i procesowe. W orzecznictwie i literaturze jednolicie przyjmuje się, iż związanie samego sądu administracyjnego w rozumieniu cytowanego wyżej przepisu, oznacza, iż nie może on formułować nowych ocen prawnych - sprzecznych z wyrażonym wcześniej poglądem - lecz zobowiązany jest do podporządkowania się mu w pełnym zakresie. Wykładnia prawna, o jakiej mowa w art. 190 p.p.s.a., to wyjaśnienie przez Naczelny Sąd Administracyjny istotnej treści przepisów prawnych i sposobu ich zastosowania w konkretnym wypadku, a więc nie tylko sama wykładnia w ścisłym tego słowa znaczeniu. Związanie wykładnią prawną dotyczy zarówno sądu rozpoznającego sprawę ponownie do czasu jej ostatecznego rozstrzygnięcia, chyba że nastąpi zmiana stanu prawnego, powodująca, że pogląd prawny NSA staje się nieaktualny, a także dotyczy organu administracyjnego. Oznacza to, że orzeczenie Naczelnego Sądu Administracyjnego wywiera skutki wykraczające poza zakres postępowania sądowoadministracyjnego, a jego oddziaływaniem objęte jest także przyszłe postępowania administracyjne w sprawie. Związanie wykładnią ma szeroki zasięg, gdyż obejmuje również strony postępowania. Nie można bowiem oprzeć skargi kasacyjnej od orzeczenia wydanego po ponownym rozpoznaniu sprawy na podstawach sprzecznych z wykładnią prawa ustaloną w tej sprawie przez NSA. Rozwiązanie to ma na celu zapewnienie jednolitości orzecznictwa (por. H.Knysiak - Molczyk - Skarga kasacyjna str. 301). Powyższe wskazuje, że rozpoznając obecnie sprawę ze skargi M. L. i nie znajdując podstaw do zastosowania odstępstw od konieczności podzielenia poglądu prawnego wyrażonego przez Naczelny Sąd Administracyjny w wyroku z dnia 22 czerwca 2012 r., Sąd zobowiązany jest przyjąć wykładnię prawa przedstawioną w omawianym wyroku. Przedmiotem sporu w rozpoznawanej sprawie jest przyznanie skarżącej płatności zwierzęcej do innej, niż zgłoszona przez nią we wniosku na 2009 r. powierzchni trwałych użytków zielonych, a mianowicie do tej powierzchni, która była podana przez skarżącą w roku poprzednim i w oparciu o którą skarżąca tego rodzaju płatność otrzymała. W uzasadnieniu wyroku Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 22 czerwca 2012 r. wskazano, że organy prawidłowo przyjęły, iż skarżąca spełnia na 2009 rok przesłanki przyznania płatności zwierzęcej, o których mowa w § 6 ust. 1 pkt 1 i 2 cyt. rozporządzenia. Oznacza to, że skarżąca w okresie od 1 kwietnia 2005 r. do 31 marca 2006 r. posiadała bydło lub owce lub konie czy kozy, co potwierdzał wpis do właściwego rejestru zwierząt gospodarskich (pkt 1) oraz że na podstawie złożonego w 2006 r. wniosku przyznano jej - jako rolnikowi, płatność uzupełniającą do powierzchni trwałych użytków zielonych, upraw traw przeznaczonych na paszę uprawianych na gruntach ornych lub mieszanek roślin motylkowatych lub drobnonasiennych z trawami. Ponowne zatem analizowanie spełnienia przez skarżącą powyższych przesłanek, uznać należy za niecelowe. Naczelny Sąd Administracyjny podkreślił również, że to strona, domagając się określonych płatności, zobowiązana jest przedstawić dowody na poparcie swoich twierdzeń, zaś obowiązek organu sprowadza się do rozpatrzenia całego, przedstawionego mu przez stronę materiału dowodowego. NSA zauważył, że obowiązek strony przedstawienia niezbędnych dowodów na poparcie danych zawartych we wniosku o przyznanie płatności zwierzęcej znajduje wyraz w rozporządzeniu Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z 14 marca 2008 r. w sprawie szczegółowych wymagań jakie powinny spełniać wnioski w sprawach dotyczących płatności w ramach systemów wsparcia bezpośredniego i przepisach stanowiących o tym jakie warunki powinien spełniać wniosek o przyznanie płatności. Wskazał przy tym, iż nie można bronić całkowitej bierności organu w prowadzeniu postępowania mającego na celu ustalenie prawa rolnika do płatności, jednak nie oznacza to obowiązku skierowania przez organ do skarżącej wezwania w trybie art. 50 § 1 Kpa. w celu uzupełnienia wniosku o przyznanie płatności we właściwym terminie. Ponownie rozpoznając sprawę przypomnieć należy, że M. L. we wniosku z dnia [...] ubiegała się o przyznanie jednolitej płatności obszarowej do działek rolnych o łącznej powierzchni 27,63 ha, w tym działki rolne wykorzystywane jako trwałe użytki zielone o łącznej powierzchni 7,27 ha oraz uzupełniającej płatności obszarowej do działek o łącznej powierzchni 19,99 ha. Do wniosku strona załączyła graficzne położenie działek zgłoszonych do płatności. Ponadto, na wezwanie organu I instancji, w dniu 5 sierpnia 2009 r. skarżąca złożyła korektę wniosku oraz w dniu [...] wraz z kolejną korektą wniosku: odpis skrócony aktu małżeństwa i akt notarialny umowy darowizny z dnia 6 listopada 2008 r. Decyzją z dnia [...] organ I instancji przyznał skarżącej jednolitą płatność obszarową, płatność uzupełniającą do powierzchni grupy upraw podstawowych oraz płatność uzupełniającą do powierzchni roślin przeznaczonych na paszę uprawianych na trwałych użytkach zielonych (płatność zwierzęcą) w oparciu o przepis § 6 ust. 1 pkt 1 i 2 rozporządzenia Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z dnia 9 marca 2009 r. do powierzchni 1,20 ha. W wyniku rozpoznania odwołania organ II instancji w dniu [...] utrzymał powyższą decyzję w mocy. W ocenie Sądu, organy I i II instancji prawidłowo uznały, że skarżąca uchybiła wynikającemu z przepisów wspólnotowych i krajowych terminowi do złożenia kompletnego wniosku, tj. zawierającego wymagane przepisami prawa dokumenty, które dawałyby podstawę do rozpatrzenia jej wniosku o przyznanie na rok 2009 płatności uzupełniającej do powierzchni roślin przeznaczonych na paszę, uprawianych na trwałych użytkach zielonych w oparciu o § 10 ust. 3 rozporządzenia Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z dnia z dnia 9 marca 2009 r. w sprawie rodzajów roślin objętych płatnością uzupełniającą oraz szczegółowych warunków i trybu przyznawania oraz wypłaty płatności w ramach systemów wsparcia bezpośredniego (Dz. U. nr 40, poz. 326 ze zm.) w związku z § 5b rozporządzenia Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z dnia 14 marca 2008 r. w sprawie szczegółowych wymagań, jakie powinny spełniać wnioski w sprawach dotyczących płatności w ramach systemów wsparcia bezpośredniego (Dz. U. nr 44 poz. 269 ze zm.). W przepisie § 5b rozporządzenia z dnia 14 marca 2008 r. wskazano, że rolnik, który ubiega się o przyznanie płatności zwierzęcej w związku z nabyciem na własność wszystkich gruntów rolnych wchodzących w skład gospodarstwa rolnego rolnika, któremu co najmniej raz przyznano tę płatność, zobligowany jest dołączyć do wniosku o przyznanie płatności odpowiednie dokumenty m.in.: pkt 1 – oświadczenie o przeniesieniu na jego rzecz własności wszystkich gruntów rolnych, pkt 2 – umowę, na podstawie której została nabyta własność wszystkich gruntów rolnych (....), pkt 4 – zgodę pozostałych współwłaścicieli na przyznanie płatności zwierzęcej temu współwłaścicielowi, który składa wniosek o przyznanie płatności. Tymczasem w przedmiotowej sprawie skarżąca wniosek o przyznanie płatności złożyła w dniu 18 marca 2009 r., ale bez dokumentów potwierdzających, że nabyła własność gruntów rolnych rolnika, któremu przyznano płatność. Wskazać należy, że wymagane dokumenty, tj. skrócony odpis aktu małżeństwa oraz umowę darowizny w formie aktu notarialnego, skarżąca złożyła dopiero na wezwanie organu w dniu 26 marca 2010 r. W ocenie Sądu, organy I i II instancji zasadnie zatem uznały, że dokumenty te zostały złożone po terminie, co spowodowało, iż brak było podstaw do przyznania płatności obszarowych na podstawie przepisu § 10 ust. 3 rozporządzenia z dnia 9 marca 2009 r. Jak zaznaczył bowiem Naczelny Sąd Administracyjny w powoływanym już wyroku z dnia 22 czerwca 2012 r., to strona, domagając się określonych płatności, zobowiązana jest przedstawić dowody na poparcie swoich twierdzeń, zaś obowiązek organu sprowadza się do rozpatrzenia całego, przedstawionego mu przez stronę materiału dowodowego. Zgodnie z art. 18 ust. 1 i 2 ustawy z dnia 26 stycznia 2007 r. o płatnościach obszarowych (Dz. U. z 2008 r. nr 170, poz. 1051 t.j.) płatności obszarowe są przyznawane na wniosek rolnika, złożony w terminie od 15 marca do 15 maja, termin ten nie podlega przywróceniu. Szczegółowe wymagania, jakie powinny spełniać wnioski w sprawach dotyczących płatności w ramach systemów wsparcia bezpośredniego określa, wydane na podstawie art. 25 ust. 6 ustawy, wskazywane powyżej rozporządzenie Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z dnia 14 marca 2008 r. Zgodnie z przepisem § 2 wniosek powinien zawierać m.in. elementy podania określone w przepisach Kodeksu postępowania administracyjnego. W świetle powyższego przepisu oraz art. 3 ust. 1 w/w ustawy o płatnościach, nie budzi wątpliwości obowiązek organu – w przypadku gdy wniosek posiada braki – do wezwania rolnika do usunięcia braków wniosku w trybie art. 64 § 2 k.p.a. Jednak tryb usuwania braków wniosku nie może naruszać przepisów szczególnych dot. m.in. terminu składania wniosku i możliwości wnoszenia do niego poprawek. Jak już wyżej wspomniano art. 18 ust. 2 ustawy o płatnościach bezpośrednich przewiduje, iż wnioski można składać w terminie do 15 maja. I taki wniosek skarżącej wpłynął do organu w dniu 18 marca 2009 r. Jednak, co istotne, obligatoryjne dokumenty, które powinny być załączone do wniosku, skarżąca złożyła w dniu [...], czyli po upływie roku od złożenia wniosku. Obowiązujące w tej materii normy prawa unijnego uniemożliwiają usuwanie pewnych kategorii braków wniosku po ostatecznym terminie składania wniosku tj. po 15 maja, a z sankcjami w postaci zmniejszenia płatności za każdy dzień zwłoki w ciągu 25 dni po tej dacie (art. 21 Rozporządzenia Komisji (WE) 796/2004). Rolnik ma też prawo, stosownie do art. 15 w/w Rozporządzenia, do złożenia zmiany do wniosku, o ile wcześniej nie był powiadomiony o nieprawidłowościach we wniosku lub powiadomiony o zamiarze przeprowadzenia kontroli na miejscu – do dnia 31 maja. Sąd podziela pogląd wyrażony w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji, że w rozpoznawanej sprawie brak było możliwości uzupełnienia wniosku o dokumenty wymagane do poszczególnych płatności po dniu 9 czerwca 2009 r. Wskazany termin ma charakter materialnoprawny i nie może zostać przywrócony. Zatem brak jest podstaw do przyznania skarżącej wnioskowanych płatności uzupełniających w oparciu o przepis § 10 ust. 3 rozporządzenia z dnia 9 marca 2009 r. Prawidłowo organu oparły zatem swoje rozstrzygnięcia w sprawie przyznania płatności uzupełniającej do powierzchni roślin przeznaczonych na paszę uprawianych na trwałych użytkach zielonych (płatność zwierzęcą) w oparciu o przepis § 6 ust. 1 pkt 1 i 2 rozporządzenia Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z dnia 9 marca 2009 r. do powierzchni 1,20 ha. Należy także zaznaczyć, iż Sąd obecnie rozpoznający sprawę nie zgadza się ze stanowiskiem organów, że przeszkodą do przyznania skarżącej płatności zwierzęcej do wnioskowanej powierzchni gruntów był również fakt, iż nabywcą gospodarstwa rolnego A.S.L. i A.B.L. jest wyłącznie ich syn – A. L., małżonek A.L. Sąd podziela w pełni pogląd wyrażony w uzasadnieniu prawomocnego wyroku WSA w Łodzi z dnia 8 kwietnia 2011 r. o sygn. akt II SA/Łd 184/11 (skarga kasacyjna od tego wyroku oddalona została wyrokiem NSA z dnia 16.11.2012 r. o sygn. akt II GSK 1620/11), w sprawie przyznania A.L. płatności w ramach systemów wsparcia bezpośredniego na rok 2010. Przesłanki przyznania płatności wynikają bowiem z treści art. 7 ust. 1 ustawy o płatnościach w ramach systemów wsparcia bezpośredniego, jak i art. 124 ust. 2 akapit pierwszy rozporządzenia Rady (WE) Nr 73/2009 z dnia 19 stycznia 2009 r., ustanawiającego wspólne zasady dla systemów wsparcia bezpośredniego dla rolników w ramach wspólnej polityki rolnej i ustanawiającego określone systemy wsparcia dla rolników, zmieniającego rozporządzenia (WE) Nr 1290/2005, (WE) Nr 247/2006, (WE) Nr 378/2007 oraz uchylającego rozporządzenie (WE) Nr 1782/2003 (Dz. Urz. UE L 30 z 31 stycznia 2009 roku, str. 16 ze zm.). Zgodnie z treścią tego przepisu, rolnikowi przysługują płatności do powierzchni gruntów będącej w jego posiadaniu w dniu 31 maja roku, w którym został złożony wniosek o przyznanie płatności. Nadto, zgodnie z powołanym uprzednio przepisem art. 7 ust. 1 ustawy, rolnikowi przysługuje płatność do będącej w jego posiadaniu powierzchni gruntów rolnych (...). Cytowane przepisy wymagają zatem do przyznania jednolitej płatności obszarowej stanu posiadania przez rolnika danego gruntu. Jedna z przesłanek przyznania płatności zwierzęcej określona jest w przepisie § 6 ust. 2 rozporządzenia, który to stanowi, iż płatność ta przysługuje do powierzchni trwałych użytków zielonych zadeklarowanych we wniosku o przyznanie jednolitej płatności obszarowej na dany rok. Skoro przesłanka do przyznania płatności zwierzęcej odsyła do warunków przyznania jednolitej płatności obszarowej w zakresie powierzchni trwałych użytków zielonych zadeklarowanych we wniosku, to warunkiem przyznania płatności zwierzęcej, podobnie jak jednolitej płatności obszarowej jest stan posiadania gruntów rolnych. Przedmiotem zainteresowania organów winno być zatem posiadanie gruntów rolnych przez skarżącą. Okoliczność, iż mąż skarżącej jest wyłącznym właścicielem gruntów, które otrzymał od swoich rodziców, nie stoi na przeszkodzie temu, aby skarżąca była posiadaczką owych gruntów, a tym samym spełniła przesłankę uzasadniającą przyznanie płatności zwierzęcej także w zakresie trwałych użytków zielonych będących własnością jej męża. Wobec tego jednak, że podstawą przyznania skarżącej płatności zwierzęcej na rok 2009 w innej wysokości niż wnioskowana był fakt złożenia przez nią kompletnego wniosku po upływie terminu wymaganego przepisami prawa unijnego i krajowego, powyższa ocena stanowiska organów pozostaje bez wpływu na zapadłe w sprawie rozstrzygnięcie, skoro Sąd podzielił pogląd organów w kwestii uchybienia przez stronę omawianemu terminowi. Odnosząc się natomiast do stanowiska skarżącej zaprezentowanego na rozprawie, wyjaśnić należy, że Sąd rozpoznający obecnie sprawę jest związany na podstawie wskazywanego wyżej przepisu art. 190 p.p.s.a. wyrokiem Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 22 czerwca 2012 r. i nie ma możliwości dokonania odmiennej wykładni przepisów prawa, niż zaprezentowana w powołanym wyroku. Z powyższych względów Wojewódzki Sąd Administracyjny, na podstawie art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r., orzekł o oddaleniu skargi. D.Cz.

Źródło: Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych (orzeczenia.nsa.gov.pl), pozyskano 22.07.2026. · Źródło